Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher:
Toøa Thaùnh laø löông taâm pheâ phaùn
cuûa heä thoáng quoác teá
Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher: Toøa Thaùnh laø löông taâm pheâ phaùn cuûa heä thoáng quoác teá.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 02-01-2026) - Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh, Ñöùc Toång giaùm muïc Paul Gallagher tuyeân boá raèng Toøa Thaùnh laø löông taâm pheâ phaùn cuûa heä thoáng quoác teá.
Trong cuoäc phoûng vaán daønh cho haõng thoâng taán SIR cuûa Hoäi ñoàng Giaùm muïc YÙ, truyeàn ñi ngaøy 01 thaùng Gieâng naêm 2026, Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher, ngöôøi Anh, ñaõ ñöa ra moät caùi nhìn toång theå veà ñòa chính trò khi böôùc vaøo naêm 2026.
Ñöùc Toång giaùm muïc nhaän xeùt: "Trong thôøi chieán tranh laïnh, chuû tröông trang bò voõ khí haït nhaân ñeå ñoái phöông neå sôï ñöôïc xem nhö moät söï caân baèng taïm thôøi", ñoàng thôøi ngöôøi ta vaãn noã löïc tieán tôùi giaûi tröø quaân bò töøng böôùc. Nhieàu hieäp öôùc quoác teá ñaõ ñöôïc kyù keát nhaèm haïn cheá söï phoå bieán cuûa vuõ khí huûy dieät haøng loaït, ñaëc bieät laø vuõ khí haït nhaân. "Nhöng ñaùng tieác laø nhöõng noã löïc naøy vaãn chöa hoaøn taát. Ñieàu ñaùng löu yù laø, khi nhöõng cam keát tieán tôùi giaûi tröø quaân bò vaø hoøa bình bò suy giaûm, ngöôøi ta cuõng khoâng coøn taäp trung noã löïc vaøo cuoäc chieán choáng naïn ñoùi, caûnh ngheøo, naïn cöôõng böùc di cö vaø vieäc thuùc ñaåy caùc quyeàn con ngöôøi cô baûn".
Tuy nhieân, Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh cuõng nhaán maïnh raèng "hoøa bình ñích thöïc khoâng phaûi laø keát quaû cuûa rieâng vieäc giaûi tröø quaân bò, nhöng ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng cuûa söï tín nhieäm vaø caùc moái quan heä hoøa bình giöõa caùc quoác gia... Chæ coù "hoøa bình ñích thöïc" nhö theá môùi baûo ñaûm an ninh toaøn dieän, vaø ñaây laø ñieàu khoâng theå bò giaûn löôïc thaønh caùc vaán ñeà thuaàn tuùy quaân söï.
Theo Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher, "Trong boái caûnh hieän nay, khi moät daïng "voâ traät töï quoác teá" ñang chieám öu theá, chuùng ta khoâng theå ñaàu haøng ñoái vôùi moät logic thuaàn tuùy ñoái khaùng, trong ñoù töông quan giöõa caùc quoác gia coù nguy cô bò kheùp kín vì sôï haõi ñoái vôùi nöôùc khaùc vaø, do ñoù, vì söï thoáng trò cuûa vuõ löïc. Chuùng ta ñöøng queân raèng con ñöôøng ñoái thoaïi luoân khaû thi, vaø thaäm chí laø ñaùng mong muoán - moät cuoäc ñoái thoaïi "khieâm toán vaø kieân trì", nhö Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV nhaán maïnh - nhaèm goùp phaàn thay ñoåi höôùng ñi, taùi thieát caùc moái quan heä döïa treân loøng tin vaø vì thieän ích cuûa toaøn theå nhaân loaïi". ngöôøi ñöùng ñaàu ngaønh ngoaïi giao Vatican tuyeân boá.
Theo Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh, "tình hình hieän nay khoâng nhöõng laø ña cöïc nhöng coøn heát söùc baát oån: Chuùng ta khoâng thaáy coù söï quay trôû laïi coù traät töï cuûa caùc khoái nhö trong quaù khöù, nhöng laø söï phaân maûnh, trong ñoù caùc lieân minh lieân tuïc thay ñoåi, luaät phaùp thöôøng bò ñaët döôùi söùc maïnh, vaø noãi sôï trôû thaønh moät tieâu chuaån chính trò. Ñieàu naøy chuùng ta ñang thaáy roõ taïi Ucraina, Trung Ñoâng, Bieån Ñoû, vuøng Sahel vaø nhieàu khu vöïc khaùc treân theá giôùi".
Vai troø cuûa Toøa Thaùnh
Khi ñöôïc hoûi lieäu Toøa Thaùnh coù theå laø moät "nhaø trung gian ñaùng tin caäy" trong boái caûnh ñaày bieán ñoäng naøy hay khoâng, Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher ñaùp: Toøa Thaùnh khoâng phaûi laø "moät taùc nhaân chính trò ñòa lyù, nhöng laø löông taâm pheâ phaùn cuûa heä thoáng quoác teá, laø ngöôøi canh ñeâm ñaõ thaáy bình minh, nhaéc nhôû chuùng ta veà traùch nhieäm, luaät phaùp vaø tính trung taâm cuûa con ngöôøi." Uy tín trung gian cuûa Toøa Thaùnh "xuaát phaùt töø vieäc töø choái coi chieán tranh laø ñieàu bình thöôøng vaø töø khaû naêng kieân quyeát neo mình vaøo phaåm giaù cuûa con ngöôøi lieân quan."
Phaân cöïc trong truyeàn thoâng
Cuõng trong cuoäc phoûng vaán daønh cho haõng tin SIR, Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher noùi veà söï phaân cöïc truyeàn thoâng trong caùc tình huoáng xung ñoät. Ngaøi nhaän ñònh raèng ngaøy nay "ngoân ngöõ khoâng chæ moâ taû caùc cuoäc xung ñoät, nhöng thöôøng coøn ñi tröôùc, chuaån bò vaø nuoâi döôõng chuùng" do "söï ñôn giaûn hoùa quaù möùc, thaùi ñoä coi ñoái phöông laø ma quyû, gieo raéc noãi sôï coù heä thoáng vaø taâm lyù chieán tranh." "Ñieàu naøy ñuùng cho caû truyeàn thoâng laãn truyeàn thoâng chính trò. Moät baàu khí ñöôïc taïo ra trong ñoù thoûa hieäp bò coi laø yeáu ñuoái vaø keû thuø bò phi nhaân hoùa".
Traùnh ngoân töø khoâng thích hôïp
Tuy nhieân, Ñöùc Toång giaùm muïc noùi, khi chuùng ta khoâng tìm ñöôïc nhöõng lôøi thích hôïp ñeå noùi veà hoøa bình, thì hoøa bình seõ khoâng ñeán. Ñaây laø moät trong nhöõng trôû ngaïi caên baûn, ngay caû ôû caáp ñoä ngoaïi giao. Vì theá, Toøa Thaùnh khoâng ngöøng "nhaán maïnh ñeán moät ngoân ngöõ khoâng chia reõ, khoâng kích ñoäng sôï haõi vaø thuø haän, maø laø ngoân ngöõ hieäp nhaát vaø cho pheùp söï nhìn nhaän laãn nhau, ngay caû giöõa caùc ñoái thuû."
Khuûng hoaûng nhaân ñaïo
Khi ñöôïc hoûi veà caùc cuoäc khuûng hoaûng nhaân ñaïo hieän ñang bò boû qua, khoâng ñöôïc söï chuù yù cuûa coäng ñoàng quoác teá, Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh cho bieát "nguy cô lôùn nhaát trong naêm 2026 laø söï bình thöôøng hoùa tình traïng khuûng hoaûng." Ngaøi ñaëc bieät ñeà caäp ñeán "nhieàu khu vöïc taïi chaâu Phi, haï Sahara, caùc coäng ñoàng chòu aûnh höôûng vì nhöõng cuoäc xung ñoät bò laõng queân, cuõng nhö nhöõng heä quaû nhaân ñaïo cuûa khuûng hoaûng khí haäu, voán laøm traàm troïng theâm caùc caêng thaúng saün coù." Ngoaøi ra, - Ñöùc Toång giaùm muïc nhaän xeùt - coøn coù nguy cô naøy: "ngay caû moät soá tình huoáng taïi Trung Ñoâng cuõng seõ chæ ñöôïc nhìn töø goùc ñoä chieán löôïc, ñaùnh maát caùi nhìn veà taùc ñoäng ñoái vôùi con ngöôøi." Khi "chi tieâu cho vuõ khí gia taêng maïnh, khaû naêng nhaän dieän caùc naïn nhaân laïi suy giaûm." "Khi an ninh chæ ñöôïc hieåu theo nghóa quaân söï, moïi ñieàu khoâng phuø hôïp vôùi logic ñoù seõ trôû neân voâ hình".
Caùc thaùch ñoá caáp baùch
Trong soá nhöõng böôùc ñi caáp baùch caàn thöïc hieän, Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh lieät keâ: vieäc baûo veä daân thöôøng, baûo ñaûm tieáp caän vieän trôï nhaân ñaïo, hoã trôï caùc coäng ñoàng deã bò toån thöông nhaát, taùi cam keát phoøng ngöøa xung ñoät vaø cuûng coá caùc theå cheá sieâu quoác gia. "Neáu khoâng coù söï thay ñoåi goùc nhìn naøy, thì coù nguy cô söï thôø ô seõ trôû neân coù tính caáu truùc. Ñieàu ñoù daãn ñeán moät vaán ñeà ñaùng lo ngaïi khaùc: caùc oå xung ñoät coâng khai ñaõ gia taêng vaø lan roäng ñeán möùc söï chuù yù cuûa coâng chuùng gaàn nhö bieán maát ñoái vôùi nhöõng "khuûng hoaûng nhoû", nhö ngheøo ñoùi, tham nhuõng, phaân bieät ñoái xöû vaø boùc loät con ngöôøi. Chính nhöõng khuûng hoaûng naøy ngaøy caøng coù nguy cô bò laõng queân. Vaø chính ôû ñaây, Giaùo hoäi vaø Toøa Thaùnh coù theå laøm ñöôïc raát nhieàu baèng caùch thu huùt söï chuù yù vaø haønh ñoäng vì thieän ích chung".
Choáng laïm duïng toân giaùo
Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher cuõng löu yù raèng "hoøa bình ñeán töø Thieân Chuùa", vì theá "vieäc bieän minh cho baïo löïc baèng toân giaùo laø xuùc phaïm ñeán Thieân Chuùa Ba Ngoâi, Ñaáng laø tình yeâu." Ngaøi baøy toû xaùc tín raèng "giaùo duïc veà hoøa bình ngaøy nay coù nghóa laø choáng laïi neàn vaên hoùa kheùp kín vaø ñoái khaùng, ñang thaám vaøo khoâng chæ caùc töông quan quoác teá nhöng caû caùc xaõ hoäi trong töøng quoác gia."
Ñöùc Toång giaùm muïc trích lôøi Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV nhaán maïnh "moái lieân heä giöõa hoøa bình vaø söï gaén keát xaõ hoäi, nhaéc raèng khoâng theå coù hoøa bình giöõa caùc quoác gia neáu tröôùc heát khoâng taùi laäp ñöôïc loøng tin trong noäi boä caùc xaõ hoäi."
Vaø Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher keát luaän: tuy Naêm Thaùnh ñang kheùp laïi, "vaãn luoân coù thôøi gian cho söï hoøa giaûi." Vì theá, moät daáu chæ cuï theå vaøo ñaàu naêm 2026 "coù theå laø vieäc löïa choïn nhöõng cöû chæ coù theå kieåm chöùng, khoâng mang tính bieåu töôïng suoâng, ví duï: môû laïi caùc keânh ñoái thoaïi bò giaùn ñoaïn, hoã trôï caùc saùng kieán nhaân ñaïo chung ngay caû giöõa nhöõng quoác gia ñang caêng thaúng, toân troïng caùc thoûa thuaän ñaõ kyù keát, vaø thuùc ñaåy caùc chính saùch giaûm baát bình ñaúng vaø loaïi tröø." "Nhö Ñöùc Giaùo hoaøng ñaõ nhaéc nhôû, hoøa bình khoâng sinh ra töø nhöõng tuyeân boá lôùn lao, maø töø nhöõng quyeát ñònh cuï theå cho thaáy moät con ñöôøng khaùc laø coù theå vaø khaû thi", Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh keát luaän.
(Sir, Ekai.pl 1-1-2026)