Thach o Giao Hoi va xa hoi

Nam Sudan ang phai ng au

 

Thach o Giao Hoi va xa hoi Nam Sudan ang phai ng au.

Giuse Tran c Anh OP

Rumbek (Vatican News 2-05-2021) - Trong nhng ngay qua, tnh hnh Nam Sudan lai c d luan bao ch the gii noi en, vi vu c cha Christian Carlassare, Giam Muc tan c cua giao phan Rumbek b ban, va ang noi hn na la trong so nhng ngi can d vao vu nay co 3 Linh Muc gi nhng chc vu quan trong trong giao phan. Nhng chi tiet o cho thay Giao Hoi cung nh xa hoi Nam Sudan tiep tuc ng trc nhng thach o ln can vt qua, nhat la s xung ot bo toc.

Mot tnh trang khac thng

Thc vay, viec bo nhiem Cha Christian Carlassare lam Giam Muc giao phan Rumbek la mot ieu khac thng: mai 10 nam sau khi giao phan Rumbeck trong toa, Toa Thanh mi bo nhiem c mot chu chan mi cho giao phan, va o khong phai la mot Giam Muc ban x nh tai 6 giao phan khac.

Giao phan Rumbek co 200 ngan tn hu Cong Giao, tren tong so 1 trieu 800 ngan dan c, a so thuoc bo toc Dinka, cung la bo toc chiem a so tai Nam Sudan, Giao phan ch co 13 giao x, 170 nha th, 11 linh muc giao phan va 20 linh muc dong, 40 n tu. Tai mien nay co 800 ngan tn hu Tin Lanh va Anh giao.

c Cha Carlassare 43 tuoi, ngi Y, thuoc dong thanh Comboni, c c Thanh Cha bo nhiem lam Giam Muc giao phan Rumbek hom 8 thang 3 nam 2021, va d kien se thu phong Giam Muc vao ngay 23 thang 5 nam 2021. Giao phan nay b trong toa t nam 2011 sau khi c Cha tha sai Cesare Mazzolari ot ngot qua i.

Cach ay hn 2 tuan, ngay 16 thang 4 nam 2021, dan chung a on tiep c Cha Carlassare, nhng co le cung co nhng ngi khong chap nhan mot Giam Muc tre t ni xa ti va a tng lam viec 15 nam vi mot sac dan khac la bo toc Nuer.

Mu sat hay ham doa

Cha Andrea Osman, thuoc giao phan Rumbek, ngu gan phong cua c Cha, ke lai: em 27 thang 4 nam 2021, co 2 ten mang vu kh ti. Cha ra gap va hoi ho, nhng cha b ho ban doa va yeu cau tranh sang mot ben. Roi ho vao phong c Cha va yeu cau ngai phai i theo ho. Trc s t choi cua c Cha, ho ban 4 phat an vao hai chan ngai trc khi tau thoat. c Cha c to chc y te Cuamm tr giup Phi chau ch ti Nairobi, thu o Kenya, e cu cap. Rat may, 4 phat an khong trung vao xng ong chan hoac than kinh, nhng ngai b mat nhieu mau.

Hang tin Cong Giao ACI Phi chau cho biet 1 trong 2 ke ban c Cha a lam ri ien thoai di ong va c Cha nga tren ien thoai ay. Cac nhan vien an ninh ieu tra a da vao o va truy tam nhng ke dnh lu trong vu nay. Nha chc trach ieu tra a bat gi 12 nghi can co dnh lu ti vu ban c Giam Muc, trong o co 3 linh muc, ng au la Cha John Mathiang, ieu hp vien cua giao phan Rumbek.

Phan ng cua c Cha Carlassare

Tai benh vien, c Cha a lien lac vi than nhan va cac be tren dong thanh Comboni Y va noi rang: "Xin hay cau nguyen nhieu, khong phai cho toi, nhng cho dan chung tai Rumbek la nhng ngi chu au kho nhieu hn toi."

Roi trong cuoc phong van ngan bang ien thoai danh cho bao "Ngi a tin chieu" (Corriere della sera) Y, so ra ngay 28 thang 4 nam 2021, c Cha ke lai: "Luc o toi chac chan la se b giet, toi ch ngh: Amen, toi san sang".

c cha cung noi rang: "Toi la mot ngi Y - Nam Sudan, chu cung canh bao lc nh cac nan nhan khac t nhng thap nien qua. Neu ho muon ham doa toi, th ho a nhan hau qua ngc lai".

Tuyen bo trong cung ngay 28 thang 4 nam 2021 vi ai truyen hnh TV-2000 cua Hoi ong Giam Muc Y, c Cha Carlassare cho biet ngai se tiep tuc cong viec tha sai nh cho en nay, va tha th cho nhng ke gay hai cho ngai. c Cha noi: "S iep tha th la ieu duy nhat trong tnh trang nay co the mang lai cong ly ch thc. Ngi ta luon tm kiem chan ly, nhng luon quen long thng xot. Trong luc nay, chung ta hy vong s that se c lam sang to e nhng bien co nh the nay se khong bao gi xay ra na. Chung ta biet rang t s tha th co the xay sinh mot s bien oi".

c Cha Carlassare cung noi rang: "Toi keu goi chnh phu va cong oan giao phan, cung nh moi ngi dan tai Rumbek hay tha th: tha th cho nhng ngi a pham nhng hanh ong nh vay, s tha th nay khong phai la th ngay hoac bo sang mot ben nhng sai lam, nhng la sa cha cac sai lam khong phai bang bao lc, nhng bang oi thoai va tha th. Toi cam thay rang Cong oan giao phan Rumbeck rat can s tha th e co the oi thoai va tien bc vi nhau".

Hiem hoa xung ot bo toc

Nhng chi tiet quanh vu a thng c tan Giam Muc Rumbek gi lai bien co diet chung keo dai 100 ngay hoi nam 1994 tai Ruanda vi cuoc xung ot gia bo toc Hutu va Tutsi. Ngi Tutsi thieu so nhng nam gi quan oi va cac chc vu quan trong, trong khi ngi Hutu ong nhng b cai tr. Sau khi tong thong ngi Hutu b ban chet, ngi Hutu a bung len va lung giet ngi Tutsi, tao nen cuoc tham sat toan quoc lam cho 800 ngan ngi chet, trong o co 4 Giam Muc va hang tram Linh Muc ngi Tutsi b giet. Tham gia vao cuoc diet chung ay co ca ca linh muc.

Trong cuoc tiep kien tong thong Kagame cua Ruanda ngay 20 thang 3 nam 2017, c Thanh Cha Phanxico a xin Chua tha th v co nhng Linh Muc Cong Giao a can d vao cuoc diet chung tham khoc o tai nc nay.

Hiem hoa tai dien xung ot tai Nam Sudan

Thach o ma Giao Hoi Cong Giao tai Nam Sudan phai ng au can c hieu trong boi canh xung ot bo toc ang tan pha Nam Sudan. Quoc gia nay c khai sinh sau cuoc chien dai 22 nam, t nam 1983 en 2005, gia chnh quyen Sudan mien bac theo uoi chnh sach Hoi giao hoa va Arap hoa ca mien nam, gom a so dan theo Kito giao va ao th vat linh, va chong lai chu trng cua chnh quyen trung ng. Cuoc trng cau dan y sau o a a ti viec chnh thc thanh lap nc Nam Sudan t ngay 9 thang 7 nam 2011 vi dan c la 11 trieu ngi.

Nhng ch gan 2 nam sau o, thang 12 nam 1983, xay ra noi chien gia phe cua tong thong Salva Kiir thuoc bo oc Dinka va phe cua Pho tong thong Machar thuoc bo toc Nuer, khong ke nhieu nhom bo toc khac.

Phuc trnh cua Lien hiep Quoc

Ngay 26 thang 4 nam 2021, cac chuyen gia cua Lien Hiep Quoc a cong bo mot phuc trnh dai 81 trang bao ong rang nhng chia re ve chnh tr, quan s va bo toc tai Nam Sudan ngay cang sau rong hn, a ti nhieu vu bao lc gia cac phe a ky hiep nh ngng ban hoi nam ngoai, va chien tranh co the tai dien, trong khi gan 100 ngan ngi Nam Sudan ang b nan oi e doa.

Tranh gianh gia cac phe

Phuc trnh cho biet bc tien cham chap trong cuoc cai to cua chnh phu do Tong thong Salva Kiir ieu khien va tranh luan t hn 1 nam nay ve chnh tr va nhng bat ong ve cach thc thi hanh hiep nh ngng ban ky hoi thang 2 nam ngoai va hiep nh hoa bnh ky nam 2018 a dan ti nhng tng quan ran nt gia tong thong Salva Kiir va e nhat pho tong thong Riek Machar.

Cac tin mat t phe tong thong Kiir cho biet nhng chia re va noi lien quan en s phan chia cac chc vu trong chnh phu. Tiep en la toan tnh cua tong thong leo lai nhng cang thang noi bo gia nhng ngi ung ho ong a khong thanh cong va ket qua la a xay ra nhng ung o ve an ninh ngoai thu o.

Ve phan Pho tong thong Machar, phuc trnh cua Lien Hiep Quoc cho biet s viec ong khong co kha nang anh hng ti nhng quyet nh quan trong cua chnh phu hoac khong thuc ay c viec thi hanh hiep nh ngng ban a khien cho Phong trao giai phong nhan dan Sudan do ong thanh lap va lanh ao bat au tan ra. Mot so ngi lanh ao trong phe cua ong Machar a phan oi ong va mot so s quan nhay sang phe cua chnh phu.

Khi c thanh lap nam 2011, Nam Sudan von co nhieu dau hoa va co trien vong tot, nhng roi chien tranh bung no t thang 12 nam 2013 khi cac lc lng trung thanh vi tong thong Kiir bat au chien au chong nhng ngi theo phe cua Machar, nhom nay thuoc bo toc Nuer. Noi chien a lam cho gan 400 ngan ngi chet va hang trieu ngi phai di tan. Va tuy a co nhieu hiep nh c ky ket, nhng vien tng hoa bnh thc s van con xa vi.

c Thanh Cha Phanxico a nhieu lan ha se vieng tham Nam Sudan khi hoa bnh c van hoi, nhng chac ngai con phai ch i lau.

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page