Chiec Tham Tho Nh Ky

 

Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia

 

Chiec Tham Tho Nh Ky.

(Linh Muc Anphong Tran c Phng)

(Mi ay toi en chi nha ngi ban va thay mot chiec tham rat ep trai nha khach. Toi khen tam tham ep qua! Ban toi lien noi: "Mi mua tai Tho Nh Ky o... Mua khi i thap tung c Giao Hoang Benecto XVI sang ben o trong chuyen cong du muc vu cua Ngai!". Toi lien noi: "Vay co c i sat c Thanh Cha khong?". "Khong au", ban toi tra li! "Vay i theo t xa ch g !". "ung roi... cung nh bao nhieu ngi khac... theo doi xa xa t Tivi ay ma... Tuy nhien mua chiec tham nay e ky niem nhng ngay trong ai trong chuyen cong du vo cung quan trong nay!" Y kien ac biet cua ngi ban thuc ay toi danh thi gi e oc lai mot so cac tai lieu va cac bai tng thuat cua bao ch va cac phng tien truyen thong khac e viet 2 bai nay nh mot ky niem gi en quy v va cac ban oc trong dp cac ngay ngh le sap ti va cung song lai nhng ngay trong ai o va cau nguyen cho cuoc tham vieng o em lai nhng thanh qua tot ep cho hoa bnh va tnh than hu gia moi con ngi thuoc cac chung toc, cac nen van hoa, ton giao khac nhau.)

 

Bai I: Tho Nh Ky Xa Va Nay

Tho Nh Ky ngay nay co ten chnh thc la Nc Cong Hoa Tho Nh Ky: co Tong Thong (Ahmet Necdet Sezer), Thu Tng (Recep Tayyip Erdogan) va Quoc Hoi. Thu o la Ankara. Theo tai lieu bao ch, dan so cua Tho Nh Ky hien nay khoang 72 trieu; trong o 80% la ngi Tho, 20% la sac dan Kurk. Ngoai ra con co khoang mot trieu ngi di dan "t nan" t cac nc chung quanh en. Ngon ng chnh la tieng Tho, nhng cung co sac dan noi tieng Kurk, tieng Arap, tieng Armenia, va tieng Hy Lap. Ve ton giao th hau het la Hoi Giao (99.80%) (a so la phai Sunni); mot so la Do Thai Giao; Chnh Thong Giao co khoang 5,000 tn hu (co 150 trieu tn hu Chnh Thong Giao tren toan the gii). Cong Giao co 32,000 tn hu (phan nhieu song tai Istanbul). Theo hien phap Tho, quyen t do ton giao c ton trong; tuy nhien, theo bao ch, nhng sac toc va ton giao thieu so thng gap kho khan trong sinh hoat hang ngay, va thc hanh tn ngng cua mnh. Cac ngi lam cac cong tac ton giao t nc ngoai vao cung gap kho khan khi xin Giay Nhap Canh.

Tho Nh Ky co hnh the nh mot hnh vuong. Dien tch tong cong la 814,578 km2; trong o 790,200 km2 la thuoc A Chau (pha ong) va 24,378 km2 la thuoc Au Chau (pha Tay). Nhn tren Ban o The Gii, Tho Nh Ky nam gia nga ba A Chau va Au Chau; bang qua bien a Trung Hai la Phi Chau. Pha Bac la bien Hac Hai; pha Nam la a Trung Hai. Pha ong tiep giap Georgia (trc thuoc Lien Bang So Viet), Armenia, va Iran. Pha Tay giap Bulgarie va Hy Lap.

Tho Nh Ky a co mot lch s lau dai t khi con nam trong lanh tho cua e Quoc Byzance. Trai qua nhng bien co khac nhau cua lch s, en nam 1453, nhng ngi Tho chiem va thiet lap e Quoc Hoi Giao Ottamans, thu o la Istanbul (oi ten t Constantinople). en nam 1923, cuoc cach mang do Mustafa Kemal (1881-1938) lanh ao a lat o che o Ottamans va thiet lap Cong Hoa Tho Nh Ky va a bien nc Tho Nh Ky tr nen co tnh cach dan chu va t do hn; ong thi nh Ong ma cuoc cai to va tai thiet Tho Nh Ky c tien rat nhanh. V the ngay nay Tho Nh Ky ton vinh Ong la "Ngi Cha cua nhng ngi Tho Nh Ky". Tho Nh Ky a c gia nhap Lien Hiep Quoc t nam 1945; la thanh vien cua NATO t nam 1952; va ang hy vong c gia nhap EU (Lien Hiep Au Chau). Ngay cach mang 19/10/1923 la ngay chnh thc thanh lap nc Cong Hoa Tho Nh Ky va c mng la ngay Quoc Khanh.

Tho Nh Ky cung noi tieng ve cong ngiep lam tham ep khong kem g tham "Ba T". Co mot thi Tho Nh Ky cung noi tieng ve co nhieu nga ep, nhat la vung Cappadocia xa. Ch Cappadocia co nga "at nga ep". Noi en nga chung ta cung nh en cau chuyen "Nga Thanh Troie". Troie la mot thanh co xa cung thuoc Tho Nh Ky.

Noi en Tho Nh Ky, chung ta cung nh en "Ong Gia Noel". Ong Gia Noel c goi la "Santa Claus" chnh la ten goi cua Thanh Nichola; v trong tieng c "Nichola" la "Klaus". Thanh Nichola song vao the ky IV va la Giam Muc thanh Myra, nay thuoc Tho Nh Ky. Theo truyen thuyet Ngai la ngi hay lam "phep la" e cu nhng ngi gap hoan canh kho khan. en the ky th IX, dan chung ngi c at ten cho Ngai "Ngi Xuat Hien Buoi Chieu trc Le Giang Sinh!" co ten la "Santa Claus". en the ky XI, dan chung lai coi Ngai nh mot Ong Gia chuyen mon i phat keo cho tre em vao buoi chieu ai Le Giang Sinh.

V la iem giao lu thuan li gia ong va Tay, gia A Chau va Au Chau, Tho Nh Ky a ong mot vai tro quan trong trong lch s cua e Quoc Roma xa, cua lch s The Gii va cua Giao Hoi Cong Giao. Tho Nh Ky a c coi la cay cau lch s noi lien Phng ong va Phng Tay. Thanh Phaolo a tng i qua va song nhng vung thuoc Tho Nh Ky ngay nay; ac biet la hai thanh pho Epheso va Capadocia.

Thanh pho co Epheso a o nat va nay la mot trong nhng ni khao co noi tieng nhat the gii. Thi e Quoc Roma, Epheso la mot thanh pho ong dan c va la trung tam thng mai rat thnh vng, nam tren b bien Egee; cung la ni co mot Cong oan tn hu Cong Giao rat thnh vng. Co nhieu ngi Hy Lap va Do Thai c ngu ay. Thanh Phaolo trong cuoc hanh trnh truyen giao III a i qua ay va lai khoang 2 nam (theo Sach Cong Vu Tong o 19, 10) hoac 3 nam (CVT 20, 31) (khoang nam 54-57) va thanh lap Giao oan Epheso; sau o Ngai t gia Giao oan Epheso vao dp Le Ngu Tuan (1Corinto 16,8) v phai len ng tr ve Gierusalem (CVT 19,21 va 20, 17-22). Trong thi gian c ngu tai Epheso, Thanh Phaolo a viet "Th I gi Tn Hu Corinto" (I Cor 16, 8). Thanh Phaolo cung viet mot la th "Gi Tn Hu Epheso" ma theo truyen thong th Ngai a viet th nay khi b giam gi tai Roma (61-63). Tai Epheso, Thanh Phaolo gap mot tn hu Do Thai la Ong Apolo. La mot ngi co tai hung bien va thong thao Kinh Thanh, Ong a cong tac nhiet thanh vi Thanh Phaolo trong viec rao giang ao Thanh Chua (CVT 18, 24).

Theo truyen thong, th Thanh Gioan Tong o Thanh S cung song nhng nam vao cuoi i tai Epheso (ao Patmos) va qua i va c an tang ay (khoang nam 100). Cung theo truyen thong, Ngai a viet Sach Tin Mng IV tai ay (theo Thanh Irene). Sach Khai Huyen cung c viet tai Epheso do Thanh Gioan hoac do nhom mon e cua Ngai, va Thanh Epheso la thanh pho au tien c neu len trong 7 thanh a c noi en trong Sach Khai Huyen (Kh 2, 1). Can c vao li Chua Giesu tren Thanh Gia a trao pho Me Maria cho Thanh Gioan (Tin Mng Gioan 19, 27), nen cung theo truyen thong th Me Maria a theo Thanh Gioan va song nhng nam cuoi i tai Epheso. Epheso cung la mot trong nhng trung tam sinh hoat Kyto giao rat manh trong cac the ky au cua Giao Hoi. Mot Cong ong Chung quan trong cua Giao Hoi a hop tai ay vao nam 431. Cac c Giam Muc tren toan the gii ve ay e hop Cong ong tai Vng Cung Thanh ng c Trinh N Maria, chong lai be roi Nestorie va a cung tuyen xng Tn ieu "c Me Me Thien Chua". Hoang e Justinian (527-565) a xay mot Nha Th v ai ay, goi la Nha Th Chnh Toa Thanh Gioan Tong o, tren mot a iem ma luc o a c cac tn hu coi la ni an tang Thanh Gioan Tong o, va la ni hanh hng rat phon thnh suot thi thng co. Ngay nay Thanh ng cung a b o nat va van c cac nha khao co en khao sat.

Hai thanh pho Galat va Cappadocia eu la nhng thanh pho co, cung a o nat, ngay nay thuoc mien ong Tho Nh Ky, va cung la nhng a iem khao co quan trong. Thanh Phaolo trong nhng cuoc hanh trnh truyen giao cung a i qua Galat (TDCV 18,23). Thanh Phaolo a thanh lap Giao oan Galat va viet la th "Gi Tn Hu Galat". Cappadocia cung la trung tam hoat ong manh cua Giao Hoi cac the ky au; thi o Cappadocia a la ni co nhieu tn hu va sinh hoat ao Thanh Chua rat manh. Bay gi con ghi lai dau vet rat nhieu nhng Nha Dong, nha Nguyen lam sau vao cac hoc a. Rai rac khap cac thung lung ay co ti 200 Nha Th co cham tro nghe that rat ep. Ni ay cac nha khao co cung kham pha ra nhng "ng ham tru an" sau di at; o la ni cac tn hu a tru an trong thi gian b bach hai. Cappadocia cung la que hng cua nhieu v Thanh. ac biet la Thanh Basilio Ca (Basil the Great) va Thanh Gregorio Nazian, Giam Muc Tien S Hoi Thanh. Ca hai eu song vao the ky th IV. Thanh Basilio qua i vao nam 379, la v Thanh a co cong rat nhieu e bao ve c tin, nhat la ve Mau Nhiem Thien Chua Ba Ngoi va Mau Nhiem Nhap The chong lai Be roi Arians. Ngai cung noi tieng ve s can am e bao ve nhng ngi ngheo kho va bao ve tnh cach oc lap cua Giao Hoi oi vi the quyen. Thanh Gregorio Nazian cung noi tieng la nha Than hoc ln va cung hoat ong nhieu trong cong cuoc cai to xa hoi e giup nang cao i song cua dan ngheo. Ngai a tng la Tong Giam Muc Constantinople vao thi ky Giao hoi ang phai chong lai Giao Ly sai lam cua be roi Arians, Ngai a c bau lam chu toa Cong ong Constantinople I (381). Thanh Gregorio Nazian qua i vao khoang nam 390.

Constantinople la mot thanh pho co t the ky VII (trc Cong nguyen) va co ten la Byzance a c Hoang e Constantin I xay dng lai t nam 324-330, thiet lap Hoang Cung va oi ten la Constantinople va la thu o cua e Quoc Byzance. ay cung la mot hai cang phon thnh, nam tren b bien Hac Hai, va la ni giao lu van hoa quan trong gia ong va Tay. Roi tr thanh mot trung tam hoat ong chnh tr, thng mai, van hoa va ton giao rat manh me. Ngay nay Hai Cang nay (nay a c oi ten la Istanbul) van rat phon thnh va van la ni giao lu van hoa gia hai luong Van hoa A Chau va Au Chau. Constantinople cung la trung tam hoat ong ln cua Giao Hoi Cong Giao. a co 4 Cong ong Chung hop ay: Constantinople I (381), II (553), III (68o-81), IV (869-70). Constantinople a ghi dau vet cuoc song cua nhieu Thanh ln cua Giao Hoi. Thanh Gregorio Nazian a tng lam Tong Gam Muc ay vao the ky IV. Thanh Gioan Kim Khau (344-407) Giam Muc Tien S Hoi Thanh, cung a tng lam Tong Giam Muc ay cho en khi trieu nh luc o bat i lu ay vao nam 403. Noi tieng la mot nha giang thuyet ao c va tai ba nen c at ten la "Kim khau". Ngai cung thang than chong lai s xa hoa cua thi ai va benh vc ngi ngheo kho nen b trieu nh luc o ghet va bat i lu ay. Thanh Gregoro Nazian cung la Tong Gam Muc Constantinople (nh a noi tren). Ni ay cung ghi dau c Giao Hoang Benedicto XV (sinh nam 1854, lam Giao Hoang t 1914-1922), la v Giao Hoang noi tieng ve nhng hoat ong cho Hoa Bnh The Gii. Ngi Tho Nh Ky rat men thng Ngai, v Ngai a lam nhieu nha thng cho Tho Nh Ky va trong The Chien th I, Ngai a dung ng loi ngoai giao e cu nhng tu nhan ngi Tho Nh Ky. Nam 1921, khi khanh thanh bc tng ln cua Ngai tai Istanbul, rat nhieu ngi Hoi Giao a en tham d. c Giao Hoang Gioan XXIII (sinh nam 1881; lam Giao Hoang t 1958 cho en khi qua i 1963), ngi a co cong hien ai hoa Giao Hoi va m Cong ong Vatican II (1962-1965), a tng lam S Than Toa Thanh tai Tho Nh Ky 10 nam, va rat c nhieu ngi Tho Nh Ky thng men, nen c goi la "ngi ban tot cua Tho Nh Ky". Khi Hoi Giao chiem Tho Nh Ky vao nam 1453 va thiet lap e Quoc Hoi Giao Ottomans, lien oi ten Constantinople thanh Istanbul va tr thanh Thu o cua e Quoc Ottomans. en nam 1923, khi nha cach mang Mustafa Kemal thiet lap chnh the Cong Hoa Tho Nh Ky, ong ri thu o ve Ankara nh hien nay. Tuy nhien, Istanbul van la mot hai cang phon thnh, mot trung tam thng mai quan trong, ni sinh hoat manh me ve van hoa, ton giao; cung van la ni noi ket hai nen van minh A Chau va Au Chau.

Mot vai a iem khac ang lu y: Vien Bao Tang Hagia Sophia: trc la Vng Cung Thanh ng Hagia Sophia (Holy Wisdom) c xay dng do Hoang e Justinian vao nam 537. La mot Thanh ng c coi la mot kien truc o so va ep nhat cua e Quoc Byzantine; vom Thanh ng rat o so, chieu cao vn len gan 200 feet va rong 102 feet. c Giao Hoang Gioan Phaolo II a en vieng ni nay khi Ngai tham vieng Tho Nh Ky vao nam 1979. c ng kim Giao Hoang Benedicto XVI cung en tham ni nay trong chuyen vieng tham Tho Nh Ky vao thang 11 nam 2006. Khi ngi Hoi Giao chiem Tho Nh Ky vao the ky XV a oi thanh Hoi ng Hoi Giao. Sau cuoc Cach Mang do Mustapha Kemal lanh ao, chnh quyen Tho Nh Ky a lay lai ngoi en nay va oi thanh Vien Bao Tang t nam 1935.

Ngoi Nha c Me Maria: gan Ephesus, thuoc mien nui, la mot ngoi nha nho bang go, tren chan oi, co nhieu cay coi che khuat, c dan chung tin la ni Me Maria a song nhng nam cuoi i di s san soc cua Thanh Gioan Tong o; v khi b treo tren Thanh Gia, Chua Giesu a trao pho Me Maria cho Thanh Gioan (PA Gioan 16, 27). Ngay nay "Ngoi Nha c Maria" moi nam c hang ngan ngi en knh vieng va cau nguyen; ngoai cac tn hu Cong Giao con co ong ngi Hoi Giao, Chnh Thong Giao va khach du lch cac ni en tham; cung co nhng ngi Viet Nam khi i du ngoan bang tau (cruise), khi ghe qua Ephesus, cung en knh vieng "Nha c Me". a iem nay a c tm ra t cuoi the ky 19 can c vao nhng "th kien" cua Chan phc Anne Catherine Emmerich ma a c Thi s Clemens Brentano ghi lai trong nhng cuon sach ong a xuat ban sau khi ba a qua i (nam 1824). Du ong Clemens noi la ch lam viec nh mot th ky e ghi lai nhng th kien o; nhng Giao Hoi khong cong nhan tnh cach ch thc cua nhng ieu ghi trong nhng cuon sach o v co nhieu nghi van. Hn na, n tu a c tuyen phong "Chan Phc" v can c vao i song thanh thien ch khong phai vao nhng th kien a c ke lai. Theo tng thuat th Chan phc Catherine la ngi c, thng om au nam liet dng, hau nh khong "biet ch", va cha bao gi ra khoi nc c (Hy vong co dp chung toi se viet ay u hn ve iem nay).

Sau khi a oc "Tho Nh Ky Xa Va Nay", xin mi quy v oc tiep bai "Mot Cuoc Tham Vieng Lch S". Neu muon biet them ve nc Tho Nh Ky, mi quy v vao: www.Turkish Embassy.org - Republic of Turkey.

 

Bai II: Mot Cuoc Tham Vieng Lch S

That la mot cuoc tham vieng "lch s" rat quan trong va cung rat kho khan ma ai cung lo s la rat nguy hiem. Cac giao hu khap ni tren the gii eu cau nguyen hang ngay cho c Giao Hoang trc khi Ngai len ng. Roi va hoi hop theo doi va cau nguyen xin Chua va Me Maria gn gi Ngai thoat khoi "moi s d" trong nhng ngay Ngai i tham vieng. Moi ngi a th phao nhe nhom va ta n Chua khi c Giao Hoang tr ve Roma bang an. Bay gi lai cau nguyen cho cuoc tham vieng lch s nay em lai nhng ket qua tot ep, em lai tnh than hu va hoa hp yeu thng gia moi ngi thuoc moi sac toc, van hoa, ton giao khac nhau e cung chung tay xay dng Hoa bnh the gii va hanh phuc cho nhan loai.

Nhn lai lch s cua Giao Hoi Cong Giao tai Tho Nh Ky t nhng thi ky au cua Giao Hoi, chung ta thay cac c Giao Hoang luon hng ve Tho Nh Ky va tm dp e noi ket lai tnh than hu qua tng the ky. Tuy nhien v nhieu bien co au thng cua lch s, Giao Hoi tai Tho Nh Ky a b bach hai hau nh b huy diet; nhng van ton tai trong am tham. Mai en sau cuoc cach mang cua Mustapha Kemal (1881-1938) em lai t do va dan chu cho nhan dan Tho Nh Ky, Giao Hoi mi c cong khai sinh hoat, du van con gap nhng kho khan. T ngay o Giao Hoi a tm cach noi lai lien lac ngoai giao vi Chnh phu Cong Hoa Tho Nh Ky va a co Toa S Than tai o. c Giao Hoang Benecto XV a tch cc giup nhan dan Tho Nh Ky va c Gioan XXIII a lam S Than Toa Thanh ay 10 nam va gay c nhieu thien cam vi chnh phu va nhan dan Tho Nh Ky. Sau Cong ong Vaticano II, c Phaolo VI, v Giao Hoang au tien du hanh ra khoi nc Y sau nhieu the ky, Ngai a en tham Tho Nh Ky va a co gang noi ket tinh than hu ngh vi chnh phu, nhan dan Tho Nh Ky sau viec tiep xuc vc cac nha lanh ao Hoi Giao, va Chnh Thong Giao. (Xin oc bai "Tho Nh Ky Xa Va Nay).

c Giao Hoang Benecto XVI cung a lu y ac biet en van e nay va a d tru t lau cuoc tham vieng muc vu Tho Nh Ky vao thang 11 nam 2006. Sau o qua bien co hieu lam ve bai dien van cua Ngai tai ai Hoc c Regensburg vao ngay 12/9/2006, cac phong trao Hoi Giao noi len chong oi c Giao Hoang, nhieu ngi a rat bi quan ve cuoc tham vieng nay. Nhieu ngi cho la rat kho khan va rat nguy hiem. Nhieu nhom Hoi Giao doa giet Ngai. Tuy vay c Giao Hoang quyet nh c len ng va Chnh Phu Cong Hoa Tho Nh Ky cung van san sang on tiep c Giao Hoang. Ngai c on tiep nong hau va chuyen i c ket qua tot ep vt qua s mong i. Nhng cuoc bieu tnh chong oi tng la se rat manh me khi Ngai sang; nhng ieu o a khong xay ra. Ch co nhng cuoc bieu tnh nho, va chnh phu Tho Nh Ky a huy ong mot lc lng canh sat manh me e gi gn an ninh trat t.

Nhieu ngi chung ta a theo doi chuyen i nay cua c Giao Hoang qua nhieu phng tien truyen thong khac nhau. Chung ta co the tong lc nh sau:

Sang ngay Th Ba 28/11/2006, c Giao Hoang a len chuyen phi c thue bao Alitalia cung vi Phai oan Toa Thanh, trong o co c Hong Y Walter Kasper (Chu Tch Hoi ong Giao Hoang Co Vo Hiep Nhat Kyto Hu), c Hong Y Roger Etcherary (Co van ac biet; Ngai a tng la Chu Tch Hoi ong Cong Ly va Hoa Bnh trc c Co Hong Y Nguyen Van Thuan) va oan truyen thong, bao ch. Tuyen bo vi Phai oan thap tung, c Giao Hoang noi ay la mot cuoc tham vieng trc het co tnh cach muc vu e that chat them tnh than hu vi Chnh Phu va Nhan Dan Tho Nh Ky, vi anh em Hoi Giao va Chnh Thong Giao. Ngai noi: chuyen i co tnh cach muc vu va than hu, khong co cao vong nhieu, va cung khong co tnh cach chnh tr.

Ti Phi trng Ankara vao sang ngay 28/11/2006 luc tri hi lanh, nhng co nang am, c Giao Hoang a c Thu Tng Tho Nh Ky va Phai oan ng au tam tham o cho may bay au, e on tiep. Thu Tng Tho Nh Ky luc au tng khong the on tiep c Giao Hoang v chng trnh cua Ong qua ban ron vao ngay o; nhng sau cung Ong a xep chng trnh e on tiep c Giao Hoang tan phi trng. Sau khi bat tay, chup hnh chung, Ong hng dan c Giao Hoang i tren tham o vao Phong Tiep Tan Quy Khach, hoi am vi c Giao Hoang 20 phut, sau do c Giao Hoang ra xe e i vao thanh pho Thu o Ankara. Sau cuoc hoi am, Thu Tng tuyen bo vi bao ch la a xin c Giao Hoang ung ho Tho Nh Ky e c gia nhap EU (Lien Hiep Au Chau) va c Giao Hoang a ong y. Ong cung noi, trong cuoc hoi am c Giao Hoang luon to thien cam vi nhan dan Tho Nh Ky. Sau cuoc tiep on c Giao Hoang, Thu Tng Tho Nh Ky a len ng e i hop Hoi Ngh Thng nh Khoi NATO.

Tren ng i vao Thu o Ankara e en gap Tong Thong Tho Nh Ky tai Dinh Tong Thong, c Giao Hoang a dng lai vieng tham lang mo cua Nha Cach Mang Mustafa Kemal, at vong hoa tng niem, roi vao bao tang vien ben canh e ghi So Lu Niem. Tong Thong Ahmet Necdet Sezer a ra on tiep c Giao Hoang khi Ngai xuong xe, chup hnh chung, roi hng dan c Giao Hoang vao trong Dinh Tong Thong va hoi am 15 phut. ay la cuoc on tiep chnh thc c Giao Hoang cua chnh phu Tho Nh Ky. Trong cung ngay au tham vieng nay, c Giao Hoang cung Ong Ali Bardakoglu, ngi ng au Ton Giao Vu Tho Nh Ky, hoi am trong vong 30 phut van phong Ton Giao Vu, cung vi mot so chc sac Hoi Giao Tho Nh Ky, trong o co v ai Giao Trng Hoi Giao Ankara. c Giao Hoang cung oc mot bai dien van tai ay. Cuoc tiep xuc rat than thien va ci m va ban en vien anh trong tng lai e co c s thong cam hieu biet gia anh em Hoi Giao va Cong Giao. Ong Ali Bardakoglu nhan manh en s quan trong cua nhng cuoc gap g oi thoai va tng knh lan nhau va noi len moi lo s la cac nc phng Tay ngay cang ong hoa Hoi giao vi khung bo va bao ong; trong khi Hoi giao la ao hoa bnh. c Giao Hoang keu goi s hp tac gia cac ton giao e xay dng Hoa Bnh va s Hoa hp can thiet gia cho the gii ang ay nhng giet choc, o mau. Ong Ali Bardakoglu sau o a ca ngi cuoc tham vieng cua c Giao Hoang nh mot bc tch cc e dan en s Hoa giai va cung hng ve "s tng knh, cong chnh va bnh ang!".

Cung ngay c Giao Hoang a gap phai oan Ngoai Giao Toa Kham S. Co chng 90 v ai S cac nc hien dien. Trong cuoc noi chuyen, c Giao Hoang a noi s can thiet tm ra nhng giai phap e cham dt nhng cang thang ve chnh tr gia cac quoc gia, nhng cuoc khung bo va chien tranh khap ni tren the gii, nhat la Trung ong. Ngai noi: "Hoa bnh thc s ch co c khi co s cong bang. Can phai sa oi nhng chenh lech ve kinh te, va cham dt nhng ap bc ve chnh tr gay ra nhng cang thang va tranh chap gia cac nc". c Giao Hoang cung noi en t do ton giao, cac cuoc oi thoai va thanh thc hp tac gia cac ton giao cung ong gop mot cach tch cc vao viec xay dng xa hoi va bao ve nhng gia tr cua con ngi trong xa hoi ang tien rat nhanh ve ky thuat. Phai lam sao e nhng tien bo cua thi ai giup vao viec phat trien nhan loai va bao ve nhng gia tr cua gia nh va xa hoi. "Nhng cuoc oi thoai trong tinh than tng knh lan nhau phai la nen tang giup cham dt nhng cuoc khung bo, chien tranh va tranh chap ve ton giao". c Giao Hoang cung ca ngi Hien Phap Tho Nh Ky a co nhng ieu khoan bao ve quyen t do ton giao; v cac dan toc co tinh than dan chu eu co bon phan bao am quyen t do nay. Cuoc gap g cac nha ngoai giao a ket thuc mot ngay that ban ron nay.

Du la mot ngay that ban ron, nhng ket qua ngay au tien nay that tot ep. Nhng cuoc on tiep rat nong hau; cac cuoc gap g eu than mat va ci m. Moi ngi cam thay rat nhe nhom sau ngay au tien nay.

Ngay hom sau (29/11/2006) c Giao Hoang a ri Thu o Ankara e i Co Thanh Ephesus, vieng tham "Nha c Me Maria" va dang le ngoai tri knh c Me Maria. ay la Thanh Le au tien cho dan chung trong cuoc vieng tham, c Giao Hoang a keu goi cac tn hu hay luon song vui ve san sang chap nhan moi kho khan, noi gng Cha Andrea Santoto, mot nha truyen giao a b sat hai dp thang 2/2006 trong mot cuoc bao ong cua mot nhom tre thieu nien Hoi Giao. c Giao Hoang cung keu goi cac tn hu hay song hoa hp vi nhau, va luon gi tnh than hu vi cac anh em Hoi Giao va Chnh Thong Giao; hay luon luon la nhng "ngi xay dng Hoa Bnh!". Phan c Giao Hoang, Ngai luon yeu men va hiep thong vi Giao Hoi tai Tho Nh Ky ang con gap nhng kho khan th thach.

Hom nay va nhng ngay tiep theo, c Giao Hoang nham vao viec noi tnh than hu vi anh em Chnh Thong va Hoi Giao. c Giao Hoang a vieng tham Bao Tang Vien Hagia Sophia. Ngai dng lai ay 25 phut e chiem ngam s huy hoang va nhng ieu khac tuyet vi cua mot Thanh ng Bizantino thu xa! Ni ay, vao nam 1979, khi vieng tham Tho Nh Ky, c Giao Hoang Gioan Phaolo II cung en tham. Trc khi ri Bao tang vien, c Giao Hoang a ky So lu niem va viet: "Trong the gii co nhieu d biet, nhng chung ta van co c niem tin ni Thien Chua duy nhat. Xin Thien Chua soi sang cho chung ta va giup chung ta nhan ra con ng dan en Tnh thng va Hoa bnh!".

Sau khi ri Bao Tang vien Hagia Sophia, c Giao Hoang vieng tham en Th Hoi Giao "Blue Mosque" noi tieng tai Istanbul. V ai Giao Trng Mystafa Nagrici a hng dan c Giao Hoang. Khi v Giao Trng cau nguyen, c Giao Hoang cung nghiem trang cau nguyen (sau nay khi a tr lai Roma, c Giao Hoang noi luc o Ngai cau nguyen xin Chua la Chua tri at, va la Chua nhan t cua ca nhan loai, ban cho moi ngi co niem tin nhan ra ho la ngi Chua a dng nen va xin cho ho luon la nhng chng nhan cua tnh yeu huynh e). Hai v gap nhau trong 20 phut va rat than tnh; ngc han lai vi nhng cang thang trc ay gia anh em Hoi Giao va c Giao Hoang. Hai v a trao tang pham cho nhau lam lu niem. Khi nhan tang pham do v Giao Trng tang, c Giao Hoang e tay len va noi: "Xin cam n Ngai ve tang pham nay. Chung ta hay cau nguyen cho tnh than hu gia chung ta cung nh tnh than hu cua toan the nhan loai". Khi chia tay, v Giao Trng a noi vi c Giao Hoang: "Xin Ngai hay luon nh en chung toi!". (Your Holiness, please remember us!).

oi vi Chnh Thong Giao, c Giao Hoang a gap g c Thng Phu Bartolomeo I (Giao Chu Chnh Thong Giao Tho Nh Ky), Thng Phu Mesrob II (Giao Chu Chnh Thong Giao Armenia), Thng Phu Ausuf Cetin (Giao Chu Chnh Thong Giao Syria).

Thng Phu Bartolomeo I a ra on c Giao Hoang tai Phi trng Istanbul (c Giao Hoang a i may bay t Thu o Ankara en Co thanh Ephesus e dang Thanh le, roi en phi trng Istanbul vao buoi chieu ngay 29/11/2006). T phi trng Istanbul, hai v a en chu toa buoi cau nguyen ban chieu tai Nha Th Thanh Georges (Nha Th Chnh toa Chnh Thong Giao) cung vi mot so Giao s Chnh Thong khac. Buoi cau nguyen m au hai ngay quan trong e gap g va tm con ng hiep nhat gia Chnh Thong Giao va Cong Giao; o la chu ch quan trong cua cuoc tham vieng Tho Nh Ky cua c Giao Hoang. Hai v a cung tien len doc long Thanh ng co bnh hng khoi nghi ngut dan au, trong khi ca oan hat thanh ca bang tieng Hy Lap. Buoi cau nguyen that sot sang, ac biet tng nh en hai Thanh Tong o Phero va Anre. Sau gi cau nguyen, c Giao Hoang a noi li ca ngi: "... Ni nay, qua nhieu the ky, a co nhieu v t ao, cac nha Than hoc, Chu Chan, cac Nha Dong va biet bao nhng tn hu nam n thanh thien!". c Giao Hoang cung nhac en cuoc thong hiep hoa giai gia hai Giao Hoi vao nam 1965, khi c Phaolo VI en ay va cung vi Thng Phu Giao Chu Athenagoras a huy va tuyet thong cho nhau (vao nam 1054). Sau cuoc tham vieng cua c Giao Hoang Phaolo VI la cuoc tham vieng tham tnh hu ngh cua c Giao Hoang Gioan Phaolo II vao nam 1979. Thng Phu Bartolomeo I cung nhac en hai cuoc gap g lch s o va coi nh nhng cuoc tham vieng that quy gia va can thiet. Sau o Thng Phu noi: "Toi het long ta n Chua a dan a c Giao Hoang i theo bc chan cua cac v tien nhiem va en ay hom nay trong cung mot tinh than ci m va hoa hp...". Sau het, hai v a en knh vieng Thanh tch cua hai Thanh Gregorio Nazian va Gioan Kim Khau ca hai eu a la Tong Giam Muc Thanh Constantinople.

Sang ngay 30/11/2006 (Le trong knh Thanh Anre Tong o), Thng Phu Bartolemeo I a en dang le trong the tai Nha th Thanh George. Thanh le trong the knh Thanh Tong o Anre, bon mang cua Toa Thng Phu Constantinople. Trong khi Thng Phu Chu Le th c Giao Hoang hien dien tai ngai toa ben canh Cung thanh. Thanh le dai gan 3 gi ong ho; cung khoi hng nghi ngut quyen vi li kinh tieng hat cua cong oan d le ong ao. Trong bai giang, Thng Phu a keu goi moi ngi phai cau nguyen xin Chua em lai s hoa hp yeu thng gia con cai Chua: "Chung ta can quy xuong, khiem ton va thanh thc sam hoi nhng loi lam trong qua kh, xin Chua tha th va lam cho ngay hiep nhat tron ven c sm en". Trong bai noi chuyen vi Cong oan vao cuoi Thanh le, c Giao Hoang cung nhac lai li keu goi sam hoi va xin Chua tha th, e anh em cung hieu biet va thng yeu nhau nh nhng ngi con Chua; "v chnh s hoa hp, thanh thc yeu thng nhau mi co the lam cho cong cuoc rao giang Tin Mng cua Chua c moi ngi tin tng va on nhan!". Trong khi len Rc Le, luc i ngang qua ngai toa c Giao Hoang, moi giao dan Chnh Thong Giao eu cui au to long ton knh; co mot em nho chay en hon nhan c Giao Hoang.

Sau Thanh Le, hai v a ra ban-cong Nha Th e ban phep lanh cho giao dan tu tap ong ao tai quang trng. Sau o hai v a nam tay nhau d len cao, roi cung mm ci vay tay vi dan chung ang hoan ho vui ve pha di. Hai v a tang nhau ky vat lu niem. c Giao Hoang a tang Thng Phu mot Chen Thanh, noi len s thong hiep qua B Tch Thanh The. Thng Phu a tang c Giao Hoang Cuon Bon Sach Tin Mng, noi len s thong hiep va tnh yeu theo Tin Mng Chua Giesu a rao giang. Sau cung hai v a ky vao Ban Tuyen Ngon chung "quyet tam tiep tuc oi thoai ve than hoc va tch cc cong tac trong hoat ong xa hoi; ac biet la viec co vo tinh than va gia tr Kito giao cho xa hoi ngay nay ang cang ngay cang b the tuc hoa. Ban tuyen ngon cung nhan manh en viec phai giup nhng ngi ngheo, nhng nan nhan cua bao ong, cua khung bo (nhat la Trung ong), nhng ngi dan nhng ni ma quyen t do ton giao cha c bao am hoan toan.

c Giao Hoang cung a gap g than mat Thng Phu Giao Chu Armenia Mesrob, roi c Thng Phu Giao Chu Syria Yusuf Cetin; sau o la v Trng Giao Do Thai Tho Nh Ky Rabbi Ishah Haleva vao buoi chieu hom nay (30/11/2006) tai Toa Kham S tai Istanbul. ac biet vao buoi toi hom nay, mot nhom ong cac ban tre Cong Giao a bat ng en Toa Kham S e chao mng c Giao Hoang. c Giao Hoang xuat hien e cau nguyen vi cac ban tre, roi chuc lanh cho moi ngi va noi: "Cha luon nh en chung con trong li cau nguyen!".

Sang sm ngay 01/12/2006, ngay cuoi cung cua cuoc tham vieng, c Giao Hoang a en cung cau nguyen buoi sang vi Thng Phu Chnh Thong Armenia Mesrob II tai Nha Th Chnh Thong Armeria. Hai v cung nhac en tinh than "ai ket" can thiet e song hoa hp nh nhng ngi con cai trong cung mot gia nh cua Chua. Sau o, c Giao Hoang a en dang Thanh Le tai Nha Th Chanh Toa Chua Thanh Than cung vi cong oan Cong Giao ay. c Thng Phu Bartolomeo I cung hien dien. Trc Thanh Le c Giao Hoang a lam phep tng c Benecto XV va Tng c Gioan Phaolo VI. Hom nay, c Giao Hoang dang le knh Chua Thanh Than. V co nhieu chung toc khac nhau, nen trong thanh le a dung ti 7 ngon ng khac nhau. Trong bai giang, c Giao Hoang a keu goi moi tn hu hay yeu thng, oan ket vi nhau va yeu thng lien ket vi nhng ngi anh em khac tn ngng: "Anh ch em hay luon song hoa hp yeu thng theo li Chua Giesu a day: Khi chung con song hoa hp yeu thng nhau, luc o moi ngi mi nhan ra chung con la mon e ch thc cua Cha. V the anh ch em hay tiep tuc lam nhng g co the c e cha lanh nhng vet thng chia re va han thu, hau cung song trong hoa hp yeu thng. c Giao Hoang cung am ch en cuoc tan sat nhng ngi Cong Giao Armenia vao nhng nam 1915-1918 do chnh quyen Hoi Giao Ottomans gay ra. Trong cuoc cng bach di dan nay gan mot trieu ri (hn mot na dan so Armenia hoi o) a b giet. Sau Thanh Le, Thng Phu Bartolomeo a cung ban phep lanh cho giao dan. Roi hai v cung i xuong doc theo long Thanh ng va mm ci va chao cac giao dan ang to long nong nhiet ton knh.

Thanh Le sang hom nay ket thuc 4 ngay tham vieng Tho Nh Ky cua c Giao Hoang. Sau o c Giao Hoang ra phi trng Istanbul e tr ve Roma. Trc khi len may bay, c Giao Hoang a noi nhng li cam n sau xa en chnh quyen cac cap va Ngai noi tuy Ngai ra ve nhng van "e lai mot phan tam hon cua Ngai tai Istanbul!" (I am leaving a part of my heart in Istanbul!".

Trong nhng ngay tham vieng Tho Nh Ky cua c Giao Hoang, cac c quan truyen thong va bao ch Tho Nh Ky eu a tin thuan li ve cuoc tham vieng nay va ca ngi c Giao Hoang la mot ngi bnh than va khiem ton; nhng cung la ngi hoat bat, nhng li noi va c ch rat thch hp. Tat ca eu vui mng v cuoc tham vieng a em ep khong xay ra nhng g ang tiec nh nhieu ngi lo s. Hn na cac cuoc tiep xuc vi cac cap chnh quyen, vi ngoai giao oan, vi cac ai dien Hoi Giao, va cac ton giao eu rat ci m va than thien.

Xin ta n Chua va cau xin Chua lam cho cuoc tham vieng cua c Giao Hoang em lai nhieu hieu qua tot ep; gop phan vao viec xay dng s hoa hp moi ngi thuoc moi chung toc, van hoa, ton giao khac nhau e cung chung tay xay dng Hoa bnh the gii va hanh phuc cho nhan loai: "Xin hiep nhat chung con nen mot trong tnh yeu Chua. Xin hiep nhat chung con nh Ngai lien ket vi Cha. Xin giai thoat chung con xa ieu bat hoa chia re! Xin ket lien moi ngi trong long men Chua Cha muon i". (Trch Ban Thanh Ca "Bai Ca Hiep Nhat" cua Thanh Tam).

 

Linh Muc Anphong Tran c Phng

Thang 12 nam 2006

 

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page