Chet Em

Hp Phap Hay Khong?

 

Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia

 

at Van e:

Ngi Cong Giao tin rang s song s chet la do Thien Chua, ang tao thanh tri at, cam nam moi s trong quyen phep Ngi. Ngi khong cho ai lam chu s viec nay. Nhng trong thc te, a co nhng ngi oi lam chu viec sinh san va giet chet trc thi gian Thien Chua nh oat. o la nhng cai chet khong t nhien nh pha thai va chet em, v trong ca hai trng hp nan nhan b coi nh ganh nang ve kinh te cho gia nh, xa hoi theo y ngh cua mot so ngi.

Xet ve phng dien ao c, pha thai do ngi me hay chet em do ngi nha ch v gia nh khong chap nhan thuoc lanh vc ao c. Chet em, tieng Anh My goi la Euthanasia, dch sang tieng Viet co the la e cho chet em, cho chet em, lam cho em ai, hay goi qua danh t Han Viet la Tr T. Trong bai nay toi dung ch Chet em nghe cung de hieu, va khong cau ky nho nhe. Di ay, chung ta se tm hieu Chet em la the nao?

oi vi oc gia ngi Viet, nghe ti viec Chet em nh mot van e mi, xa la, khong can ban ti. Thc ra, trong thi buoi nay, khong the khong nen biet.

Nhieu ngi a biet ti bac s Jack Kevorkian, vien bac s giup chet em tai tieu bang Michigan hien gi ang ngoi tu t 10 ti 25 nam.

Hien nay Tieu bang Oregon co luat cho phep bac s tiem thuoc giup cho benh nhan chet em. Nhieu ni cung tranh au nhng cha c. Nhieu ngi oi quyen c chet. Ho cho o la quyen cua ho ch khong phai cua ai ca ma phai cam oan.

Ta se tm hieu nhng iem sau:

(1) Chet em la g?

(2) Ngi benh, ngi chong Chet em?

(3) Giao hoi Cong giao vi van e Chet em.

(4) Nguyen tac thc hanh theo Giao ly Cong giao.

(5) Muc vu san soc benh nhan.

 

1. Chet em la g?

Danh t Chet em (Euthanasia hay mercy killing) phat xuat t tieng Hy lap: Eu la khoe, tot, em ai, ngay; thanatos la chet, chet ngay, chet de dang, chet khong au n.

Chet em la khi benh tnh cua benh nhan khong con hy vong cha tr, neu e song lau th au n cho ngi benh, ton kem cho ngi nha, cho xa hoi, nen vi s ong y cua benh nhan hoac ngi thay mat hp phap cua benh nhan, hoac ca khi khong co s ong y cua ho, bac s, y ta, hoac ai o lam cho ho chet sm hn cai chet t nhien cua ho.

Chet em cung phan biet trc tiep hay gian tiep, chu ong hay thu ong.

Chet em co the la trc tiep neu c tiem thuoc (lethal injection) vao lam cho chet mau le. Chet em la gian tiep neu b rut ong tiep te kh th, o an, thuoc cha...

Chet em co the la chu ong do ng s hay ngi thay mat hp phap xin, hoac thu ong khi cng ep, khi bat buoc phai chet.

 

2. Ngi benh, ngi chong Chet em.

Nhieu ngi trong xa hoi, nhat la xa hoi My ngay nay, vien c t do. Ho noi rang s song cua toi la cua toi, va ho cung noi rang s chet cua toi la cua toi, toi co quyen la chon, nh oat, khong ai co quyen ngan can s t do cua toi.

Ngay 8-9 thang 4 nam 1988, hn 300 ngi thuoc Lien Hoi The Gii danh quyen c chet a tham d cuoc hoi thao ban ve van e chet em hp phap do Tieu bang California va Hoa Lan e xng. Hau het cac tham d vien thuoc Hoa Ky, so con lai thuoc 16 quoc gia khac. Co ti 2 phan 3 tham d vien a ung ho cai Chet em trc tiep. Chu tch Dereck Humphrey tuyen bo: ay la nguyen tac, la luat cua phong trao chung toi: Y kien ung ho cai chet em cach chu ong hay thu ong cung eu la y kien cua hoi vien ca, khong nen ch trch nhau. Hoi Hemlock va hoi Ngi My Chong au kho eu ung ho van e chet em.

Cung vao thang T nam 1988, Hoi tren a xin c 256 ngan ch ky trong tong so t nhat phai co vao han chot (ngay 9 thang Nam nam 1988) la 372 ngan ch ky a ung ho e c hp phap. Ho noi, neu nam nay khong xin u ch ky, ho se tiep tuc xin them na cho ti u mi thoi. Ngi dan Hoa Ky noi chung, theo mot ban tham do, co ti 60 phan tram ung ho chet em (Tai lieu Ethics and Medics, April 1990).

Hien nay so ngi ung ho chet em a len cao.

Goi la chet em, nhng thc ra chet khong em. Theo cuoc khao cu mi ay cua tap ch New England Journal of Medicine cho biet cac vu giup Chet em thng a en au n cho benh nhan nhieu hn. Tai Hoa Lan, co ti 16% giup Chet em theo toa bac s cho, a khong co ket qua tot. Bac s Sherwin Nuland cua ai hoc Y Khoa Yale cho biet: Nhieu ngi khong bao gi ngh rang giup Chet em lai lam cho benh nhan au n hn.

 

3. Giao hoi Cong giao vi van e Chet em.

Giao hoi Cong giao c Thien Chua trao quyen gn gi kho tang c tin va phong hoa luon luon ton trong nguyen tac hp vi t nhien, ngha la Giao hoi chu trng:

From the womb to the tomb: T long me ti long at, noi cach khac: Giao hoi chu trng ton trong mang song con ngi t khi thanh thai trong long me cho ti khi chet t nhien c em chon trong long at. Giao hoi khong chap nhan nga thai, ngc t nhien, pha thai, giao hp tranh sinh con, mang thai mn,... va bat chet hay e cho chet khi cha en gi Chua goi ra khoi i nay.

Thanh Phaolo qua quyet: Neu ta song, ta co trach nhiem vi Chua, neu ta chet, ta cung co trach nhiem vi Chua. Ca khi ta song, ca khi ta chet, ta thuoc ve Chua (Th Roma 14,18).

Ton trong Thien Chua la ang nh oat s song va s chet cua con ngi, Giao hoi Cong giao luon luon va manh me chong lai moi hnh thc chet em du trc tiep hay gian tiep, chu ong hay thu ong, du benh nhan xin hay khong xin.

Cac Hoi ong Giam muc tren the gii eu nhat loat chu trng ton trong tien trnh thien nhien cua mang song:

- Nam 1943, t lau trc Cong ong Vatican II, c Thanh Cha Pio XII a viet nh sau:

Tat ca nhng g i ngc vi chnh s song, nh giet ngi di bat c hnh thc nao, diet chung, pha thai, giet chet cach em du, hoac t t trc tiep... Tat ca nhng ieu noi tren va nhng ieu tng t, eu thc s o nhuc, lam thoi nat nen van minh nhan loai, boi nho nhng ke chu ong, xuc pham nang ne en danh d ang Tao Hoa... (Hien che Muc vu so 27)

- Thang 5 nam 1980, Tuyen Ngon cua Bo c Tin cung lap lai lap trng tng t nh c Thanh Cha Pio XII tren.

- Ngay 22 thang T nam 1988, cac c Giam muc California a tuyen bo chong lai e ngh xin hp phap cai chet em cua mot vai to chc. Cac Giam Muc noi: Giet ngi vo toi, du theo li ho xin i na, cung la cp mat quyen t do cua con ngi ngay nay va mai nay tren tran the.

- Ngay 8 thang Chn nam 1988, c Giao Hoang Gioan Phaolo II cung a lu y cac nhan vien thuoc Hiep Hoi anh Thuoc Me (Anesthetist) Au Chau ve hop tai Roma nh sau:

Mot so ngi ng thi chung ta ang co vo cham dt mang song con ngi bang cai Chet em nh la giai phap thong cam s au kho nhan loai, nhng: Chet em la mot hanh ong sat nhan luon luon ang phai loai bo. Phai loai bo ngay ca khi benh nhan yeu cau c chet cach o.

oi khi li keu van cua benh nhan xin c chet, phai c hieu rang, ho khong co y xin Chet em cho bang xin c Giup va Yeu Thng ho trong noi thong kho. Ngai noi tiep:

Kho s va au n la phan khong the tranh c cua kinh nghiem con ngi. Nhng ngi co nhiem vu ve thuoc can phai t bo li bien ho cua nhng ai coi Chet em nh mot giai phap thong cam.

Cuoi cung c Thanh Cha nhan manh:

Khong bac s, khong y ta, khong chuyen vien thuoc, khong bat c ai la trong tai cuoi cung cua s song con ngi, ke ca s song cua mnh va s song ngi khac.

Thien Chua la ang Chan Chien lanh, trong chng trnh cua Ngai, khi bat buoc phai gi au kho e thanh luyen con cai, Ngai cho phep c cha tr, Ngai cung ban n e con cai chu ng, lap cong, en toi. Song chet luc nao la tuy quyen Ngai.

S song con ngi, la qua tang Chua ban, la thieng lieng va khong the xam pham. V vay, khong the chap nhan pha thai va lam cho Chet em. Khong nhng khong c cat mang song, ma con phai quan tam cach yeu thng e bao ve no. Xa hoi phai ton trong, bao ve, va e cao nhan pham cua moi ngi, moi luc, va moi ieu kien cua i song con ngi.

Nguyen tac luan ly ao c:

Luan ly Cong giao khong chap nhan trc tiep hay gian tiep e chet em, do chnh benh nhan xin hay do ngi hu trach xin e cham dt au kho cho benh nhan.

 

4. Nguyen tac thc hanh theo Giao ly Cong giao ve van e Chet em:

Sach Giao ly Cong giao 1992 (nam ban hanh) viet:

 

GLCG so 2276:

Nhng ngi co s song b suy giam hoac b yeu i, oi hoi mot s ton trong ac biet. Nhng benh nhan va nhng ngi b khuyet tat can phai c nang e co the song mot cuoc i bnh thng theo mc o co the.

 

GLCG so 2277 viet:

Du vi ly do nao va vi phng tien nao mac long, s trc tiep lam cho chet em ai cung ch la cham dt cuoc i cua nhng ngi b khuyet tat, au yeu hoac ang chet dan chet mon. Ve luan ly, cach lam nay khong the chap nhan c.

Bi vay, mot hanh ong hoac s bo qua mot hanh ong, t no hoac do chu y cua ta, mang lai cai chet cho mot ngi hau cham dt au kho, se la mot toi sat nhan, nghch lai cach tram trong vi pham gia con ngi va vi s ton knh ma ta phai co oi vi Thien Chua hang song, ang Tao Thanh con ngi. S ngi ta co the phan oan sai lam v long ngay, se thay oi tnh chat cua hanh vi sat nhan nay, mot hanh vi can phai luon bai tr va cam ch.

 

GLCG so 2278 viet:

Con nh ngng nhng phng thuoc y khoa qua ton kem, nguy hiem, d thng hoac khong xng vi nhng ket qua mong muon, th la mot viec lam hp phap. ay la s t choi nhng s tr lieu kch liet: nh vay, ay khong phai la muon lam cho chet, nhng ch la chap nhan rang khong the can ngan cai chet. Nhng quyet nh phai do chnh benh nhan lam lay, neu ngi o co tham quyen va co kha nang, neu khong se phai do nhng ngi hng quyen trc phap luat, nhng bao gi cung phai ton trong y muon hp ly va nhng li ch hp phap cua benh nhan.

 

GLCG so 2279 viet:

Du cai chet c coi la a gan ke, nhng s san soc thng danh cho mot benh nhan, se khong c ngng cach chnh ang. Viec s dung cac thuoc te e giam au cho benh nhan a hap hoi, du co nguy c giam ngay song cua ngi o, th co the c coi la phu hp vi pham gia con ngi ve phng dien luan ly, neu ngi ta khong chu y tm cai chet, du nh la muc ch, du nh la phng tien, nhng cai chet ch c tien lieu va c chap nhan nh la khong the tranh c. Nhng th giam au la mot hnh thc rat tot cua c bac ai vo v li: theo danh ngha nay, chung ta phai c khuyen khch.

 

5. Muc vu san soc benh nhan:

T nhng nguyen tac hng dan cua Giao ly Cong giao, ta rut ra c nhng thc hanh sau:

(1) Trong c ai, can phai ton trong va nang nhng ngi gia ca, ngi benh tat kinh nien, ngi khuyet tat cach ac biet.

(2) Khong the chap nhan vi bat c ly do nao, phng tien nao, viec cho Chet em trc tiep hay gian tiep nhng ngi noi tren.

 

Lm. oan Quang, CMC

 

(Trch dan t nguyet San Trai Tim c Me so 269 thang 5 nam 2000)

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page