Nan oi ang e doa tram trong

nhieu nc Chau Phi

 

Prepared for Internet by Msgr Peter Nguyen Van Tai

Radio Veritas Asia, Philippines

 

Nan oi ang e doa tram trong nhieu nc Chau Phi.

(Radio Veritas Asia - 14/12/2002) - Bao ch xuat ban trong nhng ngay nay bao ong d luan the gii: Nan oi ang de doa tram trong nhieu nc Chau Phi, cach rieng cong hoa dan chu lien bang Ethiopie. Cong hoa dan chu lien bang Ethiopie, trong nhng thap nien va qua, a phai trai  qua nhieu bien co chnh tr: Nam 1994, Hoang e Haile Selassie b Quan oi lat o. T nam 1997 en nam 1991, Ethiopie b at di che o oc tai cong san Mac xt-Le nin cua ai ta Menghistu Haile Mariam, than Lien xo. Sau khi che o cong san Lien xo tan ra, Hoi ong cach mang Quan oi cung cho Menghistu ve vn. Nam 1993, Eritrea tach khoi Ethiopie tr thanh quoc gia oc lap, nhng khong chung song hoa bnh vi Ethiopie. Nh s can thiep cua Lien hiep quoc, chien tranh gia hai nc tam ngng. Nhng dan chung ca hai mien eu b nan oi de doa. Neu li keu goi cua Chnh phu Ethiopie khong c ap lai, th t nay en thang 3 nam 2003, se co khoang 14 trieu ngi chet oi.

Nan oi gay nen, mot phan bi chien tranh keo dai, phan khac do nan han han. Thc s Ethiopie la mot quoc gia rong ln gom tren mot trieu cay so vuong, dan c khong ay 45 trieu, co the tranh khoi nan oi, neu chnh phu to ra co kha nang cai tr, vi nhng chng trnh dai han  va nhat la liem khiet, ch v dan v nc.

Theo tin t thu o Adis Abeba, th trong luc nay co khoang hn mot trieu ngi ang lieu b chet oi, neu khong c cong ong quoc te cap cu kp thi. Ong Simon Mechale, Chu tch Uy ban  Bao ve dan s cua Thanh pho Ais Abeba, loan bao: v nan han han, so thu hoach trong nam nay giam bt 25% sanh vi nam 2001. V nan han han, co hn 11 trieu ngi se khong co g e nuoi song mnh trong nam ti (2003). Do o, ong keu goi tnh lien i quoc te, va xin gi gap mot trieu ri My kim e mua thc pham can thiet trong luc nay. Ngoai ra,  ong con bao ong them: se co khoang 3 trieu ngi khac na hien ang phai oi pho vi van e thc pham. Nh vay t nay en thang ba nam 2003, se co 14 trieu ngi dan Ethiopie b e doa tram trong.

Ngoai viec yeu cau cap cu, Thu tng Meles Zenawi con yeu cau  cong ong quoc te vien tr di nhng hnh thc khac na, nh gi hat giong, thuoc chch nga va thc an cho loai vat. Tong so tien tr cap len ti 66,6 trieu My kim. Trong bai phong van, thu tng cho biet: Ong a xin Ngan hang the gii giup 100 trieu My kim, nhng so tien nay ch c dung nh tai san cuoi cung, neu khong c cong ong quoc te ap lai li keu goi.

Ba Carol Bellamy, Giam oc Unicef, trong nhng ngay va qua, canh cao: Neu khong c cap cu kp thi, Ethiopie se lieu i en mot tai hoa khung khiep nh tai hoa nam 1984-1985, luc nan oi gay chet choc cho hn mot trieu ngi. Sau khi vieng tham mien Tay-bac Ethiopie, Ba tuyen bo: Xin Chnh phu Addis  Abeba ng ch o loi cho thi tiet, nhng hay a ra nhng ke hoach dai han, e oi pho vi nan han han, nh thiet lap he thong dan thuy nhap ien va tm cach trong cay  nhng loai cay san xuat thc an co sc chong c vi nhng thi tiet. Ba noi them: Chung toi khong the moi nam, moi luc lai c yeu cau vien tr cho het cn khung hoang nay, roi en cn khung hoang khac. Toi cung a nghe thay cac quoc gia vien tr than phien: Chung toi khong the c hai nam lai c nghe: xin gi tien, xin gi thc pham giup chung toi.

Cong ong quoc te, ngoai viec cap cu, muon rang: cac tr cap c gi en cho dan phai c x dung cach ng an, cong bnh, khong phai ch e nuoi song ngi dan, nhng con e giup ngi dan co c hoi tien en viec t tuc t cng. ay la bon phan cua moi chnh phu a phng. Neu khong co nhng chng trnh dai han cho tng lai nh vay, th khong bao gi ngi dan thoat khoi nan oi kho. Kinh nghiem cho hay: nan oi tai Chau phi nh mot cn benh a phng keo dai t bao nam nay, d nhien mot phan do nan han han;  nhng cung do nhieu can c khac, nh chien tranh, chnh phu bat lc, tham nhung, thieu on nh chnh tr... Thc s tai nguyen cua Luc a nay rat phong phu, nhng lai nam trong tay mot so cong ty khai thac ngoai quoc va mot so ngi cam quyen than the ong loa vi cac cong ty nay, e lam giau cho gia nh, cho be phai...

Nhan noi ve nan oi tai Chau phi, nhat bao Corriere della sera, so ra ngay Chua nhat 8.12.2002, phac hoa mot ban o ve cac nc Chau Phi ang b nan oi e doa, v nan han han va v nhng cuoc noi chien: Mali (khoang 40 ngan ngi) - Mauritania (420 ngan) - Senegal (24 ngan) - Gambia (34 ngan) - Guinea (148 ngan) - Sierra Leone (385 ngan, khong do nan han han, ma do cuoc noi chien) - Liberia (182 ngan) - Cote d'Ivoire (26 ngan, mot trong cac quoc gia tien bo va phat trien nhat tai Chau phi,  nay ang b cuoc noi chien) - Congo (342 ngan, mot trong cac quoc gia mien cac Ho Ln, lien luy vao chien tranh) - Angola (2 trieu, mot quoc gia menh mong, nhng oi kho v cuoc noi chien keo dai t nhieu nam nay, hau nh khong loi thoat) - Zimbabwe (6,7 trieu, trc ay la Rhodesie, do Tay phng khai thac va tr nen phon thnh;  nay nha oc tai  Robert Mugabe chu trng bai ngoai, tch thu  thu tai san va cac c cau san xuat cua ngi da trang (du a la cong dan Zimbabwe t nhieu i). Mugabe, t xng mnh la tong thong man ai,  ang a at nc en canh ngheo oi, diet vong - Lesotho (650 ngan) - Swaiziland (270 ngan) - Mozambic (590 ngan, mi thoat khoi cuoc noi chien do trung gian cua Cong ong Sant'Egidio Roma) - Malawi (3,3 trieu) - Zambia (2,9 trieu) - Cong hoa dan chu Congo (1,4 trieu, sau khi b che o oc tai tham nhung cua Tng Mobutu, tiep en cuoc noi chien) - Uganda (1 trieu) - Sudan (2,9 trieu, mot phan ln do cuoc noi chien gia hai mien Bac (Hoi giao) - Nam (Kito giao va ton giao truyen thong Chau Phi).

ng trc con so ln lao nh vay cua nhng ngi dan oi kho, ch chet nay, ai la ngi se cu ho? C quan thc pham va cu oi cua LHQ t sau nam nay a ra chng trnh tang thc pham, giam nan oi, xem ra khong tien c bc nao hay tien qua cham. Mot so quoc gia hoi vien khong muon gop phan vao chng trnh nay, co le v ho khong tin tng?

Bao ch hau nh khong noi g en Chau phi na. Cong ong quoc te hau nh cung khong quan tam nhieu en Chau phi. Neu khong c cong ong quoc te cap cu, Chau phi se khong thoat khoi canh chet choc, v nan oi, v chien tranh. S lang quen nay rat co the v cac chnh phu ke tiep nhau tai Chau phi khong to ra kha nang cai tr. V khong co on nh chnh tr, cac quoc gia giau co khong the bo von au t. V khong co on dnh chnh tr, nay con mai mat, ngi len cam quyen lo lam giau cho ban than, hn la ngh en cong ch cua ngi dan. Nhieu sieu cng Tay phng lo san xuat vu kh e ban cho cac quoc gia trc ay la thuoc a cua mnh, e nang nhng phe phai von co cam tnh vi mnh, e gay anh hng, m rong th trng tieu thu hang hoa, t quan tam en viec giup cho cac nc nay tien bo va phat trien. Hang hoa cua cac quoc gia ngheo, tng oi re, nhng lai kem ve pham, hau nh khong the lot vao th trng quoc te c. Ho sau gia giau va ngheo moi ngay moi sau them. ay la tnh trang the tham va bat cong cua the gii ngay nay.

 

(TK)

 


Back to Home Page