Học giả Checketts:
Bảo vệ những người dễ bị tổn thương,
đừng tôn thờ trí tuệ nhân tạo
Học giả Checketts: Bảo vệ những người dễ bị tổn thương, đừng tôn thờ trí tuệ nhân tạo.
Ðức Trần
Macau (RVA News 03-11-2026) - Cảnh báo trước việc đón nhận trí tuệ nhân tạo một cách thiếu suy xét và những hệ tư tưởng xuyên nhân loại (transhumanism), một chuyên gia hàng đầu về đạo đức học đã kêu gọi những người làm công tác truyền thông Giáo hội tại châu Á đặt việc phân định về công nghệ trên nền tảng phẩm giá con người và sự quan tâm dành cho những người bị gạt ra bên lề xã hội.
Ngày 28 tháng Mười năm 2026, Tiến sĩ Levi Checketts, Giáo sư Tôn giáo và Triết học, đồng thời là Phó Giám đốc Trung tâm Ðạo đức học Ứng dụng thuộc Ðại học Baptist Hồng Kông, đã trình bày diễn văn chính tại Chủng viện Thánh Giuse ở Macau. Bài thuyết trình của ông diễn ra ngay sau thánh lễ khai mạc Ðại hội đang được tổ chức của Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục châu Á (FABC-OSC), diễn ra từ ngày 27 đến ngày 31 tháng Mười năm 2026. Cuộc gặp gỡ cấp khu vực quy tụ các giám mục, linh mục và đại biểu phụ trách truyền thông đến từ khắp châu Á, với chủ đề: "Magnifica Humanitas và những nẻo đường loan báo Tin mừng theo tinh thần hiệp hành tại châu Á: Truyền thông về Ðức Kitô trong thời đại trí tuệ nhân tạo."
Ðề cập đến thông điệp mới đây của Ðức Giáo hoàng Lêô XIV, Magnifica Humanitas, Tiến sĩ Checketts cảnh báo về những tham vọng xuyên nhân loại, phần lớn được thúc đẩy bởi Thung lũng Silicon (Silicon Valley), vốn xem những giới hạn, sự mong manh và tiến trình lão hóa của con người là những khiếm khuyết cần được loại bỏ bằng công nghệ. "Những giới hạn và sự mong manh của con người, khi được thực sự đón nhận, không làm giảm giá trị của chúng ta, nhưng mở lòng chúng ta để nhận ra khuôn mặt của Thiên Chúa và của tha nhân", Tiến sĩ Checketts trích dẫn thông điệp.
Ông cảnh báo rằng việc định lượng giá trị con người thông qua trí tuệ nhân tạo có nguy cơ làm sống lại những hình thức ưu sinh trong lịch sử, theo đó những cá nhân bị đánh giá là có năng lực thấp hơn sẽ bị xem nhẹ và mất đi giá trị.
Ðề cập đến bối cảnh đặc thù của châu Á, Tiến sĩ Checketts nhấn mạnh rằng không thể đánh giá công nghệ chỉ dựa trên tăng trưởng kinh tế, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hay các chỉ số hiệu quả. Ông chỉ ra những tổn thất nghiêm trọng về con người và môi trường đang bị che khuất phía sau các chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo tại châu Á, bao gồm: tình trạng ô nhiễm môi trường độc hại do hoạt động khai thác các nguyên tố đất hiếm tại Nội Mông; việc đổ thải rác thải điện tử nguy hại tại các cộng đồng ở Nam Á; và công việc gắn nhãn dữ liệu với mức thù lao thấp, gây áp lực tâm lý nặng nề, do những phụ nữ thiếu việc làm tại Philippines và Hàn Quốc đảm nhận.
Tiến sĩ Checketts nhận định: "Chất lượng của một nền văn minh không được đo lường bằng sức mạnh của những phương tiện mà nền văn minh ấy sở hữu, nhưng bằng sự quan tâm mà nó dành cho người khác và khả năng nhận ra tha nhân như một khuôn mặt, chứ không đơn thuần là một chức năng".
Viện dẫn nguyên tắc bổ trợ (subsidiarity), vị học giả kêu gọi các đại biểu tránh đưa ra những phản ứng chung chung theo kiểu áp đặt từ trên xuống. Thay vào đó, ông kêu gọi các Giáo hội địa phương, các tổ chức Caritas và các hoạt động mục vụ giáo xứ trên khắp châu Á trở thành những không gian bảo vệ các giá trị đạo đức, giúp che chở những nhóm dân cư dễ bị tổn thương, chẳng hạn như công nhân nhà máy, người giúp việc gia đình, người di cư và người nghèo ở nông thôn, trước nguy cơ bị bóc lột trong môi trường kỹ thuật số.
Thay vì xây dựng một "Tháp Babel" công nghệ nhằm theo đuổi sự thống trị, Tiến sĩ Checketts đề xuất một mô hình cộng đồng lấy cảm hứng từ công cuộc tái thiết thành Giêrusalem của ông Nơkhemia (Nehemiah). Theo đó, người Công giáo châu Á được mời gọi tham gia đối thoại tích cực với các nền văn hóa và truyền thống tôn giáo địa phương, nhằm xây dựng một tương lai đặt con người ở vị trí trung tâm.
(RVA News - 29 tháng 10 năm 2026)