Ðức Thánh cha tiếp kiến
Hàn Lâm viện khoa học của Tòa Thánh
Ðức Thánh cha tiếp kiến Hàn Lâm viện khoa học của Tòa Thánh.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Vatican (RVA News 25-09-2026) - Sáng hôm 24 tháng Chín năm 2026, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến các thành viên Hàn Lâm viện Tòa Thánh đang nhóm khóa họp toàn thể tại Vatican trong hai ngày 24 và 25 tháng Chín năm 2026, về chủ đề: "Tương lai của khoa học trong một thế giới đang thay đổi".
Lên tiếng trong dịp này, Ðức Thánh cha nhấn mạnh mối quan hệ giữa tiến bộ khoa học - công nghệ, trách nhiệm đạo đức, biến đổi khí hậu và lợi ích chung của nhân loại.
Trước hết, Ðức Thánh cha nhận những biến đổi sâu sắc mà số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và robot đang tạo ra trong thế giới hiện đại. Ngài nhìn nhận những công nghệ này mở ra nhiều hy vọng cho tương lai: thúc đẩy các đột phá khoa học và sáng tạo công nghệ, cải thiện y khoa, chẩn đoán và điều trị bệnh, củng cố hệ thống lương thực và năng lượng, mở rộng hiểu biết về vũ trụ và thiên nhiên, đồng thời tạo thêm cơ hội cho con người sáng tạo và hợp tác.
Tuy nhiên, chính vì sức mạnh lớn lao ấy, khoa học và công nghệ cũng đi kèm những nguy cơ đáng kể. AI có thể bị sử dụng cho việc giám sát, thao túng và phân biệt đối xử. Các năng lực mạng tinh vi và vũ khí tự động, nếu được phát triển hoặc sử dụng mà thiếu những cơ chế bảo vệ và sự giám sát của con người, có thể gây ra những mối đe dọa mới đối với an ninh và hòa bình quốc tế. Bên cạnh đó, các hệ thống AI hiện nay tiêu thụ một lượng lớn năng lượng và nước, đồng thời sử dụng nhiều tài nguyên thiên nhiên và góp phần vào lượng thán khí (carbon dioxide).
Từ đó, Ðức Giáo hoàng khẳng định tiến bộ công nghệ không bao giờ chỉ là vấn đề kỹ thuật. Mỗi công nghệ đều phản ánh một cách hiểu nhất định về con người, xã hội và tương lai mà chúng ta muốn xây dựng. Vì thế, sự phát triển khoa học phải đi đôi với sự gia tăng tương ứng của trách nhiệm. Càng có khả năng biến đổi thế giới, con người càng phải biết phân định điều gì thực sự bảo vệ phẩm giá con người, biết quản trị quyền lực một cách khôn ngoan và quan tâm đến những người dễ bị tổn thương nhất trước hậu quả của các quyết định.
Trách nhiệm này đặc biệt cấp thiết trước biến đổi khí hậu. Các đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt, bão, cháy rừng và thiên tai ngày càng thường xuyên, dữ dội, trong đó người nghèo và những cộng đồng có ít khả năng thích ứng thường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Vì vậy, vấn đề khí hậu không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là vấn đề công lý, phẩm giá con người và tình liên đới giữa các dân tộc cũng như giữa các thế hệ. Nhân loại cần chuyển từ ứng phó sau thảm họa sang phòng ngừa, từ tình trạng dễ tổn thương sang chủ động chuẩn bị, và từ những giải pháp ngắn hạn sang một tầm nhìn dài hạn, khôn ngoan.
Ðức Thánh cha cũng nhấn mạnh sự cần thiết của hợp tác liên ngành và quốc tế. Khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu đòi hỏi sự phối hợp giữa các nhà khoa học, kỹ sư, kinh tế gia, bác sĩ, các nhà khoa học xã hội, cộng đồng địa phương và các nhà hoạch định chính sách. Những thách thức toàn cầu vượt qua biên giới quốc gia và ngành nghề nên giải pháp cũng phải mang tính toàn cầu. Các hội nghị về khả năng chống chịu khí hậu, quy tụ giới khoa học, người trẻ, chính quyền, xã hội dân sự và các truyền thống tôn giáo khác nhau, là những không gian quan trọng để chia sẻ kiến thức và biến hiểu biết khoa học thành hành động cụ thể.
Sau cùng, Ðức Giáo hoàng kêu gọi xây dựng một nền văn hóa khoa học vừa tham vọng vừa khiêm tốn, nghiêm túc nhưng cởi mở đối thoại, sáng tạo nhưng có trách nhiệm, hợp tác toàn cầu nhưng quan tâm đặc biệt đến những người nghèo và dễ bị tổn thương. Khoa học, khi được định hướng như một lợi ích chung và phục vụ hòa bình, có thể góp phần bảo vệ phẩm giá con người, thúc đẩy công ích và chăm sóc công trình sáng tạo của Thiên Chúa.
(Sala Stampa 24-9-2026)