Thái độ nghịch lý của Huynh đoàn thánh Piô X:
Tuyên xưng vâng phục Ðức Giáo hoàng
nhưng lại tự ý phong chức giám mục
Thái độ nghịch lý của Huynh đoàn thánh Piô X: Tuyên xưng vâng phục Ðức Giáo hoàng nhưng lại tự ý phong chức giám mục.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Ecône (RVA News 26-06-2026) - Hôm 24 tháng Sáu năm 2026, trang mạng Silere non possum, Tôi không thể im lặng, truyền đi từ Ý tố giác thái độ nghịch lý của Huynh đoàn thánh Piô X (FSSPX), thuộc phe Công giáo thủ cựu: một đàng tuyên xưng đức tin Công giáo nhưng đồng thời lại tự ý truyền chức bốn giám mục vào ngày 01 tháng Bảy năm 2026.
Văn kiện mang tựa đề "Tuyên xưng Ðức tin Công giáo của Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X", do trụ sở Tổng quyền của Huynh đoàn công bố với mục đích gọi là "soi sáng các linh hồn trước những sai lầm hiện đại." Ðây là một văn bản hệ thống gồm 154 đoạn, chia thành 17 phần, trình bày toàn bộ kho tàng đức tin từ Mặc khải, Ba Ngôi Thiên Chúa, Kitô học, Thánh Mẫu học, các bí tích cho đến những thực tại cánh chung. Văn kiện kết thúc với ngày lễ Sinh nhật Thánh Gioan Tẩy Giả, vị Tiền Hô rao giảng trong hoang địa.
Xét về nội dung, văn kiện này là một bản tóm lược thần học Công giáo Rôma tiền Công đồng Vatican II, dựa trên nhiều trích dẫn từ Công đồng Trentô, Công đồng Vatican I, danh mục 80 sai lầm đạo lý (Syllabus Errorum) do Ðức Giáo hoàng Piô IX công bố hành năm 1864 và Thông điệp Pascendi của thánh Giáo hoàng Piô X.
Tại các đoạn 73-75, Huynh đoàn thánh Piô X nhìn nhận Ðức Giáo hoàng là "Ðại diện của Chúa Giêsu Kitô", nắm giữ quyền tài phán tối cao, trọn vẹn, trực tiếp và phổ quát; đồng thời khẳng định rằng các mục tử và tín hữu phải dành cho ngài "sự kính trọng và vâng phục hiếu thảo" trong mọi điều thuộc phạm vi thi hành hợp pháp chức vụ của ngài.
Tuy nhiên, điều gây chú ý là sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động. Chính Huynh đoàn này tuyên bố vâng phục Ðức Giáo hoàng lại thông báo rằng ngày 01 tháng Bảy năm 2026, tại Ecône sẽ tiến hành phong chức các giám mục mới mà không có ủy nhiệm của Tòa Thánh.
Ngày 02 tháng Hai năm 2026, Huynh đoàn này (FSSPX) thông báo sẽ tiến hành các lễ tấn phong giám mục mà không được Vatican cho phép. Theo luật Giáo hội, hành động này có thể dẫn đến vạ tuyệt thông tiền kết (latae sententiae) đối với các giám mục liên quan.
Theo điều 1387 của Bộ Giáo luật, giám mục nào tấn phong giám mục khác mà không có phép của Ðức Giáo hoàng, cũng như người được tấn phong, đều mắc vạ tuyệt thông dành riêng cho Tòa Thánh. Chính hành động tương tự năm 1988 của Ðức Tổng giám mục Marcel Lefebvre đã được Thánh Gioan Phaolô II gọi là "một hành vi mang bản chất ly giáo" trong Tự sắc Ecclesia Dei.
Ngày 12 tháng Hai năm 2026, cha Davide Paglierani, Tổng quyền Huynh đoàn thánh Piô X, đã được Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Ðức tin, tiếp kiến với sự chấp thuận của Ðức Giáo hoàng Lêô XIV. Ðức Hồng y đề nghị một tiến trình đối thoại thần học với điều kiện FSSPX tạm ngưng việc phong chức giám mục. Tuy nhiên, Huynh đoàn đã từ chối.
Trong thư gửi Ðức Hồng y Fernández, ngày 19 tháng Hai năm 2026, cha Paglierani khẳng định việc tấn phong ngày 01 tháng Bảy năm 2026 sẽ vẫn diễn ra như dự định. FSSPX lập luận rằng việc phong chức giám mục không phép sẽ không cấu thành ly giáo nếu không có ý định ly giáo và không trao quyền tài phán.
Tuy nhiên, nhiều nhà thần học và chuyên gia giáo luật bác bỏ lập luận này. Ngày 11 tháng Tư năm 2026, một nhóm thần học gia thuộc Huynh đoàn Linh mục Thánh Phêrô (FSSP), vốn trung thành với Tòa Thánh, đã công bố bản phân tích khẳng định tính bất hợp pháp của các lễ tấn phong nói trên; văn bản này cũng được Ðức Hồng y Robert Sarah, nguyên Tổng trưởng Bộ Phụng tự và Kỷ luật bí tích, đánh giá tích cực.
Theo bài viết, Ðức Giáo hoàng Lêô XIV dường như chọn áp dụng cùng cách tiếp cận như năm 1988. Một sắc lệnh được chuẩn bị để tuyên bố các giám mục thực hiện và lãnh nhận việc tấn phong sẽ mắc vạ tuyệt thông tiền kết do chính hành vi đó, đồng thời xác định đây là một "hành vi ly giáo". Tác giả kết luận rằng Huynh đoàn thánh Piô X (FSSPX) đang rơi vào một nghịch lý nghiêm trọng: một mặt tuyên xưng sự vâng phục đối với Ðức Giáo hoàng và quyền tối thượng của Tông tòa Phêrô; mặt khác lại chuẩn bị thực hiện một hành động trái với ý muốn rõ ràng của chính Ðức Giáo hoàng và bị Giáo hội xem là ly giáo.
Theo Ðức Hồng y Fernández, việc chính thức gắn bó với ly giáo là một xúc phạm nghiêm trọng đến Thiên Chúa và kéo theo hình phạt tuyệt thông theo luật Giáo hội. Một lời tuyên xưng đức tin chỉ có giá trị khi được chứng minh bằng sự nhất quán giữa lời nói và hành động.
(Silere non possum 24-6-2026)