Ðức Thánh cha bắt đầu viếng thăm
thủ đô Madrid của Tây Ban Nha
Ðức Thánh cha bắt đầu viếng thăm thủ đô Madrid của Tây Ban Nha.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Madrid (RVA News 07-06-2026) - Sau hơn hai giờ bay, máy bay chở Ðức Thánh cha Lêô XIV đã đến phi trường Barajas của thủ đô Madrid của Tây Ban Nha.
Từ trên máy bay bước xuống, Ðức Thánh cha đã được Quốc phương Felipe VI và Hoàng hậu Letizia cùng với Thủ tướng và nhiều quan khách trong chính quyền đón tiếp nồng nhiệt, cùng với một số tín hữu, các gia đình và trẻ em.
Sau cuộc hội kiến ngắn ở phi trường, Ðức Thánh cha và nhà vua đã đi xe về hoàng cung, cách đó hơn 26 cây số. Tại đây, lúc 11 giờ 45 đã diễn ra nghi thức đón tiếp chính thức với các nghi lễ ngoại giao, quốc thiều Vatican và Tây Ban Nha, với 21 phát đại bác, duyệt qua đoàn quân danh dự. Sau đó, Vua Felipe và Ðức Thánh cha vào cung điện để hội kiến riêng.
Vua Felipe VI năm nay 58 tuổi (1968), vốn là con trai thứ ba của Vua Juan Carlos I của Tây Ban Nha và Hoàng hậu Sofía. Sau quá trình đào tạo quân sự, thái tử Felipe theo học ngành Luật và tốt nghiệp năm 1993 tại Ðại học Tự trị Madrid (Universidad Autónoma de Madrid). Năm 1995, ông nhận bằng Thạc sĩ Quan hệ Quốc tế tại Trường Ngoại giao Edmund A. Walsh thuộc Ðại học Georgetown ở Washington D.C.
Năm 2004, ông kết hôn với nữ nhà báo người Asturias Letizia Ortiz. Hai người có hai con gái là Công chúa Leonor và Công chúa Sofía.
Sau khi Vua Juan Carlos I tuyên bố thoái vị, ngày 02 tháng Sáu năm 2014 và việc thoái vị được hợp thức hóa bằng một đạo luật đặc biệt (do Hiến pháp Tây Ban Nha không quy định cụ thể thủ tục này), Felipe VI chính thức lên ngôi, ngày 19 tháng Sáu năm 2014.
Ngay từ đầu triều đại, ông phải đối mặt với thách thức khôi phục hình ảnh của Hoàng gia sau một số vụ bê bối từng ảnh hưởng đến uy tín của thể chế quân chủ. Vua Felipe VI theo đuổi đường lối minh bạch, tiết kiệm và gần gũi với người dân. Ông đã ban hành bộ quy tắc đạo đức cho Hoàng gia, từ chối quyền thừa kế tài sản của cha mình và cắt giảm lương của các thành viên Hoàng gia. Ông cũng nổi bật với các hoạt động hỗ trợ các vấn đề xã hội và môi trường.
Ngày 20 tháng Ba năm 2026, Nhà vua cùng Hoàng hậu được Ðức Giáo hoàng Lêô XIV tiếp kiến tại Ðiện Tông tòa Vatican. Cùng ngày, Vua Felipe VI được trao tước hiệu Kinh sĩ trưởng (Protocanonico) tại Ðền thờ Ðức Bà Cả, một vinh dự chỉ dành riêng cho nguyên thủ quốc gia Tây Ban Nha.
Sau cuộc hội kiến, Nhà vua và Ðức Thánh cha đã tiến qua Sảnh đường Columnas để gặp gỡ chung hàng trăm đại diện chính quyền, giáo quyền, cũng như các đại diện xã hội dân sự và văn hóa của Tây Ban Nha.
Lời chào của Vua Felipe VI
Trong lời chào mừng Ðức Thánh cha, Quốc vương Felipe VI đặc biệt nói về sự hiệp nhất như một phương thế hòa bình, và gọi đây là qui luật hành sử chung.
Phương tiện và công cụ của hòa bình
Nhà vua cho biết, khát vọng hiệp nhất "xuất phát từ ý thức về sự mong manh của mỗi cá nhân, về tính hữu hạn và những giới hạn của chúng ta", nhưng đồng thời cũng bắt nguồn từ "khả năng làm điều thiện và sáng tạo vẻ đẹp vô tận, đạt đến đỉnh cao khi con người biết yêu thương tha nhân, biết mở lòng và hiến mình cho người khác".
Từ đó, Nhà vua nhấn mạnh lời kêu gọi "luôn ghi nhớ điều này, không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động". Ðặc biệt, "trong thời đại đầy bất định này", ông khẳng định rằng sự hiệp nhất, với tư cách là "phương tiện và công cụ của hòa bình", xứng đáng trở thành một chuẩn mực ứng xử mang tính phổ quát.
Chúng tôi cảm thấy may mắn vì tất cả những gì thuộc về thế giới Mỹ Latinh cũng rất gần gũi với Ðức Thánh cha".
Nhà vua Tây Ban Nha nhắc đến khả năng sử dụng tiếng Tây Ban Nha mà Ðức Giáo hoàng đã trau dồi qua nhiều năm làm nhà truyền giáo tại Peru, mối gắn bó kéo dài nhiều thập niên của ngài với quốc gia Nam Mỹ này - nơi ngài đã thực hiện các hoạt động mục vụ, học thuật và nhân đạo, đặc biệt tại thành phố Trujillo - cũng như thời gian phục vụ của ngài trên cương vị Giám mục Giáo phận Chiclayo bên Peru...
Diễn văn đầu tiên của Ðức Thánh cha
Còn Ðức Thánh cha, lên tiếng trong dịp này, ngài bày tỏ lòng biết ơn vì được viếng thăm Tây Ban Nha, một quốc gia có lịch sử gần hai nghìn năm gắn liền với Kitô giáo. Ngài nhắc đến truyền thống theo đó Thánh Giacôbê Tông đồ đã mang Tin mừng đến bán đảo Iberia, qua đó khẳng định sự liên tục giữa Giáo hội Tây Ban Nha và sứ mạng tông đồ khởi đi từ Lễ Ngũ Tuần. Ðức tin Kitô giáo không bao trùm toàn bộ bản sắc dân tộc Tây Ban Nha, nhưng đã góp phần định hình sâu sắc nền văn hóa và trở thành nguồn hy vọng trước những thách thức của thời đại. Các hình thức đạo đức bình dân, nghệ thuật, âm nhạc, các hội đoàn bác ái và truyền thống tôn giáo phong phú là minh chứng cho sự gặp gỡ giữa Tin mừng và đời sống nhân dân.
Ðức Thánh cha cho biết mục đích chuyến thăm là củng cố đức tin của các tín hữu và khuyến khích sự hòa giải, hợp tác giữa các thành phần khác nhau trong xã hội. Theo Ðức Thánh cha, lịch sử cho thấy văn hóa gặp gỡ và đối thoại mang lại ổn định và thịnh vượng hơn là văn hóa đối đầu. Ðức Giáo hoàng nhắc lại tư tưởng của Ðức Phanxicô rằng thực tại luôn lớn hơn ý tưởng; con người cần đối thoại với nhau và với Thiên Chúa để tìm kiếm chân lý, thay vì bị giam hãm trong các hệ tư tưởng hay những khẩu hiệu trừu tượng.
Ðể minh họa, Ðức Thánh cha nhắc đến hai nhà thần bí vĩ đại của Tây Ban Nha, là Thánh Gioan Thánh Giá và Thánh Têrêsa Avila. Từ hình ảnh "đêm tối" trong tư tưởng của Thánh Gioan Thánh Giá, Ðức Thánh cha nhấn mạnh rằng những giai đoạn bất định, khủng hoảng và mất phương hướng không chỉ là nguồn sợ hãi mà còn có thể trở thành cơ hội để khám phá ánh sáng mới và khởi đầu mới. Thế giới ngày nay tuy đầy xung đột và mất cân bằng, nhưng sâu xa vẫn đang khao khát hòa bình, phẩm giá con người và một nền văn minh tình thương. Tiếp nối tư tưởng ấy, Ðức Thánh cha nhắc đến hình ảnh "lâu đài nội tâm" của Thánh Têrêsa Avila. Khi con người đi sâu vào nội tâm và khám phá chân lý nơi lương tâm mình, họ sẽ mở rộng tâm trí, vượt qua mâu thuẫn và biết đón nhận người khác. Vì thế, tự do tôn giáo và tự do lương tâm cần được bảo vệ như một giá trị nền tảng của xã hội.
Ðức Giáo hoàng cảnh báo rằng xu hướng khai thác sự chia rẽ để tìm kiếm sự ủng hộ chính trị đang gia tăng, trong khi phẩm giá con người vẫn liên tục bị xâm phạm. Trước thực trạng đó, xã hội cần đầu tư vào văn hóa, giáo dục chất lượng, đời sống tinh thần và khả năng siêu việt. Giáo hội Công giáo mong muốn phục vụ khát vọng sâu xa của con người bằng chứng tá Tin mừng, góp phần xây dựng hòa giải và hòa bình. Ðức Thánh cha kêu gọi từ bỏ những câu chuyện và cách diễn giải mang tính chia rẽ về lịch sử và thực tại xã hội, thay vào đó học cách trân trọng tính phức tạp của cuộc sống. Theo Ðức Thánh cha, đây là sứ mạng đặc biệt của châu Âu nói chung và Tây Ban Nha nói riêng. Trong thời đại công nghệ số, nơi định kiến và cực đoan dễ bị khuếch đại còn tư duy phản biện suy yếu, việc học cách sống với sự đa dạng và phức tạp trở nên đặc biệt cần thiết.
Cũng trong diễn văn, Ðức Thánh cha Lêô XIV nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào trường học, đại học, nghiên cứu khoa học, cộng đồng địa phương và xã hội dân sự. An ninh không đến từ vũ khí hay những bức tường ngăn cách mà từ khả năng cùng nhau tiến bước. Ðức Thánh cha nhắc lại kinh nghiệm lịch sử Tây Ban Nha, nơi Kitô giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo từng có những giai đoạn đối thoại và hợp tác về tri thức, đặc biệt tại Córdoba và Toledo, góp phần truyền bá di sản văn hóa Hy Lạp, Ả Rập và Do Thái cho châu Âu.
Sau cùng, lấy cảm hứng từ Thánh Inhaxio Loyola, Ðức Giáo hoàng khuyến khích con người đối diện những biến đổi mới bằng sự phân định khôn ngoan thay vì sợ hãi hoặc ngây thơ. Ngài đề nghị lấy phẩm giá con người, công ích, ưu tiên người nghèo, bảo vệ môi trường và xây dựng hòa bình làm tiêu chuẩn cho các quyết định chính trị, kinh tế và công nghệ. Kết thúc bài diễn văn, ngài đánh giá cao vai trò của Tây Ban Nha trong việc bảo vệ luật pháp quốc tế, chủ nghĩa đa phương và hòa bình, đồng thời khuyến khích đất nước tiếp tục phát triển đối thoại xã hội, quan tâm đến người nghèo và giới trẻ, củng cố sự đoàn kết trong đa dạng và đóng góp tích cực cho tiến trình hội nhập châu Âu cũng như cho toàn thể gia đình nhân loại.
Sau cuộc gặp gỡ đầu tiên trên đây, Ðức Thánh cha đã về tòa Sứ thần Tòa Thánh, cách hoàng cung 17 cây số, để dùng bữa trưa và nghỉ ngơi.
Ðất nước và Giáo hội Công giáo tại Tây Ban Nha
Tây Ban Nha hiện có hơn 48 triệu rưỡi dân cư sống trên lãnh thổ rộng gần 506,000 cây số vuông, trong đó số tín hữu Công giáo hơn 45 triệu người, tương đương với hơn 93% dân số toàn quốc. Họ thuộc 71 giáo phận dưới sự coi sóc của 130 giám mục, với sự cộng tác của hơn 12,400 linh mục giáo phận và 5,600 linh mục dòng, tổng cộng, khoảng 18,110. Số tu huynh trong Giáo hội Công giáo tại Tây Ban Nha hơn 2,400 thầy và hơn 34,000 nữ tu. Toàn nước này có 1,340 đại chủng sinh. Tất cả những con số này so với 15 năm trước đây đều suy giảm khá nhiều. Tình trạng này phản ánh những thách đố lớn mà Giáo hội tại Tây Ban Nha phải đương đầu.
Thực vậy, trong những thập niên gần đây, trào lưu tục hóa lan tràn tại Tây Ban Nha, kể cả trào lưu bài tôn giáo. Ðảng xã hội do Thủ tướng José Zapatero trước đây rồi đến Thủ tướng đương nhiệm Pedro Sanchez cầm quyền tại Tây Ban Nha, trong những năm qua đã thông qua những đạo luật đi ngược luân lý Công giáo, bất chấp sự chống đối mạnh mẽ của Hàng Giáo phẩm và các tín hữu Công giáo, như luật nới rộng luật cho phá thai, muốn đưa phá thai vào trong hiến pháp quốc gia giống như nước Pháp. Việc ly dị dễ dàng, giúp kết liễu sinh mạng bệnh nhân nan y và thụ thai trong ống nghiệm, công nhận các cặp đồng phái là hôn phối.
Chính trị
Theo Hiến pháp năm 1978, Tây Ban Nha là một chế độ quân chủ nghị viện cha truyền con nối. Nhà vua không chỉ có vai trò đại diện nhưng còn là người bảo đảm cho nền dân chủ và sự thống nhất quốc gia. Quyền hành pháp thuộc về Hội đồng Bộ trưởng (Consejo de Ministros), do Thủ tướng đứng đầu và chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Quyền lập pháp thuộc về Quốc hội lưỡng viện (Cortes Generales) với nhiệm kỳ bốn năm, trong khi quyền tư pháp hoàn toàn độc lập.
Tây Ban Nha được chia thành 17 Cộng đồng tự trị (Comunidades Autónomas), với tổng cộng 50 tỉnh và 2 thành phố tự trị là Ceuta và Melilla. Gibraltar, một lãnh thổ hải ngoại của Anh, vẫn là đối tượng tranh chấp chủ quyền của Tây Ban Nha.