Chuyến tông du Phi châu là một sứ điệp hòa bình
giữa thời điểm chiến tranh
Tiếp kiến chung của Ðức Thánh cha: Chuyến tông du Phi châu là một sứ điệp hòa bình giữa thời điểm chiến tranh.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Vatican (RVA News 30-04-2026) - Lúc 10 giờ sáng, thứ Tư ngày 29 tháng Tư năm 2026, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung hơn hai mươi ngàn tín hữu hành hương, tại Quảng trường Thánh Phêrô, trong số này cũng có một hồng y và chín giám mục Công giáo, cùng ba giám mục Anh giáo.
Như thường lệ, trước buổi tiếp kiến, Ðức Thánh cha tiến ra Quảng trường, đi xe mui trần màu trắng dọc theo các lối đi để chào thăm các tín hữu và chúc lành cho một số em bé được nhân viên an ninh bế lên trước ngài.
Tại lễ đài, sau lời chào phụng vụ mở đầu của Ðức Thánh cha, chín độc viên đã lần lượt công bố bằng các thứ tiếng khác nhau một đoạn trích từ Tin mừng theo thánh Matthêu đoạn thứ 28 (Mt 28,16-20):
"Mười một môn đệ đi đến Galilê, lên ngọn núi mà Chúa Giêsu đã chỉ cho họ. Khi thấy Người, họ phủ phục trước mặt Người; nhưng có vài người còn hoài nghi. Chúa Giêsu đến gần và nói với họ: "Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và này, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế."
Huấn giáo
Trong bài huấn giáo tiếp đó, vì mới tông du bốn quốc gia Phi châu trở về, nên Ðức Thánh cha tạm gác lại loạt bài về Công đồng chung Vatican II, để kể lại những nét nổi bật trong chuyến Tông du mười ngày của ngài tại Algeria, Cameroon, Angola, và Guinea Xích đạo.
Ðức Thánh cha nói:
"Anh chị em thân mến, chào anh chị em!
Hôm nay, tôi muốn nói về Chuyến Tông du mà tôi đã thực hiện từ ngày 13 đến ngày 23 tháng Tư vừa rồi, khi viếng thăm bốn quốc gia châu Phi: Algeria, Cameroon, Angola và Guinea Xích Ðạo.
Ngay từ đầu triều đại Giáo hoàng, tôi đã nghĩ đến một chuyến đi tới châu Phi. Tôi tạ ơn Chúa đã cho phép tôi thực hiện điều đó, như một mục tử, để gặp gỡ và khích lệ dân Thiên Chúa; đồng thời cũng để sống chuyến đi ấy như một sứ điệp hòa bình trong một thời điểm lịch sử bị đánh dấu bởi chiến tranh và những vi phạm nghiêm trọng, thường xuyên đối với luật pháp quốc tế. Tôi cũng bày tỏ lời cảm ơn chân thành nhất đến các giám mục và các nhà chức trách dân sự đã đón tiếp tôi, cũng như tất cả những ai đã cộng tác tổ chức chuyến đi.
Chúa Quan Phòng đã muốn rằng chặng dừng chân đầu tiên chính là quốc gia có các địa danh gắn liền với Thánh Augustinô, tức là Algeria. Như thế, một đàng tôi được trở về với cội nguồn căn tính thiêng liêng của bản thân, và đàng khác, tôi được băng qua và củng cố những nhịp cầu rất quan trọng cho thế giới và Giáo hội hôm nay: nhịp cầu với thời đại phong phú của các Giáo phụ; nhịp cầu với thế giới Hồi giáo; và nhịp cầu với lục địa châu Phi.
Tại Algeria, tôi đã nhận được một sự đón tiếp không chỉ đầy tôn trọng nhưng còn thân tình. Chúng tôi có thể trực tiếp cảm nhận và cho thế giới thấy rằng có thể sống cùng nhau như anh chị em, ngay cả khi thuộc các tôn giáo khác nhau, khi chúng ta nhận ra mình là con cái của cùng một Cha nhân hậu. Hơn nữa, đây cũng là dịp thuận tiện để học hỏi nơi Thánh Augustinô: qua kinh nghiệm đời sống, các tác phẩm và linh đạo của ngài, ngài là bậc thầy trong việc tìm kiếm Thiên Chúa và chân lý-một chứng tá đặc biệt quan trọng cho các Kitô hữu và cho mọi người ngày nay.
Tại ba quốc gia tiếp theo mà tôi đã viếng thăm, dân số phần lớn là Kitô hữu, vì thế tôi được đắm mình trong bầu khí lễ hội đức tin, sự đón tiếp nồng hậu, vốn cũng được nuôi dưỡng bởi những nét đặc trưng của con người châu Phi. Tôi cũng đã trải nghiệm, như các vị tiền nhiệm của tôi, phần nào những gì đã xảy ra với Chúa Giêsu khi Người gặp đám đông tại Galilê: Người thấy họ khao khát và đói khát công lý, Người loan báo: "Phúc cho người nghèo, phúc cho người hiền lành, phúc cho người xây dựng hòa bình" và khi nhận ra đức tin của họ, Người nói: "Anh em là muối cho đời và là ánh sáng cho thế gian" (x. Mt 5,1-16).
Chuyến viếng thăm Cameroon cho phép tôi củng cố lời kêu gọi cùng nhau dấn thân cho hòa giải và hòa bình, bởi vì quốc gia này, đáng tiếc, cũng đang bị những căng thẳng và bạo lực. Tôi rất vui vì đã đến Bamenda, trong vùng nói tiếng Anh, nơi tôi đã khích lệ mọi người cùng làm việc vì hòa bình. Cameroon được gọi là "châu Phi thu nhỏ", ám chỉ sự đa dạng và phong phú của thiên nhiên và tài nguyên; nhưng chúng ta cũng có thể hiểu cách nói này theo nghĩa rằng những nhu cầu lớn của toàn lục địa đều hiện diện tại Cameroon: nhu cầu phân phối công bằng tài nguyên; nhu cầu dành chỗ cho giới trẻ bằng cách vượt qua nạn tham nhũng ăn sâu; nhu cầu thúc đẩy sự phát triển toàn diện và bền vững, chống lại các hình thức tân thực dân bằng một sự hợp tác quốc tế có tầm nhìn xa. Tôi cám ơn Giáo hội tại Cameroon và toàn thể dân tộc Cameroon đã đón tiếp tôi với rất nhiều tình thương, và tôi cầu nguyện để tinh thần hiệp nhất được thể hiện trong chuyến viếng thăm của tôi luôn được duy trì và hướng dẫn các lựa chọn và hành động trong tương lai.
Chặng thứ ba của chuyến đi là Angola, một quốc gia rộng lớn ở phía nam đường xích đạo, có truyền thống Kitô giáo kéo dài nhiều thế kỷ, gắn liền với thời kỳ thuộc địa Bồ Ðào Nha. Như nhiều quốc gia châu Phi khác, sau khi giành được độc lập, Angola đã trải qua một giai đoạn đầy khó khăn, và trong trường hợp của họ, còn bị nhuốm máu bởi một cuộc nội chiến kéo dài. Trong "lò luyện" của lịch sử này, Thiên Chúa đã hướng dẫn và thanh luyện Giáo hội, làm cho Giáo hội ngày càng hướng tới phục vụ Tin mừng, thăng tiến con người, hòa giải và hòa bình. Một Giáo hội tự do cho một dân tộc tự do! Tại Ðền thánh Ðức Mẹ Mamã Muxima-có nghĩa là "Mẹ của trái tim" - tôi đã cảm nhận nhịp đập của trái tim dân tộc Angola. Trong các cuộc gặp gỡ khác nhau, tôi vui mừng thấy nhiều nam nữ tu sĩ thuộc mọi lứa tuổi, là lời tiên tri của Nước Trời giữa dân mình; tôi thấy các giáo lý viên tận tụy hoàn toàn cho lợi ích của cộng đoàn; tôi thấy những khuôn mặt người cao tuổi được khắc ghi bởi lao nhọc và đau khổ nhưng vẫn phản chiếu niềm vui Tin mừng; tôi thấy những người nam và người nữ nhảy múa theo nhịp các bài ca chúc tụng Chúa Phục Sinh, nền tảng của một niềm hy vọng kiên vững trước những thất vọng do các ý thức hệ và những lời hứa hão huyền của người quyền thế.
Niềm hy vọng này đòi hỏi một sự dấn thân cụ thể, và Giáo hội có trách nhiệm-qua chứng tá và việc can đảm loan báo Lời Thiên Chúa-nhận ra các quyền của mọi người và thúc đẩy việc tôn trọng thực sự các quyền đó. Với các nhà chức trách dân sự của Angola, cũng như của các quốc gia khác, tôi đã có thể bảo đảm thiện chí của Giáo hội Công giáo trong việc tiếp tục đóng góp, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế và giáo dục.
Quốc gia cuối cùng tôi viếng thăm là Guinea Xích Ðạo, đúng 170 năm sau lần loan báo Tin mừng đầu tiên. Với sự khôn ngoan của truyền thống và ánh sáng của Chúa Kitô, dân tộc Guinea đã vượt qua những biến cố lịch sử của mình, và trong những ngày vừa qua, trước sự hiện diện của Ðức Giáo hoàng, họ đã nhiệt thành canh tân quyết tâm cùng nhau tiến bước hướng tới một tương lai đầy hy vọng.
Tôi không thể quên những gì đã xảy ra tại nhà tù Bata, ở Guinea Xích Ðạo: các tù nhân đã cất cao tiếng hát tạ ơn Thiên Chúa và Giáo hoàng, xin cầu nguyện "cho tội lỗi của họ và cho sự tự do của họ". Tôi chưa bao giờ thấy điều gì tương tự. Sau đó, họ đã cùng tôi đọc kinh "Lạy Cha" dưới cơn mưa như trút. Một dấu chỉ chân thực của Nước Thiên Chúa! Và cũng dưới mưa, cuộc gặp gỡ lớn với giới trẻ tại sân vận động Bata đã bắt đầu-một lễ hội của niềm vui Kitô giáo, với những chứng từ cảm động của các bạn trẻ đã tìm thấy trong Tin mừng con đường trưởng thành tự do và có trách nhiệm. Niềm vui ấy đạt tới cao điểm trong thánh lễ ngày hôm sau, khép lại một cách xứng đáng chuyến viếng thăm Guinea Xích Ðạo và toàn bộ Chuyến Tông du".
Và Ðức Thánh cha kết luận rằng:
"Anh chị em thân mến, chuyến viếng thăm của Giáo hoàng, đối với các dân tộc châu Phi, là cơ hội để họ cất lên tiếng nói của mình, bày tỏ niềm vui được là dân Thiên Chúa và niềm hy vọng vào một tương lai tốt đẹp hơn, với phẩm giá cho từng người và cho tất cả. Tôi vui mừng vì đã mang lại cho họ cơ hội này, đồng thời cảm tạ Chúa về những gì họ đã trao tặng cho tôi-một kho tàng vô giá cho trái tim và sứ vụ của tôi.
Chào thăm và nhắn nhủ
Sau những chia sẻ trên đây của Ðức Thánh cha, các độc viên lần lượt tóm tắt bằng các thứ tiếng khác nhau, kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.
Khi chào bằng tiếng Pháp, Ðức Thánh cha nói: "Tôi thân ái chào các khách hành hương nói tiếng Pháp đến từ Bỉ, Hà Lan và Pháp, đặc biệt là nhóm giáo xứ Versailles và các sinh viên từ nhiều trường học khác nhau.
Ước gì các chuyến tông du tại châu Phi này truyền đạt niềm vui của đức tin, được bén rễ trong một niềm hy vọng kiên vững dù phải đối diện với những thăng trầm của cuộc sống.
Với các tín hữu Anh ngữ, Ðức Thánh cha nói: "Tôi chào tất cả các khách hành hương và du khách nói tiếng Anh tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt các nhóm đến từ Ailen, Malta, Na Uy, Nigeria, Ấn Ðộ, Philippines, Trinidad và Tobago, và Hoa Kỳ. Tôi cầu chúc niềm vui và bình an của Chúa Giêsu Phục Sinh đến với tất cả anh chị em và gia đình anh chị em! Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!"
Khi ngỏ lời với các tín hữu nói tiếng Ba Lan, Ðức Thánh cha nói: "Tôi thân ái chào các tín hữu Ba Lan. Hôm nay, trong ngày kỷ niệm giải phóng trại tập trung Ðức quốc xã tại Dachau, anh chị em cử hành Ngày Tử đạo của Hàng Giáo sĩ Ba Lan trong Thế chiến thứ hai. Xin hãy cầu khẩn sự bảo trợ của các giám mục, linh mục và chủng sinh-những vị tử đạo của các chế độ toàn trị thế kỷ XX. Xin các ngài đặc biệt chuyển cầu cho giới trẻ, để họ can đảm đáp lại tiếng gọi của Thiên Chúa. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!
Và với các tín hữu nói tiếng Ả rập, nơi có nhiều người đang chịu cảnh chiến tranh, Ðức Thánh cha nói:
"Tôi chào các tín hữu nói tiếng Ả Rập, đặc biệt những người đến từ Liban, Iraq và Syria. Người Kitô được mời gọi tín thác vào Thiên Chúa, nhất là trong những lúc yếu đuối và lo lắng, bởi vì với Ngài chúng ta có bình an và sự an toàn. Xin Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em và luôn gìn giữ anh chị em khỏi mọi sự dữ!
Sau khi chào bằng các thứ tiếng khác nữa, Ðức Thánh cha ngỏ lời bằng tiếng Ý:
"Tôi thân ái chào mừng các khách hành hương nói tiếng Ý. Ðặc biệt, tôi chào các gia đình thuộc Phong trào Focolari, Tổ Ấm, các cộng tác viên của Regnum Christi, Nước Chúa Kitô, các giáo xứ Santa Maria Assunta ở Canepina và San Giovanni Battista ở Colletorto.
Tôi cũng chào Trung đoàn Lagunari "Serenissima" của Venezia, Trung tâm Huấn luyện Nhảy dù Pisa và Trung đoàn 28 "Pavia" của Pesaro.
Sau cùng, tôi hướng đến các bạn trẻ, các bệnh nhân và các đôi tân hôn. Phụng vụ hôm nay kính Thánh Catarina thành Siena, trinh nữ Dòng Ða Minh và Tiến sĩ Hội Thánh. Các bạn trẻ thân mến, hãy yêu mến Ðức Kitô như thánh Catarina đã yêu, để theo Người với nhiệt thành và trung tín.
Anh chị em bệnh nhân thân mến, hãy dâng những đau khổ của mình vào mầu nhiệm tình yêu của Máu Ðấng Cứu Chuộc, được vị thánh thành Siena chiêm ngắm cách đặc biệt. Và anh chị em tân hôn thân mến, với tình yêu dành cho nhau, hãy trở nên dấu chỉ tình yêu của Ðức Kitô đối với Hội Thánh. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!
Buổi Tiếp kiến chung kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành của Ðức Thánh cha.