Ðức Thánh cha khai mạc
năm Tư pháp mới tại Vatican
Ðức Thánh cha khai mạc năm Tư pháp mới tại Vatican.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Vatican (RVA News 15-03-2026) - Sáng ngày 14 tháng Ba năm 2026, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã khai mạc năm Tư pháp mới tại Quốc gia thành Vatican.
Hiện diện trong dịp này, có Chủ tịch Tòa án, các viên chức, các luật sư, các cộng tác viên của Tòa án của Tòa thánh và các đại diện của các cơ quan tư pháp của Nhà nước Ý.
Trong diễn văn nhân dịp này, Ðức Thánh cha nhấn mạnh ý nghĩa sâu xa của công lý trong đời sống Giáo hội và xã hội. Ngài bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đang phục vụ trong hệ thống tư pháp của quốc gia nhỏ bé này và ghi nhận rằng công việc của họ, dù âm thầm và kín đáo, đóng góp quan trọng cho sự vận hành đúng đắn của các thể chế và củng cố uy tín của trật tự pháp lý của Nhà nước.
Theo Ðức Thánh cha, công lý không thể chỉ được hiểu trong phạm vi kỹ thuật của luật pháp. Dưới ánh sáng sứ mạng của Giáo hội, công lý còn là một hình thức của đức ái được sắp đặt đúng đắn, giúp bảo vệ và thúc đẩy sự hiệp nhất. Từ đó, Ðức Thánh cha suy tư về mối liên hệ giữa việc thi hành công lý và giá trị của sự hiệp nhất.
Dựa trên truyền thống Kitô giáo, Ðức Giáo hoàng nhắc lại tư tưởng của thánh Augustinô, theo đó trật tự xã hội phát sinh từ "trật tự của tình yêu". Khi tình yêu được đặt đúng vị trí - nghĩa là Thiên Chúa ở trung tâm và con người được nhìn nhận với phẩm giá của họ - thì đời sống cá nhân và xã hội cũng tìm được hướng đi đúng đắn. Từ trật tự của tình yêu ấy nảy sinh trật tự của công lý. Vì vậy, công lý không chỉ là một nguyên tắc pháp lý mà còn là một nhân đức giúp xây dựng sự hiệp thông và ổn định đời sống cộng đồng.
Ðức Thánh cha cũng nhắc đến định nghĩa cổ điển của thánh Tôma Aquinô, dựa trên luật La Mã, rằng công lý là "ý chí bền bỉ và thường xuyên nhằm trao cho mỗi người điều thuộc về họ". Ðịnh nghĩa này cho thấy công lý phải dựa trên chân lý về con người và hướng đến công ích, chứ không phụ thuộc vào lợi ích nhất thời. Theo truyền thống thần học, đức ái hoàn hảo cũng chính là công lý hoàn hảo, bởi công lý đạt tới sự viên mãn khi được thấm nhuần bởi tình yêu.
Trong bối cảnh Quốc gia Thành Vatican, việc quản trị công lý có ý nghĩa đặc biệt. Nó không chỉ giải quyết các tranh chấp nhưng còn bảo vệ trật tự pháp lý và uy tín của các thể chế. Những nguyên tắc, như tính công bằng của thẩm phán, quyền bào chữa, và thời gian xét xử hợp lý là những yếu tố giúp hệ thống tư pháp có thẩm quyền và góp phần vào sự ổn định của Nhà nước. Hơn nữa, vì Quốc gia thành Vatican phục vụ sứ mạng của Tòa Thánh, nên việc thực thi công lý cũng góp phần bảo vệ sự hiệp nhất trong đời sống Giáo hội.
Trong bối cảnh đó, Ðức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng tiến trình xét xử không chỉ là nơi đối chất giữa các bên, nhưng là không gian để bất đồng được hướng về chân lý và công lý thông qua đối thoại và phán quyết công minh. Vì thế, những người làm việc trong ngành tư pháp không chỉ thực hiện nhiệm vụ pháp lý mà còn tham gia vào một sứ mạng mang chiều kích thiêng liêng.
Trong phần kết luận, Ðức Thánh cha mời gọi các thành viên của ngành tư pháp tiếp tục thi hành nhiệm vụ với sự liêm chính, khôn ngoan và tinh thần Tin mừng. Công lý phải luôn được soi sáng bởi chân lý và đi cùng lòng thương xót, để trở thành phương tiện xây dựng sự hiệp thông và củng cố sự hiệp nhất của Dân Chúa. Ngài phó thác công việc của họ cho sự chuyển cầu của Ðức Maria và ban phép lành Tông Tòa cho tất cả.
(Sala Stampa 14-3-2026)