Chu Giai Tan c Theo TOB

Theo ban dch cua Linh Muc An Sn V

 

Prepared for internet by Vietnamese Missionaries in Taiwan


 

Tieu Dan Th Gi Phi-le-mon

c Ki-to

Khien Chu T Thanh Anh Em

 

Trong tat ca cac Th T. Phao-lo con lu truyen ti chung ta, Th Phi-le-mon la van nhat. Nhng ay khong phai la cai ve thng, v trong o T. Phao-lo gi u nghi thc th t quen dung thi ay. ay cung la Th co tnh ca nhan hn ca, lai la Th duy nhat t tay ngai viet t au en cuoi (c. 19). Nhng khong chac ay ch la mot la "th rieng". V T. Phao-lo cung gi Th ay "cho Giao oan hoi hop ni nha ong Phi-le-mon" (c. 2). Ly do sau xa cua s kien nay, phai chang la trong Than The c Ki-to, viec ca nhan khong con phai thuan la viec t rieng na?

Xa nay Th nay van lam cho moi ngi cam ong v nhng tam tnh te nh dien ta trong o. Khong bao gi T. Phao-lo than trong cho bang ay, e uy tn ngai khong e nang tren cac mon o mnh. Ngai keu xin, ngai gi y, ch khong bat buoc. That ong Mau-rt Go-gu-en a co ly e goi cai ve nay "ung la ky cong cua bon te nh".

Han la T. Phao-lo a viet Th nay tai Ro-ma hay tai Xe-sa-re. Dau sao Th nay cung ong thi vi Th Co-lo-xe; T. Phao-lo khi ay ang b tu (Co 4,3.10.18; Plm 9.10.13.18) va ben canh ngai co nhng ban ong nghiep (Co 4,7-14; Plm 23-24). Ta khong nh ni khac ma biet ro hn ngi nhan Th. Hnh nh ong ay la mot ngi quan trong trong Giao oan Co-lo-xe, dung tai san va anh hng ma giup Giao oan (c. 5-7). o la ngi T. Phao-lo a giup an nan tr lai: ngai de dat nhac cho ong ieu ay (c. 19). Ngai qu trong ong lam, nen goi ong la "cong s vien ch ai" (c. 1).

 

Hoan canh

Chung ta cha biet ro hoan canh viet Th nay. Nhng can c vao nhieu cau T. Phao-lo am ch trong o, ta co the phong oan mot cach kha ung s that.

Anh O-ne-sim la no le cua ong Phi-le-mon a bo chu nha tron i, co le sau khi lam ieu chi lam loi (c. 18). Nhan gap T. Phao-lo, trong nhng hoan canh nao khong biet, anh quyen luyen ngai va an nan tr lai (c. 10). T. Phao-lo cung quyen luyen anh va cho anh cong tac vi ngai. Trong Th gi cho Giao oan Co-lo-xe, ngai goi anh la ngi "anh em trung thanh qu men" (4,9). V the T. Phao-lo gi anh lai vi ngai. Tuy nhien, neu keo dai mai ra, tnh trang co le bien thanh kho x: ong Phi-le-mon co the nghi ng T. Phao-lo t tien giam nhan cho giup viec ngai mot ten no le bo tron, ma khong c ong ong tnh, lai khong bao tin cho ong biet na. ang khac, theo luat phap hien hanh, gi ben mnh mot ten no le bo tron, chnh la tong pham vao ieu loi nang oi vi quyen li t nhan. Sau het, chnh anh O-ne-sim cung lieu mnh b bat va b giam, trc khi b loi co ve nha chu, roi co the b chu phat nang ne. V the, ta hieu v sao T. Phao-lo quyet nh gi anh O-ne-sim ve vi chu. Nhng ngai khong gi ve suong. ong thi ngai lai gi cho ong Phi-le-mon cai ve nay, xin ong on nhan ten no le mnh, chang nhng nh "mot ngi anh em than men" (c. 16) ma hn na, nh la "ban than" T. Phao-lo vay (c. 17). Ngai khong ro rang xin ong giai phong cho anh O-ne-sim, nhng ngai chac chan la ong Phi-le-mon con lam qua s ngai xin na (c. 21). Chnh ong Phi-le-mon phai hieu cai "hn na" ay bao ham nhng g. Du sao T. Phao-lo ngo y het sc ro rang la ngai mong anh O-ne-sim, bat luan co c giai phong hay khong, se c gi lai cho ngai e anh giup viec truyen ba Tin Mng.

 

Gia tr giao ly

oi khi ngi ta b ng v mot la Th "rieng", t lien quan ti tn ly nh vay, lai co the c a vao qui ien Thanh Kinh. Nhng Giao Hoi co thi ha khong gi lai cai ve nay, v c nghe trong o mot cai chi ve thai o ki-to hu oi vi bac no le, ma khong sao gap thay ni nao khac na ay ? Gia thuyet ay xem ra t na la chap nhan c. a han khong nen bien li chu giai la Th van tat nay thanh mot thien ban ve "no le theo quan iem Tin Mng". Khi viet Th, T. Phao-lo ch xet ti mot trng hp cu the, t rieng, nhng co le chnh v ay la mot no rieng ma ngai a noi c vi ta, ve nhng moi tng quan gia chu va no le, nhieu hn la trong cac Th co tnh cach giao ly hn cua ngai.

Nhng oan khac nhau T. Phao-lo e cap en nhng moi tng quan gia chu va no le trong cac Th ngai, co ve nh la nhut nhat (1C 7,20-24; Ep 6,5-9; Co 3,22-4,1). a han khi nghe may cau nay, cac no le co thi a gap thay li qua quyet lam cho thang thot ngac nhien ve nhan pham ho. Nhng T. Phao-lo khong triet e phan oi the che no le xet la the che. Lai co nhien la T. Phao-lo tao bao qua quyet rang "trong c Ki-to, moi gii han eu tieu huy, khong con no le hay ngi chu na" (Ga 3,28). Tham ch ngai co the viet cho ki-to hu Ro-ma, la chu va no le rang: "Tnh huynh e phai lien ket anh em yeu men lan nhau" (Rm 12,10). Nhng tuy ngai qua quyet la "trc Ton Nhan Thien Chua", "trong c Ki-to", ben trong nhom huynh e va cach rieng trong khung canh cac buoi hop phung t, moi tn hu eu bang nhau va la anh em vi nhau, ma hnh nh ngai khong rut ra bnh dien phap ly ben ngoai, tc la tren i song dan s.

Co nhien la T. Phao-lo phan biet hai bnh dien: "trc Ton Nhan Thien Chua" va "trc mat ngi ta", nhng Th Phi-le-mon khong cho phep ta giai thch theo loi nh nguyen ngha chat nh ngi ta quen lam oi vi t tng ngai. V tuy khong ni nao T. Phao-lo trc tiep chu trng la can bai bo the che no le rat lan tran thi o, nhng ngi ta khong the noi la ngai bao no le c lam no le, c lai a v mnh trong xa hoi, dng nh a v ay la bi Chua a mot lan dt khoat ch nh cho mnh. Nh ong The-o Pre-t neu ro: "Thc s T.Phao-lo khong sap lai gan nhau au: ung hn chnh la tnh huynh e, s hiep nhat trong c Ki-to xam nhap vao moi tng quan gia chu va no le, ma be tan no i va lam cho no nen hoan tat tren bnh dien hoan toan khac. Anh O-ne-sim se c coi, chang nhng la nh mot ke ngang hang, mot phan t khac trong Giao Hoi, ma se la phan t trong gia nh ong Phi-le-mon, se la anh em mot cach tron ven. Vay khong con chut le nao cho tnh cha chu, v o la tnh huynh e hoan toan". T. Phao-lo nhan manh: o la v ong Phi-le-mon se phai on nhan anh O-ne-sim "va theo t cach anh la ngi, va theo t cach anh la ki-to hu" (c. 16).

Vay ta c phep cung vi ong The-o Pre-t ket luan rang "tuy Tan c khong cach mang theo ngha kim thi, nhng Tan c cang khong bao thu: tat ca trat t xa hoi eu c thao ra thc s, va qua i lam mot vi c cau cua the gian nay".

 

Chnh tong

Tnh chnh tong cua cai ve nay, hoa lam mi co ngi hoai nghi. V ta khong thay ngi nao khac vi T. Phao-lo co the viet c Th nay: o la ngon ng, li van va tam hon ngai (C. B-noa). Tuy nhien, nhng ngi tng mnh phai chong lai tnh chnh tong cua Th Co-lo-xe, cung bo buoc phai hoai nghi ca tnh chnh tong cua Th nay na. V hai Th nay, nh ta a thay, qua lien he chat che vi nhau, nen ngi ta khong the co hai y kien khac nhau ve chung.

 


Back to Home Page