Phut Cau Nguyen Cuoi Ngay (2)

(Nhng Bai Suy Niem va Cau Nguyen Hang Ngay

cua ai Phat Thanh Chan Ly A Chau

Radio Veritas Asia)

 

Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia


- Ngay Ton Vinh Cha Me (Mother's Day, Father's Day) -

Cong Cha, Ngha Me

 

Cong Cha, Ngha Me.

(LM Anphong Tran c Phng)

"Ngot Ngao Tnh Me, Tnh Cha,

Yeu thng dng duc a ta vao i."

Moi nam vao Thang Nam va Thang Sau, chung ta lai co dp ac biet mng ngay "Ton Vinh Me" (Mother's Day) va ngay "Ton Vinh Cha" (Father's Day). Noi la "ac biet", v khong phai ch khi en nhng ngay nay, chung ta mi nh en cha me chung ta, v tnh hieu thao oi vi cha me tat nhien luon tran ngap trong tam hon moi ngi. Nhng hai dp nay la nhng dp e chung ta bieu lo mot cach cu the tam long cua chung ta oi vi cac bac than phu mau:

"Cong Cha Nh Nui Thai Sn,

Ngha Me Nh Nc Trong Nguon Chay Ra!"

ac biet, oi vi cac bac cha me a hy sinh biet bao, vat va biet bao khi phai bo lai que hng than yeu du dat gia nh i sang cac mien at mi tai cac nc nh Hoa-Ky nay, va khac phong tuc, kh hau, va khac tieng noi. ac biet hn na, oi vi cac bac Cha Me a phai au kho bo lai que hng Mien Bac (t Ben Hai) Viet Nam e a gia nh di c vao Mien Nam nam 1954; roi sau bao nhieu cong lao xay dng gia nh tai Mien Nam, gi ay lai bo lai tat ca va di tan i ra nc ngoai vi bao cc nhoc va kho au.

Bao nhieu vat va, lo lang cac bac Cha Me Viet Nam a va ang phai trai qua e chang nhng nuoi song an con chau, ma con phai khon kheo va giup cac em hoi nhap c vao nep song, vao nen van hoa cua at nc mi la (nh Hoa-Ky chang han), va gi c nen ao c, van hoa, ngon ng va truyen thong tot ep cua cac gia nh Viet Nam.

Trong nhieu nam lam viec muc vu cho ngi Viet Nam thuoc cac cong ong Viet Nam tai Hoa-Ky, chung toi thng co dp c tiep xuc vi nhieu giao dan va hang giao pham Hoa Ky; cac v o thng noi: "Nc My va Giao Hoi tai Hoa-Ky rat cam n s ong gop cua ngi Viet-Nam cho at nc Hoa-Ky ve nhieu phng dien, nhng nhat la ve truyen thong tot ep cua gia nh Viet Nam. Co le nh vay ma cac con em Viet Nam ln len Hoa-Ky thng rat cham hoc va at c nhieu thanh qua tot ve hoc van . Cha ke con co nhieu thanh nien nam n Viet Nam sau khi tot nghiep ai Hoc va co nhieu ngi co bang cap cao, nhng van c "n goi" i tu lam Linh Muc, Tu S nam n cho nhieu Giao phan va Dong tu tai Hoa-Ky; nh vay cung ong gop ang ke cho Giao Hoi tai Hoa Ky noi rieng va cho ca at nc Hoa Ky noi chung. Cac v thng khuyen khch chung toi nen no lc giup duy tr nen van hoa tot ep va truyen thong gia nh cua dan toc Viet-Nam ni cac cong ong Viet Nam tai Hoa-Ky. Cac v cung khuyen khch nen giup cac em Viet Nam ln len tai Hoa-Ky van co the noi c tieng Viet-Nam. Con tieng Anh th tat nhien ln len va i hoc la cac em rat thong thao. Hn na biet them mot ngon ng la m rong them tam tr thc cua con ngi.

Nhng ngi di c t cac ni sang Hoa-Ky thuoc cac the he trc cung a phai vat va biet bao e xay dng cac gia nh cua ho tren phan at nay; v the con chau cua ho a tm cach nay hay cach khac e to long tri n cac bac sinh thanh, chang nhng mot cach rieng t ni tng gia nh, qua cac truyen thong va ton giao rieng, ma con muon to chc chung mot le mng cho toan quoc Hoa-Ky, va the la "Ngay Ton Vinh Me" (Mother's Day) va "Ngay Ton Vinh Cha" (Father's Day) a xuat hien tren toan quoc gia Hoa Ky.

Theo tai lieu trong cuon "American Book of Days" va nhng tai lieu lay tren "Mang Tin Hoc" th goc tch cua "Ngay Ton Vinh Me" va "Ton Vinh Cha" nh sau:

Ngay "Ton Vinh Me" co trc. Trong thi gian Noi Chien tai Hoa-Ky (Civil War), vao nam 1872, ba Julia Ward Howe gi y la ngay 4 thang 7 (July 4th) hang nam nen c goi la "Ngay Cua Me" (Mother's Day) va ac biet e co vo cho hoa bnh. Ba a co cong to chc nhng buoi "hop mat" hang nam vao ngay nay tai Boston tieu bang Massachusetts c mot so nam; sau o khong c may ngi hng ng. Cho mai en nam 1907 , ba Ana Jarvis Philadelphia bat au co vo viec thanh lap mot ngay "Ton Vinh Me" cho toan quoc. Ba bat au keu goi Nha Th Grafton (West Virginia) mng le nay vao Chua Nhat th hai Thang Nam (nam o trung chnh vao ngay gio cua than mau cua ba). Nam sau, ngay nay cung c mng ca Philadelphia. Thay viec mng nay co y ngha, nen ba va nhieu ngi ung ho ba a viet th yeu cau cac nha th, cac doanh nhan, cac chnh tr gia thanh lap "Ngay Ton Vinh Me" cho toan quoc Hoa-Ky. Viec co vo nay rat thanh cong, nen en nam 1911 th hau nh ngay nay c mng khap cac Tieu Bang. en nam 1914, Tong Tong Woodrow Wilson chnh thc tuyen bo ngay "Ton Vinh Me" cho toan quoc Hoa-Ky va hang nam mng vao Chua Nhat th II Thang Nam.

Ngay "Ton Vinh Cha" (Father's Day) c thanh lap do cong n cua Ba Sonora Smart Dodd Spokane (Tieu Bang Washington). Bo cua ba Sonora ten la William Smart. Ong la mot cu chien binh thi Noi Chien (Civil War). Ong goa v khi ba v ong chet luc sinh a con th sau. The la ong a quen mnh hy sinh ca cuoc i lam lung vat va tai mot nong trai e nuoi dng va giao duc ca 6 ngi con nen ngi. V the ba Sonora rat cam phuc va luon ton vinh cong lao ngi cha cua ba. Nam 1909 vao ngay Chua Nhat Ton Vinh Me, khi ba va gia nh i d le Nha Th, ba rat cam ong khi nghe bai giang ve Cong n Cha Me. Ba ngh en cong n ac biet cua cha ba va nay ra y nh to chc mot Ngay Ton Vinh Cha. V bo ba sinh vao thang 6, nen ba a to chc "Ngay Ton Vinh Cha" au tien tai Spokane (WA) vao ngay 19 thang 6 nam 1910. Vao thi gian trc o t lau, nam 1908 ong Robert Webb cung a thanh cong trong viec van ong to chc Ngay Ton Vinh Cha tai mot Nha Th Fairmont, West Virginia. Tuy nhien nh s van ong manh me cua Ba Sonora ma ngay Ton Vinh Cha c pho bien en khap ni tai Hoa-Ky. Vao nam 1024, Tong Thong Calvin Coolidge a chnh thc tuyen bo "Ngay Ton Vinh Cha"cho toan quoc Hoa-Ky va mng vao ngay Chua Nhat III Thang Sau hang nam.

Trong ngay "Ton Vinh Me" va "Ton Vinh Cha", cac ngi con tang cha me cac thiep chuc mng, cac mon qua, nhng bai th, bai van ca tung cong n cha me. Cac giao dan en Nha Th e cau nguyen cho cha me: cac v con song cung nh cac v a qua i. Can c vao cac tai lieu, th theo truyen thong ngi Hoa-Ky thng eo hoa Cam Chng (Carnation) vao "Ngay Ton Vinh Me" (hoa mau trang neu me a qua i; hoa mau tham neu me con song) va eo hoa hong vao Ngay Ton Vinh Cha (hoa hong mau trang neu cha a qua i; va hoa hong mau o neu cha con song).

Tren ay la lch s hai ngay "Ton Vinh Me" va "Ton Vinh Cha" tai Hoa-Ky. Theo tai lieu, th hien nay co ti 47 quoc gia hang nam co "Ngay Ton Vinh Me" mac dau vao cac ngay thang khac nhau. Rieng cac nc nh an Mach, Phan Lan, Tho Nh Ky, Uc, va B cung to chc "Ngay Ton Vinh Me" vao cung ngay nh Hoa-Ky. Tai Anh Quoc th mng vao Chua Nhat IV Mua Chay va A Can nh (Argentina) th mng vao Chua Nhat Th Hai Thang 10. Cung theo tai lieu, th hien nay "Ngay Quoc Te Ton Vinh Me" la ngay 11 thang 5 hang nam. Rieng tai Canada "Ngay Ton Vinh Me" va "Ngay Ton Vinh Cha" cung mng vao cac ngay Chua Nhat nh Hoa-Ky.

"Cong cha, ngha me" that la ln lao: "ngha nang, tnh sau"; v the t thi xa xa dan toc nao, ton giao nao cung co nhng ngay ac biet "gio cha" "gio me" e nh en va nhac nh con chau cung nh en cong n ln lao cua cac bac cha me a qua i. Con oi vi cac v ang con song, con chau cung luon tm dp to long hieu thao cach nay hay cach khac. Tai Viet Nam, chung ta ton vinh ac biet cac bac ong ba cha me vao dp Tet Nguyen an. Con cac dan toc khac th tuy theo.

Trong Kinh Thanh, Cu c cung nh Tan c, eu co rat nhieu cho noi en long hieu thao oi vi cha me (chang han: Sach Khi nguyen 3:20; Xuat hanh 20:12; Levilicus 19:3; e Nh Luat 5:16; Cac Vua (2) 4:30; Cach ngon 10:1; Isaia 66:13; Ezachiel 16:44; Luca 2:43-2:51; Gioan 19:26-27); ac biet la du ngon "Ngi Con i hoang" (Luca 5:11-32) e cap en Thien Chua nh "Ngi Cha Nhan Hau" oi vi nhan loai toi loi. Trong kinh "Lay Cha" (Mattheu 6:9-13, Luca 11:2-4), Thien Chua cung c xng tung nh "Ngi Cha" ban phat moi n lanh, san sang tha th moi loi pham cua chung ta, neu chung ta cung biet de dang tha th cho nhau. Hn na, trong 10 "Gii ran cua Chua", th gii ran th bon danh rieng e noi en bon phan phai "thao knh cha me".

Nh vay Thien Chua a khac ghi long ton knh va tri n cha me vao tam hon moi ngi nh mot ban tnh. Con ngi bnh thng moi ni, moi thi, eu co tam long thao knh cha me.

Tai Viet Nam co nhng nhac s a sang tac nhung ban Thanh Ca ton vinh cac bac Cha Me, va a c ghi vao nhng cuon bang Thanh ca, li va nhac rat hay, rat y ngha nh: "Cau cho Cha Me", "Cong Cha, Ngha Me", "Cong c Sinh Thanh". Nhieu gia inh a mua ve e nghe va nuoi dng tinh than hieu thao cho con chau.

"Xin Chua chuc lanh cho i Cha Me cua con. Cong n Ngi nh nui non, dng nuoi con bao ngay vuong tron...

"Ai qua la bao chon xa, thay au vui cho bang mai nha. Mai con ln len roi, ra i tung canh trong i, dau xa vo b, van nh en tnh Me Cha..." (Trch trong ban Thanh ca "Cau Cho Cha Me 3).

 

(LM Anphong Tran c Phng)

 

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page