Caùc giaùm muïc chaâu Phi lo ngaïi
veà vieäc baét giöõ Toång giaùm muïc Banda ngöôøi Zambia
Caùc giaùm muïc chaâu Phi lo ngaïi veà vieäc baét giöõ Toång giaùm muïc Banda ngöôøi Zambia.
Phuùc Nhaïc
Lusaka (RVA News 04-10-2026) - "Thay maët cho Lieân Hoäi ñoàng Giaùm muïc chaâu Phi vaø Madagascar, goïi taét laø SECAM, chuùng toâi muoán baøy toû tình lieân ñôùi huynh ñeä vaø söï gaàn guõi trong lôøi caàu nguyeän vôùi Hoäi ñoàng Giaùm muïc Zambia (ZCCB) vaø ñaëc bieät vôùi Ñöùc cha Alick Banda, Toång Giaùm muïc Giaùo phaän thuû ñoâ Lusaka, trong thôøi ñieåm khoù khaên naøy ñoái vôùi ñôøi soáng Giaùo hoäi taïi Zambia."
Ñoù laø lôøi lieân ñôùi cuûa caùc giaùm muïc chaâu Phi quy tuï trong SECAM ñoái vôùi caùc vò ñoàng nhieäm Zambia vaø ñaëc bieät laø Ñöùc Toång giaùm muïc Alick Banda, Toång giaùm muïc Lusaka, ngöôøi ñaõ bò Nhaø nöôùc baét vaøo cuoái thaùng Chín naêm 2026.
Thoâng caùo cuûa toå chöùc SECAM coù ñoaïn vieát: "Chuùng toâi ñaõ bieát ñöôïc vôùi söï quan ngaïi saâu saéc veà nhöõng dieãn bieán gaàn ñaây lieân quan ñeán Ñöùc Toång giaùm muïc Banda, sau khi ngaøi ñöôïc UÛy ban Choáng Ma tuùy Zambia (Drug Enforcement Commission - DEC) cuûa Nhaø nöôùc trieäu taäp vaøo ngaøy 28 thaùng Chín naêm 2026, trong khuoân khoå moät cuoäc ñieàu tra ñang ñöôïc tieán haønh", tuyeân boá ñöôïc ñöa ra ngaøy 01 thaùng Möôøi naêm 2026 cho bieát.
Ngaøy 28 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Toång giaùm muïc Banda ñaõ bò UÛy ban Choáng Ma tuùy Zambia (Drug Enforcement Commission - DEC) baét giöõ vaø truy toá vì sôû höõu moät chieác Toyota Hilux ñöôïc cho laø coù nguoàn goác baát hôïp phaùp. Theo DEC, cô quan cuõng phuï traùch caùc vuï vieäc lieân quan ñeán röûa tieàn vaø toäi phaïm taøi chính, coù "cô sôû nghi ngôø xaùc ñaùng raèng chieác Toyota Hilux ñaõ ñöôïc Cô quan Thueá Zambia (Zambia Revenue Authority) caáp hoaëc chuyeån giao moät caùch baát hôïp phaùp".
Ñöùc Toång giaùm muïc Banda tuyeân boá khoâng nhaän toäi tröôùc toøa aùn Lusaka vaø ñöôïc taïi ngoaïi vôùi soá tieàn baûo laõnh 80,000 kwacha (khoaûng 3,600 Euro), sau khi traûi qua moät ñeâm bò taïm giöõ.
Tin töùc veà vieäc vò Toång giaùm muïc cuûa hoï bò baét ñaõ thuùc ñaåy caùc tín höõu taäp trung caàu nguyeän taïi nhaø thôø chính toøa Lusaka.
Vieäc baét giöõ Ñöùc Toång giaùm muïc Banda ñöôïc ñaët trong moái lieân heä vôùi vieäc baét giöõ moät soá nhaân vaät thuoäc phe ñoái laäp, bò baét sau cuoäc baàu cöû ngaøy 13 thaùng Taùm naêm 2026, trong ñoù coù öùng cöû vieân chuû choát cuûa phe ñoái laäp, Brian Mundubile. Ngaøy hoâm sau cuoäc boû phieáu, 11 ngöôøi ñaõ bò baét trong moät cuoäc ñoät kích cuûa löïc löôïng an ninh vaøo nhaø oâng Mundubile. Trong chieán dòch naøy, cöïu Boä tröôûng Mutotwe Kafwaya ñaõ bò baén cheát.
Caùc giaùm muïc Zambia ñaõ trieäu taäp moät phieân hoïp toaøn theå baát thöôøng cuûa Hoäi ñoàng Giaùm muïc vaøo ngaøy 29 thaùng Chín naêm 2026, döôùi söï chuû toïa cuûa Ñöùc Toång giaùm muïc Ignatius Chama, Toång giaùm muïc Kasama. Trong thoâng caùo cuoái cuøng, caùc giaùm muïc vieát:
"Neáu neàn moùng bò phaù huûy, ngöôøi coâng chính coøn laøm ñöôïc gì?" (Thaùnh vònh 11,3) Qua ñoù, caùc vò caûnh baùo raèng nhöõng truï coät daân chuû cuûa ñaát nöôùc ñang suïp ñoå döôùi söùc naëng cuûa söï phaân cöïc chính trò, nhöõng haønh vi ñe doïa vaø caùc vuï baét giöõ tuøy tieän.
Caùc giaùm muïc lieân keát tình traïng caêng thaúng ngaøy caøng gia taêng vôùi cuoäc toång tuyeån cöû gaây tranh caõi ngaøy 13 thaùng Taùm naêm 2026, maø theo nhaän ñònh cuûa caùc giaùm muïc, ñaõ laøm suy giaûm nieàm tin cuûa coâng chuùng vaøo caùc theå cheá daân chuû. Caùc ngaøi khaúng ñònh: "Nieàm tin cuûa ngöôøi daân vaøo caùc cuoäc baàu cöû laø yeáu toá neàn taûng ñoái vôùi tính chính danh vaø söï oån ñònh cuûa caùc theå cheá daân chuû."
Thoâng caùo lieät keâ moät loaït moái quan ngaïi, goàm: vieäc lôïi duïng caùc caên tính boä toäc cho muïc ñích chính trò; vieäc thu heïp khoâng gian daønh cho töï do ngoân luaän; caùc haønh vi saùch nhieãu nhaèm vaøo caùc ñaûng phaùi ñoái laäp; vaø söï suy yeáu cuûa nhaø nöôùc phaùp quyeàn.
(L.M.) (Fides, 2/10/2026)