Cöù moãi 86 phuùt, coù moät Kitoâ höõu taïi Nigeria
bò thieät maïng trong caùc vuï baïo löïc
Cöù moãi 86 phuùt, coù moät Kitoâ höõu taïi Nigeria bò thieät maïng trong caùc vuï baïo löïc.
Phuùc Nhaïc
Washington (RVA News 01-10-2026) - Taïi Nigeria, caùc cuoäc taán coâng ñaãm maùu nhaèm vaøo caùc coäng ñoàng Kitoâ höõu vaãn tieáp dieãn vôùi moät nhòp ñoä ñaùng baùo ñoäng. Nhöõng ngoâi laøng bò taøn phaù, caùc gia ñình chìm trong tang toùc vaø ngöôøi daân buoäc phaûi löu vong: ñaèng sau nhöõng con soá laø moät thaûm kòch nhaân ñaïo vaø toân giaùo ngaøy caøng trôû neân nghieâm troïng.
Cöù moãi 86 phuùt, moät Kitoâ höõu laïi thieät maïng taïi Nigeria. Ñaây laø nhaän ñònh ñöôïc toå chöùc Myõ "Equipping The Persecuted" ñöa ra trong moät baùo caùo coâng boá ngaøy 18 thaùng Chín naêm 2026. Töø ngaøy 01 thaùng Gieâng ñeán ngaøy 08 thaùng Chín naêm 2026, toå chöùc naøy cho bieát ñaõ ghi nhaän 4,216 Kitoâ höõu bò gieát, töông ñöông gaàn 17 ngöôøi moãi ngaøy. Con soá naøy ñöôïc xaây döïng döïa treân nhöõng thoâng tin thu thaäp taïi thöïc ñòa, cho thaáy möùc ñoä nghieâm troïng cuûa tình traïng baïo löïc ñang taán coâng caùc coäng ñoàng voán ñaõ phaûi chòu ñöïng nhieàu naêm baát an.
Caùc coäng ñoàng Kitoâ höõu trôû thaønh muïc tieâu
Tình hình ñaëc bieät ñaùng lo ngaïi taïi Middle Belt, moät vuøng roäng lôùn ôû mieàn trung Nigeria, nôi caùc coäng ñoàng thuoäc nhieàu toân giaùo vaø nguoàn goác saéc toäc khaùc nhau cuøng sinh soáng.
Trong nhieàu naêm qua, caùc ngoâi laøng noâng nghieäp coù ña soá cö daân laø Kitoâ höõu taïi ñaây ñaõ phaûi höùng chòu nhöõng cuoäc taán coâng ñaãm maùu, keøm theo cöôùp boùc, phaù huûy nhaø cöûa vaø cöôõng böùc di dôøi. Beân caïnh nhöõng tranh chaáp veà ñaát ñai vaø söï ñoái ñaàu giöõa noâng daân vôùi ngöôøi chaên nuoâi, baùo caùo toá caùo nhöõng cuoäc baùch haïi thöïc söï nhaèm choáng laïi caùc Kitoâ höõu. Theo caùc taùc giaû baùo caùo, moät soá coäng ñoàng bò coá yù nhaém tôùi vì ñöùc tin cuûa hoï. Nhöõng vuï thaûm saùt, baét coùc vaø truïc xuaát ngöôøi daân khoâng chæ ñe doïa söï an toaøn cuûa hoï, maø coøn ñe doïa söï hieän dieän cuûa Kitoâ giaùo taïi nhöõng vuøng ñaát nôi Tin möøng ñaõ ñöôïc truyeàn laïi qua nhieàu theá heä.
Nghieân cöùu quy traùch nhieäm moät phaàn ñaùng keå caùc vuï baïo löïc naøy cho nhöõng nhoùm vuõ trang xuaát phaùt töø caùc coäng ñoàng Fulani (Peul), cho raèng caùc nhoùm naøy gaây ra soá ngöôøi cheát trong coäng ñoàng Kitoâ höõu nhieàu hôn caû Boko Haram vaø nhaùnh Taây Phi cuûa Nhaø nöôùc Hoài giaùo coäng laïi. Tuy nhieân, caàn phaân bieät nhöõng nhoùm vuõ trang naøy vôùi toaøn theå ngöôøi Fulani, nhöõng ngöôøi khoâng theå bò quy traùch nhieäm taäp theå veà caùc toäi aùc do caùc nhoùm vuõ trang gaây ra.
Cuoäc khuûng hoaûng an ninh taïi Nigeria coù nhieàu chieàu kích. Nhöõng xung ñoät lieân quan ñeán quyeàn tieáp caän ñaát ñai vaø nguoàn nöôùc, toäi phaïm coù toå chöùc vaø caùc hoaït ñoäng thaùnh chieán goùp phaàn duy trì tình traïng baïo löïc. Tuy nhieân, caùc taùc giaû baùo caùo cho raèng chieàu kích toân giaùo cuûa moät soá vuï taán coâng thöôøng bò xem nheï, khieán ngöôøi ta coù nguy cô khoâng nhaän ra ñaày ñuû nhöõng cuoäc baùch haïi maø caùc coäng ñoàng Kitoâ höõu ñang phaûi chòu. Nhöõng ngoâi laøng bò boû hoang vaø caùc giaùo xöù bò phaân taùn
Haäu quaû cuûa nhöõng vuï baïo löïc vöôït xa con soá nhöõng ngöôøi thieät maïng. Taøi lieäu ñöa ra con soá hôn naêm trieäu Kitoâ höõu phaûi di dôøi vaø hôn 600 coäng ñoàng Kitoâ höõu bò phaù huûy hoaëc bò boû troáng.
Ñoái vôùi caùc gia ñình bò aûnh höôûng, vieäc chaïy troán thöôøng ñoàng nghóa vôùi vieäc ñoàng thôøi maát nhaø cöûa, ñaát canh taùc vaø phöông tieän sinh soáng. Nhieàu ngöôøi tìm nôi truù aån trong caùc traïi tò naïn hoaëc ôû nhôø ngöôøi thaân, maø khoâng bieát lieäu moät ngaøy naøo ñoù hoï coù theå trôû veà laøng queâ cuûa mình hay khoâng.
Cuoäc di cö naøy cuõng aûnh höôûng ñeán söï lieân tuïc cuûa ñôøi soáng Giaùo hoäi. Vieäc caùc tín höõu bò phaân taùn laøm suy yeáu caùc giaùo xöù, giaùn ñoaïn vieäc giaùo lyù vaø khieán caùc coäng ñoàng maát ñi nhöõng nôi caàu nguyeän. Taïi moät soá ñòa phöông, toaøn boä söï hieän dieän Kitoâ giaùo ñöôïc xaây döïng qua nhieàu theá heä coù nguy cô bieán maát.
Caùc cuoäc taán coâng vaãn tieáp dieãn vôùi cöôøng ñoä cao. Chæ trong moät tuaàn cuûa thaùng Chín naêm 2026, caùc nhaø ñieàu tra cho bieát ñaõ coù hôn 70 vuï baét coùc vaø ít nhaát 35 ngöôøi thieät maïng. Phoái hôïp vôùi maïng löôùi Truth Nigeria, hoï cho bieát ñaõ phaùt ñi hôn 200 caûnh baùo nhaèm thoâng baùo cho ngöôøi daân veà nhöõng cuoäc taán coâng coù theå xaûy ra vaø giuùp hoï tìm nôi an toaøn. Khoù xaùc ñònh chính xaùc soá naïn nhaân taïi nhöõng khu vöïc nguy hieåm nhaát
Vieäc thoáng keâ caùc naïn nhaân döïa treân nhöõng cuoäc ñieàu tra taïi thöïc ñòa, lôøi chöùng cuûa nhöõng ngöôøi soáng soùt vaø thoâng tin do caùc coäng taùc vieân ñòa phöông cung caáp. Caùc döõ lieäu thu thaäp ñöôïc ñöôïc ñoái chieáu tröôùc khi ñöa vaøo toång soá.
Maëc duø coù nhöõng bieän phaùp thaän troïng nhö vaäy, moät soá vuï taán coâng vaãn coù theå khoâng ñöôïc thoáng keâ, ñaëc bieät taïi nhöõng khu vöïc heûo laùnh, nôi vieäc ñi laïi vaãn nguy hieåm. Nhöõng con soá naøy laø öôùc tính cuûa toå chöùc, chöù khoâng phaûi moät thoáng keâ chính thöùc ñaõ ñöôïc chính quyeàn Nigeria hoaëc Lieân Hieäp Quoác xaùc nhaän. Con soá trung bình moät ngöôøi cheát moãi 86 phuùt chæ aùp duïng chính xaùc cho giai ñoaïn ñöôïc nghieân cöùu, töø ngaøy 01 thaùng Gieâng ñeán ngaøy 08 thaùng Chín naêm 2026. Ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø töøng tröôøng hôïp töû vong trong soá naøy ñeàu coù theå ñöôïc xaùc ñònh rieâng bieät laø moät vuï saùt haïi coù ñoäng cô toân giaùo.
Söï phaân bieät naøy khoâng laøm giaûm möùc ñoä nghieâm troïng cuûa nhöõng cuoäc baùch haïi ñöôïc toá caùo. Noù giuùp nhaän thöùc ñöôïc tính phöùc taïp cuûa moät cuoäc khuûng hoaûng, trong ñoù baïo löïc toân giaùo ñoâi khi ñan xen vôùi nhöõng xung ñoät giöõa caùc coäng ñoàng vaø caùc tranh chaáp laõnh thoå. Baûo veä caùc Kitoâ höõu vaø taïo ñieàu kieän cho hoï trôû veà.
Tröôùc tình hình naøy, Judd Saul, ngöôøi saùng laäp toå chöùc "Equipping The Persecuted", keâu goïi coäng ñoàng quoác teá huy ñoäng vaø chính quyeàn Nigeria haønh ñoäng quyeát lieät hôn. OÂng ñaëc bieät yeâu caàu xaùc ñònh vaø truy toá nhöõng keû thöïc hieän caùc vuï thaûm saùt, nhöõng ngöôøi cung caáp vuõ khí cho chuùng cuõng nhö caùc maïng löôùi taøi chính ñöùng phía sau. Moät vaán ñeà quan troïng khaùc laø ngaên chaën caùc cuoäc taán coâng. Taïi nhöõng khu vöïc maø löïc löôïng cöùu trôï ñoâi khi ñeán quaù muoän, caùc heä thoáng caûnh baùo vaø khaû naêng phaûn öùng nhanh choùng cuûa löïc löôïng an ninh coù theå taïo neân söï khaùc bieät giöõa söï soáng vaø caùi cheát.
Tuy nhieân, vieäc baûo veä ngöôøi daân khoâng theå chæ giôùi haïn ôû nhöõng bieän phaùp khaån caáp. Ñeå caùc gia ñình bò di dôøi coù theå trôû veà, caàn phaûi baûo ñaûm an ninh cho caùc laøng maïc, taùi thieát nhaø cöûa, tröôøng hoïc vaø nhaø thôø, ñoàng thôøi taïo ñieàu kieän ñeå ngöôøi daân coù theå tieáp tuïc hoaït ñoäng noâng nghieäp. Neáu khoâng coù nhöõng baûo ñaûm aáy, toaøn boä caùc coäng ñoàng coù nguy cô phaûi soáng laâu daøi trong tình traïng bò töôùc maát ñaát ñai vaø nhöõng nôi thôø phöôïng cuûa mình.
Ñaèng sau con soá moät Kitoâ höõu bò gieát cöù moãi 86 phuùt coøn coù moät thöïc taïi khaùc, ít ñöôïc nhìn thaáy hôn: ñoù laø nhöõng tín höõu coù ñôøi soáng haèng ngaøy bò ñaùnh daáu bôûi sôï haõi, tang toùc vaø löu vong. Ñoái vôùi hoï, töï do toân giaùo khoâng chæ ñôn giaûn laø quyeàn tuyeân xöng ñöùc tin. Töï do toân giaùo coøn coù nghóa laø coù theå cöû haønh thaùnh leã, truyeàn laïi Tin möøng cho con caùi vaø tieáp tuïc soáng treân maûnh ñaát cuûa toå tieân maø khoâng phaûi sôï nhöõng cuoäc taán coâng môùi.
(Tribune chreùtienne 29-9-2026)