Taân Toång tröôûng Boä caùc Vaên baûn Luaät xaùc quyeát:
hieäp haønh coù nghóa laø nhöõng choài non
môùi moïc leân töø caây coå thuï cuûa Giaùo hoäi
Taân Toång tröôûng Boä caùc Vaên baûn Luaät xaùc quyeát: hieäp haønh coù nghóa laø nhöõng choài non môùi moïc leân töø caây coå thuï cuûa Giaùo hoäi.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Roma (RVA News 02-10-2026) - Taân Toång tröôûng Boä caùc Vaên baûn Luaät cuûa Toøa Thaùnh, Ñöùc Toång giaùm muïc Anthony Randazzo, ngöôøi Australia, caûnh baùo khoâng neân hieåu hieäp haønh nhö moät cô hoäi ñeå loaïi boû nhöõng yeáu toá trong ñôøi soáng vaø truyeàn thoáng cuûa Giaùo hoäi bò coi laø loãi thôøi.
Ngaøi noùi: "Giaùo hoäi khoâng ñöôïc ñoåi môùi baèng caùch töø boû coäi reã cuûa mình, nhöng baèng caùch ñeå cho nhöõng coäi reã aáy nuoâi döôõng söï taêng tröôûng môùi." Ñaây laø noäi dung trong cuoäc phoûng vaán chuyeân saâu ñaàu tieân cuûa ngaøi keå töø khi ñöôïc boå nhieäm.
Trong cuoäc trao ñoåi vôùi taïp chí chuyeân ngaønh Vox Canonica xuaát baûn vaøo thaùng Chín vöøa qua, Ñöùc Toång Giaùm muïc Randazzo noùi veà moái töông quan giöõa giaùo luaät, tính hieäp haønh, vieäc ñoåi môùi Giaùo hoäi vaø söù maïng loan baùo Tin möøng cuûa Giaùo hoäi.
"Ñöøng ñoán boû nhöõng caønh caây cheát"
Ñöùc Toång Giaùm muïc Randazzo trình baøy caùch nhìn cuûa ngaøi veà vieäc ñoåi môùi Giaùo hoäi baèng caùch söû duïng hình aûnh moät caây coå thuï. Ngaøi nhaän xeùt raèng Giaùo hoäi coù theå traûi nghieäm giai ñoaïn hieän nay nhö moät "muøa xuaân môùi", trong ñoù caây coå thuï moïc ra nhöõng choài non môùi, nhöng baûn thaân caây vaãn laø chính caây aáy.
Ngaøi caûnh baùo: "Moät soá caùch dieãn giaûi quaù nhieät thaønh veà hieäp haønh coù theå xem thôøi ñieåm naøy nhö moät cô hoäi ñeå loaïi boû nhöõng gì bò coi laø caønh caây cheát." Theo quan ñieåm cuûa ngaøi, vaán ñeà naûy sinh khi vieäc "caét tæa" Giaùo hoäi ñöôïc thöïc hieän maø khoâng coù söï phaân ñònh thích ñaùng. Khi ñoù, thay vì ñoåi môùi, coù theå xaûy ra "nhöõng toån haïi khoâng caàn thieát", laøm suy yeáu coäng ñoaøn.
Ñöùc Toång Giaùm muïc Randazzo nhaán maïnh raèng theo quan ñieåm cuûa ngaøi, hieäp haønh khoâng taïo neân moät söï ñoaïn tuyeät vôùi ñôøi soáng hieän taïi cuûa Giaùo hoäi. Ngaøi noùi: "Tính hieäp haønh vaø söï ñoàng haønh khoâng phaûi laø nhöõng thöïc taïi môùi." Theo ngaøi, ngoân ngöõ Giaùo hoäi ñöông ñaïi ñem laïi cho nhöõng khaùi nieäm naøy nhöõng yù nghóa môùi, nhöng chuùng ñeà caäp ñeán nhöõng thöïc taïi voán ñaõ hieän dieän trong truyeàn thoáng cuûa Giaùo hoäi.
Hieäp haønh baét nguoàn töø giaùo luaät
Vò Toång tröôûng Boä caùc Vaên baûn Luaät chæ ra Boä Giaùo luaät cuûa Giaùo hoäi Latinh vaø Boä Giaùo luaät cuûa caùc Giaùo hoäi Ñoâng phöông nhö nhöõng ví duï cho thaáy tính hieäp haønh ñaõ beùn reã trong truyeàn thoáng phaùp lyù cuûa Giaùo hoäi.
Ngaøi lieät keâ nhöõng chieàu kích caên baûn cuûa tính hieäp haønh, goàm coäng ñoaøn, söï tham gia vaø söù maïng thoâng qua vieäc ñoàng haønh.
Ngaøi ñaëc bieät vieän daãn ñieàu 208 cuûa Boä Giaùo luaät, trong ñoù noùi veà söï bình ñaúng cuûa moïi tín höõu veà phaåm giaù vaø hoaït ñoäng nhaèm xaây döïng Thaân theå Ñöùc Kitoâ; ñoàng thôøi vieän daãn ñieàu 212~3, quy ñònh quyeàn-vaø trong moät soá hoaøn caûnh, cuõng laø nghóa vuï-cuûa caùc tín höõu baøy toû vôùi caùc vò chuû chaên nhöõng yù kieán cuûa mình lieân quan ñeán lôïi ích cuûa Giaùo hoäi.
Trong boái caûnh noùi veà söï ñoàng haønh, ngaøi cuõng ñeà caäp, trong soá nhöõng ñieàu khaùc, ñeán ñieàu 1063, lieân quan ñeán söï trôï giuùp muïc vuï daønh cho caùc ñoâi vôï choàng.
Ngaøi khaúng ñònh: "Nhöõng ñieàu luaät naøy cho thaáy söï ñoàng haønh khoâng chæ ñôn thuaàn laø moät phöông phaùp muïc vuï, nhöng coøn laø moät bieåu hieän mang tính phaùp lyù cuûa söï hieäp thoâng, tham gia vaø söù maïng cuûa Giaùo hoäi."
Thay vì "caûi caùch" - "taùi sinh"
Ñöùc Toång giaùm muïc Randazzo uûng hoä vieäc noùi ñeán "söï taùi sinh" cuûa Giaùo hoäi, ñaëc bieät khi khaùi nieäm caûi caùch ñöôïc hieåu chuû yeáu nhö moät söï thay ñoåi veà cô caáu hoaëc söï rôøi boû nhöõng yeáu toá ñöôïc caùc theá heä tröôùc truyeàn laïi.
Ngaøi giaûi thích raèng taùi sinh coù nghóa laø "trôû veà vôùi nguoàn coäi cuûa caên tính vaø söù maïng cuûa chuùng ta vôùi tö caùch laø nhöõng moân ñeä cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ."
Trong boái caûnh naøy, ngaøi cuõng ñaët giaùo luaät trong söï lieân tuïc giöõa Kinh Thaùnh vaø Thaùnh Truyeàn. Khi trích daãn Hieán cheá Dei Verbum cuûa Coâng ñoàng Vatican II, ngaøi nhaéc laïi raèng caû hai thöïc taïi ñeàu "phaùt xuaát töø cuøng moät nguoàn maïch thaàn linh" vaø cuøng höôùng tôùi moät muïc tieâu.
Ngaøi noùi: "Do ñoù, Luaät khoâng taùch rôøi khoûi Maëc khaûi, nhöng phuïc vuï Maëc khaûi. Muïc ñích cuûa Luaät laø baûo veä vaø naâng ñôõ coäng ñoaøn ñöùc tin ñaõ ñöôïc laõnh nhaän töø caùc Toâng ñoà."
Giaùo luaät khoâng phaûi laø coâng cuï kieåm soaùt
Vò Toång tröôûng Boä Vaên baûn Luaät cuõng caûnh baùo khoâng neân coi giaùo luaät ñôn thuaàn laø moät coâng cuï haønh chính hoaëc moät phöông tieän ñeå aùp ñaët moät caùch nhìn cuï theå veà Giaùo hoäi.
Ngaøi nhaän xeùt raèng moät soá nhaø giaùo luaät, caû giaùo daân laãn giaùo só, coù theå tieáp caän Boä Giaùo luaät nhö theå Boä luaät phaûi chæ ra Giaùo hoäi neân thaùnh hoùa, giaûng daïy vaø töï quaûn trò nhö theá naøo, theo "caùch nhìn rieâng cuûa hoï."
Theo Ñöùc Toång giaùm muïc Randazzo, ñieàu naøy coù nguy cô bieán giaùo luaät thaønh moät "phöông tieän kieåm soaùt", thay vì ñöôïc nhìn nhaän nhö moät söï phuïc vuï coäng ñoaøn Giaùo hoäi.
"Chuùa Gieâsu Kitoâ laø ñieåm quy chieáu thöôøng haèng cuûa chuùng ta"
Vò Toång giaùm muïc Giaùo trieàu ngöôøi UÙc cuõng ñaët vaán ñeà ñoái vôùi quan nieäm cho raèng Giaùo hoäi ñöông ñaïi ñang traûi qua moät thôøi ñieåm khuûng hoaûng ñoäc nhaát voâ nhò. Ngaøi nhaän xeùt raèng moãi theá heä ñeàu phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng thaùch ñoá rieâng cuûa mình.
Tuy nhieân, ñieåm quy chieáu caên baûn vaãn khoâng thay ñoåi. Ngaøi nhaéc laïi: "Chuùa Gieâsu Kitoâ laø 'con ñöôøng, laø söï thaät vaø laø söï soáng'. Ngöôøi phaûi laø khôûi ñaàu vaø cuøng ñích cuûa chuùng ta; chæ moät mình Ngöôøi laø ñieåm quy chieáu thöôøng haèng cuûa chuùng ta."
Ñöùc Toång giaùm muïc Randazzo cuõng aùp duïng nguyeân taéc naøy vaøo vieäc giaûi thích vaø aùp duïng giaùo luaät. Ngaøi noùi: "Toâi khoâng nghó mình coù theå thöïc haønh giaùo luaät neáu tröôùc heát toâi khoâng kín muùc töø Tin möøng, bôûi vì luaät luoân phuïc vuï Tin möøng."
Vì theá, ngaøi nhaán maïnh, nhieäm vuï cuûa caùc nhaø giaùo luaät laø baûo ñaûm raèng ñôøi soáng phaùp lyù cuûa Giaùo hoäi vaãn phuïc tuøng söù maïng loan baùo Tin möøng cuûa Giaùo hoäi.
Ngaøi nhaän ñònh: "Tin möøng phaûi tieáp tuïc laø laêng kính qua ñoù chuùng ta hieåu, giaûi thích vaø aùp duïng luaät ñöôïc trao phoù cho chuùng ta."
Taân Toång tröôûng Boä Vaên baûn Laäp phaùp
Ngaøy 25 thaùng Ba naêm 2026, Ñöùc giaùm muïc Anthony Randazzo ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV boå nhieäm laøm Toång tröôûng Boä Vaên baûn Luaät vaø trao cho ngaøi töôùc hieäu caù nhaân laø Toång giaùm muïc. Tröôùc ñoù, ngaøi töøng laø Giaùm muïc Broken Bay, Australia, trong saùu naêm röôõi.
Boä naøy hoã trôï Ñöùc Giaùo hoaøng trong caùc vaán ñeà laäp phaùp, ñoàng thôøi thuùc ñaåy vieäc hieåu bieát, giaûi thích ñuùng ñaén vaø aùp duïng giaùo luaät trong Giaùo hoäi Latinh cuõng nhö caùc Giaùo hoäi Coâng giaùo Ñoâng phöông.
Ñöùc Toång giaùm muïc Randazzo cho bieát, trong cöông vò Toång tröôûng, ngaøi muoán laéng nghe nhöõng nhu caàu cuûa Giaùo hoäi vaø khuyeán khích ngöôøi Coâng giaùo luoân "kieân vöõng trong Ñöùc Kitoâ, trung thaønh vôùi lôøi tuyeân xöng ñöùc tin vaø hieäp nhaát trong Giaùo hoäi duy nhaát, thaùnh thieän, coâng giaùo vaø toâng truyeàn."
Ngaøi xaùc ñònh ñieàu 1752 cuûa Boä Giaùo luaät laø nguyeân taéc ñònh höôùng cho coâng vieäc cuûa mình: "luoân ñaët tröôùc maét phaàn roãi caùc linh hoàn, ñieàu phaûi luoân laø luaät toái cao trong Giaùo hoäi."
Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Ñaây laø phöông thöùc hoaït ñoäng cuûa chuùng ta. Ñaây laø söù maïng cuûa chuùng ta."
Hoäi nghò veà giaùo luaät vaø tính hieäp haønh
Nhöõng phaùt bieåu cuûa vò Toång tröôûng ñöôïc ñöa ra ngay tröôùc theàm hoäi nghò quoác teá veà giaùo luaät vaø hieäp haønh, ñöôïc toå chöùc taïi Ñaïi hoïc Giaùo Hoaøng Angelicum ôû Roma töø ngaøy 30 thaùng Chín ñeán ngaøy 03 thaùng Möôøi naêm 2026.
Tham döï caùc cuoäc thaûo luaän veà nhöõng heä quaû cuûa hieäp haønh xeùt döôùi khía caïnh giaùo luaät coù, trong soá nhöõng vò khaùc, Toång tröôûng Boä Vaên baûn Luaät, Ñöùc Hoàng y Mario Grech, Toång thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng Giaùm muïc vaø Ñöùc Hoàng y Kurt Koch, Boä tröôûng Boä Hieäp nhaát caùc tín höõu Kitoâ.