Baøi Giaûng cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV
taïi nhaø thôø chính toøa thaùnh Steâphanoâ cuûa Metz
Toâng du Phaùp: Baøi Giaûng cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV taïi nhaø thôø chính toøa thaùnh Steâphanoâ cuûa Metz.
J.B. Ñaëng Minh An dòch
Metz (VietCatholic News 28-09-2026) - Ngaøy thöù tö trong chuyeán toâng du Phaùp cuûa Ñöùc Thaùnh Cha baét ñaàu vôùi cuoäc gaëp gôõ lieân toân luùc 10 giôø saùng taïi trung taâm hoäi nghò Robert Schuman cuûa thaønh phoá Metz.
Keá ñoù, luùc 11 giôø Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ coù moät dieãn töø taïi hoäi nghò "Trôû veà caùc caên coäi cuûa AÂu Chaâu vì hoøa bình vaø hieäp nhaát".
Sinh hoaït cuoái cuøng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha tröôùc khi leân maùy bay trôû veà Roâma laø cöû haønh thaùnh leã taïi nhaø thôø chính toøa Thaùnh Steâphanoâ cuûa giaùo phaän Metz.
Giaùo phaän Metz naèm ôû ñoâng baéc nöôùc Phaùp vaø bao truøm tænh Moselle thuoäc vuøng Lorraine. Ñöôïc thaønh laäp töø theá kyû thöù 3, giaùo phaän naøy coù quy cheá phaùp lyù raát ñaëc bieät: ñoù laø tröïc thuoäc Toøa Thaùnh thay vì thuoäc veà moät giaùo tænh naøo ñoù cuûa Phaùp. Keå töø naêm 2022, giaùo phaän ñöôïc laõnh ñaïo bôûi Ñöùc Toång Giaùm Muïc Philippe Ballot.
Khaùc vôùi haàu heát caùc giaùo phaän taïi Phaùp voán hoaït ñoäng theo ñaïo luaät naêm 1905 veà vieäc taùch bieät Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc, Giaùo phaän Metz, cuøng vôùi Toång Giaùo phaän Strasbourg, vaãn chòu söï chi phoái cuûa Hieäp öôùc naêm 1801. Lyù do laø vì khu vöïc naøy naèm döôùi quyeàn kieåm soaùt cuûa Ñöùc vaøo thôøi ñieåm Phaùp thoâng qua ñaïo luaät taùch bieät naêm 1905, neân thoûa thuaän lòch söû naøy vaãn ñöôïc duy trì nguyeân veïn.
Giaùm muïc Metz ñöôïc Toång thoáng Coäng hoøa Phaùp chính thöùc boå nhieäm sau khi coù söï ñeà cöû töø Toøa Thaùnh. Löông cuûa haøng giaùo só cuõng do Nhaø nöôùc Phaùp chi traû.
Trong baøi giaûng thaùnh leã, Ñöùc Thaùnh Cha noùi:
Kính thöa anh chò em,
Toâi raát haân haïnh ñöôïc chuû söï Thaùnh leã naøy, trong ñoù chuùng ta phoù thaùc coäng ñoàng giaùo phaän Metz vaø toaøn theå AÂu Chaâu cho Chuùa. Taïi vuøng Moselle lòch söû naøy, nôi luoân laø ngaõ tö cuûa nhieàu daân toäc khaùc nhau vaø ñaõ chòu nhieàu ñau khoå do vò trí naèm ôû bieân giôùi AÂu Chaâu, lôøi höùa cuûa Chuùa hoâm nay vang voïng vôùi söùc maïnh phi thöôøng.
Trong baøi ñoïc thöù nhaát (xem Is 32:15-18), tieân tri Isaia noùi veà söï quang laâm cuûa Nöôùc Thieân Chuùa trong boái caûnh coâng chính, coâng lyù vaø hoøa bình. Vò tieân tri söû duïng ba hình aûnh: sa maïc, vöôøn ñòa ñaøng vaø ngoâi nhaø.
Trong sa maïc - nôi tónh laëng vaø thanh tònh - coâng lyù ñöôïc thieát laäp; nghóa laø, luaät phaùp giuùp con ngöôøi böôùc ñi treân con ñöôøng laønh thaùnh. Hình aûnh khaéc khoå naøy nhaéc nhôû chuùng ta veà taàm quan troïng cuûa söï giaûn dò vaø nhöõng gì thieát yeáu, cho pheùp chuùng ta ñaùnh giaù ñuùng giaù trò cuûa moïi thöù, ñoàng thôøi daïy chuùng ta söï töø boû vaø hy sinh.
Hình aûnh thöù hai laø moät khu vöôøn nôi coâng lyù ngöï trò. Trong khi sa maïc töôïng tröng cho nhöõng gì thieát yeáu, khu vöôøn laïi töôïng tröng cho veû ñeïp. ÔÛ ñoù coù nöôùc, haït gioáng naûy maàm, choài non moïc leân vaø hoa nôû roä, moãi loaøi ñeàu coù veû ñeïp rieâng. Ñaây laø keát quaû cuûa moät cuoäc soáng ngay chính, giuùp con ngöôøi phaùt trieån troïn veïn baèng caùch töï nguyeän tuaân theo keá hoaïch cuûa Chuùa.
Hình aûnh thöù ba laø hình aûnh ngoâi nhaø, moät nôi bình yeân. Haõy löu yù raèng trong khi sa maïc vaø khu vöôøn laø nhöõng nôi maø haønh ñoäng cuûa Chuùa chieám öu theá, khieán moïi thöù naûy maàm vaø phaùt trieån, thì traùi laïi vieäc xaây döïng moät ngoâi nhaø ñoøi hoûi söï ñoùng goùp tröïc tieáp vaø ñaùng keå hôn töø con ngöôøi. Noù lieân quan ñeán vieäc vaän duïng söùc maïnh vaø kyõ naêng thoâng qua noã löïc chung - ñoù laø moät "döï aùn xaây döïng" thöïc söï. Töông töï, hoøa bình, moät moùn quaø töø Chuùa, ñoøi hoûi söï ñaùp laïi töø con ngöôøi thoâng qua noã löïc chung. Sau cuøng, moät ngoâi nhaø khoâng chæ laø moät coâng trình baèng ñaù; noù laø moät nôi cuûa söï hieän dieän vaø tình yeâu thöông cuûa con ngöôøi. Theo nghóa naøy, lôøi cuûa nhaø tieân tri nhaéc nhôû chuùng ta raèng, trong moät theá giôùi ñaày nhöõng haïn cheá, söï haøi hoøa chæ coù theå ñöôïc xaây döïng thoâng qua loøng baùc aùi, moät loøng baùc aùi bieát caùch chia seû nieàm vui vaø noãi buoàn, bieát caùch khích leä vaø tha thöù, khoâng tính toaùn hay giôùi haïn, gioáng nhö trong moät gia ñình.
Tin Möøng maø chuùng ta vöøa nghe cuõng ñeà caäp ñeán ñieàu naøy (xem Mt 5:38-48). Trong moät theá giôùi ñaày raãy baïo löïc, thao tuùng vaø kieâu ngaïo ôû nhieàu caáp ñoä, Chuùa Gieâsu daïy chuùng ta caùch bieán sa maïc thaønh oác ñaûo, laøm vöôøn vaø xaây nhaø. Ngaøi chæ cho chuùng ta con ñöôøng daãn ñeán söï tha thöù, loøng thöông xoùt vaø söï cao thöôïng: "Neáu ai ñaùnh ngöôi vaøo maù phaûi, haõy ñöa maù traùi ra; neáu ai muoán kieän ngöôi vaø laáy aùo ngöôi, haõy ñöa caû aùo choaøng cho ngöôøi aáy; neáu ai baét ngöôi ñi moät daëm, haõy ñi theâm moät daëm nöõa" (Mt 5:39-41).
Ñoái vôùi moät soá ngöôøi, nhöõng lôøi naøy coù veû nhö laø daáu hieäu cuûa söï yeáu ñuoái, hoaëc söï nhöôïng boä tröôùc caùi aùc, nhöng thöïc teá khoâng phaûi vaäy. Chuùng ta haõy nhìn kyõ vaøo baûn thaân vaø moâi tröôøng xung quanh: Nhöõng thaùi ñoä nhö traû thuø, baùo oaùn vaø choái boû mang laïi ñieàu gì, caû trong theá giôùi vaø trong chính baûn thaân chuùng ta? Töông lai naøo cho nhaân loaïi seõ phuï thuoäc vaøo nhöõng moái quan heä vaø heä thoáng thaám ñaãm tö duy taøn nhaãn baét nguoàn töø nhöõng thaùi ñoä naøy? Nhöõng ngöôøi trong soá anh chò em, nhöõng ngöôøi con cuûa maûnh ñaát töøng bò chia caét trong quaù khöù bôûi nhöõng cuoäc xung ñoät huynh ñeä töông taøn, hieåu raát roõ raèng khoâng ñuùng khi cho raèng nhöõng ngöôøi tìm caùch traû thuø maïnh hôn nhöõng ngöôøi tha thöù. Khoâng ñuùng khi cho raèng nhöõng ngöôøi töø choái nhöôïng boä maïnh hôn nhöõng ngöôøi tìm kieám söï hoøa giaûi. Khoâng ñuùng khi cho raèng nhöõng ngöôøi boû ñi maïnh hôn nhöõng ngöôøi ñoái maët vôùi thaùch thöùc cuøng nhau böôùc ñi.
Metz vaø Moselle laø minh chöùng cho toaøn theá giôùi raèng söï hoøa giaûi chæ coù theå thöïc hieän ñöôïc khi ngöôøi ta coù ñuû can ñaûm ñeå phaù vôõ xieàng xích cuûa söï oaùn haän. Caàn coù söùc maïnh vaø söï chính tröïc cao caû ñeå khoâng bò caùi aùc laán aùt, ñaëc bieät khi nhöõng veát thöông gaây ra quaù saâu saéc. Tuy nhieân, tröôùc söï baát coâng, con ñöôøng duy nhaát daãn ñeán söï cöùu roãi cuûa nhaân loaïi laø tình yeâu thöông quan taâm ñeán ngöôøi khaùc vaø tìm caùch trao nieàm tin baát keå hoaøn caûnh naøo, ngay caû khi ñoái maët vôùi nhöõng haønh vi khoù chaáp nhaän nhaát (xem Mt 5:42). Nhö vaäy, luaät phaùp, coâng lyù vaø hoøa bình laø nhöõng giai ñoaïn treân con ñöôøng hoaùn caûi baét ñaàu nhö moät haønh trình caù nhaân vaø ngaøy caøng trôû neân coäng ñoàng, daãn ñeán moät neàn vaên minh toân troïng con ngöôøi vaø Ñaáng Taïo Hoùa cuûa hoï.
Khoâng phaûi ngaãu nhieân maø Thaùnh Augustinoâ ñònh nghóa hoøa bình cuûa thaønh phoá thieân ñöôøng laø söï hieäp thoâng haøi hoøa, trong ñoù con ngöôøi tìm thaáy nieàm vui nôi Thieân Chuùa vaø nôi nhau qua Ngaøi (xem De Civitate Dei, XIX, 13,1). Thaùnh nhaân cuõng moâ taû hoøa bình giöõa con ngöôøi laø keát quaû cuûa moät söï bình an coù traät töï, nhôø ñoù moãi ngöôøi nhaän ra vaø toân troïng phaåm giaù vaø vai troø thieâng lieâng ñoäc nhaát voâ nhò cuûa ngöôøi khaùc.
Taïi Metz naøy, ñieàu ñaùng nhôù laø ñaây chính xaùc laø nhöõng giaù trò maø AÂu Chaâu chuùng ta bieát ngaøy nay ñaõ ñöôïc xaây döïng qua nhieàu theá kyû, vôùi di saûn tinh thaàn vaø ñaïo ñöùc ñi tröôùc di saûn kinh teá vaø chính trò. Nhö Thaùnh Gioan Phaoloâ II ñaõ xuùc ñoäng nhaéc laïi raèng noù baét nguoàn töø cuoäc soáng vaø vieäc laøm cuûa nhöõng ngöôøi nam vaø nöõ ñaõ soáng, rao giaûng vaø chia seû nhöõng lôøi daïy cuûa Phuùc AÂm (xem Baøi phaùt bieåu taïi Söï kieän uûng hoä Lieân Hieäp AÂu Chaâu, Santiago de Compostela, ngaøy 9 thaùng 11 naêm 1982). Ñieàu naøy coù theå thaáy roõ trong nhöõng ñoùng goùp to lôùn veà tinh thaàn, vaên hoùa, thaäm chí caû noâng nghieäp vaø thuû coâng maø ñôøi soáng tu vieän ñaõ mang laïi cho lòch söû luïc ñòa, cuõng nhö qua coâng vieäc cuûa caùc vò thaùnh nhö Thaùnh Chrodegang vó ñaïi, vò muïc töû khoâng meät moûi cuûa coäng ñoàng naøy. Thaät vaäy, chính taïi nôi naøy, ngaøi ñaõ theå hieän roõ neùt söï hieäp thoâng Giaùo hoäi trong Quy taéc cuûa caùc Giaùo luaät.
Nhöõng nguyeân taéc ñaïo ñöùc chi phoái theá giôùi maø chuùng ta ñang soáng ñöôïc truyeàn laïi töø ñoù: nhöõng nguyeân taéc nhö tính öu vieät cuûa con ngöôøi vaø baûn chaát thieâng lieâng, baát khaû xaâm phaïm cuûa cuoäc soáng con ngöôøi ôû moïi giai ñoaïn vaø trong moïi hoaøn caûnh; baûo veä töï do caù nhaân; taàm quan troïng haøng ñaàu cuûa gia ñình nhö neàn taûng cuûa xaõ hoäi; chaêm soùc ngöôøi ngheøo vaø nhöõng ngöôøi thieät thoøi nhaát; chaøo ñoùn ngöôøi laï; vaø toân troïng ngöôøi giaø.
Giaùo hoäi ñòa phöông cuûa anh chò em, nôi gìn giöõ di saûn ñoäc ñaùo cuûa cuoäc ñoái thoaïi hieäu quaû giöõa xaõ hoäi daân söï vaø ñöùc tin nhôø vaøo vò theá ñaëc bieät cuûa mình, coù traùch nhieäm trôû thaønh moät phoøng thí nghieäm soáng ñoäng cho loøng trung thaønh naøy. Giöõ vöõng loøng trung thaønh vôùi nhöõng nguyeân taéc naøy chöa bao giôø deã daøng, ngay caû ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñi tröôùc chuùng ta. Tuy nhieân, thoâng qua loøng trung thaønh vaø söï kieân trì, toå tieân chuùng ta ñaõ ñeå laïi cho chuùng ta nhöõng baùu vaät ñeå truyeàn laïi cho caùc theá heä töông lai, ñöôïc phong phuù hoùa theâm bôûi kinh nghieäm, giaù trò cuûa nhöõng noã löïc vaø caâu chuyeän cuûa chuùng ta.
Nhaø thôø lôùn traùng leä cuûa thaønh phoá nôi chuùng ta tuï hoïp hoâm nay minh hoïa raát roõ ñieàu naøy. Noù ñöôïc bieát ñeán vôùi teân goïi "Lanterne du Bon Dieu" (Ngoïn ñeøn cuûa Chuùa Nhaân Töø) nhôø 6.500 meùt vuoâng cöûa soå kính maøu moâ taû caùc caûnh trong Kinh Thaùnh. Coù veû nhö nhöõng ngöôøi xaây döïng ñaõ tìm caùch giaûm thieåu caùc böùc töôøng - voán vaãn vöõng chaéc - ñeå aùnh saùng coù theå traøn ngaäp ñeán nhöõng ngöôøi tín höõu. Baát cöù ai böôùc vaøo ñeàu ñöôïc ñaém mình trong moät "biblia pauperum" (Kinh Thaùnh cuûa ngöôøi ngheøo) phong phuù, moät nguoàn caûm höùng caàu nguyeän vaø suy nieäm, thoâng qua söï phaûn chieáu cuûa haøng ngaøn maøu saéc. Taïi nôi traøn ngaäp aùnh saùng naøy, veû loäng laãy cuûa nhöõng cöûa soå kính maøu lòch söû gaàn ñaây ñaõ ñöôïc toân vinh bôûi taøi naêng cuûa Marc Chagall. Caùc taùc phaåm cuûa hoïa só Do Thaùi vó ñaïi naøy, ñöôïc gaén vaøo caùc böùc töôøng cuûa nhaø thôø, ñaõ bieán "Lanterne du Bon Dieu" thaønh moät bieåu töôïng phi thöôøng cuûa chuû nghóa ñaïi keát vaø ñoái thoaïi lieân toân. Nhaø thôø naøy daïy chuùng ta raèng aùnh saùng cuûa Chuùa khoâng xoùa boû baûn saéc rieâng bieät cuûa chuùng ta maø keát noái caùc lòch söû vaø vaên hoùa khaùc nhau thaønh moät böùc tranh khaûm hoøa bình tuyeät vôøi - ñieàu raát caàn thieát trong thôøi ñaïi cuûa chuùng ta, khi maø xaõ hoäi ñang bò chia reõ vaø xung ñoät döõ doäi. Khi chieâm ngöôõng nhöõng oâ cöûa kính maøu naøy, chuùng ta nhaän ra raèng töông lai cuûa AÂu Chaâu khoâng naèm ôû söï ñoàng nhaát, maø ôû söï haøi hoøa cuûa nhöõng khaùc bieät, nôi nhöõng veát thöông cuûa quaù khöù trôû thaønh nhöõng khe hôû ñeå aùnh saùng chieáu roïi.
Ñaây chính laø bieåu töôïng cho baûn saéc cuûa Giaùo Hoäi chuùng ta. Chuùng ta cuõng söû duïng nhöõng coâng trình kieán truùc chæ coù yù nghóa khi chuùng giuùp chuùng ta mang aùnh saùng Tin Möøng ñeán theá giôùi. Neáu khoâng coù nhöõng oâ cöûa kính maøu naøy, caùc cöûa soå cuûa Nhaø thôø Thaùnh Steâphanoâ seõ chæ laø nhöõng khoaûng khoâng gian ngaäp traøn aùnh saùng choùi loïi. Tuy nhieân, vôùi nhöõng oâ cöûa kính maøu naøy, chuùng trôû thaønh nhöõng "cuoán saùch" giuùp chuùng ta cuøng nhau nhôù laïi nhöõng caâu chuyeän tuyeät vôøi ñaày loøng duõng caûm, toát laønh, thöông xoùt, yeâu thöông vaø veû ñeïp ñaïo ñöùc, maø chuùng ta, ñeán löôït mình, phaûi laø nhöõng chöùng nhaân quaûng ñaïi vaø can ñaûm.
Vôùi loøng bieát ôn vaø nieàm tin, khi chuyeán ñi Phaùp cuûa toâi saép keát thuùc, ñaây laø ñieàu toâi muoán chia seû vôùi caùc baïn veà coäng ñoàng ôû Metz, nôi maø ngaøy nay hôn bao giôø heát ñöôïc keâu goïi trôû thaønh ngoïn haûi ñaêng hy voïng cho ñaát nöôùc naøy, cho AÂu Chaâu vaø cho theá giôùi, vaø toâi xin phoù thaùc ñieàu naøy cho söï caàu baàu cuûa Ñöùc Trinh Nöõ Maria vaø caùc vò thaùnh boån maïng cuûa caùc baïn.
Sau khi keát thuùc thaùnh leã, Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV ñaõ ñöa ra nhöõng lôøi caùm ôn sau:
Kính thöa anh chò em,
Thaùnh leã naøy laø buoåi quy tuï coâng khai cuoái cuøng trong chuyeán thaêm Phaùp cuûa toâi, vì vaäy toâi cöû haønh thaùnh leã naøy vôùi loøng bieát ôn saâu saéc ñoái vôùi Chuùa. Toâi cuõng muoán baøy toû söï caûm kích cuûa mình ñeán taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ noã löïc giuùp chuyeán thaêm cuûa toâi ñöôïc thöïc hieän.
Toâi xin caûm ôn Toång thoáng Coäng hoøa vaø caùc cô quan daân söï ñaõ baûo ñaûm söï ñoùn tieáp vaø loøng hieáu khaùch daønh cho toâi taïi Paris, Lourdes vaø Metz. Toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc moät laàn nöõa tôùi Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc vaø caùc Giaùm muïc ñaõ tham gia saùt sao nhaát, cuõng nhö caùc linh muïc, phoù teá, tu só nam nöõ, giaùo daân vaø taát caû caùc tình nguyeän vieân ñaõ giuùp ñôõ ñeå chuyeán thaêm naøy ñöôïc thöïc hieän. Xin caûm ôn taát caû.
Anh chò em thaân meán, chuùng ta haõy tieáp tuïc cuøng nhau böôùc ñi, hieäp nhaát trong Giaùo Hoäi Meï Thaùnh, vì vinh quang cuûa Thieân Chuùa vaø ñeå phuïc vuï Vöông quoác tình yeâu, coâng lyù vaø hoøa bình cuûa Ngöôøi. Xin chaân thaønh caûm ôn.
(Source: Dicasteøre pour la Communication - Libreria Editrice VaticanaHOMEÙLIE DU PAPE LEÙON XIV Catheùdrale Saint-EÙtienne (Metz) Lundi 28 septembre 2026)