Toaøn boä cuoäc phoûng vaán Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV
treân chuyeán bay töø Metz veà Roâma
Toaøn boä cuoäc phoûng vaán Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV treân chuyeán bay töø Metz veà Roâma.
J.B. Ñaëng Minh An dòch
Roma (VietCatholic News 28-09-2026) - Treân chuyeán bay töø Metz trôû veà Roâma, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV ñaõ daønh thôøi gian traû lôøi phoûng vaán cuûa caùc nhaø baùo ñi cuøng ngaøi. Saùu ngöôøi trong soá hoï ñaõ ñaët caâu hoûi veà vaán naïn laïm duïng tình duïc trong Giaùo hoäi, söï taùch bieät giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc, khuûng hoaûng nhaø ôû, chieán tranh, trí tueä nhaân taïo, goïi taét laø AI vaø söï troãi daäy cuûa caùc ñaûng phaùi maø ngöôøi ñaët caâu hoûi moâ taû laø cöïc ñoan.
1. Caâu hoûi thöù nhaát: Laïm duïng tình duïc coù phaûi laø vaán ñeà mang tính heä thoáng trong Giaùo hoäi khoâng?
Cyriac Zeller cuûa thoâng taán xaõ YÙ I-Media hoûi: Chaøo buoåi toái, Ñöùc Thaùnh Cha. Hoâm qua, trong moät cuoäc hoïp baùo, caùc naïn nhaân maø Ngaøi gaëp ñaõ noùi vôùi chuùng toâi raèng Ngaøi ñaõ thöøa nhaän vôùi hoï veà tính chaát mang tính heä thoáng cuûa laïm duïng tình duïc trong Giaùo hoäi. Ñieàu ñoù coù ñuùng khoâng? Ngaøi coù theå giaûi thích laäp tröôøng cuûa mình veà vaán ñeà naøy khoâng? Ngaøi coù cho raèng laïm duïng tình duïc trong Giaùo hoäi laø vaán ñeà mang tính heä thoáng khoâng?
Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV ñaùp: Toâi muoán noùi, maø khoâng coù yù phaûn baùc baát cöù ai, vì toâi nghó ñieàu naøy raát quan troïng, tröôùc heát toâi muoán noùi raèng khi gaëp gôõ baûy naïn nhaân ñoù, toâi ñaõ yeâu caàu hoï giuùp toâi baøy toû vôùi caùc naïn nhaân khaùc veà söï saün loøng - cuûa baûn thaân toâi vaø cuûa Giaùo Hoäi - laéng nghe vaø ñoàng haønh cuøng hoï treân con ñöôøng tìm kieám söï chöõa laønh, nhaän ra noãi ñau maø hoï phaûi chòu ñöïng trong cuoäc soáng do caùc tình huoáng laïm duïng gaây ra. Moät soá ngöôøi trong soá hoï ñaõ noùi veà söï laïm duïng mang tính heä thoáng. Caù nhaân toâi thích dieãn ñaït theo caùch khaùc, maëc duø toâi cuõng ñaõ noùi veà moät soá toå chöùc trong Giaùo Hoäi, ñoâi khi, neáu coù theå noùi nhö vaäy, ñaõ coù nhöõng haønh vi laïm duïng mang tính heä thoáng. Nhöng toâi nghó ñieàu quan troïng laø phaûi phaân bieät roõ ñieàu naøy. Laïm duïng tình duïc tröôùc heát vaø treân heát laø moät vaán ñeà cuûa con ngöôøi. Khi noù xaûy ra trong Giaùo Hoäi, noù thöïc söï coù theâm moät khía caïnh khaùc, bôûi vì ñôøi soáng ñöùc tin cuûa moïi ngöôøi bò toån thöông saâu saéc vaø ñoâi khi thaäm chí bò huûy hoaïi. Giaùo Hoäi coù traùch nhieäm ñaëc bieät laø ñoàng haønh cuøng hoï vaø giuùp hoï tìm kieám söï chöõa laønh. Trong nhöõng lôøi leõ ñoù, toâi ñaõ noùi vôùi hoï veà vieäc Giaùo hoäi, ôû moät soá khía caïnh, ñöôïc xem laø coù traùch nhieäm, nhöng ñoàng thôøi, toâi nghó raèng Giaùo hoäi cuõng laø moät phaàn quan troïng giuùp hoï tìm thaáy söï chöõa laønh.
2. Caâu hoûi thöù hai: Söï taùch bieät giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc, vaø lieäu "ranh giôùi" ñoù ñaõ bò vöôït qua hay chöa?
Xavier Le Normand cuûa tôø Le Peølerin hoûi: Kính thöa Ñöùc Thaùnh Cha, chaøo buoåi toái. Tröôùc heát, con muoán caûm ôn Ngaøi veà chuyeán toâng du ñeán Phaùp. Trong boán ngaøy, ñaát nöôùc chuùng con ñaõ bò cuoán vaøo söï nhieät tình lan roäng do chuyeán thaêm cuûa ngaøi khôi daäy - ñieàu naøy, ôû Phaùp, quaû laø moät kyø tích. Caûm ôn Ñöùc Thaùnh Cha. Con seõ tieáp tuïc caâu hoûi cuûa mình baèng tieáng Anh. Khaåu hieäu cuûa chuyeán toâng du cuûa ngaøi laø ñeå theá giôùi coù söï soáng. Chuû ñeà chaêm soùc cuoái ñôøi ñaõ ñöôïc ñeà caäp nhieàu laàn trong caùc baøi phaùt bieåu cuûa ngaøi. Thöïc ra, con nghó ngaøi ñaõ ñeà caäp ñeán noù trong hôn moät nöûa soá baøi phaùt bieåu cuûa ngaøi ôû Phaùp. Con ñang nghó cuï theå ñeán baøi phaùt bieåu taïi Ñieän EÙlyseùe vaø hoâm qua ôû Loä Ñöùc khi ngaøi noùi raèng ñieàu hôïp phaùp khoâng nhaát thieát laø ñaïo ñöùc, ñoù laø moät söï aùm chæ roõ raøng ñeán vieäc hôïp phaùp hoùa an töû gaàn ñaây ôû Phaùp. ÔÛ Phaùp, chuùng con cuõng coù nguyeân taéc "laiciteù", töùc laø söï taùch bieät giöõa toân giaùo vaø chính trò. Ñöùc Thaùnh Cha coù nghó raèng khi moïi vieäc trôû neân quan troïng, khi ruûi ro cao, ranh giôùi naøy, giôùi haïn naøy neân bò vöôït qua nhaân danh löông taâm? Vaø neáu vaäy, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ vöôït qua ranh giôùi ñoù chöa?
Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV ñaùp: Caûm ôn caâu hoûi cuûa anh. Toâi muoán noùi raèng, theo quan ñieåm cuûa Giaùo Hoäi, söï taùch bieät giöõa Giaùo Hoäi vaø chính trò, hay giöõa Giaùo Hoäi vaø Nhaø Nöôùc, laø ñieàu toâi khoâng vöôït qua. Vaø toâi môøi anh chò em ñoïc hoaëc ñoïc laïi thoâng ñieäp Magnifica Humanitas, trong ñoù toâi noùi veà Hoïc thuyeát Xaõ hoäi cuûa Giaùo Hoäi ôû phaàn ñaàu tieân, vaøi chöông ñaàu, vaø noùi raèng khi Giaùo Hoäi noùi veà vieäc baûo veä söï soáng, khi noùi veà caùc vaán ñeà cuûa Hoïc thuyeát Xaõ hoäi, chuùng ta khoâng can thieäp vaøo chính trò, maø chuùng ta ñang aùp duïng Tin Möøng vaøo ñôøi soáng cuûa con ngöôøi.
Vaø hoï coù theå laø caùc chính trò gia, neáu anh chò em muoán, thuoäc caùnh taû hoaëc caùnh höõu, trong nhöõng tröôøng hôïp hoï noùi "khoâng, toân giaùo chæ neân thuoäc veà phaïm vi rieâng tö." Haõy ñeå moïi ngöôøi laøm nhöõng gì hoï muoán, nhöng vôùi tö caùch laø moät quoác gia, chuùng ta phaûi taùch bieät. Chính vì khi toâi ñeán Phaùp, muïc ñích chính cuûa toâi laø rao giaûng Phuùc AÂm, rao giaûng Tin Möøng, ñeå khaúng ñònh laïi nhöõng gì chính Chuùa Gieâsu Kitoâ ñaõ noùi khi Ngaøi phaùn raèng Ta laø ñöôøng, laø söï thaät vaø laø söï soáng, noùi caùch khaùc laø söï thaät maø Chuùa Gieâsu ban cho chuùng ta. Vieäc baûo veä söï soáng laø ñieàu maø nhö taát caû anh chò em ñeàu bieát, Giaùo hoäi daïy vaø tin töôûng saâu saéc. Vì vaäy, moät maët, roõ raøng laø ôû Phaùp, luaät naøy gaàn ñaây ñaõ ñöôïc thoâng qua, ôû caùc quoác gia khaùc ôû AÂu Chaâu cuõng nhö caùc nôi khaùc treân theá giôùi, ñang coù raát nhieàu cuoäc tranh luaän veà caùc vaán ñeà lieân quan ñeán cuoái ñôøi. Nhöng ñöôïc ôû moät nôi ñaëc bieät nhö Loä Ñöùc, nôi moïi ngöôøi ñang tìm kieám ñieàu gì ñoù saâu saéc hôn vaø hieåu raèng cuoäc soáng cuûa hoï, ngay caû giöõa beänh taät, khuyeát taät hay ñau ñôùn caùc loaïi khaùc nhau, cuoäc soáng cuûa hoï vaãn coù yù nghóa. Giaùo hoäi, nhôø chính Chuùa Gieâsu, muoán gaàn guõi vôùi nhöõng ngöôøi ñoù vaø khaúng ñònh nhöõng giaù trò maø toâi nghó raèng cuoäc soáng mang laïi cho taát caû chuùng ta. Vì vaäy, toâi seõ noùi raèng, neáu ñoù laø chính trò, thì toâi ñaõ laøm ñieàu ñoù, nhöng khoâng phaûi ñeå tham gia vaøo chính trò Phaùp. Ñoù laø ñeå giaûng daïy nhöõng gì Giaùo hoäi thöïc söï tin töôûng.
3. Caâu hoûi thöù ba: Ñöùc Giaùo Hoaøng nghó gì veà vaán ñeà nhaø ôû?
Ínigo Domínguez cuûa nhaät baùo El País hoûi: Caûm ôn Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ chia seû khoaûnh khaéc naøy vôùi chuùng con. Ngaøi ñaõ nhieàu laàn noùi, keå caû trong chuyeán ñi naøy, veà vaên hoùa tieâu duøng laõng phí ñang bao quanh chuùng ta, veà söï gaït boû nhöõng ngöôøi khoâng ñöôïc coi laø coù naêng suaát, bao goàm ngöôøi giaø vaø ngöôøi khuyeát taät. Taïi Taây Ban Nha nhöõng ngaøy naøy, chuùng con coù moät tröôøng hôïp ñaïi dieän cho taát caû nhöõng ñieàu naøy vaø ñaõ gaây ra söï phaãn noä lôùn treân khaép ñaát nöôùc: ñoù laø tröôøng hôïp cuûa Mari Carmen, moät phuï nöõ 87 tuoåi bò khuyeát taät, bò ñuoåi khoûi nhaø ôû Madrid vì khoâng ñuû khaû naêng traû tieàn thueâ nhaø. Hoï ñaõ taêng tieàn thueâ nhaø gaáp naêm laàn chæ trong moät laàn. Con khoâng bieát lieäu Ngaøi coù bieát veà tröôøng hôïp naøy, tröôøng hôïp cuûa Mari Carmen hay khoâng. Nhöng duø sao ñi nöõa, Ngaøi nghó gì veà vaán ñeà nhaø ôû ñang toàn taïi khaép AÂu Chaâu vaø treân toaøn theá giôùi, nôi maø vieäc ñaàu cô baát ñoäng saûn ñaåy ngöôøi daân ra khoûi thaønh phoá vaø ngöôøi treû khoâng ñuû khaû naêng mua nhaø? Ngaøi nghó gì veà toaøn boä vaán ñeà naøy?
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV ñaùp: Toâi nghó ñaây laø moät ví duï ñieån hình cho thaáy Giaùo Hoäi vôùi tö caùch laø moät coäng ñoàng-hay chuùng ta vôùi tö caùch laø con ngöôøi, vôùi tö caùch laø moät coäng ñoàng, ngay caû nhöõng ngöôøi khoâng coù ñöùc tin-phaûi tìm kieám nhöõng giaûi phaùp coâng baèng hôn ñeå nhöõng tröôøng hôïp nhö theá naøy khoâng xaûy ra. Toâi khoâng quen thuoäc vôùi tröôøng hôïp maø anh ñeà caäp. Nhöng ñoái vôùi toâi, döôøng nhö ñaây laø moät tröôøng hôïp maø haøng xoùm, coäng ñoàng, giaùo xöù, giaùo phaän hoaëc Nhaø nöôùc neân can thieäp vaø noùi: laøm theá naøo maø ñieàu nhö theá naøy laïi coù theå xaûy ra? Heä thoáng coù vaán ñeà gì khi cho pheùp moät ngöôøi phuï nöõ lôùn tuoåi, ngöôøi cuõng bò khuyeát taät hoaëc gaëp khoù khaên naøo ñoù, bò ñuoåi khoûi nhaø cuûa mình, noùi caùch khaùc? Giaùo Hoäi noùi raát nhieàu veà vaên hoùa vöùt boû, vaø Giaùo Hoäi cuõng noùi veà coâng lyù. Giaùo Hoäi môøi goïi, khuyeán khích vaø tìm caùch ñaùnh thöùc trong moãi ngöôøi khaû naêng ñaùp laïi vôùi moät yù thöùc nhaân ñaïo lôùn hôn, ñeå thöïc söï nhaïy caûm vôùi noãi ñau vaø söï khoå sôû cuûa ngöôøi khaùc. Vaán ñeà nhaø ôû toàn taïi ôû nhieàu quoác gia ngaøy nay laø moät vaán ñeà maø chæ rieâng moät giaùo xöù, moät giaùo phaän hoaëc chính Giaùo Hoäi khoâng theå giaûi quyeát ñöôïc. Nhöng toâi tin raèng ñaây laø moät thaùch thöùc lôùn, vaø coù leõ chuùng ta cuõng caàn yeâu caàu caùc nhaø laõnh ñaïo chính trò vaø chính quyeàn tìm ra giaûi phaùp. Bôûi vì tình hình roõ raøng ñang trôû neân toài teä hôn, vaø chuùng ta thöôøng chæ phaûn öùng khi coù tình traïng khaån caáp. Nhöng chuùng ta thöïc söï caàn xem xeùt nguyeân nhaân mang tính heä thoáng cuûa vaán ñeà naøy vaø caùch chuùng ta coù theå giuùp ñôõ.
4. Caâu hoûi thöù tö: Chieán tranh theá giôùi, tröôøng hôïp Nga vaø Ukraine
Manuela Tulli cuûa thoâng taán xaõ ANSA cuûa YÙ noùi: Chaøo buoåi toái, Ñöùc Thaùnh Cha. Hoâm nay, vaø thöïc söï trong suoát chuyeán ñi naøy, ngaøi ñaõ nhaán maïnh söï caàn thieát cuûa ñoái thoaïi. Khi ñeà caäp ñeán AÂu Chaâu, ngaøi cuõng noùi veà aûo töôûng taùi vuõ trang, nhöng ñoàng thôøi ngaøi cuõng noùi raèng chuùng ta neân coù can ñaûm ñeå nhöôïng boä vaø hy sinh vì lôïi ích lôùn hôn cuûa hoøa bình. Cuoäc xung ñoät ôû AÂu Chaâu laø giöõa Nga vaø Ukraine. Ngaøi muoán noùi gì khi noùi veà nhöõng söï hy sinh naøy? Vaø ngaøi tin vaøo ñaøm phaùn, vì ngaøi coù caùc phaùi vieân cuûa mình-Ñöùc Toång Giaùm Muïc Gallagher ñaõ ñi tröôùc, vaø Hoàng Y Zuppi hieän ñang ôû ñoù-nhöng laøm sao ngaøi coù theå noùi chuyeän vôùi moät quoác gia taán coâng, neùm bom vaø ñe doïa khoâng chæ Ukraine maø caû caùc quoác gia AÂu Chaâu khaùc nöõa? Caûm ôn Ngaøi.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV ñaùp: Caûm ôn. Ñieàu ñaàu tieân laø toâi muoán nhaán maïnh caùc nguyeân taéc trong giaùo huaán xaõ hoäi cuûa Giaùo hoäi, qua ñoù chuùng ta tìm caùch khoâng coå vuõ baïo löïc, thuø haän, vuõ khí vaø nhöõng moái nguy hieåm hieän höõu trong theá giôùi ngaøy nay, bao goàm caû nhöõng moái nguy hieåm do moät soá nhaø laõnh ñaïo quoác gia gaây ra, nhöõng ngöôøi moät laàn nöõa baét ñaàu noùi veà vuõ khí haït nhaân, veà nhöõng cuoäc chieán tranh ngaøy caøng taøn phaù, nhaát laø veà sinh maïng con ngöôøi.
Vieäc trang bò vuõ khí vaø chi tieâu cho ngaønh coâng nghieäp quaân söï khoång loà vaãn tieáp dieãn, ñieàu naøy ñaõ thuùc ñaåy chi tieâu quaân söï trong nhieàu thaäp nieân qua - naêm ngoaùi, naêm naêm tröôùc nöõa. Moät soá ít ngöôøi ñang trôû neân voâ cuøng giaøu coù töø moät ngaønh coâng nghieäp thuùc ñaåy chieán tranh. Tuy nhieân, haøng tyû tyû euro hoaëc ñoâ la naøy coù theå ñöôïc söû duïng ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà nhö naïn ñoùi toaøn caàu, nhaø ôû, thaát nghieäp, v.v. Moïi ngöôøi ñang tìm kieám moät tieáng noùi coù theå ñöa ra moät ñöôøng loái khaùc, moät ñöôøng loái khoâng noùi raèng, "Haõy chi tieâu nhieàu hôn cho vuõ khí", ñieàu naøy chæ laøm gia taêng caêng thaúng coù theå daãn ñeán buøng noå moät cuoäc chieán tranh khaùc, moät cuoäc xung ñoät khaùc. Vaø chuùng ta thaáy baïo löïc, caùch maø caùc cöôøng quoác luoân tìm caùch aùp ñaët yù chí cuûa mình baèng vuõ löïc thay vì tham gia ñoái thoaïi vaø thuùc ñaåy ñaøm phaùn veà nhöõng khaùc bieät voán coù theå toàn taïi, ñöa chuùng ta ngaøy caøng gaàn hôn vôùi moät cuoäc chieán tranh, hoaëc nhieàu cuoäc chieán tranh, nhöõng cuoäc xung ñoät nhö chuùng ta thaáy treân theá giôùi ngaøy nay.
Toâi khoâng bieát nhöõng ngöôøi khaùc nghó nhö theá naøo, nhöng ñaây khoâng phaûi laø vaán ñeà chính trò hay khoâng chính trò, maø laø moät tieáng noùi tìm caùch thuùc ñaåy caùc giaù trò veà phaåm giaù con ngöôøi, taàm quan troïng cuûa söï soáng, khaû naêng chi tieâu nhieàu hôn cho y teá vaø giaùo duïc vaø ít hôn cho vuõ khí-toâi tin raèng Giaùo hoäi coù traùch nhieäm thuùc ñaåy nhöõng giaù trò ñoù, lieân tuïc môøi goïi caùc nhaø laõnh ñaïo nhö cuûa Nga vaø Ukraine, vaø caùc quoác gia khaùc, ñeán, ngoài xuoáng, tham gia ñoái thoaïi, tìm caùch giaûi quyeát vaán ñeà maø khoâng tieáp tuïc nhöõng cuoäc chieán tranh khoâng coøn yù nghóa nöõa. Vì vaäy, theo nghóa naøy, Giaùo hoäi tieáp tuïc caát cao tieáng noùi cuûa mình. Chuùng ta khoâng theå eùp buoäc ai caû. Ñoâi khi ñieàu ñoù coù veû voâ ích, nhöng chuùng ta seõ tieáp tuïc leân tieáng, chuùng ta seõ tieáp tuïc môøi goïi, chuùng ta seõ tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng.
5. Caâu hoûi thöù naêm: Trí tueä nhaân taïo vaø ruûi ro thaûm khoác
Justin McLellan cuûa tôø National Catholic Reporter noùi: Caûm ôn Ñöùc Thaùnh Cha. Thöa Ñöùc Thaùnh Cha, con xin hoûi baèng tieáng Anh. Taïi Paris, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ noùi veà söï caàn thieát caáp baùch phaûi phaân ñònh ñaïo ñöùc xung quanh söï phaùt trieån cuûa trí tueä nhaân taïo vaø sau nhieàu cuoäc taán coâng maïng do caùc taùc nhaân AI baát haûo gaây ra, moät soá nhaø laõnh ñaïo ngaønh coâng ngheä ñaõ caûnh baùo raèng coâng ngheä naøy coù theå huûy dieät theá giôùi. Ñöùc Thaùnh Cha lo laéng ñeán möùc naøo veà vieäc AI coù theå gaây ra nhöõng ruûi ro thaûm khoác cho nhaân loaïi hoaëc thaäm chí xoùa soå hoaøn toaøn nhaân loaïi, vaø caùc quoác gia, ñaëc bieät laø Hoa Kyø vaø Trung Quoác, caàn phaûi laøm gì ñeå baûo ñaûm raèng coâng ngheä cuûa hoï an toaøn cho nhaân loaïi?
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV ñaùp: Caûm ôn. Neáu ai ñoù hoûi toâi, lieäu toâi coù ñang hoaûng loaïn khoâng? Khoâng, toâi khoâng. Toâi nguû ngon giaác. Toâi nghó raèng nhöõng lo ngaïi do nhieàu chuyeân gia, caùc nhaø chuyeân moân veà AI neâu ra caàn ñöôïc xem xeùt nghieâm chænh. Toâi khoâng nghó ñoù laø tin giaû, nhö moät soá ngöôøi ñaõ noùi, nhaèm muïc ñích gaây ra lôïi ích taøi chính hoaëc baát kyø lôïi ích naøo khaùc. Ñieàu ñaùng chuù yù laø ngay hoâm nay toâi ñoïc ñöôïc thoâng tin raèng nhaø laõnh ñaïo NVIDIA tuyeân boá oâng aáy ñaõ tìm ra caùch ñeå ñöa vaøo AI moät soá giôùi haïn nhaát ñònh, ñeå chuùng khoâng vöôït quaù phaïm vi hoaït ñoäng vaø gaây ra nhöõng thieät haïi maø moïi ngöôøi ñang baøn luaän. Tuy nhieân, chính oâng laïi laø ngöôøi noùi raèng khoâng neân ñaët ra baát kyø giôùi haïn naøo vaø khoâng neân coù söï ñieàu chænh cuûa chính phuû, v.v... Ñaây laø moät vaán ñeà maø toâi nghó chuùng ta caàn ngoài laïi vaø thaûo luaän. Chuùng ta caàn tieáp tuïc môøi caùc nhaø laõnh ñaïo chính trò, caùc nhaø laõnh ñaïo trong lónh vöïc AI, caùc toå chöùc xaõ hoäi, caùc hieäp hoäi cuøng nhau xem xeùt nhöõng gì ñang xaûy ra vaø nhöõng gì coù theå xaûy ra trong töông lai. Chæ ñôn giaûn noùi raèng, "OÀ, ñieàu ñoù seõ khoâng xaûy ra" vaø nhaém maét laøm ngô, toâi nghó ñoù khoâng phaûi laø ñöôøng loái coù traùch nhieäm nhaát. Toøa thaùnh ñaõ thaønh laäp uûy ban rieâng veà trí tueä nhaân taïo, maø moät maët, neáu coù theå noùi nhö vaäy, baét ñaàu nhö moät caùch ñeå phoái hôïp nhöõng gì chuùng toâi ñang laøm taïi Toøa Thaùnh, caùch chuùng toâi söû duïng AI, nhöõng ruûi ro vaø lôïi ích cuûa noù. Nhöng keå töø khi thoâng ñieäp Magnifica Humanitas ñöôïc coâng boá, chuùng toâi ñaõ nhaän ñöôïc nhieàu quan taâm töø nhöõng ngöôøi trong nhieàu lónh vöïc khaùc nhau. Vì vaäy, chuùng toâi ñang coá gaéng tieáp tuïc thuùc ñaåy ñoái thoaïi, nghieân cöùu, ñieàu tra, ñeå tìm caùch baûo ñaûm raèng AI khoâng ñi ñeán ñieåm maø noù coù theå huûy dieät nhaân loaïi hoaëc loaïi boû nhaân loaïi khoûi cuoäc ñoái thoaïi.
Toâi khaù laïc quan raèng ñieàu ñoù coù theå xaûy ra. Toâi nghó raèng coù ñuû ngöôøi thöïc söï quan taâm ñeán vaán ñeà naøy vaø saün saøng nhìn nhaän vaán ñeà vöôït ra ngoaøi nhöõng caâu hoûi veà quyeàn löïc, ai seõ ñaït ñöôïc ñieàu ñoù tröôùc, ñieàu gì seõ xaûy ra khi AI trôû thaønh caùi maø hoï goïi laø Trí tueä Nhaân taïo Toång quaùt, v.v... Nhöng chuùng ta phaûi tieáp tuïc laøm vieäc, chuùng ta khoâng theå ngoài yeân vaø giaû vôø nhö khoâng coù chuyeän gì xaûy ra.
6. Caâu hoûi thöù saùu: Söï suy giaûm cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi Ñöùc vaø söï troãi daäy cuûa caùc ñaûng phaùi "cöïc ñoan"
Ludwig Ring-Eifel cuûa thoâng taán xaõ KNA hoûi: Hoâm nay chuùng ta ôû Metz, raát gaàn bieân giôùi Ñöùc, nhöng cho ñeán nay, Ñöùc Thaùnh Cha vaãn chöa ñeán Ñöùc. Vì vaäy, caâu hoûi cô baûn cuûa con laø khi naøo chuùng con coù theå mong ñôïi ngaøi ôû beân kia bieân giôùi vaø trong boái caûnh hai dieãn bieán coù leõ cuõng ñang khieán ngaøi lo ngaïi, ñoù laø söï suy giaûm lieân tuïc cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi Ñöùc vaø söï troãi daäy ñaùng kinh ngaïc cuûa caùc ñaûng phaùi cöïc ñoan ôû Ñöùc, nhöõng ñaûng phaùi ñe doïa phaù vôõ söï ñoàng thuaän cho AÂu Chaâu, laø ñieàu maø Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ ñeà caäp ñeán hoâm nay taïi Metz.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leâoâ XIV ñaùp: Caûm ôn caâu hoûi naøy. Vôùi taát caû söï khieâm nhöôøng, toâi xin noùi raèng toâi môùi chæ laøm Ñöùc Giaùo Hoaøng ñöôïc khoaûng möôøi laêm thaùng. Coù nhieàu nôi toâi chöa ñeán thaêm. Toâi ñaõ nhaän ñöôïc moät lôøi môøi. Toâi hy voïng seõ ñeán ñoù moät laàn nöõa, yù toâi laø toâi ñaõ ñeán ñoù tröôùc ñaây nhöng khoâng phaûi vôùi tö caùch laø Giaùo Hoaøng, nhöng toâi hy voïng seõ ñeán thaêm Ñöùc, cuõng nhö toâi hy voïng seõ ñeán thaêm nhieàu nôi khaùc. Nhöng toâi vaãn chöa coù lòch trình cuï theå. Toâi vaãn ñang leân keá hoaïch cho naêm tôùi, vaø chuyeán ñi duy nhaát chaéc chaén ñöôïc leân lòch laø Ngaøy Giôùi treû Theá giôùi taïi Nam Haøn. Vì vaäy, chuùng ta ñang tieán gaàn ñeán muïc tieâu. Nhöng caûm ôn söï kieân nhaãn vaø caâu hoûi cuûa anh. Cuïm töø anh noùi raèng Giaùo hoäi ñang suy taøn ôû Ñöùc, hoaëc soá löôïng tín höõu ñang giaûm daàn. Ngöôøi ta ñaõ töøng noùi ñieàu ñoù veà Phaùp tröôùc ñaây, nhöng chuùng ta ñaõ thaáy nhöõng gì xaûy ra trong boán ngaøy qua. Toâi tin raèng neáu chuùng ta tìm ñöôïc tinh thaàn truyeàn giaùo ñích thöïc vaø con ñöôøng ñuùng ñaén ñeå thöïc hieän, vaãn coøn raát nhieàu ngöôøi ôû Ñöùc muoán soáng vaø cöû haønh ñöùc tin Kitoâ giaùo vaø Coâng Giaùo cuûa hoï. Vì vaäy, toâi laïc quan veà ñieàu ñoù, maëc duø toâi nhaän ra nhöõng vaán ñeà, toâi nhaän ra nhöõng nguyeân nhaân khaùc nhau ñaõ aûnh höôûng raát naëng neà ñeán Giaùo hoäi, nhöng noù cuõng aûnh höôûng raát naëng neà ñeán Giaùo hoäi Tin Laønh, vaø noù cuõng aûnh höôûng ñeán xaõ hoäi theo caùch töông töï. Nhöng toâi hy voïng seõ tieáp caän ñöôïc nhieàu ngöôøi hôn. Toâi hy voïng seõ tieáp tuïc laøm vieäc vôùi caùc nhaø laõnh ñaïo trong Giaùo hoäi ôû Ñöùc vaø tìm caùch ñaùp öùng ñieàu ñoù. Seõ raát thuù vò neáu nghieân cöùu, phaân tích xem lieäu coù moái quan heä naøo giöõa söï phaùt trieån cuûa caùc nhoùm cöïc höõu vaø vieäc phe cöïc höõu ñang bò phaân maûnh nhö hieän nay, khi moät nhoùm cuï theå ñang trôû neân cöïc ñoan hôn vôùi caùc nhoùm ñöôïc goïi laø cöïc höõu khaùc. Ñoàng thôøi, ñieàu naøy theå hieän söï keát hôïp giöõa caùc quan ñieåm cöïc höõu naøy vôùi moät loaïi toân giaùo nhaát ñònh, maø theo khoâng chæ quan ñieåm cuûa toâi, maø caû caùc laõnh ñaïo cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo vaø Giaùo hoäi Tin laønh ôû Ñöùc ñeàu ñaõ leân tieáng cho raèng ñoù khoâng phaûi laø söï theå hieän ñích thöïc cuûa Kitoâ giaùo.
Vaø moät laàn nöõa, chuùng ta quay trôû laïi vôùi caùc giaù trò cuûa Phuùc AÂm, khoâng phaûi laø veà haän thuø vaø chia reõ, maø laø veà söï hieåu bieát, loøng thöông xoùt vaø söï ñoàng haønh. Toâi hy voïng saâu saéc, vaø hy voïng Giaùo Hoäi cuõng coù theå laø moät phaàn cuûa ñieàu naøy-raèng chuùng ta coù theå tìm ra nhöõng ñöôøng loái vôùi ña soá nhöõng ngöôøi thieän chí, nhöõng ngöôøi seõ hieåu taàm quan troïng cuûa söï cam keát cuûa hoï, ngay caû trong vieäc tham gia vaøo caùc tieán trình chính trò, seõ cho pheùp hoï ñöa ra nhöõng löïa choïn roõ raøng vì lôïi ích chung chöù khoâng phaûi vì nhöõng tö töôûng cöïc ñoan coù theå gaây ra nhieàu thieät haïi hôn chuùng ta thaäm chí coøn chöa nhaän thöùc ñöôïc hieän nay. Vì vaäy, toâi nghó taát caû chuùng ta seõ khích leä laãn nhau theo nghóa ñoù. Moät laàn nöõa, traùch nhieäm cuûa chuùng ta vôùi tö caùch laø Giaùo Hoäi, giaùo lyù xaõ hoäi cuûa Giaùo Hoäi, laø noùi veà, giaûng daïy veà, rao giaûng veà nhöõng gì chuùng ta tin laø nhöõng giaù trò mang laïi söï soáng chöù khoâng phaûi laø söï huûy dieät, chia reõ vaø haän thuø. Vaø toâi muoán nhaân cô hoäi naøy ñeå caûm ôn raát nhieàu ngöôøi thaàm laëng phía sau haäu tröôøng, nhöõng ngöôøi khoâng nhaän ñöôïc söï hoan ngheânh nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng khi ngaøi ñi qua, nhöng laïi ñoùng goùp raát lôùn vaøo vieäc toå chöùc chuyeán ñi naøy: caû nhöõng ngöôøi ôû Toøa Thaùnh, ngöôøi daân Phaùp, caùc Giaùm muïc ôû Phaùp, vaø raát nhieàu giaùo daân ñaõ tham gia vaøo caùc hoaït ñoäng toå chöùc khaùc nhau. Vì vaäy, toâi muoán göûi lôøi caûm ôn ñaëc bieät ñeán taát caû hoï vaø ñeán caùc baïn. Caûm ôn raát nhieàu.
(Source: Vatican NewsSeptember 28, 2026 - Pope Leo XIV in-flight press conference on his return from France)