Ñöùc Thaùnh cha tham döï
cuoäc gaëp gôõ lieân toân taïi Phaùp
Ñöùc Thaùnh cha tham döï cuoäc gaëp gôõ lieân toân taïi Phaùp.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Metz (RVA News 29-09-2026) - Saùng ngaøy 28 thaùng Chín naêm 2026, ngaøy cuoái cuøng trong boán ngaøy vieáng thaêm muïc vuï taïi Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tham döï cuoäc gaëp gôõ lieân toân vaø cuøng vôùi moät soá vò laõnh ñaïo toân giaùo taïi nöôùc naøy coâng boá tuyeân ngoân chung keâu goïi hoøa bình cho theá giôùi ñang chòu caûnh caêng thaúng vaø xung ñoät baïo löïc.
Luùc gaàn 8 giôø saùng ngaøy 28 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha giaõ töø Trung taâm Thaùnh Maãu Loä Ñöùc, nôi ngaøi ñaõ daønh moät ngaøy ñeå haønh höông, vieáng thaêm vaø gaëp gôõ. Ñöùc Thaùnh cha ñaùp chuyeán bay cuûa haõng Air France ñeå bay veà thaønh phoá Metz, thuû phuû cuûa Tænh Moselle, ôû mieàn Ñoâng baéc Phaùp, chæ caùch bieân giôùi nöôùc Luxembourg 55 caây soá.
Ñeán thaønh phoá Metz
Sau phi tröôøng thaønh phoá Metz luùc gaàn 9 giôø 30, sau 1 giôø 40 phuùt bay, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñöôïc moät soá vò trong giaùo quyeàn vaø chính quyeàn ñòa phöông ñoùn tieáp.
Metz laø moät thaønh phoá hieän coù khoaûng 300,000 daân cö vaø coù lòch söû raát laâu ñôøi. Nhöõng khu ñònh cö oån ñònh ñaàu tieân ñöôïc cho laø coù töø cuoái thôøi ñaïi ñoà ñoàng. Ñeán theá kyû III tröôùc Coâng nguyeân, nôi naøy trôû thaønh thuû phuû cuûa boä toäc Gaulois Mediomatrici, roài bò ngöôøi La Maõ chieám ñoùng vaø traûi qua moät thôøi kyø thònh vöôïng lôùn döôùi söï cai trò cuûa hoï.
Trong thôøi Trung coå, Metz ñöôïc coi troïng vaø coù möùc ñoä ñoäc laäp ñaùng keå, nhöng sau ñoù bò saùp nhaäp vaøo Phaùp vaøo theá kyû XVI.
Töø nöûa sau theá kyû XIX ñeán nöûa ñaàu theá kyû XX, thaønh phoá trong moät thôøi gian daøi laø ñoái töôïng tranh chaáp giöõa Phaùp vaø Ñöùc. Hai nöôùc laàn löôït kieåm soaùt Metz trong 75 naêm, cho ñeán sau Theá chieán II, thaønh phoá trôû laïi vónh vieãn döôùi quyeàn kieåm soaùt cuûa Phaùp töø naêm 1945.
Metz vaø kyù öùc veà lòch söû chaâu AÂu
Tænh Moselle, cuõng nhö Alsace, vaãn coøn mang daáu tích cuûa nhöõng cuoäc xung ñoät, nhöõng laàn saùp nhaäp vaø nhöõng chia caét ñaõ in daáu leân chaâu AÂu ñöông ñaïi. Ñieàu ñoù cho thaáy vieäc xaây döïng chaâu AÂu khoâng baét nguoàn töø moät söï tröøu töôïng mang tính kyõ trò, nhöng töø yù chí hoøa giaûi nhöõng daân toäc töøng ñoái ñaàu vôùi nhau trong moät thôøi gian daøi.
Chaëng döøng cuûa Ñöùc Thaùnh cha taïi Metz laøm noåi baät vai troø cuûa Thuû töôùng Robert Schuman
OÂng Schuman sinh naêm 1886 taïi Moselle, khi vuøng naøy ñang bò saùp nhaäp, thaân phuï oâng laø ngöôøi mieàn Lorraine trôû thaønh ngöôøi Ñöùc sau cuoäc saùp nhaäp vaø meï laø ngöôøi Luxembourg. OÂng ñöôïc xem laø moät trong nhöõng ngöôøi cha cuûa Lieân hieäp chaâu AÂu hieän nay vaø cuõng laø hieän thaân cuûa lòch söû nhöõng ñöôøng bieân giôùi luoân thay ñoåi vaø nhöõng caên tính ñan xen.
Cha Bernard Ardura, thænh nguyeän vieân cuûa aùn phong chaân phöôùc cho oâng Schuman, gaàn ñaây ñaõ noùi vôùi Vatican News raèng: "Robert Schuman nhaéc chuùng ta raèng ñeå chaâu AÂu coù yù nghóa, ñeå trung thaønh vôùi ôn goïi cuûa mình, thì chaâu AÂu phaûi laøm cho chính trò cuûa mình ñöôïc thuùc ñaåy bôûi moät yù thöùc saâu xa veà vieäc phuïc vuï con ngöôøi, baèng tình lieân ñôùi."
Ñôøi soáng coâng khai cuûa oâng cuõng gaén boù khoâng theå taùch rôøi vôùi moät ñôøi soáng noäi taâm saâu saéc: oâng Robert Schuman tìm thaáy trong caàu nguyeän, thinh laëng vaø Thaùnh Theå nguoàn maïch cho hoaït ñoäng cuûa mình. Naêm 2019, oâng ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ nhìn nhaän laø Ñaáng Ñaùng kính.
Giaùo phaän Metz
Giaùo phaän Metz, nôi Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñeán vieáng thaêm, coù moät neùt ñaëc thuø, ñoù laø giaùo phaän vaãn duy trì cheá ñoä hieäp ñònh (concordat) taïi Alsace-Moselle. Cheá ñoä naøy lieân quan ñeán caùc toân giaùo ñöôïc nhaø nöôùc coâng nhaän vaø duy trì, trong ñôøi soáng thöôøng nhaät, moät hình thöùc ñoái thoaïi giöõa caùc nhaø chöùc traùch daân söï vaø nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo toân giaùo. Giaùo só ñöôïc nhaø nöôùc traû löông. Taïi caùc giaùo xöù, thò tröôûng hoaëc ngöôøi ñaïi dieän cuûa thò tröôûng ñöông nhieân coù gheá trong Hoäi ñoàng Giaùo xöù, cô quan ñaëc bieät phuï traùch caùc vaán ñeà kinh teá vaø taøi saûn.
Hieän nay, cuõng nhö nhieàu giaùo phaän khaùc, Giaùo hoäi Metz ñang traûi qua moät giai ñoaïn chuyeån tieáp. Moät soá vuøng noâng thoân vaãn gìn giöõ truyeàn thoáng Kitoâ giaùo maïnh meõ vaø söï tham döï oån ñònh vaøo nhöõng sinh hoaït cuûa ñôøi soáng Giaùo hoäi. Ñoàng thôøi, nhieàu ngöôøi tröôûng thaønh tìm ñeán Giaùo hoäi ñeå xin laõnh nhaän Bí tích Röûa toäi hoaëc ñeå ñaøo saâu ñöùc tin cuûa mình. Söùc soáng naøy khoâng laøm bieán maát nhöõng yeáu ñuoái, ñaëc bieät laø tình traïng khoâng coù caùc cuoäc truyeàn chöùc linh muïc naøo töø nhieàu naêm nay.
Trung taâm Hoäi nghò Robert Schuman
Töø phi tröôøng Metz, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñeán Trung taâm hoäi nghò mang teân Robert Schuman (Metz Congreøs Robert Schuman). Toøa nhaø traøn ngaäp aùnh saùng töï nhieân, ñem laïi veû trang troïng ñaùng keå cho caùc hoäi nghò, hoäi chôï vaø daï tieäc trong vuøng Ñoâng Phaùp. Coâng trình naøy coù dieän tích 15.300 meùt vuoâng, goàm moät ñaïi thính ñöôøng ña naêng khoaûng 1.200 choã ngoài, 3.400 meùt vuoâng khoâng gian trieån laõm vaø 16 phoøng hoïp.
Toøa nhaø coù naêm taàng: taàng treät, moät saân phía tröôùc, hai taàng phía treân vaø moät taàng löûng. Moãi taàng coù moät chöùc naêng roõ raøng cuøng moät heä thoáng haønh lang beân hoâng, cho pheùp ngöôøi söû duïng thöôûng ngoaïn taàm nhìn toaøn caûnh thaønh phoá.
Gaëp gôõ lieân toân vaø coâng boá Lôøi Keâu goïi
Taïi Trung taâm Hoäi nghò, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñöôïc moät soá ñaïi dieän toân giaùo chaøo ñoùn vaø gaëp gôõ trong voøng moät tieáng ñoàng hoà. Trong soá haøng traêm nhaân vaät vaø khaùch môøi hieän dieän taïi hoäi tröôøng cuõng coù khoaûng 50 giaùm muïc.
Trong dòp naøy, toaøn vaên lôøi keâu goïi cuûa caùc ñaïi dieän toân giaùo thuoäc Hoäi ñoàng lieân toân Phaùp, goïi taét laø CRCF, ñaõ ñöôïc xöôùng leân. Ñaây laø cô quan ñöôïc thaønh laäp naêm 2010, quy tuï nhöõng ngöôøi ñöùng ñaàu caùc coäng ñoàng Phaät giaùo, caùc Giaùo hoäi Kitoâ giaùo (Coâng giaùo, Chính thoáng giaùo vaø Tin laønh), Hoài giaùo vaø Do Thaùi giaùo. Caùc ñaïi dieän cuûa Hoäi ñoàng tieáp noái nhau ñoïc moät ñoaïn trong Lôøi Keâu goïi nhö sau:
"Tröôùc söï hieän dieän cuûa Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV.
Keå töø Lôøi keâu goïi Assisi caùch ñaây 40 naêm, theá giôùi ñaõ thay ñoåi saâu roäng. Ngaøy nay, nhaân loaïi ñang ñöùng tröôùc moät böôùc ngoaët môùi. Söï gia taêng caùc cuoäc xung ñoät ñang ñe doïa coâng phaùp quoác teá, ñaëc bieät laø coâng pheùp veà nhaân ñaïo. Caùc cuoäc chieán tranh vaø baïo löïc ngaøy caøng gia taêng, nhöõng baát bình ñaúng ngaøy caøng saâu roäng, söï caân baèng, ñaëc bieät laø nhöõng caân baèng sinh thaùi cuûa traùi ñaát chuùng ta ñang bò suy yeáu, trong khi nhöõng bieán ñoåi veà coâng ngheä ñang ñaûo loän caùc xaõ hoäi cuûa chuùng ta, laøm bieán daïng nhöõng giaù trò phoå quaùt vaø neàn taûng cuûa chuùng ta cuõng nhö nhöõng caùch thöùc soáng cuûa chuùng ta.
Nhöõng ñaûo loän aáy khieán chuùng toâi lo aâu, nhöng chuùng caøng thuùc ñaåy chuùng toâi daán thaân hôn nöõa. Trong moät theá giôùi ñang ñau khoå vaø quaù thöôøng xuyeân bò chia reõ, caùc truyeàn thoáng toân giaùo cuûa chuùng ta keâu goïi chuùng ta trôû thaønh nhöõng ngöôøi canh thöùc, luoân quan taâm ñeán phaåm giaù cuûa moãi ngöôøi vaø chaêm lo cho ngöôøi khaùc. Caùc truyeàn thoáng aáy môøi goïi chuùng ta ñöøng cam chòu tröôùc baïo löïc, baát coâng hay söï thôø ô, nhöng cuøng nhau haønh ñoäng ñeå phuïc vuï hoøa bình, tình huynh ñeä vaø hoøa giaûi, vaø "ñeå gìn giöõ yeáu toá con ngöôøi trong tieán trình bieán ñoåi.
Chuùng toâi, nhöõng vò traùch nhieäm veà caùc coäng ñoàng toân giaùo taïi Phaùp, hoâm nay quy tuï taïi Metz cuøng vôùi Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV, khaúng ñònh yù chí cuûa chuùng toâi cuøng nhau phuïc vuï toaøn theå gia ñình nhaân loaïi. YÙ thöùc veà söï phuï thuoäc saâu xa laãn nhau giöõa chuùng ta vaø veà traùch nhieäm maø moãi ngöôøi mang ñoái vôùi taát caû nhöõng ngöôøi khaùc, trung thaønh vôùi caùc truyeàn thoáng rieâng cuûa mình vaø trong söï toân troïng ñoái vôùi moãi ngöôøi, treân laõnh thoå mieàn Lorraine töøng bò bao cuoäc chieán tranh laøm toån thöông naøy, chuùng toâi xaùc tín raèng caùc toân giaùo coù moät traùch nhieäm ñaëc bieät trong vieäc xaây döïng vaø gìn giöõ hoøa bình treân theá giôùi, vaø caùch ñaëc bieät taïi ñaây, ôû chaâu AÂu. YÙ thöùc veà traùch nhieäm chung naøy, chuùng toâi long troïng keâu goïi ñoái thoaïi vaø tình huynh ñeä, hoøa giaûi vaø hoøa bình. Chuùng toâi xaùc tín raèng, trong moãi coäng ñoàng cuûa chuùng ta cuõng nhö, theo chieàu kích lieân coäng ñoàng, trong caùc thaønh phoá cuûa chuùng ta, vieäc giaùo duïc con ngöôøi höôùng ñeán ñoái thoaïi ñeå xaây döïng hoøa bình laø ñieàu quan troïng hôn bao giôø heát.
Chuùng toâi nhaän thaáy raèng vieäc tìm kieám hoøa bình, baát baïo ñoäng vaø chaêm lo cho ngöôøi khaùc ñöôïc ghi khaéc saâu xa, theo nhöõng caùch thöùc rieâng, trong moãi truyeàn thoáng toân giaùo cuûa chuùng ta. Tuy nhieân, chuùng toâi heát söùc lo aâu nhaän thaáy raèng trong theá giôùi cuûa chuùng ta, nhöõng loø baïo löïc vaø chieán tranh môùi lieân tuïc buøng phaùt. Nhöng hoøa bình khoâng chæ ñôn thuaàn laø söï vaéng boùng chieán tranh. Hoøa bình khoâng theå beàn vöõng neáu khoâng coù coâng lyù, neáu khoâng toân troïng phaåm giaù con ngöôøi, neáu khoâng coù tình lieân ñôùi giöõa caùc daân toäc vaø caùc theá heä, vaø neáu khoâng coù söï quan taâm chung ñeán vieäc baûo veä ngoâi nhaø chung cuûa chuùng ta.
Chuùng toâi nghieâm tuùc nhaän thaáy raèng chính caùc xaõ hoäi cuûa chuùng ta cuõng khoâng traùnh khoûi nhöõng raïn nöùt, nhöõng kyø thò vaø nhöõng loái suy nghó loaïi tröø ñang laøm suy yeáu söï gaén keát giöõa con ngöôøi vôùi nhau vaø giöõa caùc daân toäc. Taïi Phaùp, chuùng toâi ñaëc bieät baøy toû söï phaãn noä tröôùc söï gia taêng trôû laïi cuûa nhöõng haønh vi nhaèm vaøo con ngöôøi hoaëc caùc ñòa ñieåm thôø phöôïng vì nguoàn goác hay nieàm tin cuûa hoï. Khi leân aùn moïi hình thöùc kyø thò vaø moïi lôøi leõ thuø haän, chuùng toâi muoán trôû thaønh nhöõng thaønh luõy baûo veä nhaân tính tröôùc nhöõng quyeàn löïc aùp böùc hoaëc tham nhuõng.
Chuùng toâi ñaëc bieät choáng laïi chaát ñoäc cuûa chuû nghóa ñoäc ñoaùn, maø maûnh ñaát Lorraine naøy ñaõ phaûi chòu ñöïng bieát bao ñau khoå. Chuùng toâi cuøng khaúng ñònh raèng danh Thieân Chuùa, cuõng nhö baát kyø chaân lyù toân giaùo hay truyeàn thoáng taâm linh naøo, khoâng bao giôø coù theå ñöôïc vieän daãn ñeå bieän minh cho baïo löïc vaø haän thuø. Qua kinh nghieäm, chuùng toâi bieát raèng ñoái thoaïi, caàu nguyeän, thieàn ñònh vaø nhöõng hình thöùc thöïc haønh taâm linh khaùc nhau môû ra nhöõng con ñöôøng daãn ñeán hoøa bình. Bôûi vì hoøa bình cuõng ñöôïc xaây döïng trong noäi taâm cuûa moãi ngöôøi: trong khaû naêng cuûa chuùng ta nhaän ra vaø thaùo gôõ ngay trong chính mình nhöõng gì nuoâi döôõng söï loaïi tröø ngöôøi khaùc, noãi sôï haõi vaø loøng thuø haän.
Chuùng toâi thöïc söï tin raèng moãi con ngöôøi ñeàu mang moät phaåm giaù baát khaû xaâm phaïm. Caùc truyeàn thoáng rieâng cuûa chuùng ta môøi goïi chuùng ta ñoùn nhaän ngöôøi khaùc khoâng phaûi nhö moät moái ñe doïa, nhöng nhö moät ngöôøi anh em hay chò em trong nhaân loaïi.
Laø nhöõng ngöôøi tín höõu thuoäc caùc toân giaùo khaùc nhau, chuùng toâi khuyeán khích caùc coäng ñoàng cuûa mình phaùt trieån moät neàn vaên hoùa ñoùn nhaän vaø tình huynh ñeä. Qua vieäc laéng nghe laãn nhau, phuïc vuï coâng ích, kieân trì ñoái thoaïi töø chính cuoäc soáng vaø nhöõng thöïc haønh taâm linh cuûa chuùng ta, chuùng toâi muoán haønh ñoäng moät caùch cuï theå ñeå phuïc vuï coâng lyù vaø hoøa bình.
Chuùng toâi bieát roõ nhöõng veát thöông cuûa lòch söû, nhöõng baïo löïc, söï thieáu hieåu bieát hay nhöõng hieåu laàm vaãn tieáp tuïc cö nguï trong kyù öùc cuûa con ngöôøi vaø caùc daân toäc. Chuùng toâi khieâm toán muoán goùp phaàn môû ra nhöõng con ñöôøng hoøa giaûi, khöôùc töø nhöõng logic cuûa traû thuø, loaïi tröø vaø haï nhuïc. Chuùng toâi cho raèng caùc toân giaùo laø moät con ñöôøng ñaëc bieät höôùng tôùi "moät neàn hoøa bình khoâng vuõ trang vaø coù khaû naêng giaûi giôùi", nhö Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV môøi goïi chuùng ta, vaø chuùng toâi heát loøng mong muoán, cuøng vôùi taát caû nhöõng ngöôøi nam nöõ thieän chí, trôû thaønh nhöõng taùc nhaân cuûa hoøa giaûi.
Chuùng toâi muoán laøm cho moät neàn vaên hoùa giaùo duïc höôùng ñeán hoøa bình ñöôïc lôùn maïnh trong moät theá giôùi bò phaân cöïc. Ñöôïc xaây döïng treân vieäc coå voõ phaåm giaù con ngöôøi, söï toân troïng laãn nhau, coâng lyù vaø loøng tin töôûng, neàn vaên hoùa aáy ñoàng thôøi ñoøi hoûi moät söï daán thaân caù nhaân ñaày can ñaûm vaø moät noã löïc taäp theå kieân quyeát. Thöïc vaäy, ñieàu naøy caàn ñeán söï ñoùng goùp cuûa caùc gia ñình, caùc tröôøng hoïc, caùc cô sôû vui chôi vaø theå thao, cuõng nhö cuûa moãi truyeàn thoáng vaø coäng ñoàng cuûa chuùng ta. Coâng vieäc naøy hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi caùc nguyeân taéc hieán ñònh baûo ñaûm quyeàn töï do löông taâm vaø vieäc töï do thöïc haønh caùc toân giaùo. Chính ñöôïc naâng ñôõ bôûi yù chí chung muoán gaëp gôõ vaø ñoái thoaïi maø hoâm nay chuùng ta coù theå ñöùng keà vai beân nhau ñeå phuïc vuï hoøa bình.
Chuùng toâi muoán truyeàn laïi cho moïi ngöôøi, ñaëc bieät laø caùc theá heä treû, khaùt voïng veà coâng lyù vaø hoøa bình maø chuùng ta phaûi luoân cuøng nhau goùp phaàn xaây döïng, vôùi taát caû nhöõng ngöôøi nam nöõ thieän chí. Quaû thaät, hoøa bình khoâng phaûi laø moät giaác mô khoâng theå thöïc hieän: hoøa bình ñöôïc xaây döïng moãi ngaøy, trong söï toân troïng ngöôøi khaùc, neàn vaên hoùa vaø toân giaùo cuûa hoï, trong vieäc xaây döïng nhöõng moái quan heä höõu nghò, nôi moãi ngöôøi coù theå ñöôïc nhìn nhaän trong caên tính cuûa mình.
Öôùc gì cuoäc gaëp gôõ hoâm nay taïi Metz, tröôùc söï hieän dieän cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV, ñaùnh thöùc löông taâm vaø ñem laïi nhöõng hoa traùi laâu beàn. Chuùng ta khaùc nhau veà nhöõng nieàm tin toân giaùo, nhöng ñöôïc lieân keát bôûi traùch nhieäm cuøng nhau phuïc vuï hoøa bình treân theá giôùi vaø söï toân troïng phaåm giaù cuûa moãi con ngöôøi.
Vì theá, hoâm nay chuùng ta cuøng ñaûm nhaän ba cam keát cuï theå:
- Kieân trì tieáp tuïc moät cuoäc ñoái thoaïi ñoøi hoûi söï chaân thaønh vaø nghieâm tuùc giöõa chuùng ta;
- Tieáp tuïc ñaøo taïo caùc theá heä treû cuûa chuùng ta ñeå hieåu bieát laãn nhau veà nhöõng truyeàn thoáng cuûa chuùng ta;
- Vaø tieáp tuïc hieäp nhaát, ngay caû trong nghòch caûnh, ñeå hoaït ñoäng cho vieäc coå voõ coâng lyù vaø hoøa bình.
"Öôùc gì Lôøi keâu goïi Metz naøy, maø chuùng ta coâng boá saùng nay, trôû neân cho taát caû moïi ngöôøi "moät la baøn cuûa hy voïng" vaø nhaéc nhôû chuùng ta raèng khoâng moät neàn hoøa bình laâu beàn naøo coù theå ñöôïc xaây döïng neáu khoâng coù ngöôøi khaùc, cuõng nhö khoâng theå ñöôïc xaây döïng choáng laïi ngöôøi khaùc.
Tieáp ñoù, caùc vò laõnh ñaïo toân giaùo laàn löôït kyù teân vaøo Lôøi Keâu goïi, trong ñoù coù:
- Muïc sö Christian Krieger, Chuû tòch Lieân ñoaøn Tin laønh Phaùp
- Ñöùc Hoàng y Jean-Marc Aveline, Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Coâng giaùo Phaùp
- Ñöùc Toång giaùm muïc Dimitrios, Chuû tòch Hoäi ñoàng caùc giaùm muïc Chính thoáng giaùo Phaùp
- Haim Korsia, Rabbi tröôûng Do Thaùi giaùo Phaùp
Dieãn töø cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Leân tieáng trong cuoäc gaëp lieân toân taïi Metz, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh vai troø cuûa ñoái thoaïi giöõa caùc toân giaùo trong vieäc xaây döïng hoøa bình, tình huynh ñeä vaø baûo veä phaåm giaù con ngöôøi. Ngaøi laáy hình aûnh oâng Robert Schuman, moät trong nhöõng ngöôøi ñaët neàn moùng cho Lieân minh chaâu AÂu, laøm bieåu töôïng cho khaû naêng bieán nhöõng ñöôøng ranh chia reõ thaønh nhöõng caây caàu cuûa hy voïng vaø hieäp nhaát.
Theo Ñöùc Thaùnh cha, ñoái thoaïi khoâng laøm suy yeáu caên tính toân giaùo, maø giuùp moãi ngöôøi soáng caên tính cuûa mình caùch chaân thaønh, ñoàng thôøi côûi môû tröôùc söï khaùc bieät cuûa ngöôøi khaùc. Ñoái thoaïi khoâng chæ nhaèm ñaït ñöôïc söï lòch thieäp hay khoan dung, maø höôùng ñeán vieäc xaây döïng tình baïn, hoøa bình vaø söï hieåu bieát. Ngaøi nhaéc laïi tö töôûng cuûa Ñöùc Phanxicoâ, Ñöùc Gioan Phaoloâ II vaø trieát gia Paul Ricîur ñeå khaúng ñònh raèng gaëp gôõ ngöôøi khaùc laø moät nhu caàu thieát yeáu cuûa con ngöôøi; söï khaùc bieät caàn ñöôïc nhìn nhö moät cô hoäi vaø lôøi höùa, chöù khoâng phaûi moái ñe doïa.
Moät troïng taâm quan troïng cuûa baøi dieãn vaên laø moái lieân heä giöõa toân giaùo vaø hoøa bình. Ñöùc Thaùnh cha caûnh baùo raèng vieäc nhaân danh Thieân Chuùa ñeå bieän minh cho baïo löïc hay aùp böùc laø xuùc phaïm chính danh Thieân Chuùa. Khoâng ñieàu gì chaø ñaïp phaåm giaù con ngöôøi coù theå thöïc söï baét nguoàn töø Thieân Chuùa. Vì theá, caùc nhaø laõnh ñaïo vaø tín höõu thuoäc moïi truyeàn thoáng coù traùch nhieäm laøm cho lôøi noùi vaø ñôøi soáng toân giaùo trôû thaønh phöông tieän giaûi tröø haän thuø, baïo löïc vaø söï chia reõ, tröôùc heát baèng vieäc "giaûi tröø vuõ khí" trong taâm hoàn vaø ngoân ngöõ.
Beân caïnh hoøa bình, caùc toân giaùo coøn coù nhieäm vuï baûo veä vaø phuïc vuï söï soáng. Giaù trò cuûa moät neàn vaên minh khoâng chæ ñöôïc ño baèng thaønh töïu vaät chaát, maø coøn baèng caùch xaõ hoäi baûo veä, chaêm soùc vaø naâng cao phaåm giaù con ngöôøi, ñaëc bieät nhöõng ngöôøi yeáu theá, deã bò toån thöông. Phuïc vuï söï soáng ñoøi hoûi söï hieän dieän, chaêm soùc vaø loøng nhaân aùi, nhaát laø trong nhöõng hoaøn caûnh ñau khoå vaø vaøo nhöõng giai ñoaïn cuoái ñôøi.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh traùch nhieäm ñaëc bieät cuûa caùc toân giaùo ñoái vôùi theá heä treû, giuùp hoï coù nhöõng ñieåm töïa vöõng chaéc ñeå xaây döïng moät coäng ñoàng toân troïng phaåm giaù cuûa moïi ngöôøi. Ngaøi caûm ôn caùc ñaïi dieän toân giaùo vaø môøi goïi taát caû cuøng trôû thaønh nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình vaø chöùng nhaân cuûa nieàm hy voïng, soáng nhö nhöõng ngöôøi con cuûa Thieân Chuùa vaø nhö anh chò em vôùi nhau.