Ñöùc Thaùnh cha cöû haønh thaùnh leã cuoái cuøng
trong chuyeán vieáng thaêm muïc vuï taïi Phaùp
Ñöùc Thaùnh cha cöû haønh thaùnh leã cuoái cuøng trong chuyeán vieáng thaêm muïc vuï taïi Phaùp.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Metz (RVA News 29-09-2026) - Luùc 16 giôø ngaøy 28 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ cöû haønh thaùnh leã taïi Nhaø thôø chính toøa Giaùo phaän Metz ôû mieàn ñoâng baéc Phaùp, ñeå caàu nguyeän cho hoøa bình, keát thuùc boán ngaøy vieáng thaêm muïc vuï taïi nöôùc naøy.
Nhaø thôø chính toøa Metz
Thaùnh ñöôøng coå kính naøy daâng kính thaùnh Steâphanoâ vaø ñöôïc xeáp vaøo haøng di tích Lòch söû töø naêm 1930.
Ngay töø theá kyû V, ngöôøi ta ñaõ xaùc nhaän taïi khu vöïc cuûa Nhaø thôø Chính toøa hieän nay coù moät ngoâi ñeàn ñöôïc thaùnh hieán cho vieäc toân kính vò töû ñaïo ñaàu tieân cuûa Kitoâ giaùo. Tuy nhieân, haøi coát cuûa ngaøi chæ ñöôïc phaùt hieän taïi Gieârusalem vaøo naêm 415, töùc gaàn boán theá kyû sau khi chòu töû ñaïo.
Maëc duø thaønh phoá Metz bò quaân cuûa Attila phaù huûy trong cuoäc cöôùp phaù ngaøy 07 thaùng Tö naêm 451, truøng vaøo Thöù Baûy Tuaàn Thaùnh, Ñeàn thôø Thaùnh Steâphanoâ vaãn ñöôïc baûo toaøn moät caùch kyø dieäu. Ñieàu naøy caøng laøm gia taêng loøng suøng kính voán ñaõ phoå bieán ñoái vôùi vò thaùnh.
Khoaûng naêm 1120, Ñöùc giaùm muïc Conrad de Scharfenberg baét ñaàu xaây döïng Nhaø thôø Chính toøa hieän nay, sau Vöông cung Thaùnh ñöôøng Ottoman (theá kyû X-XIII), theo caùc döï aùn cuûa kieán truùc sö Pierre Perrat. Coâng trình keùo daøi khoaûng ba theá kyû, cho ñeán naêm 1522. Ñaây laø moät trong nhöõng coâng trình ñeïp vaø uy nghi nhaát cuûa kieán truùc Gothic Phaùp.
Vôùi kích thöôùc ñoà soä, caùc maùi voøm cuûa Nhaø thôø Chính toøa cao 41,41 meùt. Sau Nhaø thôø Chính toøa Beauvais (gaàn 49 meùt) vaø Amiens (42,30 meùt), ñaây laø nhöõng maùi voøm cao nhaát taïi Phaùp vaø thuoäc haøng cao nhaát theá giôùi. Nhaø thôø coøn gaây aán töôïng bôûi heä thoáng kính maøu, traûi roäng treân dieän tích tôùi 6.500 meùt vuoâng, taïo thaønh coâng trình kính Gothic lôùn nhaát chaâu AÂu. Chính vì theá, Nhaø thôø Chính toøa coøn ñöôïc goïi laø "Lanterne du Bon Dieu" - "Chieác ñeøn cuûa Thieân Chuùa nhaân laønh".
Maët tieàn Nhaø thôø Chính toøa laø moät kieät taùc vôùi nhöõng chi tieát tinh xaûo, caùc hình chaïm khaéc vaø taùc phaåm ñieâu khaéc baèng ñaù moâ taû caùc vò thaùnh, nhöõng nhaân vaät Kinh Thaùnh vaø caùc caûnh töôïng mang tính nguï ngoân. Ngoïn thaùp nhoïn vöôn cao treân thaønh phoá, töôïng tröng cho moái lieân heä cuûa Metz vôùi Thieân Chuùa vaø nhö moät ngoïn haûi ñaêng coù theå nhìn thaáy töø nhieàu caây soá.
Nhöõng truï choáng bay, caùc maùi voøm coù gaân vaø nhöõng voøm nhoïn cuûa Nhaø thôø Chính toøa khoâng chæ laøm noåi baät veû ñeïp kieán truùc, maø coøn chöùng minh söï kheùo leùo cuûa kyõ thuaät xaây döïng thôøi Trung coå.
Thaùnh leã
Luùc gaàn 15 giôø 30, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ rôøi Toøa Giaùm muïc Metz, ñi xe Papamobile tieán veà nôi cöû haønh thaùnh leã. Doïc ñöôøng, suoát hai caây soá, haøng ngaøn tín höõu vaø daân chuùng ñöùng hai beân caùc con loä ñeå chaøo ngaøi. Vì nhaø thôø coù soá choã haïn heïp neân ñoâng ñaûo tín höõu ñaõ tham döï thaùnh leã qua caùc maøn hình khoång loà ñöôïc ñaët taïi khu vöïc gaàn tröôùc vaø quanh thaùnh ñöôøng.
Ñoàng teá vôùi Ñöùc Thaùnh cha, coù hôn 60 hoàng y vaø giaùm muïc cuõng nhö khoaûng 200 linh muïc. Trong soá nhöõng ngöôøi hieän dieän trong thaùnh ñöôøng cuõng coù Toång thoáng Emmanuel Macron vaø phu nhaân, cuõng nhö Quaän coâng nöôùc Monaco ôû maïn nam nöôùc Phaùp.
Baøi giaûng
Trong thaùnh leã taïi Nhaø thôø Chính toøa Thaùnh Steâphanoâ ôû Metz, Ñöùc Thaùnh cha caàu nguyeän cho haønh trình cuûa Giaùo phaän Metz vaø toaøn theå chaâu AÂu. Ngaøi nhaán maïnh yù nghóa ñaëc bieät cuûa vuøng Moselle, nôi töøng laø giao ñieåm cuûa nhieàu daân toäc vaø cuõng laø moät bieân giôùi ñau thöông trong lòch söû chaâu AÂu. Qua caùc baøi ñoïc Kinh thaùnh, ñaëc bieät laø saùch Isaia vaø Tin möøng Mattheâu, ngaøi trình baøy moät con ñöôøng daãn töø luaät phaùp ñeán coâng lyù, töø coâng lyù ñeán hoøa bình, vaø töø söï hoaùn caûi caù nhaân ñeán vieäc xaây döïng moät xaõ hoäi hoøa hôïp.
Trong saùch Isaia, ba hình aûnh sa maïc, khu vöôøn vaø ngoâi nhaø dieãn taû ba chieàu kích cuûa Nöôùc Thieân Chuùa. Sa maïc laø nôi cuûa söï ñôn sô, thinh laëng vaø tieát cheá. Hình aûnh naøy nhaéc con ngöôøi bieát soáng thieát yeáu, bieát töø boû vaø hy sinh ñeå höôùng veà ñieàu thieän. Khu vöôøn laø hình aûnh cuûa veû ñeïp vaø coâng lyù: nôi coù nöôùc, haït gioáng naûy maàm, hoa nôû vaø moãi söï soáng phaùt trieån theo veû ñeïp rieâng. Ñoù laø hình aûnh cuûa moät ñôøi soáng ngay chính, trong ñoù con ngöôøi töï do coäng taùc vôùi chöông trình cuûa Thieân Chuùa. Cuoái cuøng, ngoâi nhaø töôïng tröng cho hoøa bình. Khaùc vôùi sa maïc vaø khu vöôøn, vieäc xaây döïng moät ngoâi nhaø ñoøi hoûi söï coäng taùc tröïc tieáp cuûa con ngöôøi. Vì theá, hoøa bình laø aân ban cuûa Thieân Chuùa nhöng ñoàng thôøi cuõng ñoøi hoûi noã löïc chung cuûa con ngöôøi. Hoøa bình ñöôïc xaây döïng baèng tình yeâu, söï chia seû, khích leä vaø tha thöù nhö trong moät gia ñình.
Tin möøng Mattheâu ñoïc trong thaùnh leã ñöa giaùo huaán naøy ñeán moät chieàu saâu hôn khi Ñöùc Gieâsu keâu goïi con ngöôøi khoâng traû thuø nhöng bieát tha thöù, quaûng ñaïi vaø yeâu thöông. Nhöõng lôøi daïy nhö "ñöa caû maù beân kia", "ñi theâm moät daëm" coù theå bò hieåu laàm laø yeáu ñuoái hay ñaàu haøng tröôùc söï döõ, nhöng Ñöùc Giaùo hoaøng khaúng ñònh ñieàu ngöôïc laïi. Tha thöù vaø hoøa giaûi ñoøi hoûi söùc maïnh vaø loøng can ñaûm lôùn lao hôn traû thuø. Traû ñuõa, oaùn haän vaø ñoùng cöûa vôùi ngöôøi khaùc chæ keùo daøi voøng troøn baïo löïc. Kinh nghieäm lòch söû cuûa Metz vaø vuøng Moselle, töøng bò chia caét bôûi nhöõng xung ñoät giöõa caùc daân toäc, cho thaáy hoøa giaûi chæ coù theå baét ñaàu khi con ngöôøi ñuû can ñaûm phaù vôõ voøng daây cuûa oaùn giaän.
Theo Ñöùc Thaùnh cha, tröôùc baát coâng, con ñöôøng cöùu ñoä cuûa con ngöôøi laø tình yeâu bieát quan taâm ñeán ngöôøi khaùc vaø saün saøng trao ban nieàm tin. Luaät phaùp, coâng lyù vaø hoøa bình vì theá trôû thaønh nhöõng chaëng ñöôøng cuûa moät tieán trình hoaùn caûi: baét ñaàu töø caù nhaân roài môû roäng thaønh söï bieán ñoåi cuûa coäng ñoàng vaø xaõ hoäi. Ngaøi cuõng lieân keát nhöõng giaù trò naøy vôùi coäi nguoàn tinh thaàn vaø luaân lyù cuûa chaâu AÂu. Theo baøi giaûng, chaâu AÂu khoâng chæ ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng kinh teá hay chính trò maø coøn ñöôïc hình thaønh qua ñôøi soáng vaø chöùng taù cuûa caùc Kitoâ höõu, ñaëc bieät caùc ñan só vaø caùc vò thaùnh. Truyeàn thoáng Kitoâ giaùo ñaõ goùp phaàn hình thaønh nhöõng nguyeân taéc nhö phaåm giaù vaø tính thaùnh thieâng cuûa söï soáng con ngöôøi, quyeàn töï do, vai troø cuûa gia ñình, söï quan taâm ñeán ngöôøi ngheøo vaø ngöôøi yeáu theá, vieäc ñoùn tieáp ngöôøi ngoaïi quoác vaø kính troïng ngöôøi cao tuoåi. Giaùo hoäi ñòa phöông Metz ñöôïc môøi goïi gìn giöõ vaø truyeàn laïi nhöõng di saûn aáy cho caùc theá heä töông lai.
Moät bieåu töôïng noåi baät trong baøi giaûng laø Nhaø thôø Chính toøa Thaùnh Steâphanoâ, ñöôïc goïi laø "Lantern, chieác ñeøn cuûa Thieân Chuùa Nhaân Laønh" vì coù khoaûng 6.500 meùt vuoâng kính maøu. Caùc cöûa kính cho pheùp aùnh saùng traøn vaøo, ñoàng thôøi keå laïi nhöõng caâu chuyeän veà ñöùc tin, loøng nhaân haäu, loøng thöông xoùt vaø veû ñeïp luaân lyù. Ñaëc bieät, nhöõng taùc phaåm cuûa hoïa só Do Thaùi Marc Chagall ñöôïc ñaët trong nhaø thôø bieán nôi ñaây thaønh bieåu töôïng cuûa ñaïi keát vaø ñoái thoaïi lieân toân. Theo Ñöùc Thaùnh cha, aùnh saùng Thieân Chuùa khoâng xoùa boû nhöõng khaùc bieät nhöng keát hôïp nhöõng lòch söû vaø neàn vaên hoùa khaùc nhau thaønh moät "böùc tranh khaûm" hoøa bình. Töông lai chaâu AÂu khoâng naèm ôû söï ñoàng nhaát, maø ôû söï hoøa hôïp giöõa nhöõng khaùc bieät; ngay caû nhöõng veát thöông cuûa quaù khöù cuõng coù theå trôû thaønh nhöõng khe hôû ñeå aùnh saùng chieáu qua.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha môøi goïi moïi ngöôøi trong Giaùo phaän Metz trôû thaønh ngoïn haûi ñaêng hy voïng cho nöôùc Phaùp, chaâu AÂu vaø theá giôùi. Giaùo hoäi phaûi duøng caùc cô caáu vaø truyeàn thoáng cuûa mình ñeå ñöa aùnh saùng Tin möøng ñeán vôùi con ngöôøi, ñoàng thôøi trôû thaønh chöùng nhaân veà loøng töø nhaân, loøng thöông xoùt, tình yeâu, veû ñeïp vaø söï hoøa giaûi. Söù ñieäp trung taâm cuûa baøi giaûng laø: hoøa bình khoâng töï nhieân xuaát hieän; noù phaûi ñöôïc xaây döïng baèng coâng lyù, tha thöù, tình yeâu, söï toân troïng phaåm giaù con ngöôøi vaø khaû naêng bieán nhöõng khaùc bieät, thaäm chí nhöõng veát thöông lòch söû, thaønh nguoàn saùng cho moät töông lai chung.
Cuoái thaùnh leã, Ñöùc giaùm muïc Giaùo phaän Metz ñaõ ñaïi dieän chính quyeàn, moïi ngöôøi daân vaø tín höõu ñòa phöông cuõng nhö töø caùc nöôùc laùng gieàng caùm ôn Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñeán vieáng thaêm vaø cuûng coá quyeát taâm tìm kieám vaø baûo veä hoøa bình, hoøa bình luoân naûy sinh töø con tim, vaø ñöôïc Chuùa Kitoâ phuïc sinh ban vaø canh taân.
Thaùnh leã keát thuùc luùc quaù 17 giôø 30 vaø tieáp ñoù, Ñöùc Thaùnh cha ñeán phi tröôøng Metz luùc 18 giôø 30. Toång thoáng Phaùp Emmanuel Macron ñaõ tieãn bieät Ñöùc Thaùnh cha theo nghi thöùc ngoaïi giao. Maùy bay caát caùnh khoaûng 19 giôø ñöa Ñöùc Thaùnh cha cuøng vôùi ñoaøn tuøy tuøng vaø 80 kyù giaû caùc nöôùc veà Roma, sau 1 giôø 50 phuùt bay.
Trong voøng gaàn moät thaùng röôõi nöõa, töø ngaøy 06 ñeán ngaøy 17 thaùng Möôøi Moät naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha laïi leân ñöôøng thöïc hieän chuyeán toâng du cuoái cuøng trong naêm 2026, taïi ba quoác gia: Uruguay, Argentina vaø Peru, toång coäng 12 ngaøy.