Tham döï tích cöïc trong Phuïng vuï
seõ daãn chuùng ta vaøo töông quan vôùi Thieân Chuùa
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Tham döï tích cöïc trong Phuïng vuï seõ daãn chuùng ta vaøo töông quan vôùi Thieân Chuùa.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 27-08-2026) - Luùc 10 giôø saùng, thöù Tö ngaøy 26 thaùng Taùm naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung gaàn saùu ngaøn tín höõu haønh höông beân trong Ñeàn thôø Thaùnh Pheâroâ.
Ñöùc Thaùnh cha daønh 15 phuùt ñeå baét tay chaøo caùc tín höõu ñöùng doïc theo loái ñi töø döôùi tieán leân baøn thôø, tröôùc khi baét ñaàu buoåi tieáp kieán. Hieän dieän trong buoåi tieáp kieán cuõng coù Ñöùc Hoàng y Du Höng Thöïc, ngöôøi Haøn Quoác, toång tröôûng Boä Giaùo só vaø ba giaù muïc khaùc.
Nhö thöôøng leä, buoåi tieáp kieán ñöôïc môû ñaàu vôùi phaàn laéng nghe lôøi Chuùa ñöôïc caùc ñoäc vieân coâng boá baèng chín thöù tieáng, nhö YÙ, Phaùp, Anh, Ñöùc, Taây Ban Nha, Boà Ñaøo Nha, tieáng Hoa vaø Araäp, qua ñoaïn Saùch thaùnh trích töø ñoaïn 10 cuûa Thö göûi tín höõu Do thaùi (Dt 10,8-10):
Sau khi noùi: "Chuùa ñaõ chaúng muoán, chaúng öa hy leã vaø leã vaät, leã toaøn thieâu vaø leã ñeàn toäi" - nhöõng leã vaät ñöôïc daâng theo Leà Luaät - Ngöôøi noùi tieáp: "Naøy con ñaây, con ñeán ñeå thöïc thi yù Ngaøi". Nhö vaäy, Ngöôøi baõi boû ñieàu thöù nhaát ñeå thieát laäp ñieàu thöù hai. Chính nhôø yù muoán ñoù maø chuùng ta ñöôïc thaùnh hoùa, nhôø vieäc Ñöùc Gieâsu Kitoâ hieán daâng thaân mình, moät laàn laø ñuû.
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo tieáp ñoù, Ñöùc Thaùnh cha tieáp tuïc loaït baøi veà Coâng ñoàng chung Vatican II, vôùi Hieán cheá Sacrosanctum Concilium veà Phuïng vuï trong maàu nhieäm cuûa Giaùo hoäi. Baøi thöù taùm laàn naøy cuõng laø baøi cuoái veà Hieán cheá naøy vaø coù ñeà taøi laø: "Nhöõng lyù do caûi toå phuïng vuï".
Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán!
Trong baøi giaùo lyù cuoái cuøng naøy veà Hieán cheá Sacrosanctum Concilium, hoâm nay toâi muoán döøng laïi ñeå noùi veà nhöõng lyù do khieán caùc Nghò phuï Coâng ñoàng muoán thuùc ñaåy moät cuoäc caûi toå phuïng vuï. Veà phöông dieän naøy, Böùc thö thöù ba töø Coâng ñoàng maø Ñöùc Hoàng y Giovanni Battista Montini, khi aáy laø Toång giaùm muïc Milano, göûi cho caùc tín höõu cuûa Giaùo phaän cuûa ngaøi ngaøy 28 thaùng Möôøi naêm 1962, mang laïi cho chuùng ta moät aùnh saùng raát höõu ích. Ñöùc Hoàng y vieát: Phuïng vuï "laø söï dieãn taû chaân thaønh caû ñieàu thuoäc veà Thieân Chuùa laãn ñieàu thuoäc veà con ngöôøi. Ñoù laø ngoân ngöõ. Moät ñaøng, phuïng vuï laø phöông tieän chuyeån taûi giaùo huaán cuûa Thieân Chuùa; ñaøng khaùc, laø tieáng noùi cuûa cuoäc ñoái thoaïi vôùi Thieân Chuùa. Roõ raøng phuïng vuï khoâng theå töø boû chöùc naêng giaùo huaán cuûa mình, vaø khoâng theå khoâng trao cho ñöùc tin vaø loøng ñaïo ñöùc khaû naêng dieãn taû chính mình moät caùch deã hieåu vaø töï phaùt".[1] Ñöôïc nhöõng xaùc tín aáy thuùc ñaåy, vò Giaùo hoaøng töông lai, thaùnh Phaoloâ VI, khaúng ñònh raèng caùc tín höõu "khoâng theå vaø khoâng ñöôïc tieáp tuïc im laëng vaø thuï ñoäng. Söï hieän dieän theå lyù cuûa hoï khoâng theå ñi ñoâi vôùi söï vaéng maët veà maët thieâng lieâng".[2]
Hieån nhieân nhöõng lôøi tuyeân boá naøy raát phuø hôïp vôùi nhöõng ñieàu sau ñoù seõ xuaát hieän ôû soá 48 cuûa Hieán cheá Coâng ñoàng: "Giaùo hoäi heát söùc quan taâm ñeå caùc tín höõu khoâng tham döï vaøo maàu nhieäm ñöùc tin naøy nhö nhöõng ngöôøi xa laï hay nhöõng khaùn giaû im laëng, nhöng nhôø caùc nghi leã vaø lôøi nguyeän maø hieåu roõ maàu nhieäm aáy, tham döï vaøo haønh ñoäng thaùnh moät caùch yù thöùc, ñaïo ñöùc vaø tích cöïc; ñöôïc Lôøi Chuùa ñaøo luyeän; ñöôïc nuoâi döôõng taïi baøn tieäc Mình Chuùa; daâng lôøi taï ôn Thieân Chuùa; daâng hieán leã vaät tinh tuyeàn, khoâng chæ qua tay vò tö teá maø coøn cuøng vôùi ngaøi, hoïc bieát daâng chính mình; vaø ngaøy qua ngaøy, nhôø Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng Trung Gian, ñöôïc hoaøn thieän trong söï hieäp nhaát vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi nhau". Qua nhöõng lôøi naøy, chuùng ta nhaän thaáy moät nhaän thöùc ñöôïc ñoåi môùi veà giaù trò cuûa phuïng vuï. Qua caùc haønh ñoäng nghi leã cuûa Giaùo hoäi, trong khi vieäc töôûng nieäm coâng trình cöùu ñoä ñöôïc cöû haønh, con ngöôøi coù khaû naêng soáng moái töông quan ñích thöïc vôùi Thieân Chuùa, böôùc vaøo söï tieáp xuùc vôùi bieán coá cöùu ñoä. Vì nhöõng cöû chæ vaø lôøi noùi cuûa phuïng vuï thaùnh coù tính quyeát ñònh ñeå thöïc hieän kinh nghieäm naøy, neân söï tham döï cuûa caùc tín höõu khoâng theå laø thuï ñoäng.
Khi ñaët vaøo trung taâm ñieàu laøm neân coát loõi cuûa kinh nghieäm Giaùo hoäi, cuoäc caûi toå do Coâng ñoàng thöïc hieän ñaõ muoán laøm cho phuïng vuï toûa saùng nhö "nguoàn maïch ñaàu tieân cuûa söï trao ñoåi thaàn linh, trong ñoù söï soáng cuûa Thieân Chuùa ñöôïc thoâng ban cho chuùng ta".[3] Chính töø xaùc tín naøy phaùt sinh nhu caàu laøm cho söï phong phuù cuûa caùc baûn vaên Kinh Thaùnh vaø caùc lôøi nguyeän trôû neân deã tieáp caän hôn ñoái vôùi taát caû caùc tín höõu, ñoàng thôøi laøm cho traät töï cuûa vieäc cöû haønh ñöôïc maïch laïc hôn so vôùi traät töï ñöôïc quy ñònh trong caùc saùch phuïng vuï ñang ñöôïc söû duïng vaøo thôøi ñoù.
Thaät vaäy, vì phuïng vuï laø moät thöïc taïi soáng ñoäng, neân qua caùc theá kyû, phuïng vuï luoân traûi qua nhöõng phaùt trieån vaø thay ñoåi. Huaán quyeàn ñaõ thích nghi caùc hình thöùc phuïng vuï vôùi nhöõng nhu caàu cuûa caùc thôøi ñaïi khaùc nhau. Vì theá, khoâng coù gì ñaùng ngaïc nhieân khi Coâng ñoàng Vaticanoâ II, vôùi söï toân troïng cao nhaát ñoái vôùi kho taøng truyeàn thoáng, vaø chính nhaèm laøm cho kho taøng aáy trôû neân deã tieáp caän hôn, ñaõ nhaän thaáy caàn phaûi duyeät laïi caùc saùch phuïng vuï.
Muïc tieâu maø caùc Nghò phuï Coâng ñoàng quan taâm ñöôïc neâu roõ trong soá 21 cuûa Hieán cheá Sacrosanctum Concilium: "Ñeå daân Kitoâ giaùo ñöôïc höôûng doài daøo hôn caùc aân suûng maø phuïng vuï thaùnh chöùa ñöïng, Meï Giaùo hoäi muoán thöïc hieän moät cuoäc caûi toå toång quaùt phuïng vuï caùch caån thaän. Bôûi vì phuïng vuï goàm moät phaàn baát bieán, vì ñöôïc thieát laäp bôûi Thieân Chuùa, vaø nhöõng phaàn coù theå thay ñoåi, laø nhöõng phaàn qua doøng thôøi gian coù theå, hay thaäm chí phaûi, ñöôïc thay ñoåi, neáu trong ñoù coù nhöõng yeáu toá khoâng coøn phuø hôïp vôùi baûn chaát thaâm saâu cuûa chính phuïng vuï, hoaëc nhöõng phaàn aáy khoâng coøn thích hôïp nöõa. Trong cuoäc caûi toå naøy, vieäc saép xeáp caùc baûn vaên vaø nghi leã phaûi ñöôïc thöïc hieän theá naøo ñeå caùc thöïc taïi thaùnh maø chuùng bieåu thò ñöôïc dieãn taû roõ raøng hôn, vaø ñeå daân Kitoâ giaùo coù theå deã daøng hieåu ñöôïc yù nghóa cuûa chuùng hôn, ñoàng thôøi coù theå tham döï vaøo ñoù baèng moät cuoäc cöû haønh troïn veïn, tích cöïc vaø mang tính coäng ñoaøn". Töø Thoâng ñieäp Mediator Dei cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Pioâ XII, ñaõ coù söï phaân bieät trong phuïng vuï giöõa nhöõng yeáu toá thuoäc veà Thieân Chuùa, baát bieán, vaø nhöõng yeáu toá thuoäc veà con ngöôøi, voán "coù theå chòu nhöõng thay ñoåi khaùc nhau, ñöôïc Haøng Giaùo phaåm thaùnh thieän, vôùi söï trôï giuùp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, chaáp thuaän tuøy theo nhöõng ñoøi hoûi cuûa thôøi ñaïi, cuûa hoaøn caûnh vaø cuûa caùc taâm hoàn" (Acta Apostolicae Sedis 39, 1947, 541-542).
Hôn nöõa, mong muoán veà moät "cuoäc caûi toå toång quaùt" khoâng phaûi ñoät nhieân môùi xuaát hieän, nhöng ñaõ ñöôïc theå hieän qua hoaït ñoäng cuûa caùc vò Giaùo hoaøng keá tieáp nhau ngay töø ñaàu theá kyû 20, hoøa hôïp vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa Phong traøo Phuïng vuï. Vieäc khaúng ñònh söï caàn thieát ñeå caùc tín höõu khoâng tham döï caùc buoåi cöû haønh "nhö nhöõng ngöôøi xa laï hay nhöõng khaùn giaû caâm laëng" voán ñaõ ñöôïc Ñöùc Pioâ XI nhaéc laïi trong Toâng hieán Divini Cultus. Ngoaøi ra, coù theå keå ñeán nhöõng can thieäp cuûa Ñöùc Pioâ XII lieân quan ñeán vieäc saép xeáp caùc nghi leã cuûa Tuaàn Thaùnh. Ngaøi ñaõ ñöa caùc nghi leã naøy trôû laïi nhöõng giôø töông öùng vôùi caùc bieán coá Phuïc sinh, sau khi trong nhieàu theá kyû chuùng ñaõ ñöôïc cöû haønh vaøo caùc giôø buoåi saùng. Cuõng khoâng ñöôïc queân raèng thaùnh Gioan XXIII nhaän thaáy caàn phaûi ñôn giaûn hoùa caùc chöõ ñoû trong Saùch Kinh Nhaät tuïng vaø Saùch Leã, vaø ñaõ pheâ chuaån vieäc naøy baèng Töï saéc Rubricarum instructum ngaøy 25 thaùng Baûy naêm 1960. Trong ñoù, ngaøi quy höôùng vieäc ñeà xuaát nhöõng nguyeân taéc neàn taûng cho moät cuoäc caûi toå phuïng vuï veà Coâng ñoàng Chung ñaõ ñöôïc loan baùo.
Nhö vaäy, cuoäc caûi toå phuïng vuï do Coâng ñoàng Vatican II thuùc ñaåy naèm trong doøng chaûy cuûa truyeàn thoáng soáng ñoäng cuûa Giaùo hoäi. Vieäc hieåu ñuùng veà cuoäc caûi toå naøy cuõng cho pheùp chuùng ta loaïi boû nhöõng laïm duïng ñaõ xaûy ra trong moät soá laõnh vöïc cuûa Giaùo hoäi trong thôøi kyø haäu Coâng ñoàng, vaø ñaùng tieác laø ñoâi khi cho ñeán ngaøy nay vaãn coøn xaûy ra, do moät soá nguyeân taéc voán naèm ôû neàn taûng cuûa chính cuoäc caûi toå ñaõ bò tuyeät ñoái hoùa hoaëc hieåu sai. Veà ñieåm naøy, ñaùng nhaéc laïi raèng Hieán cheá Coâng ñoàng khaúng ñònh: "Caùc haønh ñoäng phuïng vuï khoâng phaûi laø nhöõng haønh ñoäng rieâng tö, nhöng laø nhöõng cöû haønh cuûa Giaùo hoäi, laø "bí tích cuûa söï hieäp nhaát", nghóa laø daân thaùnh ñöôïc quy tuï vaø toå chöùc döôùi söï höôùng daãn cuûa caùc giaùm muïc. Vì theá, caùc haønh ñoäng aáy thuoäc veà toaøn thaân theå Giaùo hoäi, bieåu loä toaøn thaân theå aáy vaø taùc ñoäng ñeán toaøn thaân theå aáy" (Sacrosanctum Concilium, soá 26).
Vaø Ñöùc Thaùnh cha keát luaän raèng: "Vì theá, traùch nhieäm tröôùc heát thuoäc veà caùc muïc töû, caùc Giaùm muïc, nhöng cuõng thuoäc veà töøng linh muïc, laø gìn giöõ vaø coå voõ moät neàn phuïng vuï, trong khi toân troïng caùc quy taéc phuïng vuï, phaûi toûa saùng bôûi söï cao quyù trong neùt ñôn sô (x. soá 34), vaø nhö theá bieåu loä Giaùo hoäi duy nhaát, thaùnh thieän, coâng giaùo vaø toâng truyeàn. Moät neàn phuïng vuï nhö theá cuõng seõ laø moät phöông theá neàn taûng cho vieäc loan baùo Tin möøng, laø khí cuï cuûa aân suûng, qua ñoù, nhö Coâng ñoàng daïy, chuùng ta coù theå hoïc bieát daâng hieán chính mình vaø, nhôø Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng Trung Gian, ñöôïc hoaøn thieän trong söï hieäp nhaát vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi nhau (x. soá 48).
[1] G. B. Montini, "Thö thöù ba töø Coâng ñoàng", Rivista Diocesana Milanese 51 (1962), 921-923: 922.
[2] Ibid. (Nhö treân).
[3] Beá maïc troïng theå Khoùa hoïp II cuûa Coâng ñoàng, Dieãn töø cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Phaoloâ VI (ngaøy 4 thaùng 12 naêm 1963).
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau baøi giaùo lyù baèng tieáng YÙ treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng chín thöù tieáng khaùc nhau keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa ngaøi.
Baét ñaàu baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc khaùch haønh höông noùi tieáng Phaùp, ñaëc bieät laø caùc tín höõu thuoäc cuoäc haønh höông lieân giaùo phaän cuûa Senegal. Toâi môøi goïi anh chò em môû roäng taâm hoàn vaø trí tueä tröôùc maàu nhieäm ñöôïc Giaùo hoäi trình baøy trong suoát dieãn tieán cuûa phuïng vuï; nhôø ñoù, qua söï tham döï tích cöïc cuûa mình, anh chò em bieåu loä söï bieán ñoåi noäi taâm ñöôïc thöïc hieän nhôø caùc nghi thöùc, cöû chæ, baøi haùt vaø nhöõng giaây phuùt thinh laëng. Taát caû nhöõng ñieàu aáy cuøng nhau maëc khaûi söï hieän dieän soáng ñoäng cuûa Ñöùc Kitoâ. Toâi thaønh taâm ban pheùp laønh cho anh chò em!"
Tieáp ñeán laø tieáng Anh, ngaøi noùi: "Toâi thaân aùi chaøo taát caû caùc khaùch haønh höông vaø du khaùch noùi tieáng Anh ñang tham döï buoåi Tieáp kieán hoâm nay, ñaëc bieät laø caùc nhoùm ñeán töø Malta, Senegal vaø Canada. Toâi cuõng göûi lôøi chaøo ñaëc bieät ñeán nhöõng ngöôøi ñang phuïc vuï taïi caùc Vaên phoøng Quoác gia cuûa Hoäi Giaùo hoaøng Truyeàn giaùo. Toâi khaån caàu nieàm vui vaø bình an cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ xuoáng treân anh chò em vaø gia ñình anh chò em. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho taát caû anh chò em!
Vôùi caùc tín höõu Ba Lan, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu Ba Lan. Toâi hieäp thoâng trong tinh thaàn vôùi taát caû nhöõng ai ñang hieän dieän taïi Czestochowa, nôi hoâm nay, sau 70 naêm, "Nhöõng Lôøi khaán Jasna Goùra cuûa Daân toäc Ba Lan" ñöôïc nhaéc laïi vaø canh taân. Nhöõng lôøi khaán naøy do Ñöùc Hoàng y Stefan Wyszynski soaïn thaûo trong thôøi gian ngaøi bò giam caàm. Öôùc gì chöông trình canh taân luaân lyù xaõ hoäi ñöôïc chöùa ñöïng trong nhöõng lôøi khaán aáy - qua vieäc baûo veä söï soáng con ngöôøi, chaêm lo cho hoân nhaân vaø gia ñình, cuõng nhö giaùo duïc treû em vaø ngöôøi treû - tieáp tuïc khôi nguoàn caûm höùng cho nhöõng noã löïc nhaèm xaây döïng coâng lyù vaø tình huynh ñeä. Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!
Ñöùc Thaùnh cha cuõng chaøo caùc tín höõu baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, nhö tieáng Ñöùc, tieáng Hoa, Araäp, Taây Ban Nha, Boà Ñaøo Nha, Araäp, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ:
"Toâi thaân aùi chaøo möøng caùc khaùch haønh höông noùi tieáng YÙ. Ñaëc bieät, toâi chaøo caùc Giaùm ñoác Giaùo phaän cuûa caùc Hoäi Giaùo hoaøng Truyeàn giaùo, nhöõng ngöôøi tham döï cuoäc gaëp gôõ muøa heø daønh cho caùc chuûng sinh, caùc vò khaùch cuûa Nhaø löu truù "Regina coelorum" ôû Santa Marinella, cuøng caùc nhoùm giaùo xöù khaùc nhau.
Toâi cuõng chaøo caùc em ñaõ laõnh nhaän Bí tích Theâm söùc thuoäc Giaùo phaän Chiavari, cuøng vôùi Ñöùc giaùm muïc cuûa caùc em. Caùc con thaân meán, qua Bí tích Theâm söùc, caùc con ñaõ laõnh nhaän moùn quaø cao quyù nhaát laø Chuùa Thaùnh Thaàn: ñoù khoâng phaûi laø moät kho taøng ñeå caùc con giaáu kín, nhöng laø moät aùnh saùng maø caùc con phaûi laøm cho toûa saùng moãi ngaøy.
Sau cuøng, toâi nghó ñeán caùc baïn treû, nhöõng ngöôøi ñau yeáu vaø caùc ñoâi vôï choàng môùi cöôùi. Ngaøy mai vaø ngaøy kia (27 vaø 28 thaùng Taùm), phuïng vuï töôûng nieäm hai vò ñaïi thaùnh, thaùnh Moânica vaø thaùnh Augustinoâ, nhöõng ngöôøi ñöôïc lieân keát vôùi nhau döôùi theá bôûi moái daây gia ñình vaø treân trôøi bôûi cuøng moät ñònh meänh vinh quang. Öôùc gì göông saùng cuûa caùc ngaøi khôi daäy nôi moãi ngöôøi moät cuoäc tìm kieám chaân thaønh vaø say meâ ñoái vôùi Chaân lyù cuûa Tin möøng, ñeå chuùng ta coù theå vui möøng laøm chöùng cho Chaân lyù aáy trong ñôøi soáng haèng ngaøy.