Ñöùc Hoàng y Pizzaballa:
Mieàn Bôø Taây laø moät "vuøng ñaát khoâng luaät leä"
Ñöùc Hoàng y Pizzaballa: Mieàn Bôø Taây laø moät "vuøng ñaát khoâng luaät leä".
Phuùc Nhaïc
Jerusalem (RVA News 28-08-2026) - Mieàn Bôø Taây (Cisjordani) giôø ñaây ñaõ trôû thaønh "moät vuøng ñaát khoâng luaät leä"; caêng thaúng giöõa nhöõng ngöôøi ñònh cö vaø ngöôøi daân Palestine khoâng ngöøng gia taêng, trong khi nhöõng gì ñang xaûy ra vaãn "khoâng coù baát kyø söï ngaên chaën naøo xeùt veà phöông dieän an ninh vaø phaùp quyeàn".
Ngoaøi ra, "coù moät tình traïng lieân tuïc bò nhöõng ngöôøi Do thaùi ñeán ñònh cö taán coâng, ñoù laø moät thöïc teá ñaõ ñöôïc xaùc nhaän roõ raøng".
Ñöùc Hoàng y Pierbattista Pizzaballa, Thöôïng phuï Jerusalem cuûa Giaùo hoäi Latinh, phaùt bieåu nhö treân hoâm 26 thaùng Taùm naêm 2026, ngaøy cuoái cuøng trong cuoäc gaëp gôõ thaân höõu caùc daân toäc ôû thaønh phoá taïi Rimini, trung YÙ, khi gaëp caùc nhaø baùo vaø tieáp ñoù ñoái thoaïi vôùi moät nhoùm ngöôøi treû.
Ñöùc Hoàng y nhaán maïnh raèng: "Phöông Taây phaûi giuùp naâng taàm nhìn leân moät chuùt, taïo ra nhöõng trieån voïng, ñoàng thôøi giuùp laøm dòu xu höôùng leäch laïc lieân tuïc naøy baèng moät noã löïc ngoaïi giao ngaøy caøng lôùn."
Theo Ñöùc Hoàng y, tuy coù söï yeáu keùm, nhöng ngoaïi giao vaãn laø "caùch duy nhaát ñeå tìm kieám moät giaûi phaùp cho cuoäc xung ñoät maø traùnh ñöôïc vieäc söû duïng vuõ khí, baïo löïc vaø söùc maïnh quaân söï."
Caùi nhìn cuûa Ñöùc Thöôïng phuï höôùng veà Gaza, nôi tình hình "ñaõ xaáu ñi raát nhieàu" vaø vaãn "bò taøn phaù nghieâm troïng veà maët nhaân söï"; tuy nhieân, xeùt treân moät phöông dieän naøo ñoù, tình hình vaãn "oån ñònh hôn, coøn veà chính trò thì ñang coù raát nhieàu tranh luaän."
Ñöùc Hoàng y Pizzaballa, Doøng Phanxicoâ, keâu goïi ñöøng nhaàm laãn hy voïng vôùi söï laïc quan hoaëc vôùi vieäc chôø ñôïi moät giaûi phaùp töùc thôøi. Ngaøi noùi: "Chuùng ta khoâng ñöôïc laãn loän hy voïng vôùi suy nghó 'moïi chuyeän roài seõ toát ñeïp' hoaëc vôùi moät giaûi phaùp chính trò. Hy voïng laø moät ñieàu gì ñoù khaùc." Ngaøi giaûi thích raèng hy voïng "naûy sinh töø beân trong", töø nhöõng cuoäc gaëp gôõ vaø töø con ngöôøi - "ngöôøi Israel vaø ngöôøi Palestine, ngöôøi Do Thaùi, ngöôøi Hoài giaùo vaø ngöôøi Kitoâ giaùo" - gioáng nhö nhöõng gì ñaõ dieãn ra trong nhöõng ngaøy cuûa cuoäc gaëp gôõ naøy. Ñoù laø nhöõng ngöôøi choïn daán thaân "ñeå laøm moät ñieàu gì ñoù toát ñeïp, ñeå giuùp ñôõ, ñeå naâng ñôõ, hoaëc ñôn giaûn laø töø choái vieäc phi nhaân hoùa ngöôøi khaùc."
Veà giaûi phaùp hai quoác gia, Israel vaø Palestine, voán ñöôïc caùc Giaùo hoaøng taùi khaúng ñònh, Ñöùc Hoàng y noùi raèng ñaây "laø caùch duy nhaát ñeå coâng nhaän ngöôøi Israel vaø ngöôøi Palestine coù quyeàn coù moät maùi nhaø treân chính maûnh ñaát cuûa hoï."
Ñöùc Hoàng y Pizzaballa cuõng noùi theâm: "Tröôùc sau gì Ñöùc Giaùo hoaøng cuõng seõ ñeán Thaùnh Ñòa - ñaây chæ laø vaán ñeà thôøi gian. Toâi nghó caàn phaûi chuaån bò nhöõng ñieàu kieän cho chuyeán thaêm naøy ñeå chuyeán ñi thöïc söï mang laïi hoa traùi. Chuùng toâi seõ cuøng laøm vieäc veà ñieàu naøy vôùi Ñöùc Thaùnh cha, nhöng toâi nghó khoâng neân voäi vaøng vaø cuõng caàn traùnh nhöõng cöû chæ phoâ tröông, nhöõng thöù roài seõ chæ naèm laïi ôû ñoù; chuyeán thaêm phaûi ñöôïc ñaët trong moät tieán trình coù yù nghóa."
Logic phi nhaân hoùa cuûa chieán tranh
Trong cuoäc ñoái thoaïi vôùi ba ngöôøi treû, vaøo cuoái ngaøy, taïi cuoäc hoäi thaûo vôùi chuû ñeà "Chieâm ngaém baàu trôøi Jerusalem", Ñöùc Hoàng y ñaõ traû lôøi caùc caâu hoûi cuûa moät nöõ sinh vieân ngöôøi Milan, moät thanh nieân Hoa Kyø vaø moät hoïc sinh trung hoïc coù goác Ukraina ñang soáng taïi Rimini. Caùc caâu hoûi ñöôïc neâu leân döïa treân nhöõng chuû ñeà trong Thö muïc vuï "Hoï trôû veà Jerusalem vôùi nieàm vui lôùn", ñaõ ñöôïc Ñöùc Hoàng y coâng boá vaøo thaùng Tö naêm nay vaø göûi ñeán giaùo phaän cuûa ngaøi, bao truøm Israel, Palestine, Jordan vaø Cipro.
Traû lôøi cho moät thanh nieân ñeán töø Ukraina, Ñöùc Hoàng y cho raèng caàn ngaên chaën logic phi nhaân hoùa cuûa chieán tranh trôû thaønh "caùch suy nghó, caùch sinh toàn cuûa baïn", bôûi vì: "Chieán tranh cöôùp ñi cuûa ngöôøi treû nhöõng naêm thaùng ñeïp nhaát cuûa cuoäc ñôøi, khi noù khoâng cöôùp ñi chính maïng soáng cuûa hoï. Ñieàu naøy ñuùng vôùi Ukraina nhöng cuõng ñuùng vôùi Trung Ñoâng. Chieán tranh coù nhöõng ñoäng löïc rieâng, vaø chuùng laøm con ngöôøi trôû neân thoâ baïo. Ngöôøi khaùc bò bieán thaønh moät ñieàu gì ñoù xa laï, bôûi neáu ngöôøi kia laø con ngöôøi vaø ôû gaàn baïn, thì vieäc taán coâng hoï trôû neân khoù khaên hôn." Vì vaäy, "ñoäng löïc cuûa chieán tranh khoâng ñöôïc pheùp chieám höõu löông taâm."
Hoøa bình khoâng phaûi laø moät khaåu hieäu
Ñöùc Hoàng y Pizzaballa nhaán maïnh raèng Ñieàu caàn thieát laø "traùnh bieán hoøa bình thaønh moät khaåu hieäu, cuõng nhö traùnh nhöõng caùch tieáp caän ngaây thô ñoái vôùi moät thöïc taïi phöùc taïp" nhö Trung Ñoâng vaø nhieàu nôi khaùc. Bôûi leõ hoøa bình ñoøi hoûi nhöõng haønh ñoäng chính trò, voán coù nhöõng ñoäng löïc rieâng. Chính trò ñöôïc taïo neân bôûi caùc theá caân baèng, lôïi ích, caùc moái quan heä quyeàn löïc. Vaán ñeà naûy sinh khi taát caû bò thu heïp thaønh lôïi ích phe phaùi vaø söï caân baèng löïc löôïng - "vaø haäu quaû thì coù theå nhìn thaáy roõ". Khi ñoù caàn coù moät ngöôøi "leân tieáng, nhaéc nhôù ñaâu laø lôïi ích chung", bôûi lôïi ích chung "khoâng ñöôïc boû qua vaø laõng queân."
Theo Ñöùc Thöôïng phuï, taïi Trung Ñoâng, yù thöùc veà lôïi ích chung ñaõ bò ñaùnh maát; döôøng nhö caùc theå cheá ñang ñöôïc daãn daét bôûi ñieàu coù lôïi cho chính mình, cho phe chính trò cuûa mình. Vì theá, caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo phaûi nhaéc laïi ñieàu ñoù. Chính trò cuõng bao goàm xaõ hoäi daân söï, vaø trong thôøi ñieåm caùc theå cheá chính trò cho thaáy söï yeáu keùm, khoâng coù khaû naêng haønh ñoäng vì lôïi ích chung, caàn phaûi thay ñoåi ngoân ngöõ.
Trong ñau khoå, haõy hieän dieän vôùi ngöôøi khaùc
Traû lôøi caâu hoûi cho vieäc laøm theá naøo ñeå ñoái dieän vôùi ñau khoå trong moät thöïc taïi nhö Trung Ñoâng vaø laøm theá naøo ñeå giöõ vöõng mình, Ñöùc Hoàng y Pizzaballa ñaùp: caâu traû lôøi laø nhìn leân thaäp giaù - "nôi Chuùa Gieâsu veà maët con ngöôøi döôøng nhö thaát baïi, nhöng ñoái vôùi chuùng ta ñoù laïi laø nguoàn ôn cöùu ñoä" vaø töø ñoù söï phuïc sinh tuoân traøo. Ngaøi cuõng noùi raèng ñau khoå taïi khu vöïc Trung Ñoâng laø ñau khoå do nhöõng moái töông quan bò ñoå vôõ, do baïo löïc chöùng kieán moãi ngaøy, do nhöõng con ngöôøi khoâng coøn nöõa, vaø do caûm giaùc baát löïc tröôùc nhieàu hoaøn caûnh khaùc nhau.
Vaø vì "khoâng theå laøm taát caû moïi thöù"; khoâng theå ñeán ñöôïc moïi nôi, cuõng khoâng theå giuùp ñôõ theo caùch mình mong muoán, vì theá, caàu nguyeän laø nôi ñeå trao phoù söï baát löïc cuûa mình. Khi ngaõ xuoáng, khi nghó raèng mình khoâng theå tieáp tuïc ñöôïc nöõa, phaûi nhìn leân Ñöùc Kitoâ vaø "baét ñaàu laïi." Trong ñau khoå, ñieàu quan troïng laø khoâng ñeå ngöôøi ñang ñau khoå phaûi moät mình; hôn raát nhieàu lôøi noùi, ñieàu quan troïng laø hieän dieän beân caïnh hoï.
Hy voïng naûy sinh töø traùi tim
Nhöng laøm theá naøo ñeå giöõ cho hy voïng soáng ñoäng? Trong boái caûnh Trung Ñoâng "bò xeù naùt, ñaày haän thuø, oaùn giaän vaø nhöõng nhoïc nhaèn", Ñöùc Hoàng y nhìn nhaän vieäc nuoâi döôõng hy voïng khoâng deã daøng nhöng ngaøi nhaán maïnh raèng hy voïng "khoâng phaûi laø moät giaûi phaùp cho caùc vaán ñeà", vaø hôn nöõa, moät giaûi phaùp nhö vaäy vaãn chöa xuaát hieän treân chaân trôøi. Ngaøi thöøa nhaän: "Caàn phaûi thöïc teá vì tình hình ñaõ xaáu ñi." Hy voïng "khoâng phaûi laø söï chôø ñôïi moät ñieàu gì ñoù phaûi ñeán töø beân ngoaøi; noù naûy sinh töø beân trong traùi tim, laø con gaùi cuûa ñöùc tin, laø yù thöùc raèng mình khoâng ñôn ñoäc; trong ñöùc tin, ñoù laø söï hieän dieän cuûa cuoäc gaëp gôõ vôùi Ñöùc Kitoâ nôi ngöôøi daân, nôi nhöõng khuoân maët, nôi caùc hieäp hoäi, nôi caùc coäng ñoaøn cuøng daán thaân ñeå laøm moät ñieàu gì ñoù vôùi nhau."
Ñöùc Hoàng y Pizzaballa nhaéc ñeán nhöõng sinh vieân cuûa tröôøng Ñaïi hoïc coâng laäp Gaza maø ngaøi môùi gaëp gaàn ñaây - nhöõng ngöôøi traøn ñaày söùc soáng vaø khao khaùt ñöôïc soáng. Ngaøi noùi: "Ñoù laø nguoàn hy voïng", bôûi hoï cuøng ñoàng thuaän raèng baïo löïc phaûi bò töø choái.
Ñoái thoaïi lieân toân ñích thöïc laø giöõa con ngöôøi vôùi nhau
Moät trong nhöõng caâu hoûi ñöôïc neâu leân vôùi Ñöùc Hoàng y Pizzaballa lieân quan ñeán ñoái thoaïi lieân toân. Theo ngaøi, ñoái thoaïi chæ phaùt trieån khi moãi ngöôøi "khoâng sôï gaëp gôõ ngöôøi khaùc"; khi con ngöôøi, trong khi xaùc tín vaøo nieàm tin cuûa mình, khoâng caûm thaáy bò ñe doïa vaø coù theå tieáp xuùc vôùi ngöôøi khaùc "maø khoâng coù thaønh kieán."
Ñöùc Hoàng y cho bieát ngaøi thích caùch dieãn ñaït "ñoái thoaïi lieân toân" hôn laø "ñoái thoaïi giöõa caùc toân giaùo", vì nhöõng ngöôøi thöïc söï noùi chuyeän vôùi nhau laø caùc tín höõu, xuaát phaùt töø kinh nghieäm ñöùc tin cuûa chính hoï; ñoù laø caùc coäng ñoaøn. Cho ñeán nay, ñoái thoaïi giöõa ngöôøi Do Thaùi, Kitoâ giaùo vaø Hoài giaùo chuû yeáu dieãn ra giöõa caùc giôùi tinh hoa. Nhöng theo vò Thöôïng phuï, ñieàu caàn thieát laø ñoái thoaïi phaûi phaùt trieån giöõa ngöôøi daân vôùi nhau. Ngaøi nhaän xeùt: "Sau cuoäc chieán ôû Gaza, khoâng theå trôû laïi nhö tröôùc; ñaõ coù raát nhieàu veát thöông vaø nhöõng hieåu laàm." Vì theá caàn coù "nhöõng cô hoäi ôû caáp ñòa phöông" ñeå ñoái thoaïi phaùt trieån, "bôûi chính ôû ñoù moät ñieàu gì ñoù ñeïp ñeõ vaø khaùc bieät ñöôïc sinh ra vaø hình thaønh." Ñeå coù theå nhìn ngöôøi khaùc theo höôùng tích cöïc, caàn gaëp gôõ nhau, thay vì phaân loaïi hay ñoùng khung ngöôøi khaùc.
Ñöùc Hoàng y caûnh baùo: "Moãi ngöôøi ôû Thaùnh Ñòa ñeàu caûm thaáy mình laø naïn nhaân, vaø laø naïn nhaân duy nhaát; ñoù laø moät voøng luaån quaån. Ngöôøi kia trôû thaønh keû thuø." Theo ngaøi, "baïo löïc ñaàu tieân naûy sinh töø traùi tim vaø lôøi noùi." Vì vaäy, ngaøi môøi goïi moïi ngöôøi khoâng phaân bieät "ngöôøi Do Thaùi, ngöôøi Hoài giaùo, ngöôøi Palestine, ngöôøi coù ñöùc tin, ngöôøi khoâng coù ñöùc tin", traùi laïi phaûi gaëp gôõ con ngöôøi vôùi nhöõng caâu chuyeän, caûm xuùc vaø caùc moái quan heä cuûa hoï. Ñieàu naøy giuùp con ngöôøi khoâng khaùi quaùt hoùa.
Ñöùc Hoàng y keát luaän raèng caàn coù "nhöõng chöùng nhaân trong caùc coäng ñoaøn cuûa chuùng ta, giuùp vöôït qua nhöõng ranh giôùi - nhöõng ranh giôùi coù toàn taïi nhöng khoâng ñöôïc pheùp trôû neân kín böng; caàn nhöõng ngöôøi taïo ra nhöõng khe hôû." Caàn thoaùt khoûi voøng luaån quaån cuûa vieäc moãi beân chæ nhìn mình nhö naïn nhaân duy nhaát vaø nhìn ngöôøi khaùc nhö keû gaây ra ñau khoå.
Bieát laéng nghe nhieàu tieáng noùi
Ñeå hieåu vaø ñaùnh giaù caùc söï kieän hieän nay, tröôùc tình traïng phaân cöïc ngaøy caøng nhieàu vaø tröôùc caùc tin giaû, Ñöùc Hoàng y Pizzaballa cho raèng caàn phaûi "laéng nghe nhieàu tieáng noùi". Ñieàu naøy caøng quan troïng bôûi vì caùc thuaät toaùn thöôøng khieán moãi ngöôøi chæ ñoïc nhöõng ñieàu mình quan taâm. Vì theá, ñieàu quan troïng laø cuõng phaûi laéng nghe nhöõng tieáng noùi "maø mình khoâng ñoàng yù", ñoàng thôøi bieát ñaùnh giaù ngoân ngöõ cuûa ngöôøi khaùc, xem lieäu ngoân ngöõ aáy coù mang tính hung haêng vaø phi nhaân hoùa hay khoâng, ñeå bieát khoâng neân ñi theo noù. Theo ngaøi, ñaây laø "moät coâng vieäc phaûi ñöôïc thöïc hieän lieân tuïc taïi Trung Ñoâng", nôi "khoâng coù gì hoaøn toaøn gioáng nhö veû beà ngoaøi vaø moïi thöù ñeàu voâ cuøng phöùc taïp."
Thanh loïc kyù öùc
Moät trong nhöõng chuû ñeà trong thö muïc vuï cuûa Ñöùc Thöôïng phuï Pizzaballa ñöôïc ñaøo saâu trong cuoäc ñoái thoaïi laø vaán ñeà "thanh loïc kyù öùc." Ñoái vôùi ngaøi, ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø queân ñi quaù khöù, nhöng khoâng ñöôïc ñeå cho nhöõng ñau khoå vaø baát coâng cuûa quaù khöù ñònh hình töông lai vaø caùch dieãn giaûi lòch söû.
Taïi Trung Ñoâng vaãn coøn toàn taïi nhöõng caùch keå lòch söû khaùc nhau. Nhöõng caùch dieãn giaûi aáy coù theå khoâng ñöôïc moïi ngöôøi chia seû, nhöng khoâng theå phuû nhaän caùch ngöôøi khaùc nhìn nhaän caùc söï kieän. Ñoàng thôøi, caàn traùnh vieäc thoâng qua moät caùch ñoïc lòch söû sai leäch ñeå bieän minh cho nhöõng löïa choïn döïa treân oaùn haän vaø truyeàn chuùng sang caùc theá heä töông lai. Vaø Ñöùc Hoàng y keát luaän: "Chuùng ta phaûi trao laïi cho caùc theá heä môùi moät quaù khöù ñaõ ñöôïc cöùu chuoäc." Theo ngaøi, ñieàu naøy caàn thieát vaø coù tính quyeát ñònh ôû moïi caáp ñoä: trong caùc tröôøng ñaïi hoïc, tröôøng hoïc, thaùnh ñöôøng Hoài giaùo, nhaø thôø vaø caùc gia ñình.
Sau cuøng, tröôùc söï thôø ô, "caàn coù nieàm say meâ, bôûi nieàm say meâ coù söùc lan toûa"; ñoàng thôøi cuõng caàn coù "nieàm vui vaø tình baèng höõu."
(Vatican News 26-8-2026)