Töôûng nhôù Ratzinger taïi Rimini
Töôûng nhôù Ratzinger taïi Rimini.
Vuõ Vaên An
Rimini (VietCatholic News 22-08-2026) - Cha Raymond J. de Souza, Thöù Baûy, ngaøy 22 thaùng 8 naêm 2026, treân baûn tin cuûa The Catholic Thing, vieát: Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñang ñeán Rimini ñeå tham döï leã hoäi vaên hoùa thöôøng nieân do toå chöùc Communion and Liberation (CL) toå chöùc. Ít ngöôøi söû duïng teân chính thöùc cuûa noù, "Hoäi ngoä Höõu nghò giöõa caùc Daân toäc". Noù ñôn giaûn chæ laø "Rimini". Ñoù coù theå laø ñieàu duy nhaát maø nhieàu ngöôøi bieát veà thò traán ven bieån cuûa YÙ naøy, nôi thu huùt caùc nhaân vaät quan troïng töø theá giôùi toân giaùo, ngheä thuaät vaø thaäm chí caû chính trò YÙ ñeán tham döï cuoäc hoïp muøa heø cuûa mình. Khoaûng 80,000 ngöôøi tham döï tröïc tieáp, vaø hôn ba phaàn tö trieäu ngöôøi khaùc theo doõi tröïc tuyeán.
Toå chöùc Communion and Liberation (Hieäp thoâng vaø Giaûi phoùng) ñaõ khai maïc cuoäc hoïp Rimini vaøo naêm 1980, vaø ngay töø naêm 1982, Thaùnh Gioan Phaoloâ II ñaõ ñeán thaêm. Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo seõ laø vò Giaùo hoaøng thöù hai ñeán thaêm vaø nhöõng gì ngaøi noùi veà vaên hoùa, ngheä thuaät vaø caùi ñeïp seõ ñöôïc ghi nhaän caån thaän. Môùi tuaàn naøy, trong buoåi tieáp kieán chung, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ noùi veà aâm nhaïc vaø vieäc thôø phöôïng Chuùa.
Chuû ñeà cuûa Rimini naêm 2026 ñöôïc laáy töø caâu cuoái cuøng trong taùc phaåm Paradiso cuûa Dante: "Tình yeâu laøm chuyeån ñoäng Maët trôøi vaø caùc vì sao khaùc."
Ñieàu naøy raát phuø hôïp vôùi Rimini, nôi nhöõng ngöôøi Coâng Giaùo suøng ñaïo noùi baèng ngoân ngöõ maø hoï hy voïng seõ thu huùt caû nhöõng ngöôøi khoâng tin. Vì vaäy, "tình yeâu" trong chuû ñeà naêm nay ñöôïc giaûi thích laø "nguyeân taéc naêng ñoäng cuûa vuõ truï, naêng löôïng giöõ moïi thöù laïi vôùi nhau vaø thuùc ñaåy noù höôùng tôùi söï vieân maõn."
Nghe coù veû hôi gioáng "Löïc löôïng" trong Chieán tranh giöõa caùc vì sao, nhöng ñoù laø caùch cuûa Hieäp Thoâng vaø Giaûi Phoùng. Roõ raøng laø hoï muoán môû ñaàu cho nhöõng lôøi daïy gaàn ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh Cha veà trí tueä nhaân taïo.
"Chuùng ta soáng rôøi raïc trong nhöõng bong boùng kyõ thuaät soá, chuùng coâ laäp chuùng ta hôn laø keát noái chuùng ta," phaàn giôùi thieäu cuûa Hieäp Thoâng vaø Giaûi Phoùng tieáp tuïc. "Trong moät theá giôùi nôi caùc thuaät toaùn quyeát ñònh nhöõng gì chuùng ta thaáy vaø nhöõng ngöôøi chuùng ta gaëp, vieäc taùi khaùm phaù tình yeâu nhö moät söùc maïnh lay ñoäng vaø bieán ñoåi trôû thaønh moät thaùch thöùc trieät ñeå. Ñieàu ñoù coù nghóa laø nhaän ra raèng thöïc taïi khoâng phaûi laø moät môù hoãn ñoän tónh laëng, maø mang trong mình moät phöông höôùng, moät ñoäng löïc thuùc ñaåy chuùng ta vöôït leân chính mình."
Raèng coù moät ñoäng löïc ñöa chuùng ta vöôït leân chính mình ñaõ ñöôïc theå hieän taïi Rimini trong hai baøi dieãn vaên ñaùng nhôù, khoâng phaûi do moät vò giaùo hoaøng naøo ñöa ra, maø laø moät vò giaùo hoaøng töông lai: Hoàng Y Joseph Ratzinger, vaøo naêm 1990 vaø 2002. Ñoäng löïc tình yeâu ñoù bieåu hieän nhö theá naøo? Trong veû ñeïp vaø söï thaùnh thieän, ñoù laø ñieàu maø Ratzinger noùi raèng Giaùo hoäi trao taëng cho theá giôùi nhö moät lôøi chöùng cuoái cuøng cuûa mình.
Ratzinger raát thaân thieát vôùi phong traøo CLHieäp Thoâng vaø Giaûi Phoùng vaø ngöôøi saùng laäp cuûa noù, Ñöùc oâng Luigi Giussani, ñeán noãi ngaøi ñaõ giaûng trong Thaùnh leã tang cuûa Giussani chæ vaøi thaùng tröôùc khi ñöôïc baàu laøm giaùo hoaøng vaøo naêm 2005:
Cha Giussani lôùn leân trong moät gia ñình - nhö chính ngaøi ñaõ noùi - ngheøo veà baùnh mì, nhöng giaøu veà aâm nhaïc# Vaø vì vaäy, ngay töø ñaàu, ngaøi ñaõ bò lay ñoäng, thaäm chí bò toån thöông, bôûi khaùt voïng veà caùi ñeïp; ngaøi khoâng baèng loøng vôùi baát cöù caùi ñeïp naøo, moät caùi ñeïp taàm thöôøng: ngaøi tìm kieám chính Caùi Ñeïp, Caùi Ñeïp voâ haïn; vì vaäy, ngaøi tìm thaáy Chuùa Kitoâ, trong Chuùa Kitoâ laø caùi ñeïp ñích thöïc, con ñöôøng cuûa söï soáng, nieàm vui ñích thöïc.
Nhö vaäy, Ratzinger ñaõ aùp duïng cho Giussanni moät luaän ñieåm laâu nay cuûa ngaøi, ñöôïc trình baøy noåi tieáng nhaát taïi Rimini naêm 2002:
Toâi ñaõ nhieàu laàn khaúng ñònh nieàm tin cuûa mình raèng lôøi bieän hoä ñích thöïc cho ñöùc tin Kitoâ giaùo, baèng chöùng thuyeát phuïc nhaát veà chaân lyù cuûa noù, choáng laïi baát cöù söï phuû nhaän naøo, moät maët laø caùc vò thaùnh vaø maët khaùc laø veû ñeïp maø ñöùc tin ñaõ taïo ra.
Tröôùc ñoù trong cuøng baøi phaùt bieåu, Ratzinger ñaõ nhaéc laïi "moät traûi nghieäm khoù queân ñoái vôùi toâi laø buoåi hoøa nhaïc Bach do Leonard Bernstein chæ huy ôû Munich sau caùi cheát ñoät ngoät cuûa Karl Richter."
"Toâi ngoài caïnh Giaùm muïc Tin Laønh Hanselmann," ngaøi noùi. "Khi noát nhaïc cuoái cuøng vang leân ñaày chieán thaéng, chuùng toâi töï nhieân nhìn nhau vaø cuõng töï nhieân noùi: 'Ai ñaõ nghe ñieàu naøy ñeàu bieát raèng ñöùc tin laø chaân thaät.'"
Ratzinger cuõng lôùn leân trong moâi tröôøng aâm nhaïc phong phuù; ngaøi moâ taû queâ höông mình thuoäc veà "vuøng Mozart cuûa Bavaria."
Trong baøi dieãn thuyeát ñaày tính giaùo huaán maø ngaøi ñaõ trình baøy taïi Rimini naêm 1990, Ratzinger ñaõ ñeà caäp ñeán vaán ñeà caûi caùch ñích thöïc trong Giaùo hoäi. Khoaûng 25 naêm sau Coâng ñoàng Vatican II, ngaøi ñaõ tìm hieåu yù nghóa cuûa caûi caùch chaân chính vaø giaû doái. Ñieàu gì caàn phaûi thay ñoåi ñeå nhöõng gì khoâng thay ñoåi - Tin Möøng, kho taøng ñöùc tin, truyeàn thoáng thaùnh thieän - coù theå ñöôïc khaùm phaù laïi?
Naêm 1990, ngaøi ñaõ choïn moät hình aûnh ngheä thuaät, moät trong nhöõng hình aûnh noåi tieáng nhaát cuûa ngheä só ñöôïc ca ngôïi nhaát trong lòch söû.
"Vôùi taàm nhìn ngheä thuaät cuûa mình, Michelangelo ñaõ nhìn thaáy trong khoái ñaù tröôùc maët hình aûnh aån giaáu beân döôùi, chôø ñôïi ñöôïc giaûi phoùng vaø ñöa ra aùnh saùng," Ratzinger noùi. "Theo quan ñieåm cuûa oâng, nhieäm vuï cuûa ngöôøi ngheä só chæ ñôn giaûn laø loaïi boû nhöõng gì vaãn coøn che phuû hình aûnh ñoù. Michelangelo coi hoaït ñoäng ngheä thuaät ñích thöïc laø ñöa moät ñieàu gì ñoù ra aùnh saùng, giaûi phoùng noù, chöù khoâng phaûi laø 'taïo ra' noù."
Ngöôøi ngheä só giaûi phoùng, hay tieát loä, moät veû ñeïp voán ñaõ hieän höõu. Söï maëc khaûi chính laø söï hieåu bieát cuûa Kitoâ giaùo veà thöïc taïi. Sau khi ñeà caäp ñeán ngöôøi ngheä só, Ratzinger tieáp tuïc... Ngaøi höôùng ñeán moät trong nhöõng vò thaùnh maø ngaøi yeâu thích nhaát.
"YÙ töôûng töông töï ñöôïc aùp duïng vaøo nhaân hoïc ñaõ theå hieän roõ raøng trong Thaùnh Bonaventura, ngöôøi ñaõ giaûi thích haønh trình maø con ngöôøi trôû neân chaân thaät baèng caùch söû duïng hình aûnh cuûa nhaø ñieâu khaéc," Ratzinger giaûi thích. "Vì vaäy, ñoái vôùi con ngöôøi cuõng vaäy: ñeå hình aûnh cuûa Chuùa coù theå toûa saùng trong hoï, treân heát, vaø tröôùc heát, hoï phaûi ñoùn nhaän söï thanh taåy maø qua ñoù nhaø ñieâu khaéc, töùc laø Chuùa, giaûi thoaùt khoûi hoï taát caû nhöõng maûnh vuïn che khuaát khía caïnh chaân thöïc cuûa baûn theå, khieán hoï troâng khoâng hôn gì moät khoái ñaù thoâ keäch, trong khi thöïc söï hình aûnh thaàn thieâng ngöï trò trong anh ta."
Ngöôøi ngheä só tieát loä hình töôïng trong ñaù caåm thaïch. Ngöôøi Ngheä só Thaàn Thieâng tieát loä söï thaùnh thieän naèm trong buïi ñaát. Ñoäng löïc cuûa söï maëc khaûi laø tình yeâu; tình yeâu cuûa ngöôøi ngheä só daønh cho ñoái töôïng cuûa mình, tình yeâu cuûa Chuùa daønh cho con ngöôøi.
Thaàn Khuùc tieát loä yù nghóa cuûa vieäc chính tình yeâu laøm chuyeån ñoäng maët trôøi vaø caùc vì sao khaùc. Ñoái vôùi Hieäp Thoâng vaø Giaûi Phoùng, Rimini laø moät tuyeân ngoân taäp theå raèng veû ñeïp laø phöông tieän chính cuûa söï maëc khaûi ñoù. Ñieàu ñoù chaéc chaén raát phuø hôïp vôùi Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV, moät ngöôøi con cuûa Thaùnh Augustinoâ, ngöôøi ñaõ muoän maøng yeâu meán caùi ñeïp, "vónh haèng, vónh haèng". Khoâng nghi ngôø gì nöõa, Ñöùc Leo haún ñaõ ñoïc Ratzinger ôû Rimini tröôùc chuyeán thaêm cuûa ngaøi vaø seõ ñöa ra caùch hieåu rieâng cuûa ngaøi veà söùc maïnh naêng ñoäng cuûa Tình yeâu trong thôøi ñaïi kyõ thuaät soá.