Thaùnh nhaïc laø ñeå toân vinh Chuùa
vaø thaùnh hoùa caùc tín höõu
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Thaùnh nhaïc laø ñeå toân vinh Chuùa vaø thaùnh hoùa caùc tín höõu.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 20-08-2026) - Luùc 10 giôø saùng thöù Tö, ngaøy 19 thaùng Taùm naêm 2026, gioáng nhö tuaàn tröôùc, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung hôn naêm ngaøn tín höõu haønh höông, dieãn ra beân trong Ñeàn thôø Thaùnh Pheâroâ.
Ñöùc Thaùnh cha tieán vaøo Ñeàn thôø tröôùc 15 phuùt ñeå baét tay chaøo caùc tín höõu ñöùng doïc theo loái ñi töø döôùi tieán leân baøn thôø.
Hieän dieän trong buoåi tieáp kieán cuõng coù hai giaùm muïc vaø ñoâng ñaûo caùc nöõ tu.
Nhö thöôøng leä, buoåi tieáp kieán ñöôïc môû ñaàu vôùi phaàn laéng nghe lôøi Chuùa ñöôïc caùc ñoäc vieân coâng boá baèng chín ngoân ngöõ, nhö YÙ, Phaùp, Anh, Ñöùc, Taây Ban Nha, Boà Ñaøo Nha, tieáng Hoa vaø Araäp, qua ñoaïn saùch thaùnh trích töø thö thaùnh Phaoloâ gôûi caùc tín höõu thaønh Colosseâ: (Cl 3,16-17):
"Öôùc gì lôøi Chuùa Kitoâ cö nguï doài daøo giöõa anh em. Anh em haõy duøng moïi söï khoân ngoan maø daïy doã vaø khuyeân nhuû nhau. Haõy ñem taát caû taâm tình maø haùt thaùnh vònh, thaùnh thi vaø nhöõng baøi ca do Thaùnh Thaàn linh höùng ñeå chuùc tuïng Thieân Chuùa. Vaø baát cöù laøm gì, noùi hay laøm, anh em haõy laøm taát caû nhaân danh Chuùa Gieâsu, vaø nhôø Ngöôøi maø caûm taï Thieân Chuùa Cha."
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo tieáp ñoù, Ñöùc Thaùnh cha tieáp tuïc loaït baøi veà Coâng ñoàng chung Vatican II, vôùi Hieán cheá Sacrosanctum Concilium veà Phuïng vuï trong maàu nhieäm cuûa Giaùo hoäi. Baøi thöù baûy cuûa Hieán cheá naøy coù ñeà taøi laø: "Thaùnh nhaïc".
Môû ñaàu baøi huaán giaùo, Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán! Chöông VI trong Hieán cheá Sacrosanctum Concilium (SC) cuûa Coâng ñoàng Vaticanoâ II ñöôïc daønh cho thaùnh nhaïc. Hieán cheá khaúng ñònh: "Truyeàn thoáng aâm nhaïc cuûa Hoäi thaùnh laø moät kho taøng voâ giaù, troåi vöôït treân caùc hình thöùc ngheä thuaät khaùc, nhaát laø vì thaùnh ca, khi gaén lieàn vôùi lôøi ca, laø moät phaàn caàn thieát vaø khoâng theå taùch rôøi cuûa phuïng vuï troïng theå" (SC, 112). Hieán cheá cuõng xaùc ñònh: "Thaùnh nhaïc seõ caøng thaùnh thieän hôn khi caøng gaén boù maät thieát vôùi haønh ñoäng phuïng vuï, hoaëc baèng caùch dieãn taû lôøi caàu nguyeän caùch dòu daøng hôn vaø coå voõ söï ñoàng taâm nhaát trí, hoaëc baèng caùch laøm cho caùc nghi thöùc thaùnh theâm phaàn long troïng" (ibid.).
ÔÛ ñaây chuùng ta tìm thaáy coát loõi cuûa giaùo huaán Coâng ñoàng, moät giaùo huaán xaùc nhaän vaø ñaøo saâu chöùc naêng phuïc vuï cuûa aâm nhaïc trong phuïng vuï, voán ñaõ ñöôïc Thaùnh Pioâ X laøm noåi baät trong Töï saéc Inter sollicitudines, ngaøy 22 thaùng Möôøi Moät naêm 1903. Thaät vaäy, aâm nhaïc laø moät phaàn cuûa haønh ñoäng phuïng vuï chöù khoâng phaûi chæ laø vaät trang trí cho vieäc cöû haønh. Trong phuïng vuï, haùt vaø chôi nhaïc coù nghóa laø caàu nguyeän, hoøa nhòp con tim mình vôùi con tim cuûa caùc anh chò em vaø vôùi Thieân Chuùa, trong söï tham döï tích cöïc vaøo maàu nhieäm ñöôïc cöû haønh. Caùch ñaëc bieät, aâm nhaïc dieãn taû chieàu kích tình caûm cuûa lôøi caàu nguyeän, nhö Thaùnh Augustinoâ khaúng ñònh: "Cantare amantis est", nghóa laø "haùt laø vieäc cuûa ngöôøi yeâu meán" (Sermo 336, 1). Ñieàu naøy raát quan troïng, bôûi vì noù giuùp môû roäng taâm hoàn tröôùc hoaït ñoäng cuûa Thieân Chuùa trong aân suûng vaø ñeå cho aân suûng aáy uoán naén mình.
Ngoaøi ra, thaùnh ca thuùc ñaåy söï hieäp thoâng. Qua söï hoøa quyeän cuûa caùc gioïng haùt, thaùnh ca goùp phaàn keát hôïp caùc taâm hoàn, vöôït qua nhöõng khaùc bieät giöõa con ngöôøi vôùi nhau vaø quy tuï moïi ngöôøi trong lôøi ca ngôïi Thieân Chuùa. Nhö theá, thaùnh ca trôû thaønh moät cuoäc hieån linh cuûa Hoäi thaùnh, moät söï bieåu loä höõu hình cuûa moái hieäp thoâng voán thuoäc veà chính baûn tính cuûa Hoäi thaùnh. Töø giaù trò thaàn hoïc saâu xa cuûa thaùnh ca, vôùi tö caùch laø moät phaàn khoâng theå thieáu cuûa haønh ñoäng phuïng vuï, phaùt sinh moät soá ñoøi hoûi. Tröôùc heát, vöôït leân treân nhöõng traøo löu thôøi thöôïng hay nhöõng caûm thöùc rieâng bieät cuûa caùc taùc giaû, thaùnh ca phaûi ñaùp öùng, ôû moïi caáp ñoä, ñieàu gì thích hôïp nhaát vôùi thôøi ñieåm cöû haønh. Veà hình thöùc, ñaëc bieät xeùt veà phöông dieän giai ñieäu, thaùnh ca phaûi ñoàng thôøi cao quyù vaø ñôn giaûn, coù chaát löôïng aâm nhaïc cao nhöng cuõng deã thöïc hieän, nhaát laø khi ñöôïc daønh cho toaøn theå coäng ñoaøn cuøng haùt (x. SC, 121).
Cuõng vì lyù do ñoù, Coâng ñoàng khuyeán nghò raèng caùc baûn vaên cuõng phaûi thích hôïp, saâu saéc nhöng ñoàng thôøi deã hieåu, ñöôïc laáy caûm höùng chuû yeáu töø Thaùnh Kinh, caùc saùch phuïng vuï vaø truyeàn thoáng linh ñaïo cuûa Hoäi thaùnh. Veà ñieåm naøy caàn phaûi caån troïng, ñeå giöõ cho soáng ñoäng vaø phaùt trieån ñoäng naêng ñöôïc dieãn taû trong nguyeân taéc coå xöa: "lex orandi lex credendi", nghóa laø luaät caàu nguyeän cuõng laø luaät ñöùc tin.
Hieán cheá Sacrosanctum Concilium daønh moät phaàn ñaùng keå cho chuû ñeà söï tham döï tích cöïc cuûa caùc tín höõu (x. soá 114). Söï tham döï naøy "phaûi ñöôïc hieåu [...] khôûi ñi töø moät yù thöùc saâu xa hôn veà maàu nhieäm ñöôïc cöû haønh vaø moái töông quan cuûa maàu nhieäm aáy vôùi ñôøi soáng haèng ngaøy" (Beâneâñictoâ XVI, Toâng huaán Sacramentum caritatis, 52), trong "tinh thaàn hoaùn caûi khoâng ngöøng, voán phaûi laø ñaëc ñieåm cuûa ñôøi soáng moïi tín höõu" (ibid., 55). Coøn veà caùch thöùc cuï theå maø söï tham döï naøy coù theå ñöôïc thöïc hieän qua vai troø ñaëc thuø cuûa thaùnh nhaïc. Hieán cheá ñöa ra moät caâu traû lôøi roõ raøng: "Phaûi chaêm lo caùc lôøi tung hoâ cuûa tín höõu, caùc caâu ñaùp, vieäc haùt thaùnh vònh, caùc ñieäp ca, caùc baøi haùt" vaø "söï thinh laëng thaùnh" (SC, 30). Ñoàng thôøi, Hieán cheá khuyeán khích moãi ngöôøi, duø laø thöøa taùc vieân hay tín höõu, phaûi thöïc hieän "taát caû vaø chæ nhöõng gì, theo baûn chaát cuûa nghi thöùc vaø caùc quy luaät phuïng vuï, thuoäc veà phaàn mình" (SC, 28), trong söï quaân bình haøi hoøa giöõa caùc thöøa taùc vuï khaùc nhau, caùc phaàn tham döï khaùc nhau vaø nhöõng thôøi khaéc thinh laëng.
Coâng ñoàng cuõng daønh giaù trò lôùn lao cho nhaïc bình ca (Greâgoârioâ), tuy khoâng loaïi tröø nhöõng theå loaïi thaùnh nhaïc khaùc khoûi vieäc cöû haønh. Coâng ñoàng cuõng ñaëc bieät löu taâm ñeán ñaøn organ oáng (x. SC, 120). Vieäc söû duïng nhöõng nhaïc cuï khaùc ñöôïc chaáp nhaän "mieãn laø chuùng thích hôïp vôùi vieäc söû duïng trong thaùnh thieâng hoaëc coù theå thích nghi vôùi vieäc söû duïng aáy, phuø hôïp vôùi phaåm giaù cuûa ñeàn thôø vaø thöïc söï goùp phaàn xaây döïng caùc tín höõu" (SC, 120).
Moät chuû ñeà ñöôïc ñaëc bieät quan taâm trong coâng cuoäc canh taân cuûa Coâng ñoàng laø hoäi nhaäp vaên hoùa, keå caû trong lónh vöïc thaùnh nhaïc. Ñaëc bieät, lieân quan ñeán caùc truyeàn thoáng aâm nhaïc cuûa nhöõng neàn vaên hoùa khaùc nhau, Coâng ñoàng nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa vieäc nghieâm tuùc löu taâm ñeán chuùng, vì chuùng laø moät phaàn cuûa ñôøi soáng toân giaùo vaø xaõ hoäi cuûa con ngöôøi. Vì theá, moät maët, Coâng ñoàng khuyeán nghò phaûi thuùc ñaåy nôi moïi ngöôøi moät "neàn giaùo duïc thích ñaùng veà caûm thöùc toân giaùo" (SC, 119); maët khaùc, "trong möùc ñoä coù theå [...], phaûi coå voõ aâm nhaïc truyeàn thoáng cuûa caùc daân toäc aáy, caû trong caùc tröôøng hoïc laãn trong caùc vieäc cöû haønh thaùnh" (ibid.).
Trong boái caûnh phuïng vuï, ca ñoaøn (schola cantorum) ñöôïc trao moät nhieäm vuï ñaëc bieät. Ñaây laø moät phöông theá muïc vuï ñöôïc khuyeán khích phaùt trieån, vôùi nhieäm vuï "lo lieäu vieäc thöïc hieän chính xaùc nhöõng phaàn thuoäc veà mình, theo caùc theå loaïi thaùnh ca khaùc nhau, vaø khuyeán khích caùc tín höõu tham gia tích cöïc vaøo vieäc ca haùt" (Boä Nghi leã, Huaán thò Musicam sacram, 19).
Ñeå ñaït ñöôïc muïc ñích naøy, nhaïc só saùng taùc thaùnh nhaïc ñöôïc môøi goïi hieåu bieát vaø gìn giöõ kho taøng aâm nhaïc cuûa Hoäi thaùnh, ñeå cho kho taøng aáy truyeàn caûm höùng cho mình trong vieäc saùng taùc nhöõng taùc phaåm môùi phuïc vuï phuïng vuï, ñoàng thôøi toân troïng caûm thöùc cuûa thôøi ñaïi vaø nhöõng truyeàn thoáng vaên hoùa khaùc nhau. Nhôø ñoù, thaùnh nhaïc coù theå "thanh luyeän vieäc thôø phöôïng khoûi nhöõng khieám khuyeát veà phong caùch, khoûi nhöõng hình thöùc dieãn taû caåu thaû, khoûi nhöõng baûn nhaïc vaø baûn vaên sô saøi, khoâng töông xöùng vôùi söï cao caû cuûa haønh vi ñöôïc cöû haønh, ñeå baûo ñaûm phaåm giaù vaø tính toát ñeïp cuûa caùc hình thöùc trong aâm nhaïc phuïng vuï" (Thaùnh Gioan Phaoloâ II, Thuû buùt saéc veà thaùnh nhaïc, 22 thaùng 11 naêm 2003, 3).
Vì taát caû nhöõng lyù do aáy, caùc Nghò phuï Coâng ñoàng khuyeán nghò thuùc ñaåy vieäc ñaøo taïo vaø thöïc haønh thaùnh nhaïc "trong caùc chuûng vieän, caùc taäp vieän cuûa caùc tu só nam nöõ vaø caùc hoïc vieän, cuõng nhö trong caùc cô sôû vaø tröôøng hoïc Coâng giaùo khaùc" (SC, 115), ñoàng thôøi baûo ñaûm cho caùc nhaïc só vaø ca vieân moät neàn ñaøo taïo phuïng vuï vöõng chaéc (x. ibid.).
Vaø Ñöùc Thaùnh cha keát luaän: Anh chò em thaân meán, caùc Giaùo phuï ñaõ ñaùnh giaù raát cao thaùnh ca phuïng vuï, nhö moät bieåu töôïng cuûa söï hieäp thoâng trong Hoäi thaùnh. Vì theá, chuùng ta coù theå keát thuùc baèng nhöõng lôøi tuyeät ñeïp cuûa Thaùnh Inhaxioâ thaønh Antioâkia: "Anh em, töøng ngöôøi moät, haõy trôû thaønh moät ca ñoaøn, ñeå nhôø hoøa hôïp trong söï ñoàng thanh vaø ñoùn nhaän cuøng moät cung ñieäu cuûa Thieân Chuùa trong söï hieäp nhaát, anh em coù theå ñoàng thanh haùt qua Ñöùc Gieâsu Kitoâ leân Chuùa Cha, ñeå Ngöôøi laéng nghe anh em vaø, qua nhöõng vieäc laønh anh em thöïc hieän, Ngöôøi nhaän bieát anh em laø nhöõng chi theå cuûa Con Ngöôøi" (Thö göûi tín höõu EÂpheâsoâ, 4, 2).
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau baøi giaùo lyù baèng tieáng YÙ treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng chín thöù tieáng khaùc nhau, keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa Ñöùc Thaùnh cha.
Chaúng haïn, khi chaøo baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu noùi tieáng Phaùp, ñaëc bieät laø caùc khaùch haønh höông ñeán töø Burkina Faso vaø Bôø Bieån Ngaø. Anh chò em thaân meán, öôùc gì söï tham döï tích cöïc cuûa caùc tín höõu qua vieäc haùt thaùnh ca phuïng vuï cuûng coá nhöõng moái daây yeâu thöông vaø hieäp nhaát trong Daân Thieân Chuùa, ñoàng thôøi trôû neân daáu chæ cuûa söï hieäp thoâng trong Hoäi thaùnh. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho anh chò em!
Vôùi caùc tín höõu Ba Lan, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu Ba Lan! Ngaøy 23 thaùng Taùm saép tôùi laø Ngaøy chaâu AÂu töôûng nieäm caùc naïn nhaân cuûa chuû nghóa Stalin vaø chuû nghóa Quoác xaõ. Trong ngaøy naøy, trong phuïng vuï, ngöôøi ta töôûng nhôù Wladyslaw Findysz, moät linh muïc vaø laø ngöôøi Ba Lan ñaàu tieân ñöôïc phong chaân phöôùc vôùi tö caùch laø vò töû ñaïo trong caùc cuoäc baùch haïi cuûa cheá ñoä coäng saûn. Trong thôøi gian Coâng ñoàng Vaticanoâ II, ngaøi ñaõ naâng ñôõ caùch thieâng lieâng coâng cuoäc cuûa Coâng ñoàng, ñoàng thôøi loâi cuoán caùc tín höõu tham gia vaøo "Coâng cuoäc Coâng ñoàng veà loøng nhaân aùi", baèng nhöõng vieäc baùc aùi vaø canh taân luaân lyù.
Öôùc gì chöùng taù cuûa ngaøi nhaéc nhôû chuùng ta raèng neàn vaên minh tình yeâu ñöôïc xaây döïng baèng vieäc tha thöù vaø chieán thaéng söï döõ baèng ñieàu thieän. Xin ban pheùp laønh cuûa toâi ñeán taát caû anh chò em!
Sau khi chaøo baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, nhö tieáng Anh, Ñöùc, tieáng Hoa, Araäp, Boà ñaøo Nha, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ:
"Toâi thaân aùi chaøo möøng caùc khaùch haønh höông noùi tieáng YÙ. Caùch rieâng, toâi chaøo caùc nöõ tu Doøng Nöõ Töû Ñöùc Meï Chuùa Quan Phoøng, ñang quy tuï ñeå tham döï Toång Tu nghò cuûa Hoäi doøng, vaø khuyeán khích caùc chò laøm soáng laïi ngoïn löûa baùc aùi voán ñaõ ghi daáu cuoäc ñôøi cuûa Ñaáng Saùng laäp, Meï ñaùng kính Elena Bettini.
Toâi cuõng chaøo caùc tín höõu thuoäc caùc giaùo xöù Macchia Valforte, Castello di Godego vaø caùc tín höõu thuoäc Ñôn vò Muïc vuï Ponteranica, cuõng nhö ca ñoaøn Serpeddì cuûa Sinnai. Toâi môøi goïi taát caû anh chò em haõy vui möøng laøm chöùng cho tình yeâu cuûa Chuùa Kitoâ daønh cho moïi thuï taïo.
Sau cuøng, toâi höôùng taâm tö ñeán caùc baïn treû, nhöõng ngöôøi ñau yeáu vaø caùc ñoâi vôï choàng môùi cöôùi. Toâi muoán môøi goïi moãi ngöôøi haõy luoân vun ñaép nôi chính mình moät yù thöùc ñích thöïc veà hoøa bình.
Anh chò em haõy coù moät xaùc tín chaân thaønh raèng hoøa bình laø moät thieän ích quyù giaù vaø cao caû, vaø ñeå xaây döïng hoøa bình caàn phaûi coù moät söï daán thaân maïnh meõ vaø beàn bæ, thaønh thaät vaø chaân thöïc böôùc ñi treân nhöõng con ñöôøng kieán taïo vaø cuûng coá hoøa bình trong xaõ hoäi.
Toâi ban pheùp laønh cuûa toâi ñeán taát caû anh chò em!
Sau khi keát thuùc buoåi tieáp kieán, Ñöùc Thaùnh cha coøn löu laïi chaøo thaêm nhieàu ngöôøi khuyeát taät ñöôïc xeáp ngoài ôû haøng ñaàu tieân, tröôùc khi baét tay vaø chuïp hình vôùi caùc ñoâi taân hoân vaø nhieàu ngöôøi khaùc.