Vöôøn rau cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng ôû Vatican
trôû thaønh vöôøn canh taùc höõu cô 100%
Vöôøn rau cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng ôû Vatican trôû thaønh vöôøn canh taùc höõu cô 100%.
Phuùc Nhaïc
Vatican (RVA News 20-08-2026) - Vöôøn rau naèm caïnh Ñan vieän Mater Ecclesiae, Meï Giaùo hoäi, ôû noäi thaønh Vatican, nay ñaõ chuyeån hoaøn toaøn sang phöông thöùc canh taùc höõu cô.
Theo höôùng ñi ñöôïc gôïi leân töø Thoâng ñieäp cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ, Laudato sì, muïc tieâu cuûa vieäc canh taùc khoâng phaûi laø ñaït saûn löôïng toái ña, nhöng laø toân troïng thôøi gian phaùt trieån cuûa töøng loaïi caây vaø toân troïng ñaát ñai.
Ñoù cuõng chính laø tinh thaàn "chaêm soùc coâng trình taïo döïng" maø Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV ñaõ nhaéc ñeán vaøo naêm 2025, trong moät baøi phaùt bieåu vôùi caùc kyõ sö noâng nghieäp vaø caùc chuyeân gia laâm nghieäp Italia. Khi aáy, ngaøi môøi goïi hoï nhìn nhaän coâng vieäc cuûa mình nhö "moät hình thöùc cuï theå cuûa tình baùc aùi ñoái vôùi Meï Ñaát cuûa chuùng ta vaø ñoái vôùi caùc theá heä seõ ñeán", bôûi vì ñaát ñai "khoâng phaûi laø moät vaät sôû höõu, nhöng laø moät moùn quaø", vaø ngöôøi canh taùc ñaát "vôùi söï toân troïng vaø khoân ngoan seõ tham döï vaøo coâng trình saùng taïo cuûa Thieân Chuùa".
Canh taùc toân troïng ñaát ñai
Hoài tröôùc, taïi Vöôøn rau Vatican ngöôøi ta söû duïng phaân chuoàng laáy töø khu vöïc Giaùo hoaøng ôû Castel Gandolfo. Ngaøy nay, chæ söû duïng phaân boùn daïng vieân ñaõ ñöôïc chöùng nhaän, ñöôïc löïa choïn tuøy theo muøa vuï vaø loaïi caây caàn ñöôïc hoã trôï. Caùc phöông phaùp canh taùc noâng hoïc toát cuõng giuùp giaûm nhu caàu söû duïng caùc saûn phaåm baûo veä thöïc vaät, vì soá löôïng vaø hoaït ñoäng cuûa caùc loaøi saâu beänh ñöôïc kieåm soaùt ñeå duy trì döôùi ngöôõng gaây thieät haïi.
Ngoaøi ra, moïi laàn xöû lyù ñeàu ñöôïc ghi cheùp trong moät "soå nhaät kyù canh taùc", theo quy ñònh phaùp luaät ñoái vôùi nhöõng phöông phaùp xöû lyù ñoøi hoûi ngöôøi söû duïng phaûi coù giaáy pheùp chuyeân moân; trong khi caùc chaát coù nguoàn goác töï nhieân thì khoâng caàn phaûi ñaêng kyù.
Ñoä phì nhieâu cuûa ñaát ñöôïc duy trì baèng nhöõng kyõ thuaät chuyeân bieät. Trong ñoù coù luaân canh caây troàng, vôùi caùc loaïi caây hoï ñaäu nhö ñaäu que, voán coù khaû naêng töï nhieân coá ñònh nitô. Naêm nay, ngöôøi ta cuõng ñang thöû nghieäm treân caây caø chua moät loaïi phaân boùn coù nguoàn goác töø rong bieån.
Caùc caây gioáng ñöôïc ñöa töø beân ngoaøi vaøo vaø ñaõ ñöôïc xöû lyù theo nhöõng tieâu chuaån töï nhieân. Ngöôøi ta öu tieân söû duïng caây gioáng mua töø beân ngoaøi thay vì töï laøm vöôøn öôm, nhaèm haïn cheá nguy cô phaùt taùn caùc beänh lyù treân caây coù theå gaây toån haïi cho toaøn boä vuï muøa. Tuy nhieân, hieän nay vieäc xaây döïng moät vöôøn öôm noäi boä cuõng ñang ñöôïc nghieân cöùu, cuøng vôùi moät nhaø kính daønh cho caây bonsai.
Caùc nöõ tu laøm vieäc cuøng moät ngöôøi laøm vöôøn vaø caùc coäng taùc vieân treû
Khu ñaát naøy do Sôû Vöôøn vaø Moâi tröôøng phuï traùch, döôùi söï ñieàu haønh cuûa kyõ sö laâm nghieäp Stefano Giampaolo, tröôûng Sôû, thuoäc Ban Cô sôû Haï taàng vaø Dòch vuï cuûa Chính quyeàn Nhaø nöôùc Thaønh Vatican, do giaùm ñoác Salvatore Farina laõnh ñaïo.
Ngöôøi tröïc tieáp chaêm soùc khu vöôøn moãi ngaøy, traûi treân boán khu ruoäng baäc thang vôùi dieän tích canh taùc chöa ñeán 400 meùt vuoâng, laø moät ngöôøi laøm vöôøn giaøu kinh nghieäm, Gilberto Bianchi.
Trong moät thôøi gian gaàn ñaây, coâng vieäc cuûa oâng coøn coù söï hoã trôï cuûa moät nhoùm coäng taùc vieân treû. OÂng ñang töøng böôùc truyeàn laïi cho hoï kinh nghieäm quyù baùu cuûa mình, ñeå thöù tri thöùc ñöôïc taïo neân töø nhöõng coâng vieäc nhoû beù haèng ngaøy aáy khoâng bò mai moät nhöng ñöôïc gìn giöõ, gioáng nhö caùch ñaõ dieãn ra töø nhieàu theá kyû tröôùc, khi nhöõng kieán thöùc ñöôïc truyeàn töø ñan vieän naøy sang ñan vieän khaùc.
Caùc nöõ tu hoã trôï oâng baèng caùch, tuøy töøng thôøi ñieåm, cho bieát nhöõng loaïi caây troàng naøo caàn thieát, luoân toân troïng muøa vuï vaø nhöõng gì ñaát ñai coù theå cung caáp trong töøng thôøi kyø.
Cho ñeán ngaøy nay, vieäc töôùi tieâu vaãn hoaøn toaøn ñöôïc thöïc hieän baèng tay.
Chæ söû duïng caùc saûn phaåm theo muøa
Lòch canh taùc hoaøn toaøn tuaân theo tính thôøi vuï: toûi töôi, huùng queá, caây gioáng, ôùt - trong ñoù coù moät gioáng ôùt Peru noåi tieáng vì ñoä cay maïnh - caùc loaïi caây hoï cam quyùt vaø bí, voán coù theå tieáp tuïc chín cho ñeán thaùng Möôøi Moät. Naêm nay, theo yeâu caàu cuûa caùc nöõ tu, nhöõng caây kiwi ñaàu tieân cuõng ñaõ ñöôïc troàng.
Töø cuoái thaùng Taùm ñeán ñaàu thaùng Chín, vieäc gieo troàng vuï ñoâng baét ñaàu, vôùi caûi baép, boâng caûi xanh, rau bina vaø xaø laùch.
Thaùng Naêm laø thaùng caây coái phaùt trieån phong phuù nhaát. Muøa heø, vì thôøi tieát noùng, laø muøa khoù khaên nhaát. Khi aáy, caùc loaïi caây nhö caø chua, caø tím, ôùt chuoâng, ñaäu que, bí ngoøi vaø döa leo - trong ñoù coù caû gioáng döa leo vuøng Puglia - böôùc vaøo giai ñoaïn cuoái cuûa chu kyø sinh tröôûng.
Caùc caây hoï cam quyùt trong khu vöôøn laø nhöõng caây coù tuoåi ñôøi haøng theá kyû, khoaûng 150 naêm tuoåi. Qua thôøi gian, treân chuùng ñaõ ñöôïc gheùp nhieàu gioáng khaùc nhau maø hieän nay gaàn nhö khoâng coøn tìm thaáy treân thò tröôøng.
Ñöôïc troàng hoaøn toaøn khoâng söû duïng baát kyø phöông phaùp xöû lyù hoùa chaát naøo, traùi caây thaäm chí coù theå aên caû voû. Caùc nöõ tu vaãn duøng chuùng ñeå laøm möùt, voû traùi caây taåm ñöôøng vaø baùnh quy; moät phaàn ñöôïc bieáu taëng cho khaùch, moät phaàn ñöôïc ñem baùn.
Qua nhieàu naêm, saûn phaåm töø khu ñaát nhoû naøy cuõng ñaõ ñöôïc cung caáp cho nhöõng hoaït ñoäng baùc aùi, chaúng haïn nhö Casa Dono di Maria. Hoaït ñoäng phuïc vuï baùc aùi naøy hieän ñang ñöôïc khoâi phuïc vaø tieáp tuïc hoaït ñoäng vôùi moät tinh thaàn vaø söï daán thaân môùi.
Moät khu vöôøn coù lòch söû 800 naêm
Lòch söû cuûa khu vöôøn nhoû naøy baét ñaàu töø thôøi Trung Coå. Chính Ñöùc Giaùo hoaøng Nicoâla III Orsini, khi chuyeån nôi cö truù cuûa caùc Ñöùc Giaùo hoaøng töø Laterano veà Vatican trong khoaûng thôøi gian töø naêm 1277 ñeán 1280, ñaõ cho xaây döïng moät vöôøn caây aên traùi vaø moät khu viridarium thöïc söï, ñöôïc bao quanh bôûi nhöõng böùc töôøng môùi.
Ñoù laø moät khoâng gian saûn xuaát goùp phaàn cung caáp thöïc phaåm cho baøn aên cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng.
Taùm theá kyû sau, muïc ñích aáy vaãn chöa maát ñi. Noù gaàn nhö ñöôïc tieáp noái nguyeân veïn ngay beân caïnh ñan vieän do Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II mong muoán vaø ñöôïc xaây döïng trong khoaûng thôøi gian töø naêm 1992 ñeán 1994, ñeå ngay giöõa loøng Giaùo hoäi luoân coù moät coäng ñoaøn ñan só soáng ñôøi noäi vi, chuyeân chaêm caàu nguyeän cho Ñöùc Giaùo hoaøng.
Chính caùc nöõ tu, ngay töø ñaàu, ñaõ tröïc tieáp canh taùc maûnh ñaát naøy. "Canh taùc laø moät lôøi caàu nguyeän ñöôïc thöïc hieän baèng ñoâi tay", nöõ ñan vieän tröôûng Bieån Ñöùc Maria Sofia Cichetti, khi aáy laø beà treân ñan vieän, ñaõ keå nhö vaäy vôùi L'Osservatore Romano ngaøy 26 thaùng Taùm naêm 2009.
Giöõa chính nhöõng luoáng rau aáy, Ñöùc Beâneâñictoâ XVI, khi ñaõ trôû thaønh nguyeân Giaùo hoaøng, cuõng töøng thích ñi daïo trong nhöõng ngaøy daønh cho vieäc caàu nguyeän vaø hoïc hoûi.
(Vatican News 18-8-2026)