"Haõy ngaên Israel laïi",
ñoù cuõng laø vì lôïi ích cuûa chính ngöôøi Israel!
"Haõy ngaên Israel laïi", ñoù cuõng laø vì lôïi ích cuûa chính ngöôøi Israel!
Phuùc Nhaïc
Gaza (RVA News 18-08-2026) - Dö luaän quoác teá ñang baát ñoàng vaø phaãn noä veà söï loäng haønh cuûa nhöõng ngöôøi Do thaùi ôû Israel, khi bao vaây caùc laøng maïc Palestine taïi mieàn Bôø Taây töø nhieàu ngaøy nay.
Trong moät baøi phoå bieán hoâm 17 thaùng Taùm naêm 2026, trang maïng "Kim chæ nam môùi haèng ngaøy" (La Nuova Bussola quotidiana), kyù giaû Scopelliti coi ñaây laø moät thaûm traïng nhaân ñaïo vaø vieát:
"Vieäc nhöõng ngöôøi Israel aáy bao vaây vaø taán coâng laøng maïc cuûa ngöôøi Palestine noùi treân chæ laø haønh ñoäng môùi nhaát trong moät chuoãi daøi baïo löïc. Caàn phaûi ngaên chaën chính phuû vaø boä maùy quaân söï Israel khi hoï gaây ra nhöõng söï taøn phaù khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc; nhöng treân heát, caàn phaûi phaù vôõ chuoãi kinh hoaøng ñang bieán ngöôøi Israel vaø ngöôøi Palestine thaønh nhöõng tuø nhaân cuûa loøng haän thuø, bôûi vì taát caû moïi ngöôøi ñeàu coù quyeàn ñöôïc soáng trong hoøa bình.
Moät gia ñình Palestine bò bao vaây trong nhieàu ngaøy vaø buoäc phaûi soáng co cuïm trong chính ngoâi nhaø cuûa mình; nhöõng ñoàn ñieàn oâliu bò phoùng hoûa, nhaø cöûa bò phaù huûy, chuû nhaân bò ñe doïa vaø buoäc phaûi rôøi boû nhaø cöûa. Ñoù laø nhöõng gì ñang xaûy ra taïi Palestine, trong söï im laëng hoaøn toaøn vaø, quaù thöôøng xuyeân, vôùi thaùi ñoä dung tuùng ñoái vôùi chính phuû Netanyahu.
"Haõy ngaên Israel laïi": ñoù laø tieáng keâu ñang vang leân töø moät vuøng ñaát coù gaàn saùu trieäu ngöôøi sinh soáng giöõa mieàn Bôø Taây vaø Daûi Gaza. Ñeán moät luùc naøo ñoù, nhöõng lôøi noùi vaø lôøi keâu goïi phaûi chaám döùt, chæ coøn laïi thöïc taïi vôùi nhöõng ngöôøi cheát, nhöõng ñoáng ñoå naùt, nhöõng gia ñình tan vôõ, nhöõng treû moà coâi, nhöõng ngöôøi buoäc phaûi chaïy troán, caùc beänh vieän vaø cô sôû haï taàng bò taøn phaù: moät daân toäc ñaõ phaûi traû moät caùi giaù quaù ñaét trong thôøi gian quaù laâu. Ngöôøi ta coù theå vieát ra caû doøng soâng chöõ nghóa, löïa choïn caån thaän nhöõng caùch dieãn ñaït thaän troïng nhaát, vaø aån mình sau nhöõng tuyeân boá ngoaïi giao hay nhöõng coâng thöùc chính trò ñuùng ñaén, nhöng khoâng ñieàu gì coù theå xoùa boû nhöõng gì ñang dieãn ra tröôùc maét taát caû moïi ngöôøi. Gaza vaø Palestine khoâng phaûi laø nhöõng khaùi nieäm tröøu töôïng, cuõng khoâng phaûi laø moät quaân côø quan troïng treân baøn côø ngoaïi giao, maø laø nhöõng nôi coù nhöõng con ngöôøi baèng xöông baèng thòt ñang sinh soáng.
Nhöng baây giôø, theá laø ñuû. Ñuû söï thôø ô, ñuû vieäc bình thöôøng hoùa noãi kinh hoaøng, ñuû vôùi quan nieäm raèng moãi naïn nhaân môùi chæ laø moät con soá nöõa trong moät baûn thoáng keâ. Ñaèng sau nhöõng con soá aáy - maø ñaùng tieác laø coù ngöôøi coøn phuû nhaän - laø nhöõng ñöùa treû seõ khoâng bao giôø coøn gaëp laïi cha hoaëc meï, nhöõng ngöôøi giaø ñaõ maát taát caû, nhöõng gia ñình khoâng coøn nhaø ñeå ôû, nhöõng ngöôøi ñang tìm kieám nöôùc, thöùc aên, thuoác men hoaëc moät nôi an toaøn ñeå nguû. Khi moät thaûm kòch ñaït ñeán quy moâ nhö vaäy, chæ tuyeân boá raèng mình lo ngaïi, raèng mình mong muoán moät leänh ngöøng baén, thì khoâng coøn ñuû nöõa".
Coäng ñoàng quoác teá phaûi haønh ñoäng
Noùi "Haõy ngaên Israel laïi" khoâng coù nghóa laø leân aùn ngöôøi Israel. Khoâng coù nghóa laø caêm gheùt ngöôøi Do Thaùi. Ñoù laø yeâu caàu chaám döùt caùc haønh ñoäng cuûa moät chính phuû vaø moät boä maùy quaân söï, khi nhöõng haønh ñoäng aáy gaây ra söï taøn phaù khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc. Ñoù laø ñoøi hoûi phaûi toân troïng luaät phaùp quoác teá, baûo veä daân thöôøng, baûo ñaûm vieäc tieáp caän vieän trôï nhaân ñaïo vaø xaùc ñònh traùch nhieäm ñoái vôùi nhöõng vi phaïm ñaõ xaûy ra.
An ninh cuûa ngöôøi Israel laø moät quyeàn. Nhöng an ninh cuûa ngöôøi Palestine cuõng vaäy. Maïng soáng naøy khoâng coù giaù trò cao hôn maïng soáng kia. Vaø cuõng khoâng theå keå caâu chuyeän ñôn giaûn raèng chæ coù moät phía phaûi chòu ñau khoå. Nhöõng naïn nhaân Israel trong caùc cuoäc taán coâng cuûa Hamas xöùng ñaùng ñöôïc töôûng nhôù, ñöôïc toân troïng vaø ñöôïc thöïc thi coâng lyù; ngöôøi Israel coù quyeàn ñöôïc soáng maø khoâng phaûi sôï haõi caùc vuï taán coâng khuûng boá.
Nhöng khoâng moät söï thaät naøo trong soá ñoù coù theå trôû thaønh giaáy pheùp ñeå gaây ra ñau khoå taäp theå cho caû moät daân toäc. Moät thaûm kòch khoâng xoùa boû moät thaûm kòch khaùc. Moät toäi aùc khoâng laøm cho moät toäi aùc khaùc trôû neân hôïp phaùp. Vaø noãi ñau cuûa moät ngöôøi meï Israel khoâng coù giaù trò lôùn hôn noãi ñau cuûa moät ngöôøi meï Palestine.
Coù moät thöïc taïi ñaùng khieán moïi löông taâm phaûi suy ngaãm saâu saéc: nhöõng ñöùa treû Palestine ñaõ chöùng kieán cha meï mình cheát seõ mang trong loøng nhöõng veát thöông raát khoù chöõa laønh. Caùc em seõ coøn nhôù nhöõng ngoâi nhaø bò phaù huûy, nhöõng cuoäc chaïy troán, noãi sôï haõi, nhöõng tieáng la heùt vaø thi theå baát ñoäng cuûa ngöôøi thaân.
Nhöng nguy cô laø noãi ñau aáy seõ bieán thaønh loøng haän thuø ñoái vôùi nhöõng ngöôøi bò xem laø nguyeân nhaân gaây ra nhöõng caùi cheát ñoù, töø ñoù nuoâi döôõng trong caùc theá heä môùi söï oaùn giaän vaø khaùt voïng traû thuø. Moät ñöùa treû maát cha meï laø maát ñi moät phaàn töông lai cuûa chính mình. Vaø moät veát thöông nhö theá, neáu khoâng tìm ñöôïc coâng lyù, söï thaät vaø cô hoäi chöõa laønh, coù theå bieán thaønh söï cay ñaéng, oaùn haän vaø ñöôïc truyeàn laïi cho theá heä keá tieáp.
Nhöng nguyeân taéc töông töï cuõng phaûi ñöôïc aùp duïng, khoâng coù ngoaïi leä, cho phía beân kia. Coù nhöõng treû em Israel lôùn leân trong chaán thöông do caùc vuï taán coâng, nhöõng cuoäc thaûm saùt, tieáng coøi baùo ñoäng vaø noãi sôï haõi. Caùc em cuõng coù nguy cô hoïc ñöôïc raèng ngöôøi Palestine ñôn giaûn chæ laø moät keû thuø. Vaø ñaây chính laø caùi baãy khuûng khieáp nhaát: moãi ngöôøi cheát taïo ra ñau khoå, moãi ñau khoå coù theå sinh ra haän thuø, moãi haän thuø coù theå daãn ñeán moät caùi cheát khaùc. Ñoù laø moät cô cheá ñòa nguïc bieán nhöõng ñöùa con thaønh nhöõng ngöôøi thöøa keá cuûa moät cuoäc chieán maø chuùng chöa bao giôø löïa choïn. Neáu chuùng ta khoâng phaù vôõ chuoãi naøy, thì chuùng ta ñang chuaån bò töông lai naøo cho nhöõng treû em Palestine vaø Israel?
Vaø chính khi nghó ñeán nhöõng ñöùa treû aáy, ngöôøi ta phaûi töï hoûi vieäc noùi ñeán nhöõng söï vinh danh coù yù nghóa gì. Ñeà xuaát ñang ñöôïc löu truyeàn veà vieäc trao giaûi Nobel Hoøa bình cho nhöõng treû em Gaza coù theå ñöôïc xem nhö moät cöû chæ mang tính bieåu töôïng, nhöng moät giaûi thöôûng, duø danh giaù ñeán ñaâu, cuõng khoâng theå traû laïi nhöõng ngöôøi ñaõ cheát. Noù khoâng xaây döïng laïi moät ngoâi nhaø. Noù khoâng môû laïi moät tröôøng hoïc. Noù khoâng chöõa laønh moät veát thöông. Noù khoâng baûo ñaûm raèng moät ñöùa treû coù theå nguû maø khoâng sôï haõi. Nobel khoâng phaûi laø ñieàu maø Gaza caàn. Vaø neáu moät saùng kieán nhö vaäy chæ nhaèm laøm nheï bôùt löông taâm cuûa nhöõng ngöôøi thöïc hieän noù trong khi thaûm kòch vaãn tieáp dieãn, thì noù coù nguy cô trôû thaønh moät böùc aûnh phaûn chieáu söï baát löïc cuûa chuùng ta.
UÛng hoä Gaza coù nghóa laø laøm moät ñieàu khoù khaên hôn nhieàu: giuùp moät daân toäc ñöôïc soáng. Ñieàu ñoù coù nghóa laø baûo ñaûm an ninh, löông thöïc, nöôùc uoáng, chaêm soùc y teá, tröôøng hoïc, nhaø ôû, töï do vaø moät töông lai. Coù nghóa laø cho pheùp ngöôøi Palestine ñöôïc soáng treân chính queâ höông mình maø khoâng bò chieán tranh vaø aùp böùc nghieàn naùt. Nhöng ñieàu ñoù cuõng coù nghóa laø phaûi coù can ñaûm noùi roõ, khoâng maäp môø: ngöôøi Palestine khoâng ñöôïc bò aùp böùc, duø bôûi caùc chính saùch vaø söï hieáu chieán cuûa Israel, hay bôûi baïo löïc vaø söï ñaøn aùp cuûa Hamas. Hoï khoâng ñöôïc bò buoäc phaûi löïa choïn mình seõ phaûi chòu noãi sôï naøo. Hoï khoâng caàn moät oâng chuû nhaân töø hôn. Hoï caàn ñöôïc töï do. Ñieàu naøy ñuùng vôùi Gaza vaø ñuùng vôùi toaøn boä Palestine. Khoâng moät neàn hoøa bình naøo coù theå laø ñích thöïc neáu noù ñöôïc xaây döïng treân söï khuaát phuïc cuûa moät daân toäc.
Hoøa bình phaûi trôû thaønh moät ñieàu kieän soáng cuï theå, moät söï baûo ñaûm cho moät cuoäc soáng bình thöôøng, moät quyeàn ñöôïc coù töông lai cuûa chính mình. Hoøa bình phaûi coù nghóa laø coâng lyù, töï do vaø phaåm giaù cho ngöôøi Palestine, nhöng ñoàng thôøi cuõng phaûi coù nghóa laø an ninh cho ngöôøi Israel. Hoøa bình phaûi coù nghóa laø chaám döùt vieäc söû duïng baïo löïc nhö moät coâng cuï thöôøng tröïc cuûa chính trò.
Neáu chuùng ta thöïc söï tin vaøo quyeàn con ngöôøi, thì caùc quyeàn aáy phaûi coù giaù trò ñoái vôùi taát caû moïi ngöôøi. Neáu chuùng ta thöïc söï tin vaøo coâng lyù, thì coâng lyù phaûi daønh cho taát caû moïi ngöôøi. Neáu chuùng ta noùi "khoâng bao giôø nöõa", thì "khoâng bao giôø nöõa" aáy phaûi bao goàm moïi ñöùa treû bò gieát, baát keå quoác tòch, toân giaùo hay laù côø tung bay treân maùi nhaø cuûa em. Coù nhöõng thôøi ñieåm khoâng coøn coù theå tìm kieám nhöõng lôøi leõ deã nghe, hay thöù "ñuùng ñaén veà maët chính trò" khoâng laøm ai khoù chòu. Coù nhöõng luùc caàn phaûi goïi söï vieäc baèng ñuùng teân cuûa noù: Ngöôøi daân Palestine coù quyeàn ñöôïc soáng. Gaza coù quyeàn ñöôïc soáng. Palestine coù quyeàn toàn taïi. Israel coù quyeàn ñöôïc soáng".
(La Nuova Bussola Quotidiana 17-8-2026)