Cha Benedict Trieäu (Chao),
ñan só Xitoâ Nhaët Pheùp cao tuoåi nhaát theá giôùi
ñaõ qua ñôøi ôû 108 tuoåi
Cha Benedict Trieäu (Chao), ñan só Xitoâ Nhaët Pheùp cao tuoåi nhaát theá giôùi ñaõ qua ñôøi ôû 108 tuoåi.
Phuùc Nhaïc
Hong Kong (RVA News 15-08-2026) - Tuaàn baùo "Coâng giaùo baùo" (Kung Kao Po) cuûa Giaùo phaän Hoàng Koâng, ñöa tin cha Benedict Trieäu (Chao), ñan só Xitoâ Nhaët Pheùp, quen goïi laø doøng Trappist, thuoäc Ñan vieän Ñöùc Meï Vui Möøng, toïa laïc treân ñaûo Lantao, Hoàng Koâng, ñaõ qua ñôøi ngaøy 31 thaùng Baûy naêm 2026, höôûng thoï 108 tuoåi.
Cha Trieäu laø ñan só cao tuoåi nhaát theá giôùi trong gia ñình Xitoâ Nhaët Pheùp. Kyû luïc ñaëc bieät naøy nay thuoäc veà moät nöõ tu chaâu AÙ khaùc, nöõ tu Sebastiana Yamaguchi Teruko, thuoäc Ñan vieän Imari ôû Nhaät Baûn, hieän 107 tuoåi.
Tuy nhieân, tuoåi thoï ngoaïi thöôøng vaø 79 naêm ñôøi tu khoâng phaûi laø ñieàu duy nhaát khieán cuoäc ñôøi cuûa cha Benedict Trieäu trôû neân ñaëc bieät coù yù nghóa.
Vôùi tang leã cuûa ngaøi - seõ ñöôïc cöû haønh vaøo ngaøy 14 thaùng Taùm naêm 2026 - Ñan vieän Hoàng Koâng seõ tieãn bieät ngöôøi soáng soùt cuoái cuøng trong nhoùm caùc ñan só Xitoâ Nhaët Pheùp töøng chòu cuoäc baùch haïi cuûa cheá ñoä coäng saûn taïi Trung Quoác.
Trong thaäp nieân 1950, vôùi söï hoã trôï cuûa Ñöùc giaùm muïc Enrico Valtorta, moät nhaø truyeàn giaùo thuoäc Hoäi Giaùo hoaøng Truyeàn giaùo Haûi ngoaïi Milano, goïi taét laø PIME, caùc ñan só naøy ñaõ coù theå taùi thieát coäng ñoaøn cuûa mình taïi thuoäc ñòa Hoàng Koâng khi aáy, treân laõnh thoå Trung Quoác.
Caùi cheát cuûa cha Benedict Trieäu, ngöôøi ñaõ töøng giöõ chöùc Beà treân Ñan vieän trong hôn 20 naêm, vì theá laø moät cô hoäi quyù giaù ñeå töôûng nhôù moät lòch söû töû ñaïo coù nhieàu ñieåm töông ñoàng vôùi caâu chuyeän cuûa caùc ñan só Trappist Tibhirine, nhöõng ngöôøi bò saùt haïi trong thaäp nieân 1990 vaø ñöôïc tuyeân phong Chaân phöôùc trong soá caùc vò töû ñaïo taïi Algeùrie.
Cha Trieäu sinh naêm 1918 taïi Chaùnh Ñònh, thuoäc tænh Haø Baéc. Naêm 1941, khi môùi 23 tuoåi, ngaøi gia nhaäp Ñan vieän Ñöùc Meï Vui Möøng, khi aáy coøn ñöôïc bieát ñeán vôùi teân tieáng Phaùp laø Liesse, nghóa laø "Nieàm Vui", cuõng naèm trong vuøng Haø Baéc.
Coäng ñoaøn ñan tu naøy ñöôïc thaønh laäp naêm 1928 nhö moät cô sôû tröïc thuoäc ñan vieän Xitoâ ñaàu tieân vaø cho ñeán luùc ñoù laø ñan vieän Xitoâ duy nhaát taïi Trung Quoác: Ñan vieän Ñöùc Meï An UÛi, ñöôïc thaønh laäp naêm 1883 taïi vuøng nuùi Döông Gia Bình (Yangjiaping), gaàn Vaïn Lyù Tröôøng Thaønh vaø caùch Baéc Kinh khoaûng 130 caây soá veà phía baéc, bôûi caùc ñan só ñeán töø ñan vieän Phaùp noåi tieáng Notre Dame de Sept-Fons.
Ñan vieän Ñöùc Meï Vui Möøng
Maëc duø môùi hieän dieän taïi Trung Quoác chöa ñaày 70 naêm, coäng ñoaøn Xitoâ Nhaët Pheùp maø cha Chao gia nhaäp naêm 1941 ñaõ traûi qua nhöõng kinh hoaøng cuûa chieán tranh. Naêm 1937, Ñan vieän Ñöùc Meï Vui Möøng taïi Chaùnh Ñònh bò quaân Nhaät chieám ñoùng. Moät soá ñan só bò baét giam vaø saùt haïi. Nhöng ñeán naêm 1947 - naêm cha Trieäu tuyeân khaán troïng - giai ñoaïn ñau thöông nhaát trong cuoäc khoå naïn cuûa caùc ñan só Xitoâ taïi Trung Quoác baét ñaàu. Muïc tieâu ñaàu tieân cuûa caùc löïc löôïng daân quaân coäng saûn cuûa Mao Traïch Ñoâng laø Ñan vieän Döông Gia Bình, nôi coù 75 ñan só sinh soáng, phaàn lôùn laø ngöôøi Trung Quoác. Vieäc ñan vieän coù raát nhieàu ôn goïi ngöôøi baûn ñòa khoâng phaûi laø ñieàu ngaãu nhieân. Vieän phuï thöù ba cuûa Ñan vieän Ñöùc Meï An UÛi, cha Louis Brun, töøng vieát veà ñieàu naøy:
"Ngöôøi ta noùi raèng ngöôøi Trung Quoác coù moät khaû naêng ñaëc bieät ñoái vôùi ñôøi soáng chieâm nieäm vaø deã höôùng ñeán ñôøi soáng chieâm nieäm hôn caùc daân toäc khaùc. Ñieàu naøy ñöôïc giaûi thích do söï tieát ñoä, ñôøi soáng khoå haïnh, söï hieän dieän cuûa nhieàu ñan vieän Phaät giaùo vaø Ñaïo giaùo, cuõng nhö tính caùch thieân veà suy nieäm cuûa daân toäc naøy, voán ít höôùng ñeán haønh ñoäng hôn ngöôøi chaâu AÂu... Chuùng ta coù theå noùi, duø nhieàu ngöôøi seõ coi ñoù laø moät nghòch lyù, raèng Quy luaät cuûa Thaùnh Bieån Ñöùc döôøng nhö ñöôïc vieát daønh cho ngöôøi Trung Quoác."
Naêm 1947, Döông Gia Bình naèm ngay treân tuyeán ñaàu cuûa cuoäc chieán giöõa nhöõng ngöôøi coäng saûn vaø nhöõng ngöôøi theo Quoác daân ñaûng. Khi quaân coäng saûn phaù vôõ tuyeán phoøng thuû cuûa ñoái phöông vaøo muøa heø naêm 1947, hoï kích ñoäng cö daân caùc laøng laân caän ñeán cöôùp phaù ñan vieän vaø ñöa caùc ñan só ra tröôùc moät "phieân toøa caùch maïng".
Caùc ñan só bò ñaùnh ñaäp vaø tra taán coâng khai nhaèm buoäc hoï töø boû ñöùc tin
Ngaøy 30 thaùng Taùm naêm 1947 baét ñaàu cuoäc töû ñaïo thöïc söï. Sau khi phoùng hoûa nhöõng gì coøn laïi cuûa ñan vieän, nhöõng ngöôøi coäng saûn truïc xuaát taát caû caùc ñan só vaø buoäc hoï phaûi ñi boä treân nhöõng con ñöôøng nuùi hoang vu ôû mieàn baéc Trung Quoác. Cuoäc haønh trình naøy veà sau ñöôïc bieát ñeán vôùi teân goïi "cuoäc haønh quaân töû thaàn". Hai tay bò troùi baèng daây xích hoaëc daây theùp, ñeán möùc nhöõng sôïi daây caém saâu vaøo da thòt vaø laøm loä caû xöông, giöõa nhöõng traän möa nhö truùt nöôùc, caùc ñan só phaûi coõng nhöõng ngöôøi giaø vaø ngöôøi beänh treân vai. Hoï bò baét phaûi aên uoáng nhö suùc vaät, bò caám giao tieáp vôùi nhau vaø bò ñaùnh baèng roi neáu bò phaùt hieän maáp maùy moâi ñeå caàu nguyeän. Treân ñöôøng ñi, coù nhöõng ngaøy tôùi ba ngöôøi cheát, kieät queä vì ñau khoå vaø caûnh khoán cuøng.
Thaùng Gieâng naêm 1948, sau moät "phieân toøa nhaân daân" cuoái cuøng taïi Baûn Phan (Panpou), cha Crisoùstomo Tröông (Chang), 29 tuoåi, phoù beà treân coäng ñoaøn, cuøng naêm ñan só khaùc ñaõ bò xöû baén. Cha Chang töøng noùi vôùi caùc anh em: "Chuùng ta cheát vì chính nghóa cuûa Thieân Chuùa. Laàn cuoái cuøng, chuùng ta haõy höôùng loøng mình leân Ngaøi, trong söï hieán daâng troïn veïn con ngöôøi chuùng ta." Vì theá, teân cuûa cha ñöùng ñaàu danh saùch 33 vò töû ñaïo Döông Gia Bình (Yangjiaping): goàm 30 ñan só Trung Quoác, moät ngöôøi Phaùp, moät ngöôøi Haø Lan vaø moät ngöôøi Canada.
Soá phaän cuûa Liesse cuõng khoâng khaùc
Soá phaän cuûa Liesse, nôi cha Trieäu treû tuoåi ñang soáng, cuõng khoâng khaùc. Trong nhöõng tuaàn leã aáy, nhöõng ngöôøi coäng saûn cuõng taán coâng ñan vieän khaùc taïi Haø Baéc vaø saùt haïi hai ñan só. Caùc ñan só Xitoâ buoäc phaûi tìm nôi truù aån taïi Taân Ñoâ (Xindu), gaàn Thaønh Ñoâ, thuoäc tænh Töù Xuyeân, khi aáy vaãn coøn naèm döôùi quyeàn kieåm soaùt cuûa phe Quoác daân ñaûng, vaø chuyeån coäng ñoaøn ñeán ñoù.
Nhöng vò vieän phuï hieåu raèng nôi truù aån naøy cuõng chæ laø taïm thôøi. Vì theá, ngaøi tìm caùch ñeå ít nhaát moät soá ñan só, trong ñoù coù cha Trieäu, coù theå rôøi Trung Quoác vaø chuyeån ñeán Ñan vieän Notre Dame de la Prairie, taïi Manitoba, Canada.
Vò ñan só lôùn tuoåi ñaõ döï ñoaùn ñuùng: naêm 1951, coäng ñoaøn Xitoâ taïi Taân Ñoâ (Xindu) cuõng buoäc phaûi ñoùng cöûa vì cuoäc baùch haïi cuûa coäng saûn. Nhoùm ñan só tò naïn taïi Canada sau ñoù baét ñaàu döï aùn taùi thieát coäng ñoaøn taïi Hoàng Koâng.
Theo truyeàn thoáng cuûa doøng Xitoâ, theo lôøi thænh caàu cuûa Ñöùc cha Valtorta, vò thoáng ñoác Anh ñaõ caáp cho hoï moät khu ñaát hoang treân vuøng cao cuûa ñaûo Lantao. Taïi ñaây, taùm ñan só cuûa coäng ñoaøn töï tay xaây döïng ñan vieän, vaø coâng trình chính thöùc ñöôïc khaùnh thaønh ngaøy 19 thaùng Hai naêm 1956. Tröôùc khi trôû veà töø Myõ, caùc ñan só Trung Quoác ñaõ daønh vaøi thaùng taïi Ñan vieän Chuùa Ba Ngoâi ôû Utah, ñeå trau doài tieáng Anh vaø hoïc kyõ thuaät laøm phoâ mai. Ñeå coù theå töï nuoâi soáng coäng ñoaøn baèng lao ñoäng cuûa mình, hoï ñöa boø ñeán Lantau. Coäng ñoaøn baét ñaàu saûn xuaát söõa, bô vaø phoâ mai. Nhöõng saûn phaåm naøy nhanh choùng trôû neân noåi tieáng taïi Hoàng Koâng, ñoàng thôøi goùp phaàn giuùp ngöôøi daân bieát ñeán caùc ñan só Xitoâ vaø "ñan vieän truù aån" cuûa hoï - nhö ngöôøi ta vaãn goïi nôi naøy.
Moät ngoïn neán töôûng nieäm
Naêm 1974, cha Benedetto Trieäu ñöôïc baàu laøm Beà treân thöù ba cuûa coäng ñoaøn ñan tu Trung Hoa ñöôïc taùi thieát, vaø ngaøi ñaûm nhieäm chöùc vuï naøy cho ñeán naêm 1998. Moät naêm sau, Doøng Xitoâ coâng nhaän coäng ñoaøn Lantao laø moät ñan vieän töï trò. Ñeán thaùng Gieâng naêm 2000, ñan vieän laáy laïi teân goïi maø mình töøng mang taïi Haø Baéc. Ngaøy nay, nôi ñaây vaãn laø Ñan vieän Ñöùc Meï Vui Möøng. Nhôø cha Trieäu vaø caùc anh em ñan só, vöôït qua nhöõng veát thöông cuûa lòch söû theá kyû XX, ñan vieän ñaõ giöõ cho kyù öùc vaø söï hieän dieän caàu nguyeän cuûa caùc ñan só Xitoâ Haø Baéc ñöôïc tieáp tuïc soáng maõi.
(Asia News 9-8-2026)