Naêm Phuïng vuï canh taân
maàu nhieäm cöùu ñoä cuûa Ñöùc Kitoâ
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Naêm Phuïng vuï canh taân maàu nhieäm cöùu ñoä cuûa Ñöùc Kitoâ.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 13-08-2026) - Luùc 10 giôø saùng thöù Tö, ngaøy 12 thaùng Taùm naêm 2026, vì thôøi tieát Roma vaãn coøn quaù noùng, neân gioáng nhö tuaàn tröôùc, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung hôn naêm ngaøn tín höõu haønh höông, beân trong Ñeàn thôø Thaùnh Pheâroâ. Hieän dieän trong dòp naøy cuõng coù ba giaùm muïc ñeán töø caùc nöôùc.
Nhö thöôøng leä, buoåi tieáp kieán ñöôïc môû ñaàu vôùi phaàn laéng nghe lôøi Chuùa qua ñoaïn saùch thaùnh trích töø saùch Khaûi huyeàn (1,5-8), ñöôïc caùc ñoäc vieân coâng boá baèng chín ngoân ngöõ, nhö YÙ, Phaùp, Anh, Ñöùc, Taây Ban Nha, Boà Ñaøo Nha, tieáng Hoa vaø Araäp...
"Nguyeän cho Ñaáng yeâu thöông chuùng ta vaø ñaõ giaûi thoaùt chuùng ta khoûi toäi loãi baèng maùu cuûa Ngöôøi, ñaõ laøm cho chuùng ta trôû thaønh moät vöông quoác, thaønh nhöõng tö teá phuïng söï Thieân Chuùa laø Cha cuûa Ngöôøi, kính daâng Ngöôøi vinh quang vaø uy quyeàn ñeán muoân thuôû muoân ñôøi. Amen. Kìa, Ngöôøi ñeán giöõa ñaùm maây, vaø moïi maét seõ troâng thaáy Ngöôøi, caû nhöõng keû ñaõ ñaâm Ngöôøi; vaø moïi boä toäc treân maët ñaát seõ ñaám ngöïc than khoùc vì Ngöôøi. Ñuùng theá! Amen! Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa phaùn: "Ta laø Alpha vaø Omega, laø Ñaáng hieän coù, ñaõ coù vaø ñang ñeán, laø Ñaáng Toaøn Naêng!"
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo tieáp ñoù, Ñöùc Thaùnh cha tieáp tuïc loaït baøi veà Coâng ñoàng chung Vatican II, vôùi Hieán cheá "Sacrosanctum Concilium": Phuïng vuï trong maàu nhieäm cuûa Giaùo hoäi. Baøi laàn naøy laø baøi thöù saùu veà Hieán cheá naøy vaø coù ñeà taøi laø: "Naêm Phuïng vuï".
Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán!
Chöông thöù V cuûa Hieán cheá Coâng ñoàng Sacrosanctum Concilium (SC) ñöôïc daønh cho naêm phuïng vuï, moät chuû ñeà maø hoâm nay chuùng ta muoán döøng laïi suy nieäm ñeå giaûi thích yù nghóa cuûa naêm phuïng vuï trong ñôøi soáng cuûa moãi tín höõu.
Tröôùc heát, caàn phaûi nhaéc laïi raèng caùch goïi chu kyø caùc ngaøy leã Kitoâ giaùo laø "naêm phuïng vuï" ñaõ ñöôïc phoå bieán trong ngoân ngöõ cuûa Giaùo hoäi nhôø coâng trình cuûa Vò Toâi tôù Chuùa, Vieän phuï Prosper Gueùranger (1805-1875). Trong Thoâng ñieäp Mediator Dei, Ñaáng Trung Gian cuûa Thieân Chuùa, Ñöùc Giaùo hoaøng Pioâ XII khaúng ñònh raèng naêm phuïng vuï khoâng phaûi laø "moät söï trình baøy laïnh luøng vaø baát ñoäng veà nhöõng bieán coá thuoäc quaù khöù, cuõng khoâng phaûi chæ laø vieäc hoài töôûng ñôn thuaàn veà nhöõng thöïc taïi cuûa thôøi xöa. Traùi laïi, naêm phuïng vuï chính laø Ñöùc Kitoâ, Ñaáng luoân soáng trong Giaùo hoäi cuûa Ngöôøi vaø tieáp tuïc con ñöôøng cuûa loøng thöông xoùt voâ bieân maø Ngöôøi ñaõ khôûi söï [...] trong cuoäc soáng traàn theá naøy [...], nhaèm ñöa caùc linh hoàn con ngöôøi tieáp xuùc vôùi caùc maàu nhieäm cuûa Ngöôøi vaø laøm cho hoï soáng nhôø caùc maàu nhieäm aáy; nhöõng maàu nhieäm luoân hieän dieän vaø hoaït ñoäng" (soá 140). Do ñoù, naêm phuïng vuï phaûi ñöôïc hieåu nhö vieäc lieân tuïc hieän taïi hoùa coâng trình cöùu ñoä maø Ñöùc Kitoâ thöïc hieän trong lòch söû. Khi ñi qua chu kyø thôøi gian naøy, Giaùo hoäi luoân ôû trong söï tieáp xuùc vôùi hoaït ñoäng cöùu chuoäc cuûa Chuùa, nhôø ñoù taát caû caùc tín höõu ñöôïc traøn ñaày aân suûng cuûa Ngöôøi (x. SC, 102c). Cuoäc gaëp gôõ vôùi Chuùa Gieâsu, Ñaáng ñaõ cheát vaø soáng laïi vì chuùng ta, laø muïc ñích maø Giaùo hoäi luoân höôùng tôùi, baèng caùch ñaët vieäc cöû haønh bieán coá Phuïc sinh vaøo trung taâm cuûa moïi thôøi ñieåm.
Vì theá, caùc Nghò phuï Coâng ñoàng coi Chuùa nhaät chính laø "neàn taûng vaø trung taâm cuûa naêm phuïng vuï", laø "ngaøy leã nguyeân thuûy" (x. SC, 106). Trong nhieàu ngoân ngöõ hieän ñaïi, teân goïi cuûa ngaøy naøy cho thaáy ñoù laø "dies Domini" ("Ngaøy cuûa Chuùa"). Ngay caû trong nhöõng ngoân ngöõ maø caùch goïi "ngaøy cuûa maët trôøi" (Sunday, Sonntag) ñaõ trôû neân phoå bieán, ngöôøi ta vaãn coù theå nhaän ra moái lieân heä vôùi Ñöùc Kitoâ: Ngöôøi chính laø "maët trôøi coâng chính" ñích thöïc, Ñaáng chieáu saùng moïi ngöôøi!
Thaùnh Gioan Phaoloâ II, trong Toâng thö "Dies Domini" ngaøy 31 thaùng Naêm naêm 1998, daïy raèng Chuùa nhaät laø ngaøy cuûa Chuùa, ngaøy cuûa Giaùo hoäi, ngaøy cuûa con ngöôøi vaø cuoái cuøng laø "ngaøy cuûa caùc ngaøy": "Vì Chuùa nhaät laø leã Phuïc sinh haèng tuaàn, trong ñoù ngaøy Ñöùc Kitoâ soáng laïi töø coõi cheát ñöôïc töôûng nieäm vaø laøm cho hieän dieän, neân Chuùa nhaät cuõng laø ngaøy maëc khaûi yù nghóa cuûa thôøi gian. [...] Phaùt xuaát töø söï Phuïc sinh, Chuùa nhaät xuyeân qua thôøi gian cuûa con ngöôøi, caùc thaùng, caùc naêm, caùc theá kyû, nhö moät muõi teân chæ ñöôøng ñi xuyeân qua taát caû vaø höôùng chuùng veà ñích ñieåm laø cuoäc quang laâm laàn thöù hai cuûa Ñöùc Kitoâ. Chuùa nhaät baùo tröôùc ngaøy taän cuøng, ngaøy cuûa Parousia" (soá 75), khi taát caû chuùng ta seõ soáng laïi.
Ñeå thaùnh hoùa Chuùa nhaät, vieäc cöû haønh Thaùnh Theå laø ñieàu thieát yeáu. Vieäc laéng nghe Lôøi Chuùa vaø tham döï vaøo Mình Ñöùc Kitoâ ñoøi hoûi, theo caùc Nghò phuï Coâng ñoàng, vieäc tuï hoïp nhau thaønh moät (convenire in unum) (x. SC, 106), nghóa laø söï quy tuï cuûa caùc tín höõu trong haân hoan. Trong coäng ñoaøn ñöôïc quy tuï aáy, coäng ñoàng Kitoâ giaùo laøm cho söï hieäp thoâng cuûa mình vôùi Chuùa trôû neân höõu hình, ñoàng thôøi laøm chöùng cho vieäc mình thuoäc veà Ñöùc Kitoâ vaø trung thaønh vôùi Giaùo hoäi. Cuoäc quy tuï naøy khoâng theå ñöôïc thay theá baèng moät söï hieän dieän chæ mang tính aûo, cuõng khoâng theå bò giaûn löôïc thaønh moät cuoäc taäp hôïp hoaøn toaøn thuï ñoäng. Thaät vaäy, coäng ñoaøn phuïng vuï ñöôïc thöïc hieän qua söï tham döï tích cöïc cuûa caùc anh chò em, nhöõng ngöôøi cuøng ñöôïc trieäu taäp ñeå taï ôn Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ taùi sinh hoï "nhôø Ñöùc Gieâsu Kitoâ töø coõi cheát soáng laïi, ñeå hoï coù moät nieàm hy voïng soáng ñoäng" (ibid.; x. 1 Pr 1,3).
Veà vaán ñeà naøy, toâi khuyeán khích moïi ngöôøi tìm kieám nhöõng ñieàu kieän toát nhaát ñeå ngay caû nhöõng ngöôøi vaøo Chuùa nhaät khoâng coù khaû naêng nghæ vieäc cuõng coù theå tham döï thaùnh leã.
Ñöùc Thaùnh cha noùi theâm raèng:
"Anh chò em raát thaân meán,
Naêm phuïng vuï, ñöôïc nhòp theo caùc ngaøy Chuùa nhaät, coù moät lòch söû thaät thuù vò, trong ñoù ñöùc tin vaø loøng ñaïo ñöùc cuûa Giaùo hoäi ñan xen vôùi nhau. Ngay töø theá kyû II sau Chuùa Kitoâ, vieäc cöû haønh leã Phuïc sinh haèng tuaàn ñaõ ñöôïc boå sung baèng vieäc cöû haønh leã Phuïc sinh haèng naêm, laø "leã troïng ñaïi nhaát" (SC, 102), ñöôïc keùo daøi trong "khoaûng thôøi gian voâ cuøng hoan hyû" naêm möôi ngaøy, ñaït tôùi cao ñieåm laø leã Hieän Xuoáng, vaø ñöôïc chuaån bò baèng Muøa Chay vôùi ñaëc tính saùm hoái cuûa muøa naøy (x. SC, 109). Sau ñoù, söï phaùt trieån cuûa chu kyø Giaùng sinh, ñöôïc hình thaønh theo maãu thöùc cuûa chu kyø Phuïc sinh, ñaõ giuùp soáng laïi caùc maàu nhieäm veà vieäc Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa nhaäp theå, vieäc Ngöôøi sinh ra vaø vieäc Ngöôøi toû mình ra cho theá giôùi. Tieáp ñoù, Giaùo hoäi ñaõ ñöa vaøo caùc muøa phuïng vuï khaùc nhau vieäc toân kính Ñöùc Trinh Nöõ Maria dieãm phuùc, Ñaáng ñöôïc lieân keát caùch baát khaû phaân ly vôùi coâng trình cöùu ñoä cuûa Ngöôøi Con (SC, 103), cuõng nhö vieäc töôûng nhôù caùc vò töû ñaïo vaø caùc thaùnh khaùc, nhöõng ngöôøi treân trôøi ca tuïng Thieân Chuùa baèng lôøi ca hoaøn haûo vaø chuyeån caàu cho chuùng ta (SC, 104).
Nhö vaäy, naêm phuïng vuï taùi hieän döôùi hình thöùc bí tích khoa sö phaïm cuûa lòch söû cöùu ñoä, höôùng daãn caùc tín höõu töø söï mong ñôïi Ñaáng Meâsia ñeán söï vieân maõn cuûa maàu nhieäm Phuïc sinh vaø ñeán vieäc neám höôûng tröôùc vinh quang töông lai. Trong naêm phuïng vuï, Giaùo hoäi cöû haønh tính hieän taïi vaø söùc cöùu ñoä cuûa maàu nhieäm Ñöùc Kitoâ, giuùp caùc tín höõu ngaøy caøng tham döï saâu xa hôn vaøo maàu nhieäm aáy. Vì lyù do ñoù, naêm phuïng vuï trôû thaønh nguyeân lyù ñònh höôùng vaø khuoân khoå tham chieáu thieát yeáu cho moïi hoaït ñoäng muïc vuï.
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau baøi giaùo lyù baèng tieáng YÙ treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng chín thöù tieáng khaùc nhau keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa ngaøi.
Khi chaøo baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi chaøo taát caû caùc khaùch haønh höông noùi tieáng Phaùp vaø ñaëc bieät laø caùc tín höõu cuûa Giaùo phaän Yaoundeù beân Cameroon, cuøng vôùi vò Giaùm muïc cuûa giaùo phaän. Ñöôïc nuoâi döôõng no thoûa nôi baøn tieäc Thaùnh Theå, anh chò em haõy trôû neân nhöõng chöùng nhaân saùng ngôøi cuûa tình yeâu Ñöùc Kitoâ cho theá giôùi. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho anh chò em!
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Anh, Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Toâi thaân aùi chaøo taát caû caùc khaùch haønh höông vaø nhöõng ngöôøi noùi tieáng Anh ñang tham döï buoåi Tieáp kieán hoâm nay, ñaëc bieät laø caùc nhoùm ñeán töø Malta vaø Zimbabwe. Toâi caàu xin nieàm vui vaø bình an cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ xuoáng treân anh chò em vaø gia ñình anh chò em. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho taát caû anh chò em!"
Sau khi chaøo caùc tín höõu thuoäc caùc ngoân ngöõ khaùc, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Ba Lan vaø noùi:
"Thaùng Taùm ñoái vôùi anh chò em laø moät thaùng coù nhieàu ngaøy kyû nieäm quan troïng. Nhôø lôøi chuyeån caàu cuûa Ñöùc Maria, ngaøy 15 thaùng Taùm naêm 1920 ñaõ dieãn ra chieán thaéng trong Traän Varsava, moät chieán thaéng ñaõ laøm thay ñoåi doøng chaûy lòch söû cuûa Ba Lan vaø chaâu AÂu. Ngaøy voïng leã Ñöùc Meï Hoàn Xaùc Leân Trôøi, Giaùo hoäi cöû haønh leã nhôù phuïng vuï Thaùnh Maximilianoâ Maria Kolbeâ, vò ñaõ hieán maïng soáng mình ñeå cöùu moät ngöôøi baïn tuø trong traïi taäp trung Auschwitz cuûa Ñöùc Quoác xaõ. Öôùc gì vieäc töôûng nhôù nhöõng bieán coá naøy höôùng daãn chuùng ta treân con ñöôøng hoøa bình maø Ñöùc Meï Voâ Nhieãm chæ daãn. Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!"
Sau khi chaøo baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, nhö tieáng Ñöùc, tieáng Hoa, Araäp, Boà Ñaøo Nha, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ:
"Toâi xin göûi lôøi chaøo thaân aùi ñeán caùc tín höõu haønh höông noùi tieáng YÙ. Ñaëc bieät, toâi chaøo thaêm caùc tu huynh Doøng Thaùnh Gabriel, ñeán töø chaâu AÙ vaø chaâu Phi, ñang kyû nieäm 25 naêm khaán doøng; vaø toâi khuyeán khích caùc tu huynh kieân trì vôùi nieàm vui trong söù maïng phuïc vuï Tin möøng.
Toâi cuõng chaøo thaêm nhöõng ngöôøi tham döï Traïi Quoác teá do Hoäi Giôùi treû "Giorgio La Pira" toå chöùc, cuøng nhoùm "Il Cenacolo" ñeán töø Maropati.
Sau cuøng, toâi höôùng taâm tình ñeán caùc baïn treû, nhöõng ngöôøi ñau yeáu vaø caùc ñoâi taân hoân. Vaøi ngaøy nöõa, chuùng ta seõ cöû haønh Leã troïng Ñöùc Meï Hoàn Xaùc Leân Trôøi. Toâi tha thieát khuyeán khích anh chò em luoân höôùng lôøi caàu nguyeän cuûa mình veà Meï Thieân Chuùa, noi theo göông Meï trong vieäc hoaøn toaøn ñoùn nhaän ôn goïi soáng "tình thaân maät" vôùi Chuùa vaø taän taâm quan taâm ñeán tha nhaân.
Xin Thieân Chuùa ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!