Kitoâ höõu vaø tín ñoà Khoång giaùo:
Nhöõng hoa traùi cuûa cuoäc Ñoái thoaïi
ñaàu tieân giöõa hai beân taïi Seoul
Kitoâ höõu vaø tín ñoà Khoång giaùo: Nhöõng hoa traùi cuûa cuoäc Ñoái thoaïi ñaàu tieân giöõa hai beân taïi Seoul.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Seoul (RVA News 12-08-2026) - Moät söï kieän lòch söû trong moái quan heä giöõa Kitoâ giaùo vaø Khoång giaùo vöøa keát thuùc taïi Haøn Quoác. Giaùm ñoác bieân taäp cuûa AsiaNews, ngöôøi tröïc tieáp tham döï cuoäc gaëp, thuaät laïi nhöõng ñieåm noåi baät: chieàu kích toân giaùo cuûa Khoång giaùo, chuû ñeà tình baïn vaø cuoäc trao ñoåi veà daân chuû laø nhöõng noäi dung ñaùng chuù yù nhaát cuûa cuoäc gaëp.
Töø ngaøy 03 ñeán ngaøy 06 thaùng Taùm naêm 2026, Cuoäc Ñoái thoaïi Kitoâ giaùo - Khoång giaùo laàn ñaàu tieân ñaõ dieãn ra taïi Seoul, Haøn Quoác. Ñaâu laø thaønh quaû cuûa bieán coá naøy?
Hai ngaøy ñaàu ñöôïc daønh cho caùc cuoäc trao ñoåi giöõa caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo vaø caùc hoïc giaû cuûa hai beân. Hai ngaøy coøn laïi daønh cho vieäc thaêm vieáng nhöõng ñòa ñieåm toân giaùo quan troïng cuûa thuû ñoâ Haøn Quoác.
Nhö haõng tin AsiaNews ñaõ cho bieát hoài Chuùa nhaät, ngaøy 02 thaùng Taùm naêm 2026, cuoäc Ñoái thoaïi ñöôïc toå chöùc do Boä Ñoái thoaïi Lieân toân cuûa Toøa Thaùnh, phoái hôïp vôùi Hoäi ñoàng Giaùm muïc Coâng giaùo Haøn Quoác, Hoïc vieän Khoång giaùo Haøn Quoác vaø Ñaïi hoïc Taây Giang (Sogang) cuûa Doøng Teân, nôi dieãn ra cuoäc gaëp.
Cha Gianni Criveller, thuoäc Hoäi thöøa sai PIME, Giaùm ñoác haõng tin Asianews thuaät laïi: "Toâi cuõng ñöôïc môøi tham döï hoäi nghò ñoái thoaïi vaø ñoùng goùp yù kieán, cuøng vôùi caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo, hoïc giaû, ñaïi bieåu vaø tham döï vieân ñeán töø khoaûng moät chuïc quoác gia, chuû yeáu ôû chaâu AÙ. Coù hôn moät traêm ngöôøi tham döï. Chuùng toâi ñaõ traûi qua nhöõng khoaûnh khaéc raát yù nghóa vaø ñaày höùa heïn cuûa tình baïn vaø söï trao ñoåi. Ñaây thöïc söï laø saùng kieán ñoái thoaïi chính thöùc ñaàu tieân giöõa Coâng giaùo vaø Khoång giaùo.
Ñieàu khieán toâi aán töôïng laø Khoång giaùo ñaõ ñöôïc nhieàu hoïc giaû vaø nhöõng ngöôøi thöïc haønh Khoång giaùo trình baøy nhö moät "toân giaùo". Ñieàu naøy hoaøn toaøn khoâng phaûi laø ñieàu hieån nhieân. Dó nhieân, chính khaùi nieäm "toân giaùo" cuõng khoâng ñöôïc moïi ngöôøi treân theá giôùi hieåu theo cuøng moät caùch. Tuy vaäy, vaán ñeà Khoång giaùo coù phaûi laø moät toân giaùo hay khoâng vaãn ñang ñöôïc tranh luaän raát maïnh meõ, vaø caùc coâng trình vieát veà chuû ñeà naøy coù theå laáp ñaày caû moät thö vieän. Khoâng ít ngöôøi khoâng coi Khoång giaùo laø moät toân giaùo, nhöng laø moät trieát lyù ñaïo ñöùc, xaõ hoäi hoaëc chính trò.
Taïi moät soá quoác gia vaø vuøng laõnh thoå chaâu AÙ - trong ñoù coù Haøn Quoác, quoác gia ñaêng cai söï kieän, cuøng Indonesia, Malaysia, Ñaøi Loan vaø Hoàng Koâng - Khoång giaùo ñöôïc coâng nhaän coâng khai hoaëc ôû caáp quoác gia nhö moät toân giaùo. Ñieàu naøy khoâng dieãn ra taïi Trung Quoác, nôi Khoång giaùo khoâng naèm trong soá naêm toân giaùo chính thöùc. Tuy nhieân, chính quyeàn Baéc Kinh laïi raát tích cöïc vaø khoâng tieác phöông tieän ñeå giôùi thieäu Khoång giaùo nhö haït nhaân nguyeân thuûy cuûa tö töôûng daân toäc Trung Hoa.
Taïi cuoäc Ñoái thoaïi ôû Seoul, chieàu kích toân giaùo cuûa Khoång giaùo ñöôïc trình baøy qua chieàu kích nghi leã, qua thöïc haønh Khoång giaùo veà tu döôõng noäi taâm, cuõng nhö qua vieäc thöøa nhaän moät traät töï luaân lyù xaõ hoäi vöôït leân treân nhöõng lôïi ích rieâng cuûa caùc caù nhaân vaø gia ñình.
Cuoäc gaëp taïi Seoul thöïc söï laø moät böôùc ngoaët, vì Khoång giaùo chöa bao giôø ñöôïc ñöa vaøo danh saùch nhöõng ñoái taùc ñoái thoaïi cuûa Boä Ñoái thoaïi Lieân toân. Khoâng chæ thuùc ñaåy söï kieän lôùn dieãn ra trong nhöõng ngaøy vöøa qua, Boä cuûa Toøa Thaùnh maø coøn töø laâu xaây döïng moät Höôùng daãn veà ñoái thoaïi vôùi Khoång giaùo, vaø taøi lieäu naøy seõ sôùm ñöôïc hoaøn taát vaø coâng boá.
Kitoâ giaùo vaø Khoång giaùo dó nhieân coù nhöõng neàn taûng thaàn hoïc vaø nhöõng quan ñieåm trieát hoïc khaùc nhau. Tuy nhieân, caû hai cuøng chia seû giaù trò cuûa tình baïn, vaø giöõa hai truyeàn thoáng cuõng coù moät lòch söû tình baïn. Trong quaù khöù, Khoång giaùo vaø Kitoâ giaùo ñaõ coù nhöõng cô hoäi töông taùc vaø ñoái thoaïi. Moät ví duï laø tình baïn vaø söï coäng taùc giöõa nhaø truyeàn giaùo Matteo Ricci vaø nhaø khoa hoïc - chính trò gia theo Khoång giaùo, oâng Phaolo Töø Quang Khaûi (Xu Guangqi), tín höõu Coâng giaùo ñaàu tieân taïi Trung Quoác döôùi trieàu ñaïi nhaø Minh vaøo theá kyû XVII.
Chuû ñeà tình baïn ñaëc bieät quyù giaù. Nhö moät soá dieãn giaû ñaõ nhaän xeùt vaø cuoäc thaûo luaän sau ñoù cuõng nhaán maïnh, tình baïn laø moái quan heä thöù naêm trong naêm moái quan heä caáu thaønh cô caáu xaõ hoäi theo Khoång giaùo. Boán moái quan heä ñaàu tieân laø: hoaøng ñeá vaø thaàn daân, cha vaø con, anh vaø em, choàng vaø vôï. Neáu tình baïn laø moái quan heä thöù naêm thì ñieàu ñoù khoâng coù nghóa noù keùm quan troïng hôn. Traùi laïi, ñaây laø moái quan heä duy nhaát döïa treân söï löïa choïn caù nhaân vaø töï do löïa choïn. Khoâng phaûi ngaãu nhieân maø cuoán saùch ñaàu tieân cha Matteo Ricci vieát taïi Trung Quoác laïi daønh cho chuû ñeà tình baïn - nôi gaëp gôõ veà maët nhaân hoïc giöõa chuû nghóa nhaân vaên Kitoâ giaùo vaø tö töôûng Khoång giaùo.
Moät daáu hieäu quan troïng khaùc veà tình baïn giöõa ñöùc tin Kitoâ giaùo vaø nhaân ñöùc Khoång giaùo xuaát hieän vaøo giöõa theá kyû XX nôi nhaø trí thöùc Coâng giaùo-oâng Gioan Ngoâ Kinh Huøng (John Wu Qingxiong), vò coâng söù ñaàu tieân cuûa Trung Quoác taïi Toøa Thaùnh.
Trong taùc phaåm nhoû nhöng xuaát saéc "Khoa hoïc veà tình yeâu", oâng Ngoâ Kinh Huøng moâ taû Thaùnh Teâreâsa Haøi Ñoàng Gieâsu nhö moät söï toång hôïp tuyeät vôøi giöõa tình yeâu phoå quaùt baét nguoàn töø Tin möøng vaø loøng nhaân töø theo tinh thaàn Khoång giaùo.
Cuoäc gaëp taïi Seoul khoâng chæ laø moät cuoäc gaëp mang tính lyù thuyeát. Caùc cuoäc thaûo luaän ñaõ ñeà caäp ñeán nhöõng thaùch ñoá caáp baùch cuûa thôøi ñaïi, chaúng haïn nhö suy thoaùi moâi tröôøng vaø nhöõng moái ñe doïa ñoái vôùi hoøa bình. Moät ñieåm ñaëc bieät thuù vò laø söï chuù yù daønh cho vaán ñeà daân chuû. Theo tö töôûng Khoång giaùo, chính quyeàn phaûi hoaït ñoäng vì lôïi ích cuûa ngöôøi daân, nhöng khoâng nhaát thieát phaûi laø chính quyeàn do ngöôøi daân laäp neân, bôûi chæ nhöõng ngöôøi coù ñöùc haïnh môùi coù theå thöïc thi quyeàn löïc. Daân chuû, voán coù xu höôùng ñöôïc nhìn nhaän nhö moät ñieàu coù nguoàn goác phöông Taây, khoâng baûo ñaûm raèng nhöõng ngöôøi coù ñöùc haïnh seõ naém quyeàn. Veà phía Kitoâ giaùo, ngöôøi ta löu yù raèng theo giaùo huaán cuûa caùc vò giaùo hoaøng gaàn ñaây, daân chuû laø heä thoáng chính trò theå hieän toát nhaát hoïc thuyeát xaõ hoäi cuûa Giaùo hoäi: daân chuû nhìn nhaän phaåm giaù bình ñaúng cuûa taát caû moïi ngöôøi, quyeàn tham gia vaøo ñôøi soáng coâng coäng vaø quyeàn ñöôïc goùp phaàn quyeát ñònh vaän meänh cuûa chính mình. Daân chuû laø hoa traùi cuûa töï do - moät giaù trò Tin möøng vaø phoå quaùt khoâng theå bò töôùc ñoaït. Neáu nhöõng hình thöùc thöïc hieän daân chuû coøn baát toaøn, thì nhöõng löïa choïn thay theá cuõng khoâng ñöa ra ñöôïc nhöõng giaûi phaùp toát hôn. Cuoäc tranh luaän veà chuû ñeà naøy khoâng ñi ñeán moät keát luaän ñöôïc taát caû cuøng chia seû, nhöng ñaõ dieãn ra heát söùc sinh ñoäng vaø ñaày tính gôïi môû.
Vieäc löïa choïn ñòa ñieåm cho cuoäc gaëp cuõng mang moät yù nghóa heát söùc ñaëc bieät. Vaøo theá kyû XIX, heä thoáng chính trò Haøn Quoác ñaõ bieán Taân Khoång giaùo thaønh moät heä tö töôûng daân toäc chuû nghóa, daãn ñeán cuoäc baùch haïi Kitoâ höõu ñaày bi thaûm, bôûi hoï bò xem laø moái ñe doïa ñoái vôùi söï oån ñònh cuûa quoác gia. Ñoù laø moät trang söû ñau thöông maø ngaøy nay vaãn ñöôïc töôûng nieäm qua loøng suøng kính lôùn lao cuûa ngöôøi Coâng giaùo Haøn Quoác ñoái vôùi caùc vò töû ñaïo cuûa hoï.
Söï kieän taïi Seoul keát thuùc baèng chuyeán thaêm ñaày xuùc ñoäng ñeán Baûo taøng Thaùnh ñòa Seosomun (Chieâu nghóa moân), moät ñòa ñieåm gaây aán töôïng maïnh, nôi haøng ngaøn ngöôøi Coâng giaùo - cuøng vôùi nhöõng tuø nhaân chính trò khaùc hoaëc nhöõng toäi phaïm thoâng thöôøng - ñaõ chòu töû ñaïo.
Ngaøy nay, thôøi theá ñaõ thay ñoåi. Haøn Quoác laø moät neàn daân chuû naêng ñoäng vaø coù moät söï hieän dieän Kitoâ giaùo ñaùng keå vaø ngaøy caøng phaùt trieån. Nhieàu toân giaùo, trong ñoù coù Khoång giaùo, ngaøy nay cuøng toàn taïi maø khoâng coù xung ñoät. Hôn nöõa, coäng ñoaøn Coâng giaùo Haøn Quoác naêng ñoäng vaø phaùt trieån hieän ñang tích cöïc chuaån bò ñeå ñoùn Ñaïi hoäi Giôùi treû Theá giôùi vaøo muøa heø naêm 2027.
Cuoäc Ñoái thoaïi Kitoâ giaùo - Khoång giaùo naøy seõ coøn ñöôïc tieáp tuïc. Hai cuoäc gaëp tieáp theo ñaõ ñöôïc coâng boá: naêm 2028 taïi Jakarta (Indonesia) vaø naêm 2030 taïi Hoàng Koâng.
Trong lôøi keâu goïi chung ñöôïc Boä Ñoái thoaïi Lieân toân coâng boá sau cuoäc gaëp gôõ, caùc nhaø laõnh ñaïo Kitoâ giaùo vaø Khoång giaùo cam keát tieáp tuïc hôïp taùc trong ñoái thoaïi vaên hoùa vaø toân giaùo nhaèm xaây döïng hoøa bình.
Tham döï cuoäc ñoái thoaïi lòch söû, thaønh coâng vaø ñaày höùa heïn naøy coù Tieán só Thoâi Thaønh Thuø (Seong-Su Choi), Chuû tòch Hoïc vieän Khoång giaùo Haøn Quoác, cuøng nhieàu nhaø laõnh ñaïo vaø hoïc giaû Khoång giaùo ñeán töø Haøn Quoác vaø caùc quoác gia, vuøng laõnh thoå khaùc nhö Trung Quoác, Indonesia, Hoàng Koâng, Ñaøi Loan, Malaysia vaø Singapore.
Caùc tham döï vieân ñeán töø Nhaät Baûn ñaõ phaûi huûy chuyeán ñi vì traän ñoäng ñaát xaûy ra gaàn ñaây. Veà phía Coâng giaùo, tham döï cuoäc gaëp coù: Ñöùc Hoàng y George Jacob Koovakad, Toång tröôûng Boä Ñoái thoaïi Lieân toân; Ñöùc Toång Giaùm muïc Giovanni Gaspari, Söù thaàn Toøa Thaùnh taïi Haøn Quoác vaø Moâng Coå, Ñöùc cha Matthia Lyù Vónh Huaân (Ri Yong Hoon), Giaùm muïc Giaùo phaän Thuûy Nguyeân (Suwon), Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Haøn Quoác; Ñöùc Toång giaùm muïc Simon Phoù Vaên Sinh (Poh Hoon Seng), Toång Giaùo phaän Kuching (Borneo, Malaysia), phuï traùch vieäc Loan baùo Tin möøng cuûa Lieân Hoäi ñoàng Giaùm muïc AÙ chaâu (FABC).
(Asia News 8-8-2026)