Baøi giaûng veà Leã Hieån Dung
cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV taïi Assisi
Baøi giaûng veà Leã Hieån Dung cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV taïi Assisi.
Vuõ Vaên An
Assisi (VietCatholic News 06-08-2026) - Theo tin Toøa Thaùnh, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñaõ coù chuyeán ñi buoåi saùng ñeán Assisi vaøo ngaøy 6 thaùng 8 naêm 2026, leã Chuùa HIeån Dung. Ngaøi ñaõ cöû haønh Thaùnh leã cho haøng ngaøn thanh nieân töø khaép chaâu AÂu tuï hoïp taïi Assisi tham döï Go!, Hoäi nghò Giôùi treû Phanxicoâ naêm 2026.
Döôùi ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ ñaày ñuû baøi giaûng cuûa ngaøi taïi Thaùnh leã cöû haønh ôû Vöông cung thaùnh ñöôøng Santa Maria degli Angeli ôû Porziuncola.
Anh chò em thaân meán,
Caùc baïn treû thaân yeâu !
Leã Chuùa Hieån Dung maø chuùng ta ñang cöû haønh laø moät maàu nhieäm aùnh saùng laøm phong phuù theâm cuoäc gaëp gôõ cuûa chuùng ta - moät cuoäc gaëp gôõ traøn ñaày nieàm vui, nhöng cuõng ñaët ra nhöõng caâu hoûi veà hieän taïi vaø töông lai. Trong Tin Möøng, chuùng ta thaáy söï töông phaûn giöõa aùnh saùng vaø boùng toái, söï im laëng vaø lôøi noùi, söï kinh ngaïc vaø söï khoù hieåu. Hoâm nay, chuùng ta ñang ôû Assisi, moät thaønh phoá maø voâ soá ngöôøi haønh höông ñaõ ñeán trong nhieàu theá kyû, bôûi vì ôû ñaây moïi thöù ñeàu thì thaàm raèng cuoäc soáng cuûa chuùng ta coù theå mang moät hình thöùc môùi, toûa saùng vaø chöõa laønh theá giôùi. Chính taïi ñaây, söï bieán ñoåi cuûa caùc thaùnh Phanxicoâ, Clara vaø sau ñoù laø haøng ngaøn ngöôøi treû khaùc ñaõ baét ñaàu. Hoï ñoùn nhaän Tin Möøng moät caùch giaûn dò - chuùng ta coù theå noùi nhö vaäy - roài cuoäc soáng cuûa Chuùa Gieâsu baét ñaàu laïi trong loøng hoï.
Chuùng ta ñeán ñaây ñeå hieåu lòch söû ñang höôùng veà ñaâu vaø chính chuùng ta ñang ñi veà ñaâu. Trong Tin Möøng, chuùng ta thaáy raèng yù nghóa thöïc söï coù theå ñöôïc tìm thaáy, raèng moät con ñöôøng coù theå ñöôïc nhìn thaáy. Gioáng nhö Pheâroâ, Giacoâbeâ vaø Gioan, chuùng ta cuõng ñaõ ñöôïc ñöa sang moät beân moät chuùt, vaø Chuùa Gieâsu ôû cuøng chuùng ta. Ñieàu quan troïng laø söï hieän dieän cuûa Ngaøi. Treân nuùi, caùc toâng ñoà chieâm nghieäm veà Chuùa Gieâsu, Ñaáng ñaõ noùi veà töông lai cuûa chính Ngöôøi, ñieàu ñaõ gaây ra söï hieåu laàm giöõa hoï. Saùu ngaøy tröôùc ñoù, Pheâ-roâ ñaõ baát bình vôùi Thaày vì ñaõ noùi coâng khai veà thaäp giaù (xem Mt 16:21-26) bôûi vì oâng mong ñôïi vinh quang cho Ñaáng Meâ-xi-a, vaø thaäm chí coù leõ caû cho chính mình. Pheâ-roâ khoâng caân nhaéc ñeán baát cöù söï phaûn ñoái hay ruûi ro naøo, vaø ñaëc bieät laø khoâng töï hoûi vinh quang thöïc söï coù nghóa laø gì. Giôø ñaây, trong cuoäc Hieån Dung cuûa Chuùa Gieâsu, chính Thieân Chuùa ñaõ toû baøy vinh quang cuûa Ngöôøi, vinh quang aáy hieän thaân döôùi hình daïng moät ñaùm maây che chôû vaø bao phuû. Ngöôøi chæ vaøo Con cuûa Ngöôøi vaø môøi goïi chuùng ta laéng nghe Ngöôøi. Con ñöôøng söï soáng ñöôïc khaùm phaù baèng caùch cuøng nhau böôùc theo Ngöôøi. Veû ñeïp cuûa con ñöôøng naøy mang moät chieàu kích môùi, moät cöôøng ñoä chöa töøng coù, ñeán noãi Pheâ-roâ muoán ôû laïi theâm moät luùc vaø keùo daøi taàm nhìn ñoù. OÂng roäng löôïng ñeà nghò döïng ba caùi leàu vì oâng muoán cuoäc ñoái thoaïi giöõa Chuùa Gieâsu, Moâ-seâ vaø EÂ-li-a tieáp tuïc. Tuy nhieân, ngöôøi ta phaûi tham gia vaøo cuoäc ñoái thoaïi ñoù, chöù khoâng chæ laø ngöôøi quan saùt ñôn thuaàn. Thaät vaäy, chuùng ta ñöôïc môøi goïi ñoïc Kinh Thaùnh cuøng vôùi Chuùa, ñeå hieåu thôøi ñaïi cuûa chính mình vaø ñöa ra quyeát ñònh baèng caùch noi theo con ñöôøng cuûa Ngöôøi Chuùng ta ñeán ñaây ñeå vöôït qua söï cam chòu vaø sôï haõi, ñeå xua tan nhöõng nghi ngôø ñang kìm haõm chuùng ta, gioáng nhö chuùng ñaõ kìm haõm caùc toâng ñoà. Chuùa Gieâ-su keâu goïi chuùng ta tham gia vaøo caâu chuyeän cuûa Ngöôøi ñeå vieát neân nhöõng trang söû môùi.
Khi chuùng ta nghe raèng "maët Ngöôøi saùng nhö maët trôøi, vaø aùo Ngöôøi trôû neân traéng nhö aùnh saùng" (Mt 17:2), chuùng ta nhôù laïi buoåi saùng Phuïc Sinh khi moät thieân thaàn cuûa Chuùa laên hoøn ñaù nieâm phong moä vaø mang ñeán lôøi loan baùo veà söï Phuïc Sinh. "Maët Ngöôøi nhö chôùp, aùo Ngöôøi traéng nhö tuyeát" (Mt 28:3). Ñoù laø aùnh saùng cuûa moät ngaøy môùi, maø chuùng ta ñang höôùng tôùi, ngay caû khi boùng toái vaãn bao quanh chuùng ta - vaø ñoâi khi ngöï trò trong chính chuùng ta. Chuùng ta thaáy aùnh saùng ñang loù daïng nôi caùc vò thaùnh ñöôïc phong thaùnh, nhö Thaùnh Phanxicoâ vaø Thaùnh Clara, vaø nôi voâ soá anh chò em ñaùp laïi ñieàu aùc baèng ñieàu thieän. Chuùng ta khoâng ñôn ñoäc! Nhöõng ngaøy gaàn ñaây, anh chò em ñaõ traûi nghieäm ñieàu naøy, khi anh chò em gaëp gôõ vaø laéng nghe laãn nhau, vöôït qua söï oàn aøo cuûa nhöõng tieáng noùi choàng cheùo vaø maâu thuaãn ñeå ñeán vôùi ngheä thuaät ñoái thoaïi. Hoâm nay, chuùng ta chieâm nghieäm veà Chuùa Gieâsu, Ñaáng ñöôïc hieån dung chính xaùc trong cuoäc ñoái thoaïi vôùi Chuùa Cha, vôùi nhöõng ngöôøi ñi tröôùc Ngöôøi - Moâ-seâ vaø EÂ-li-a - vaø vôùi nhöõng ngöôøi cuøng thôøi vôùi Ngöôøi, caùc moân ñeä.
Giaùo Hoäi hieän höõu ñeå daãn daét chuùng ta vaøo ñoäng löïc laéng nghe vaø ñöa ra quyeát ñònh naøy, trong ñoù chuùng ta hieåu ñöôïc mình phaûi soáng cho ai vaø soáng nhö theá naøo. Giaùo Hoäi laø coäng ñoàng maø trong ñoù chuùng ta hoïc caùch phaân bieät tieáng noùi cuûa Thieân Chuùa, tieáng noùi khoâng bao giôø chæ truøng khôùp vôùi yù kieán rieâng cuûa chuùng ta, vaø daùm vaâng phuïc Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng laøm cho taát caû nhöõng ai choïn theo Chuùa Gieâsu trôû neân maïnh daïn vaø saùng taïo. Trong khi chuùng ta bò "bieán daïng" bôûi vieäc taùch rôøi mình khoûi Ngöôøi vaø khoûi ngöôøi khaùc, chuùng ta ñöôïc bieán ñoåi qua nhöõng moái daây lieân keát nuoâi döôõng vaø keâu goïi chuùng ta soáng. Linh ñaïo Phanxicoâ, maø trong ñoù, anh chò em ñaõ ñöôïc ñaøo luyeän, laø moät trong nhöõng linh ñaïo chuù troïng nhaát ñeán vieäc khoâi phuïc caùc moái quan heä cô baûn vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi taát caû caùc taïo vaät cuûa Ngöôøi. Ngaøy nay, hôn bao giôø heát, ñaây laø moät söï haøi hoøa caàn ñöôïc baûo veä vaø vun ñaép.
Veà khía caïnh naøy, ôû phaàn ñaàu Thoâng ñieäp ñaàu tieân cuûa toâi, toâi ñaõ gôïi yù raèng: "Moãi theá heä ñeàu thöøa höôûng nhieäm vuï ñònh hình thôøi ñaïi cuûa mình, höôùng daãn lòch söû trôû thaønh moät nôi maø phaåm giaù cuûa moãi ngöôøi ñöôïc baûo veä, coâng lyù ñöôïc thuùc ñaåy vaø tình huynh ñeä ñöôïc thieát laäp. Tuy nhieân, moãi thôøi ñaïi cuõng coù nguy cô taïo ra moät theá giôùi voâ nhaân ñaïo vaø baát coâng hôn. Baát cöù khi naøo nhaân loaïi coù nguy cô laøm toån haïi ñeán baûn saéc ñích thöïc cuûa mình, chuùng ta, nhöõng ngöôøi Kitoâ höõu, ñeàu höôùng maét leân Thieân Chuùa Nhaäp Theå, bieát raèng 'chæ trong maàu nhieäm Ngoâi Lôøi nhaäp theå thì maàu nhieäm nhaân loaïi môùi thöïc söï ñöôïc saùng toû.' Trong Chuùa Gieâsu Kitoâ, nhaân loaïi trong söï vó ñaïi cuûa noù trôû thaønh Ñöôøng, laø Söï Thaät vaø laø Söï Soáng, môû ra con ñöôøng cho moãi ngöôøi chuùng ta tröôûng thaønh höôùng tôùi söï troïn veïn" (Magnifica Humanitas, 1).
Caùc baïn thaân meán, lyù do taïi sao Thaùnh Phanxicoâ vaãn thu huùt chuùng ta ñeán vôùi ngaøi, ngay caû taùm traêm naêm sau khi ngaøi qua ñôøi, naèm ôû söï vó ñaïi cuûa nhaân loaïi ñaõ khieán ngaøi töø boû nhöõng loái soáng quen thuoäc ñeå tìm moät con ñöôøng môùi phuø hôïp hôn vôùi con ñöôøng cuûa Chuùa Gieâsu. Ngay caû ôû moät thaønh phoá ñaõ theo Ki-toâ giaùo haøng theá kyû nhö Assisi, ñieàu naøy döôøng nhö mang tính caùch maïng. "Söï löïa choïn cuûa Thaùnh Clara thaäm chí coøn noåi baät hôn: moät coâ gaùi muoán trôû neân gioáng nhö Phanxicoâ, muoán soáng, vôùi tö caùch laø moät ngöôøi phuï nöõ, töï do nhö nhöõng ngöôøi anh em aáy!" (Buoåi tieáp kieán Ñaïi leã, ngaøy 4 thaùng 10 naêm 2025). Ñaây chính laø naêng löïc cuûa Ki-toâ giaùo - naêng löïc cuûa nhöõng khôûi ñaàu vaø cuûa nhieàu khôûi ñaàu môùi.
Vaäy thì, hôõi caùc baïn treû thaân meán, hoâm nay chaâu AÂu vaø toaøn theá giôùi ñang troâng chôø caùc baïn trôû thaønh nhöõng vò thaùnh môùi. Haõy daùm tin vaøo lôøi Tin Möøng; haõy trôû neân troïn veïn con ngöôøi vôùi söï töï do cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ; haõy ñoùn nhaän Chò Em Ngheøo Khoù! Chuû ñeà cuûa buoåi nhoùm hoïp naøy, Haõy Ñi!, laø moät söù meänh, moät söï sai phaùi ñeán nhöõng con ñöôøng maø chuùng ta khoâng coù baûn ñoà, bôûi vì chuùng ñöôïc môû ra baèng caùch laéng nghe traùi tim, vaâng phuïc Chuùa Thaùnh Thaàn vaø ñi theo Ñaáng Phuïc Sinh ñeán baát cöù nôi naøo Ngöôøi ñaõ choïn ñi tröôùc chuùng ta. Haõy Ñi! Haõy Ñi! Hay noùi ñuùng hôn: Chuùng ta haõy ñi! Chuùng ta haõy ñeán vôùi nhöõng vuøng rìa xaõ hoäi, nôi söï baát coâng vaø kieâu ngaïo cuûa moät soá ít ngöôøi phuû nhaän phaåm giaù vaø öôùc mô cuûa nhieàu ngöôøi, cuûa quaù nhieàu con caùi TYhie6n Chuùa. Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ, laáy caûm höùng töø Thaùnh Phanxicoâ Assisi, ñaõ caûnh baùo chuùng ta veà caùm doã "trôû thaønh kieåu Kitoâ höõu giöõ khoaûng caùch vôùi nhöõng veát thöông cuûa Chuùa. Nhöng Chuùa Gieâsu muoán chuùng ta chaïm vaøo noãi khoå ñau cuûa con ngöôøi, chaïm vaøo thaân xaùc ñau ñôùn cuûa ngöôøi khaùc. Ngöôøi hy voïng raèng chuùng ta seõ ngöøng tìm kieám nhöõng nôi truù aån caù nhaân hoaëc coäng ñoàng che chôû chuùng ta khoûi côn loác baát haïnh cuûa con ngöôøi" (Evangelii Gaudium, 270).
Chuùng ta coù theå khoâng ñöôïc hieåu, ngay caû bôûi nhöõng ngöôøi thaân thieát nhaát, nhö tröôøng hôïp cuûa Thaùnh Phanxicoâ. Tuy nhieân, vieäc thoaùt khoûi neàn vaên hoùa quyeàn löïc vaø phaù boû nhöõng böùc töôøng ngaên caùch con ngöôøi vôùi nhau khoâng bao giôø laø söï phaûn boäi gia ñình, queâ höông hay truyeàn thoáng cuûa chuùng ta. Thay vaøo ñoù, noù coù nghóa laø giaûi phoùng chuùng khoûi nhöõng boùng ma, khoûi nhöõng keû thuø ñöôïc taïo ra töø noãi sôï haõi hoaëc söï thieáu hieåu bieát vaø khoûi baïo löïc maø con ngöôøi tìm caùch aùp ñaët traät töï haïn heïp cuûa rieâng hoï leân moät thöïc taïi vöôït xa chuùng ta veà moïi maët. Tin töôûng vaøo Chuùa laø taùi khaùm phaù, gioáng nhö Thaùnh Phanxicoâ vaø Thaùnh Clara, moät theá giôùi cuûa anh chò em ñeå traân troïng vaø phuïc vuï, chöù khoâng phaûi ñeå boùc loät vaø thoáng trò. Khoâng phaûi moät theá giôùi ñeå baûo veä, maø laø ñeå oâm laáy.
Haõy daâng hieán baûn thaân, hôõi caùc baïn treû thaân yeâu, cho neàn vaên minh cuûa tình yeâu, maø nhöõng daáu hieäu ñaàu tieân cuûa noù caùc baïn ñaõ gaëp trong raát nhieàu taám göông veà söï cho ñi voâ vò kyû, vaø neàn vaên minh aáy - theo hình aûnh cuûa Chuùa Kitoâ - ñaõ bieán ñoåi voâ soá ngöôøi kieán taïo hoøa bình, nhöõng ngöôøi ngay caû ngaøy nay vaãn taän taâm phuïc vuï söï soáng trong nhöõng hoaøn caûnh bi thaûm nhaát cuûa caùi cheát. Haõy keát hôïp nhöõng naêng löïc toát nhaát cuûa nhaân tính tuyeät vôøi cuûa caùc baïn: hoïc taäp, kyõ naêng, coâng vieäc, tình baïn, tình yeâu vaø lôøi caàu nguyeän, ñeå caùc baïn coù theå hieän thöïc hoùa taàm nhìn cuûa Thaùnh Phanxicoâ theo nhieàu caùch khaùc nhau. Toâi hình dung caùc baïn traân troïng lôøi caàu nguyeän thöôøng ñöôïc cho laø cuûa ngaøi, moät ñoaïn vaên töø theá kyû tröôùc:
Laïy Chuùa, xin cho con trôû thaønh khí cuï cuûa hoøa bình Chuùa.
Nôi naøo coù haän thuø, xin cho con mang ñeán tình yeâu.
Nôi naøo coù xuùc phaïm, xin cho con mang ñeán söï tha thöù.
Nôi naøo coù baát hoøa, xin cho con mang ñeán söï hieäp nhaát.
Nôi naøo coù sai laàm, xin cho con mang ñeán söï thaät.
Nôi naøo coù nghi ngôø, xin cho con mang ñeán ñöùc tin.
Nôi naøo coù tuyeät voïng, xin cho con mang ñeán hy voïng.
Nôi naøo coù boùng toái, xin cho con mang ñeán aùnh saùng cuûa Ngaøi.
Nôi naøo coù buoàn raàu, xin cho con mang ñeán nieàm vui.
Ñoù laø "nôi" caàn ñeán. Nhöng ôû ñaây, ñaëc bieät laø "caùch" ñeå ñeán:
Laïy Chuùa, xin cho con ñöøng quaù tìm kieám söï an uûi maø haõy an uûi ngöôøi khaùc,
ñöøng quaù tìm kieám söï thaáu hieåu maø haõy thaáu hieåu ngöôøi khaùc,
ñöøng quaù tìm kieám tình yeâu maø haõy yeâu thöông ngöôøi khaùc,
vì cho ñi laø nhaän laïi,
ai queân mình laø tìm thaáy,
ai tha thöù laø ñöôïc tha thöù,
ai cheát laø thöùc tænh böôùc vaøo söï soáng ñôøi ñôøi.
Caùc baïn thaân meán, nguyeän cho nhöõng ngaøy ôû Assisi naøy maõi khaéc saâu trong kyù öùc cuûa caùc baïn, vaø nguyeän cho söï trôû veà nhaø, ñeán nhöõng ñaát nöôùc khaùc nhau ôû chaâu AÂu maø caùc baïn seõ ñaët chaân ñeán, seõ gioáng nhö vieäc xuoáng nuùi cao Hieån Dung cuûa Pheâ-roâ, Gia-coâ-beâ vaø Gioan. Nguyeän cho söï trôû veà cuûa caùc baïn ñöôïc suy ngaãm, môû loøng ñoùn nhaän töông lai vaø taän hieán cho Chuùa Gieâsu Kitoâ. Ngöôøi tin töôûng caùc baïn, troâng caäy vaøo caùc baïn vaø luoân ôû beân caùc baïn.