Soá ca phaù thai taïi Hoa Kyø ñaït möùc cao môùi
Soá ca phaù thai taïi Hoa Kyø ñaït möùc cao môùi.
Phuùc Nhaïc
New York (RVA News 31-07-2026) - Con soá caùc vuï phaù thai taêng ñaùng keå döôùi thôøi Toång thoáng Donald Trump. Tröôùc tình traïng ñoù, caùc giaùm muïc Hoa Kyø seõ taäp trung ñeà caäp ñeán vaán ñeà thuoác phaù thai vaø phaùt ñoäng moät chieán dòch quy moâ lôùn.
Ngay caû doïc theo caùc tuyeán ñöôøng cao toác ôû Hoa Kyø, chuû ñeà phaù thai cuõng hieän dieän khaép nôi. Treân moät taám bieån lôùn beân caïnh quaûng caùo hamburger, gaàn loái ra vaøo thaønh phoá Williamsburg thuoäc bang Kansas, coù doøng chöõ: "Moãi ca phaù thai ñeàu gieát cheát moät con ngöôøi do Thieân Chuùa taïo döïng." Caùch ñoù vaøi daëm veà phía nam, gaàn thaønh phoá Wichita, moät taám bieån khaùc quaûng baù moät löïa choïn thay theá: "Cho ngöôøi khaùc nhaän laøm con nuoâi khoâng phaûi laø töø boû, maø laø trao ban söï soáng."
Trong khi ñoù, taïi caùc ñoâ thò lôùn nhö New York, toå chöùc tö vaán keá hoaïch hoùa gia ñình (Planned Parenthood, Laøm cha meï coù keá hoaïch) laïi ñöa ra söù ñieäp ñoái laäp treân baûng quaûng caùo cuûa hoï: "Ñoù laø quyeàn töï do sinh saûn."
Ít coù cuoäc tranh luaän naøo taïi Hoa Kyø gaây neân nhöõng phaûn öùng caûm xuùc maïnh meõ nhö vaán ñeà phaù thai. Tröôùc caùc soá lieäu môùi nhaát, Giaùo hoäi Coâng giaùo Hoa Kyø moät laàn nöõa keâu goïi caùc tín höõu "caàu nguyeän vaø haønh ñoäng." Lôøi keâu goïi naøy ñöôïc ñöa ra sau khi Vieän Guttmacher coâng boá moät baûn öôùc tính môùi cho thaáy soá ca phaù thai ñaõ taêng ñaùng keå. Theo ñoù, trong naêm 2025, treân toaøn nöôùc Myõ ñaõ coù khoaûng 1,12 trieäu ca phaù thai, taêng 21% chæ trong voøng 5 naêm.
Caùc giaùm muïc Hoa Kyø chæ trích vieäc thuoác phaù thai ngaøy caøng deã tieáp caän
Söï chæ trích cuûa Giaùo hoäi Hoa Kyø chuû yeáu nhaém ñeán vieäc caùc loaïi thuoác phaù thai ngaøy caøng ñöôïc phoå bieán roäng raõi. Tuyeân boá cuûa Ñöùc Toång giaùm muïc Paul Coakley, Toång Giaùo phaän Oklahoma City vaø Ñöùc giaùm muïc Daniel Thomas, Giaùm muïc Giaùo phaän Toledo, vieát: "Moãi ca phaù thai ñoàng nghóa vôùi caùi cheát cuûa moät ñöùa treû vaø gaây toån haïi cho ngöôøi meï. Khi thuoác phaù thai ngaøy caøng deã tieáp caän, soá ca phaù thai cuõng gia taêng moät caùch bi thaûm, ñoàng thôøi keùo theo nhieàu nguy cô hôn ñoái vôùi söùc khoûe."
Ñöùc Toång giaùm muïc Coakley hieän laø Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa Kyø; coøn Ñöùc giaùm muïc Thomas laø Chuû tòch UÛy ban Baûo veä Söï soáng cuûa Hoäi ñoàng.
Thuoác phaù thai ñöôïc pheâ chuaån naêm 2019
Soá ca phaù thai taïi Hoa Kyø töøng giaûm xuoáng möùc thaáp nhaát vaøo cuoái nhieäm kyø Toång thoáng Barack Obama (2009-2017), vôùi khoaûng 862,000 ca moãi naêm.
Tuy nhieân, trong nhieäm kyø ñaàu tieân cuûa Toång thoáng Donald Trump, con soá naøy baét ñaàu taêng trôû laïi. Cuõng chính trong thôøi gian ñoù, vaøo naêm 2019, thuoác phaù thai ñaõ ñöôïc cô quan coù thaåm quyeàn pheâ chuaån. Theo caùc öôùc tính hieän nay, 6 treân 10 ca phaù thai taïi Hoa Kyø ñöôïc thöïc hieän baèng thuoác, thay vì baèng caùc thuû thuaät ngoaïi khoa. Tranh chaáp phaùp lyù chuyeån töø caáp lieân bang sang caùc tieåu bang
Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, nhieàu quyeát ñònh phaùp lyù khaùc nhau lieân quan ñeán phaù thai ñaõ ñöôïc ñöa ra. Ngöôøi phaùt ngoân cuûa Trung taâm Quyeàn Sinh saûn cho bieát phaàn lôùn caùc tranh chaáp phaùp lyù hieän ñaõ chuyeån töø caùc toøa aùn lieân bang sang caùc toøa aùn cuûa töøng bang.
Hieän nay, caùc toøa aùn bang laàn ñaàu tieân phaûi quyeát ñònh lieäu hieán phaùp cuûa bang mình coù baûo veä quyeàn phaù thai hay khoâng. Ñieàu naøy coù nghóa laø moãi toøa aùn toái cao cuûa töøng bang ñeàu coù theå ñoäc laäp ñöa ra quyeát ñònh, khoâng nhaát thieát phaûi phuï thuoäc vaøo Toøa aùn Toái cao Lieân bang taïi Washington.
"Moät ngaønh coâng nghieäp phaù thai qua ñöôøng böu ñieän"
Caùc giaùm muïc Hoa Kyø chæ trích Cô quan Quaûn lyù Döôïc phaåm Lieân bang (FDA), cho raèng cô quan naøy "Ñaõ taïo ñieàu kieän cho moät ngaønh coâng nghieäp phaù thai qua ñöôøng böu ñieän treân phaïm vi toaøn quoác khi cho pheùp thuoác phaù thai ñöôïc keâ ñôn thoâng qua caùc cuoäc khaùm beänh töø xa (telemedicine), ñoàng thôøi ñöôïc baùn taïi caùc nhaø thuoác ñòa phöông cuõng nhö qua maïng."
Theo caùc giaùm muïc, ñieàu naøy ñaõ voâ hieäu hoùa caùc luaät baûo veä söï soáng thai nhi do nhieàu bang ban haønh. Caùc Giaùm muïc cuõng cho raèng phuï nöõ phaûi ñoái dieän vôùi nguy cô phaûi töï mình tieán haønh phaù thai taïi nhaø maø khoâng coù baát kyø söï giaùm saùt y khoa naøo. Ngoaøi ra, caùc ngaøi coøn caûnh baùo nguy cô phaù thai do bò eùp buoäc, vì hình thöùc naøy taïo ñieàu kieän ñeå nhöõng ngöôøi baïn ñôøi baïo haønh hoaëc caùc ñöôøng daây buoân ngöôøi deã daøng eùp buoäc phuï nöõ phaù thai hôn.
Giaùo hoäi phaùt ñoäng chieán dòch töø giöõa thaùng Taùm
Töø giöõa thaùng Taùm ñeán cuoái thaùng Möôøi naêm 2026, Giaùo hoäi Coâng giaùo Hoa Kyø môû moät chieán dòch coâng khai nhaèm taäp trung thaûo luaän veà vaán ñeà naøy. Hoäi ñoàng Giaùm muïc Hoa Kyø keâu goïi toaøn theå ngöôøi Coâng giaùo tham gia "saùng kieán caàu nguyeän vaø haønh ñoäng coù muïc tieâu nhaèm ngaên chaën söï lan roäng cuûa thuoác phaù thai."