Leã phong chaân phöôùc cho Ñöùc Thöôïng phuï Hoyek
trong thôøi kyø thöû thaùch môùi cuûa Liban
Leã phong chaân phöôùc cho Ñöùc Thöôïng phuï Hoyek trong thôøi kyø thöû thaùch môùi cuûa Liban.
Phuùc Nhaïc
Dimane (RVA News 26-07-2026) - Thöù Baûy, ngaøy 25 thaùng Baûy naêm 2026, Giaùo hoäi Coâng giaùo Maronite vaø toaøn theå Liban ñaõ long troïng cöû haønh leã phong chaân phöôùc cho Ñöùc Thöôïng phuï Elias Hoyek.
Leã toân phong do Ñöùc Hoàng y Marcello Semeraro, Toång tröôûng Boä Phong Thaùnh, ñaïi dieän Ñöùc Thaùnh cha, chuû söï taïi Dimane, truï sôû muøa heø cuûa Toøa Thöôïng phuï Maronite, nhìn xuoáng thung luõng Qannoubine.
Thaân theá vò chaân phöôùc môùi
Hai naêm tröôùc, truï sôû Bkerkeù, nôi cö nguï ñaàu tieân cuûa Toøa Thöôïng phuï Maronite, ñaõ ñaêng cai leã phong chaân phöôùc ñaàu tieân cho moät vò Thöôïng phuï Maronite, ñoù laø Ñöùc Thöôïng phuï Mar Estephan al- Douaihy, dieãn ra vaøo ngaøy 02 thaùng Taùm naêm 2024 (x. Fides, 03/08/2024). Ngöôøi ñöôïc nhìn nhaän laø moät trong nhöõng ngöôøi cha tinh thaàn truyeàn caûm höùng cho söï hình thaønh "Ñaïi Liban" (Grand Liban), ñoàng thôøi laø moät nhaân vaät thieâng lieâng coù aûnh höôûng saâu saéc ñeán lòch söû ñaát nöôùc, laø Elias Hoyek sinh ngaøy 04 thaùng Möôøi Hai naêm 1843 taïi Helta, mieàn baéc Liban, trong moät gia ñình Maronite gaén boù vôùi vuøng nuùi, nôi ñôøi soáng Giaùo hoäi vaø moái lieân heä vôùi queâ höông ñaát nöôùc hoøa quyeän khoâng theå taùch rôøi.
Naêm leân 8 tuoåi, caäu theo hoïc taïi tröôøng Thaùnh Gioan Maroun ôû Kferhi, sau ñoù vaøo chuûng vieän Ghazir. Naêm 1866, thaày ñöôïc Ñöùc Thöôïng phuï Boulos Massaad (1806-1890) göûi sang Roâma ñeå hoaøn taát chöông trình thaàn hoïc taïi Ñaïi hoïc Giaùo hoaøng Urbaniana cuûa Boä Truyeàn giaùo (Propaganda Fide). Taïi ñaây, thaày thuï phong linh muïc ngaøy 05 thaùng Saùu naêm 1870, vaø nhaän baèng Tieán só Thaàn hoïc ngaøy 09 thaùng Taùm cuøng naêm, roài ngay sau ñoù trôû veà Liban.
Sau khi hoài höông, naêm 1872, cha ñöôïc boå nhieäm laøm thö kyù cuûa Ñöùc Thöôïng phuï Massaad taïi Bkerkeù, trung taâm ñieàu haønh cuûa Toøa Thöôïng phuï Maronite. Chính trong giai ñoaïn naøy, cha aáp uû yù töôûng thaønh laäp moät hoäi doøng nöõ hoaït ñoäng toâng ñoà, coù khaû naêng vöôn ñeán nhöõng vuøng ngoaïi bieân trong lónh vöïc giaùo duïc vaø chaêm soùc con ngöôøi, phuïc vuï daân chuùng nhaân danh Tin möøng.
Ngaøy 14 thaùng Möôøi Hai naêm 1889, cha Elias Hoyek ñöôïc taán phong giaùm muïc, giöõ töôùc hieäu Toång giaùm muïc hieäu toøa Araca vaø Ñaïi dieän Thöôïng phuï, thi haønh söù vuï keát hôïp giöõa vieäc quaûn trò Giaùo hoäi, phaùt trieån giaùo lyù vaø quan taâm cuï theå ñeán caùc nhu caàu xaõ hoäi cuûa Liban.
Naêm 1895, taïi Jbeil, cuøng vôùi Meï Rosalie Nasr vaø nöõ tu Steùphanie Kardouch, ngaøi thaønh laäp Hoäi doøng Nöõ tu Maronite Thaùnh Gia, doøng nöõ toâng ñoà ñaàu tieân cuûa Giaùo hoäi Maronite. Hoäi doøng nhanh choùng ñaët neàn taûng taïi Ebrine, chuyeân daán thaân trong caùc laõnh vöïc giaùo duïc, phaùt trieån con ngöôøi vaø loan baùo Tin möøng.
Chính hoäi doøng ñaõ moâ taû vò saùng laäp cuûa mình laø: "moät con ngöôøi coù nhaân caùch lôùn lao, laø ngöôøi laõnh ñaïo vaø muïc töû cuûa Giaùo hoäi mình, nhaïy beùn tröôùc nhöõng nhu caàu cuûa xaõ hoäi vaø luoân bieát laéng nghe daân chuùng."
Lôøi nhaän xeùt aáy nhaán maïnh hình aûnh moät vò muïc töû vöøa kieân ñònh trong vai troø laõnh ñaïo, vöøa gaàn guõi vôùi caùc tín höõu.
Naêm 1908, Ñöùc Hoyek xaây döïng Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï Liban taïi Harissa, nôi Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV ñaõ gaëp gôõ caùc giaùm muïc, linh muïc, tu só nam nöõ vaø caùc nhaân vieân muïc vuï trong chuyeán toâng du Liban vaøo thaùng Möôøi Moät naêm 2025.
Ngaøy 07 thaùng Möôøi Hai naêm 1899, Ñöùc cha Elias Hoyek ñöôïc baàu laøm Ñöùc Thöôïng phuï Maronite thöù 72, ñaûm nhaän vai troø laõnh ñaïo Giaùo hoäi trong moät giai ñoaïn böôùc ngoaët cuûa lòch söû: söï suy taøn cuûa Ñeá quoác Ottoman Hoài giaùo, cuoäc khuûng hoaûng do Chieán tranh theá giôùi thöù nhaát vaø söï troãi daäy cuûa caùc khaùt voïng daân toäc môùi taïi vuøng Levant.
Trong chieán tranh, vaøo naêm 1916, ngaøi ra leänh môû cöûa caùc ñan vieän vaø tu vieän ñeå ñoùn nhaän nhöõng ngöôøi ñang chòu caûnh ñoùi khaùt, khoâng phaân bieät toân giaùo, giöõa luùc naïn ñoùi giai ñoaïn 1915-1917 taøn phaù ñaát nöôùc. Chính quyeàn Ottoman ñaõ quyeát ñònh truïc xuaát ngaøi, nhöng keá hoaïch naøy bò ngaên chaën nhôø söï can thieäp cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng vaø giôùi chöùc ngoaïi giao AÙo-Hung. Nhôø ñoù, trong maét nhöõng ngöôøi cuøng thôøi, Ñöùc Thöôïng phuï khoâng chæ laø vò laõnh ñaïo tinh thaàn nhöng coøn laø ngöôøi baûo veä daân toäc vaø phaåm giaù cuûa hoï.
Naêm 1919, ngaøi ñaïi dieän Liban tham döï Hoäi nghò Hoøa bình Versailles, daãn ñaàu moät phaùi ñoaøn yeâu caàu neàn ñoäc laäp vaø söï coâng nhaän "caùc bieân giôùi töï nhieân vaø lòch söû" cuûa Liban, phuø hôïp vôùi Ñieàu 22 cuûa Hieán chöông Hoäi Quoác Lieân.
Trong boái caûnh döï aùn "Ñaïi Syria" do Vua Faysal coå voõ vaø heä thoáng uûy trò vöøa hình thaønh, Ñöùc Thöôïng phuï Hoyek maïnh meõ khaúng ñònh raèng quyeàn töï chuû cuûa Liban phaûi ñöôïc baûo ñaûm treân cô sôû lòch söû, vaên hoùa vaø thaønh phaàn toân giaùo ñaëc thuø cuûa quoác gia naøy.
Moät trong nhöõng vaên kieän quan troïng nhaát cuûa ngaøi laø thö muïc vuï "Tình yeâu queâ höông" (L'amore della patria), coâng boá naêm 1930, trong ñoù ngaøi keâu goïi moïi coâng daân khoâng ñöôïc troán traùnh traùch nhieäm ñoái vôùi ñaát nöôùc: "Duø baïn laø ngöôøi bình thöôøng hay ngöôøi coù ñòa vò, baïn khoâng ñöôïc pheùp ñöùng ngoaøi vaän meänh cuûa Quoác gia vaø söï phaùt trieån cuûa xaõ hoäi maø baïn laø thaønh vieân." Ngaøi lieân keát tình yeâu queâ höông vôùi coâng lyù ñoái vôùi tha nhaân vaø vieäc coå voõ coâng ích.
Trong cuøng vaên kieän aáy, ngaøi coøn khaúng ñònh: "Ai töø choái giuùp ñôõ ñaát nöôùc mình thì khoâng chæ phaïm toäi choáng laïi loøng hieàn hoøa, maø coøn choáng laïi caû ñöùc coâng baèng." Qua ñoù, ngaøi nhaán maïnh raèng vieäc tham gia vaøo ñôøi soáng coâng daân laø moät boån phaän luaân lyù cuûa ngöôøi Kitoâ höõu.
Ngaøy nay, khi ñöôïc ñoïc laïi trong aùnh saùng cuûa leã phong chaân phöôùc, nhöõng lôøi aáy vang leân nhö moät lôøi môøi goïi Liban ñaûm nhaän moät traùch nhieäm chính trò vaø xaõ hoäi môùi sau nhieàu naêm chìm trong khuûng hoaûng.
Ngaøy 01 thaùng Chín naêm 1920, töø ban coâng cuûa Dinh Toaøn quyeàn Phaùp taïi Beirut, Töôùng Gouraud tuyeân boá thaønh laäp Quoác gia Ñaïi Liban, bao goàm caùc vuøng nuùi, ñoàng baèng vaø loái ra bieån. Theo caùc tö lieäu lòch söû, ñöùng beân phaûi oâng laø Ñöùc Thöôïng phuï Hoyek, chung quanh laø caùc nhaân só vaø ñaïi dieän cuûa nhieàu coäng ñoàng toân giaùo khaùc nhau.
Chính vaøo thôøi ñieåm aáy, moät taàm nhìn ñöôïc truyeàn thoáng Maronite dieãn taû baèng boä ba: "Töï do - Liban - Toøa Thöôïng phuï." Trong ñoù: Töï do laø giaù trò khoâng theå thöông löôïng; Liban laø vuøng ñaát ñöôïc Thieân Chuùa chuùc laønh; Toøa Thöôïng phuï laø ngöôøi gìn giöõ kyù öùc lòch söû vaø ñònh höôùng cho daân toäc.
Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV ñaõ quyeát ñònh vieäc phong Chaân phöôùc cho Elias Hoyek, sau khi Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ coâng nhaän caùc nhaân ñöùc anh huøng cuûa ngaøi vaøo naêm 2019, ñaõ ñaët ngaøi vaøo haøng nguõ caùc vò thaùnh lôùn cuûa Liban - nhö Thaùnh Charbel Makhlouf - nhöõng maãu göông soáng Tin möøng maø Giaùo hoäi giôùi thieäu cho toaøn theá giôùi.
Pheùp laï
Pheùp laï ñöôïc coâng nhaän ñeå phong Chaân phöôùc lieân quan ñeán vieäc chöõa laønh cho Nayef Abou Assi, moät só quan ngöôøi Druze trong quaân ñoäi Liban, maéc chöùng beänh nghieâm troïng veà coät soáng. Theo lôøi chöùng, naêm 1965, sau khi mô thaáy Ñöùc Thöôïng phuï Hoyek, oâng thöùc daäy vaø hoaøn toaøn khoûi beänh. Trong nhöõng naêm cuoái ñôøi, Ñöùc Thöôïng phuï ñaëc bieät quan taâm ñeán söï phaùt trieån cuûa Hoäi doøng Thaùnh Gia Maronite, pheâ chuaån hieán phaùp cuûa hoäi doøng naêm 1928, ñoàng thôøi luoân ñoàng haønh vaø naâng ñôõ caùc nöõ tu baèng nhöõng lôøi khích leä vaø an uûi.
Ñöùc Thöôïng phuï qua ñôøi trong ñeâm Giaùng Sinh, ngaøy 24 thaùng Möôøi Hai naêm 1931, taïi Bkerkeù. Thi haøi cuûa ngaøi hieän ñöôïc an taùng taïi Ibrine, trong nhaø nguyeän cuûa hoäi doøng do chính ngaøi saùng laäp, nhö moät daáu aán vónh cöûu cho moái gaén keát giöõa söù vuï Thöôïng phuï, ñôøi soáng thaùnh hieán vaø coâng cuoäc giaùo duïc.
Vôùi saéc leänh phong Chaân phöôùc do Boä Phong Thaùnh ban haønh, ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV pheâ chuaån ngaøy 22 thaùng Naêm naêm 2026, Giaùo hoäi xaùc nhaän danh tieáng thaùnh thieän cuûa moät vò muïc töû ñaõ bieát keát hôïp tình yeâu queâ höông, taàm nhìn chính trò saùng suoát vaø söï daán thaân Tin möøng daønh cho nhöõng ngöôøi yeáu theá nhaát, trong khi Liban vaãn ñang mong ñôïi nhöõng daáu chæ cuûa moät söï phuïc sinh veà maët xaõ hoäi vaø theå cheá.
(Haõng tin Fides, 24/07/2026)