Thuû töôùng Coâng giaùo ñaàu tieân
cuûa Vöông quoác Anh sau gaàn 500 naêm
Thuû töôùng Coâng giaùo ñaàu tieân cuûa Vöông quoác Anh sau gaàn 500 naêm.
Phuùc Nhaïc
London (RVA News 22-07-2026) - Keå töø thöù Hai, ngaøy 20 thaùng Baûy naêm 2026, Vöông quoác Anh ñaõ coù moät vò Thuû töôùng Coâng giaùo ñaàu tieân sau hôn 500 naêm.
Thöïc vaäy, keå töø thaäp nieân 1550, chöa töøng coù moät ngöôøi Coâng giaùo naøo ñöùng ñaàu Chính phuû Anh. Vò quaân vöông Coâng giaùo cuoái cuøng cuûa nöôùc Anh laø Nöõ hoaøng Mary I, ngöôøi ñaõ khoâng thaønh coâng trong noã löïc ñaûo ngöôïc cuoäc Caûi caùch Tin laønh do thaân phuï baø laø Vua Henry VIII khôûi xöôùng.
Giai ñoaïn giaùn ñoaïn keùo daøi suoát nhieàu theá kyû aáy döï kieán ñaõ chaám döùt khi oâng Andy Burnham chính thöùc nhaäm chöùc Thuû töôùng Anh.
Moät thuû töôùng Coâng giaùo trong moät quoác gia Tin laønh
Kyù giaû Paul Vallely thuoäc taïp chí America cuûa doøng Teân ôû Myõ nhaän ñònh raèng sau khi Nöõ hoaøng Mary I qua ñôøi, hoaøn caûnh cuûa ngöôøi Coâng giaùo taïi Anh ñaõ xaáu ñi ñaùng keå. Trong nhieàu theá kyû tieáp theo, quyeàn töï do toân giaùo cuõng nhö caùc quyeàn daân söï cuûa hoï bò haïn cheá nghieâm troïng. Cho ñeán ngaøy nay, luaät phaùp Anh vaãn quy ñònh raèng nhöõng ngöôøi "theo toân giaùo cuûa Giaùo hoaøng" khoâng ñöôïc quyeàn keá vò ngai vaøng cuõng nhö khoâng ñöôïc thöïc thi quyeàn löïc cuûa quaân chuû.
Maëc duø ngaøy nay caùc vieân chöùc nhaø nöôùc khoâng coøn phaûi tuyeân theä baùc boû giaùo lyù Coâng giaùo veà söï bieán ñoåi baûn theå cuûa baùnh vaø röôïu thaønh Mình vaø Maùu Chuùa Kitoâ (Transubstantiation), nöôùc Anh vaãn laø moät quoác gia mang baûn saéc Tin Laønh raát roõ neùt.
Caùc thuû töôùng tieàn nhieäm luoân thaän troïng khi noùi veà ñöùc tin
Theo taùc giaû, caùc thuû töôùng Anh tröôùc ñaây ñeàu raát deø daët trong vieäc theå hieän nieàm tin toân giaùo.
Tony Blair thöôøng xuyeân tham döï thaùnh leã cuøng ngöôøi vôï vaø caùc con theo Coâng giaùo, nhöng chæ chính thöùc gia nhaäp Giaùo hoäi Coâng giaùo sau khi rôøi soá 10 phoá Downing.
Trong khi ñoù, Thuû töôùng Boris Johnson, duø ñaõ ñöôïc röûa toäi trong Giaùo hoäi Coâng giaùo, laïi ñöôïc theâm söùc trong Giaùo hoäi Anh giaùo khi coøn ñi hoïc vaø trong nhieàu naêm soáng khaù xa rôøi vieäc thöïc haønh ñöùc tin.
Chæ sau naøy, nhôø nhöõng quy ñònh cuûa Giaùo luaät, oâng môùi cöû haønh hoân leã Coâng giaùo vôùi ngöôøi vôï thöù ba taïi Nhaø thôø Chính toøa Westminster.
Moät ngöôøi Coâng giaùo thöïc haønh ñöùc tin khoâng thöôøng xuyeân
Andy Burnham keá nhieäm Thuû töôùng Keir Starmer, moät ngöôøi töï nhaän mình laø ngöôøi voâ thaàn. OÂng sinh ra vaø lôùn leân trong moät gia ñình Coâng giaùo. Ba ngöôøi con cuûa oâng ñeàu ñöôïc göûi hoïc taïi caùc tröôøng Coâng giaùo. Tuy nhieân, trong thôøi gian laø nghò só Quoác hoäi, oâng khoâng phaûi luùc naøo cuõng boû phieáu phuø hôïp vôùi giaùo huaán cuûa Giaùo hoäi veà nhöõng vaán ñeà nhö phaù thai hay hoân nhaân ñoàng giôùi.
OÂng nhieàu laàn chæ trích ñieàu maø oâng goïi laø thaùi ñoä "quaù khaét khe vaø ñaày phaùn xeùt" cuûa Giaùo hoäi ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñoàng tính.
Naêm 2015, oâng coøn coâng khai keâu goïi Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ haõy "ñöa Giaùo hoäi böôùc vaøo theá kyû XXI" trong vaán ñeà hoân nhaân ñoàng giôùi.
Quan ñieåm chính trò khoâng hoaøn toaøn theo khuynh höôùng töï do
Tuy nhieân, laäp tröôøng chính trò cuûa Burnham cuõng khoâng theå ñöôïc xem hoaøn toaøn laø töï do caáp tieán. Duø phaûn ñoái vieäc sieát chaët luaät phaù thai, nhöng vaøo naêm 2008 oâng laïi boû phieáu uûng hoä vieäc duy trì quy ñònh buoäc caùc trung taâm hoã trôï sinh saûn phaûi caân nhaéc "söï caàn thieát cuûa vai troø ngöôøi cha" tröôùc khi thöïc hieän thuï tinh trong oáng nghieäm.
Quy ñònh naøy treân thöïc teá ñaõ haïn cheá khaû naêng tieáp caän phöông phaùp hoã trôï sinh saûn ñoái vôùi caùc caëp ñoàng tính nöõ.
Burnham cuõng baøy toû nhieàu nghi ngaïi ñoái vôùi döï luaät veà trôï töû (assisted dying) ñöôïc trình leân Haï vieän Anh vaøo naêm ngoaùi. Ñieàu ñaùng chuù yù laø oâng khoâng phaûn ñoái döï luaät baèng caùc laäp luaän baûo veä söï soáng theo quan ñieåm Coâng giaùo, maø cho raèng vieäc hôïp phaùp hoùa trôï töû laø khoâng thích hôïp trong boái caûnh caùc cô sôû chaêm soùc giaûm nheï (hospices) vaãn ñang thieáu kinh phí nghieâm troïng.
OÂng chöa bao giôø töø boû hoaøn toaøn ñöùc tin Coâng giaùo
Vì theá, theo taùc giaû, khoù coù theå keát luaän raèng Burnham laø moät ngöôøi Coâng giaùo ñaõ hoaøn toaøn töø boû ñöùc tin cuûa mình. Thaùng tröôùc, khi tuyeân theä nhaäm chöùc sau khi taùi ñaéc cöû vaøo Quoác hoäi, oâng ñaõ choïn Baûn Kinh Thaùnh Jerusalem (Jerusalem Bible) ñeå ñaët tay tuyeân theä.
Ñaây laø baûn dòch Kinh Thaùnh ñaëc bieät ñöôïc nhieàu nghò só Coâng giaùo taïi Anh söû duïng. Burnham thöøa nhaän raèng oâng chæ tham döï thaùnh leã thænh thoaûng, ñoàng thôøi töï nhaän mình "khoâng phaûi laø ngöôøi quaù suøng ñaïo." Tuy nhieân, oâng khaúng ñònh gia ñình mình vaãn laø ngöôøi Coâng giaùo.
OÂng coøn nhaéc laïi moät caâu noùi quen thuoäc cuûa meï mình baèng phöông ngöõ Scouse ñaëc tröng cuûa thaønh phoá Liverpool: "Chuùng toâi khoâng lieám caùc baäc caáp baøn thôø." Ñaây laø moät thaønh ngöõ ñòa phöông coù nghóa laø: "Chuùng toâi khoâng phoâ tröông hay quaù hình thöùc trong vieäc thöïc haønh ñöùc tin."
Thuaät ngöõ Scouse vöøa chæ phöông ngöõ ñòa phöông vöøa chæ neùt vaên hoùa ñaëc tröng cuûa thaønh phoá Liverpool, nôi ñaõ ñoùn nhaän haøng traêm nghìn ngöôøi Coâng giaùo goác Ireland nhaäp cö trong theá kyû XIX vaø Giaùo hoäi.
Cho ñeán ngaøy nay, moät boä phaän lôùn daân cö trong vuøng vaãn coù nguoàn goác Ireland, vaø ñöùc tin Coâng giaùo vaãn laø moät thaønh phaàn quan troïng trong baûn saéc vaên hoùa cuûa Liverpool.
Giaùo huaán xaõ hoäi Coâng giaùo - neàn taûng tö töôûng chính trò cuûa Andy Burnham
Ñieàu ñaùng chuù yù laø ngay töø naêm 2015, Andy Burnham ñaõ töøng khaúng ñònh: "Giaùo huaán xaõ hoäi Coâng giaùo laø neàn taûng cho tö töôûng chính trò cuûa toâi." Ñöôïc nuoâi döôõng trong tinh thaàn Giaùo huaán xaõ hoäi Coâng giaùo
Ngay töø nhoû, Burnham ñaõ ñöôïc giaùo duïc trong tinh thaàn cuûa Hoïc thuyeát Xaõ hoäi Coâng giaùo. Khi coøn laø moät caäu beù giuùp leã, caäu cuøng caùc anh em cuûa mình luoân coá gaéng giaønh ñöôïc nhieäm vuï ñöôïc xem laø "ñaùng mô öôùc" nhaát: caàm ñóa höùng Mình Thaùnh (paten) cho caùc tín höõu khi leân röôùc leã. Theá nhöng, coù moät coâng vieäc khaùc coøn ñeå laïi daáu aán saâu saéc hôn nhieàu trong taâm hoàn caäu. Burnham ñöôïc giao nhieäm vuï phuï traùch vieäc ghi aâm caùc baøi giaûng cuûa Ñöùc Toång Giaùm muïc Derek Worlock. Nhöõng baøi giaûng naøy sau ñoù ñöôïc sao cheùp vaø göûi ñeán caùc giaùo xöù trong Toång giaùo phaän vaøo nhöõng Chuùa nhaät ñaõ ñònh.
Ñoù laø thôøi kyø cuoäc caûi caùch kinh teá cuûa Thuû töôùng Margaret Thatcher ñang taïo ra nhöõng taùc ñoäng heát söùc naëng neà ñoái vôùi caùc coäng ñoàng lao ñoäng. Caùc ngaønh coâng nghieäp naëng ôû mieàn Baéc nöôùc Anh laàn löôït ñoùng cöûa, trong khi cuoäc ñoái ñaàu giöõa Chính phuû vaø Lieân ñoaøn Coâng nhaân Moû Quoác gia (National Union of Mineworkers) trôû thaønh moät trong nhöõng cuoäc xung ñoät gay gaét nhaát trong lòch söû phong traøo coâng nhaân Anh. (...)
Keát luaän cuûa baøi baùo
Baøi vieát cuûa Paul Vallely khoâng chæ giôùi thieäu söï kieän lòch söû khi Andy Burnham trôû thaønh vò Thuû töôùng Coâng giaùo ñaàu tieân cuûa Vöông quoác Anh sau gaàn naêm theá kyû, maø coøn cho thaáy moät goùc nhìn saâu saéc hôn: Maëc duø Burnham khoâng phaûi laø moät ngöôøi Coâng giaùo thöïc haønh ñaïo moät caùch nghieâm ngaët vaø nhieàu quan ñieåm cuûa oâng khoâng hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi giaùo huaán cuûa Giaùo hoäi veà caùc vaán ñeà luaân lyù, nhöng neàn taûng tö töôûng chính trò cuûa oâng vaãn chòu aûnh höôûng roõ reät töø Hoïc thuyeát Xaõ hoäi Coâng giaùo.
Caùc giaù trò nhö phaåm giaù con ngöôøi, coâng ích, tình lieân ñôùi, nguyeân taéc boå trôï, söï quan taâm ñeán ngöôøi ngheøo vaø nhöõng coäng ñoàng bò gaït ra beân leà xaõ hoäi ñaõ trôû thaønh nhöõng truï coät trong chöông trình haønh ñoäng chính trò maø oâng theo ñuoåi. Theo taùc giaû, chính nhöõng giaù trò aáy coù theå seõ goùp phaàn ñònh hình moät phong caùch laõnh ñaïo môùi cuûa nöôùc Anh trong nhöõng naêm tôùi.
(America Magazine - Ngaøy 18/7/2026)