Taïi sao caùc Hoàng y treân 80 tuoåi
khoâng coøn quyeàn baàu Giaùo hoaøng?
Taïi sao caùc Hoàng y treân 80 tuoåi khoâng coøn quyeàn baàu Giaùo hoaøng?
Trong caùc baûn tin veà Giaùo hoäi, ñoâi khi chuùng ta thaáy thoâng tin moät vò Hoàng y vöøa böôùc sang tuoåi 80 vaø töø ñoù khoâng coøn quyeàn tham gia baàu choïn Giaùo hoaøng trong maät nghò. Ñaây laø quy ñònh quen thuoäc ngaøy nay, nhöng thöïc teá chæ ñöôïc thieát laäp sau Coâng ñoàng Vaticanoâ II.
Tröôùc Coâng ñoàng Vaticanoâ II: chöa coù giôùi haïn tuoåi
Tröôùc Coâng ñoàng Vaticanoâ II, Giaùo hoäi chöa coù quy ñònh chung veà ñoä tuoåi toái ña ñoái vôùi caùc Hoàng y tham gia baàu Giaùo hoaøng.
Sau Coâng ñoàng, Ñöùc Thaùnh Giaùo hoaøng Phaoloâ VI nhaän thaáy tuoåi taùc cao coù theå aûnh höôûng ñeán khaû naêng ñaûm nhaän nhöõng traùch vuï ñaëc bieät quan troïng cuûa caùc Hoàng y, nhaát laø trong thôøi gian Toøa Thaùnh troáng ngoâi.
Ngaøi nhaán maïnh raèng söù vuï cuûa caùc Hoàng y bao haøm nhöõng traùch nhieäm "ñaëc bieät naëng neà vaø teá nhò", caû trong vieäc coäng taùc vôùi Ñöùc Giaùo hoaøng laãn trong vieäc phuïc vuï Giaùo hoäi hoaøn vuõ khi Toâng Toøa khuyeát vò. Vì theá, vì lôïi ích cao caû cuûa Giaùo hoäi, naêm 1970, Ñöùc Phaoloâ VI ñaõ ban haønh nhöõng quy ñònh môùi veà giôùi haïn tuoåi vaø vieäc töø nhieäm cuûa caùc Hoàng y, töông töï nhö nhöõng quy ñònh ñaõ aùp duïng cho caùc linh muïc vaø giaùm muïc.
Caùc quy ñònh veà tuoåi ñoái vôùi Hoàng y
Trong Toâng thö Ingravescentem aetatem (1970), Ñöùc Phaoloâ VI quy ñònh:
Khi troøn 75 tuoåi, caùc Hoàng y ñang ñöùng ñaàu caùc cô quan cuûa Giaùo trieàu Roâma phaûi ñeä ñôn töø nhieäm. Ñöùc Giaùo hoaøng seõ quyeát ñònh chaáp nhaän hay khoâng.
Khi troøn 80 tuoåi, caùc Hoàng y ñöông nhieân maát quyeàn tham gia vaø boû phieáu trong Maät nghò Hoàng y baàu Giaùo hoaøng.
Ñoàng thôøi, caùc ngaøi cuõng khoâng coøn laø thaønh vieân cuûa caùc Boä, cô quan thöôøng tröïc cuûa Toøa Thaùnh vaø Quoác gia Thaønh Vatican.
Khaùc vôùi vieäc töø nhieäm ôû tuoåi 75, caùc quy ñònh lieân quan ñeán tuoåi 80 töï ñoäng coù hieäu löïc, khoâng caàn Ñöùc Giaùo hoaøng chaáp thuaän.
Tuy nhieân, caùc Hoàng y treân 80 tuoåi vaãn laø thaønh vieân cuûa Hoàng y ñoaøn. Caùc ngaøi vaãn coù theå tham döï caùc Phieân hoïp chung (General Congregations) tröôùc Maät nghò cuõng nhö caùc Coâng nghò Hoàng y (Consistory).
Luaät Giaùo hoäi coù thay ñoåi gì khoâng?
Qua nhieàu laàn söûa ñoåi luaät sau naøy - nhö Boä Giaùo luaät 1983, Toâng hieán Universi Dominici Gregis (1996), Toâng hieán Praedicate Evangelium (2022), hay caùc caäp nhaät veà Quy cheá nhaân söï Giaùo trieàu Roâma döôùi thôøi Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV - giôùi haïn 75 tuoåi vaø 80 tuoåi vaãn ñöôïc giöõ nguyeân.
Ñieåm thay ñoåi quan troïng laø: ngaøy nay, moät Hoàng y ñöôïc quyeàn boû phieáu neáu chöa troøn 80 tuoåi vaøo thôøi ñieåm Ñöùc Giaùo hoaøng qua ñôøi, thay vì tính ñeán ngaøy khai maïc Maät nghò nhö quy ñònh tröôùc ñaây.
Coøn caùc Giaùm muïc vaø Linh muïc thì sao?
Quy ñònh veà tuoåi boû phieáu trong Maät nghò khoâng aùp duïng ñoái vôùi caùc Giaùm muïc vaø Linh muïc.
Tuy nhieân, caùc ngaøi cuõng coù nhöõng quy ñònh lieân quan ñeán tuoåi taùc.
Naêm 1966, trong Töï saéc Ecclesiae Sanctae, Ñöùc Phaoloâ VI quy ñònh:
Caùc Giaùm muïc giaùo phaän, Giaùm muïc phoù vaø Giaùm muïc phuï taù khi ñuû 75 tuoåi phaûi ñeä ñôn töø nhieäm leân Ñöùc Giaùo hoaøng.
Vieäc töø nhieäm naøy khoâng töï ñoäng coù hieäu löïc; Ñöùc Giaùo hoaøng coù theå chaáp thuaän hoaëc yeâu caàu tieáp tuïc phuïc vuï theâm moät thôøi gian. Quy ñònh naøy cuõng aùp duïng ñoái vôùi caùc Hoàng y ñang coi soùc moät giaùo phaän.
Nhöõng quy ñònh treân sau ñoù ñöôïc xaùc nhaän trong Boä Giaùo luaät naêm 1983 cuûa Giaùo hoäi Latinh.
Thaùng 11 naêm 2025, Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV taùi khaúng ñònh raèng vieäc keát thuùc söù vuï quaûn trò giaùo phaän ôû tuoåi 75 laø ñieàu thích hôïp. Ngaøi noùi:
"Vieäc toân troïng quy ñònh keát thuùc söù vuï cuûa caùc Ñaáng Baûn quyeàn giaùo phaän ôû tuoåi 75 laø ñieàu toát ñeïp; chæ trong tröôøng hôïp caùc Hoàng y môùi coù theå caân nhaéc vieäc tieáp tuïc söù vuï, coù theå theâm khoaûng hai naêm."
Ñoái vôùi caùc cha sôû, khi ñuû 75 tuoåi, caùc ngaøi cuõng ñöôïc yeâu caàu (nhöng khoâng buoäc) ñeä ñôn töø nhieäm leân Giaùm muïc giaùo phaän. Vieäc chaáp thuaän hay khoâng hoaøn toaøn thuoäc quyeàn quyeát ñònh cuûa Giaùm muïc.
Vieäc töø nhieäm chæ lieân quan ñeán chöùc vuï quaûn trò giaùo phaän hoaëc giaùo xöù, khoâng coù nghóa laø chaám döùt moïi hoaït ñoäng muïc vuï. Treân thöïc teá, nhieàu Giaùm muïc vaø linh muïc sau khi nghæ nhieäm vaãn tieáp tuïc phuïc vuï Giaùo hoäi trong nhieàu coâng vieäc muïc vuï quyù giaù, tuøy theo söùc khoûe vaø khaû naêng cuûa mình.
Caùc Giaùo hoäi Coâng giaùo Ñoâng phöông
Caùc Giaùo hoäi Coâng giaùo Ñoâng phöông töï quaûn (sui iuris) coù heä thoáng luaät rieâng, chuû yeáu laø Boä Giaùo luaät caùc Giaùo hoäi Ñoâng phöông.
Nhìn chung, caùc quy ñònh veà tuoåi khaù töông ñoàng vôùi Giaùo hoäi Latinh.
Tuy nhieân, caùc Thöôïng phuï vaø Toång Giaùm muïc Tröôûng khoâng phaûi ñeä ñôn töø nhieäm khi ñuû 75 tuoåi.
Caùc vò naøy cuõng ñöôïc mieãn tröø khoûi quy ñònh giôùi haïn 80 tuoåi ñoái vôùi quyeàn bieåu quyeát trong Thöôïng Hoäi ñoàng Giaùm muïc cuûa caùc Giaùo hoäi Thöôïng phuï vaø Toång Giaùm muïc Tröôûng - nôi baàu choïn caùc Thöôïng phuï vaø caùc öùng vieân cho caùc toøa Giaùm muïc coøn troáng.
Moät quy ñònh phaûn aùnh söï khoân ngoan muïc vuï
Caùc quy ñònh ñöôïc ban haønh sau Coâng ñoàng Vaticanoâ II nhìn nhaän raèng tuoåi taùc vaø nhöõng giôùi haïn cuûa söùc khoûe caàn ñöôïc caân nhaéc trong vieäc thi haønh caùc traùch vuï quan troïng cuûa Giaùo hoäi.
Ngaøy nay, nhôø söï phaùt trieån cuûa y hoïc, nhieàu Hoàng y vaãn soáng khoûe maïnh sau tuoåi 80. Tuy nhieân, nhö Ñöùc Thaùnh Giaùo hoaøng Phaoloâ VI ñaõ nhaän ñònh, duø phaåm giaù con ngöôøi khoâng heà suy giaûm vì tuoåi taùc hay beänh taät, khaû naêng ñaûm nhaän moät soá traùch vuï ñaëc thuø coù theå bò aûnh höôûng.
Vì theá, giôùi haïn 80 tuoåi ñoái vôùi quyeàn tham gia Maät nghò Hoàng y ñöôïc aùp duïng thoáng nhaát. Trong khi ñoù, ñoái vôùi vieäc töø nhieäm cuûa caùc Giaùm muïc vaø linh muïc, luaät hieän haønh vaãn daønh cho Ñöùc Giaùo hoaøng hoaëc Giaùm muïc giaùo phaän quyeàn xem xeùt töøng tröôøng hôïp cuï theå ñeå quyeát ñònh chaáp thuaän hay khoâng.
(Nguoàn: Söu taàm töø Intenet)