Baøi phaùt bieåu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leo XIV
nhaân dòp nhaän Huaân chöông Töï do
cuûa Trung taâm Hieán phaùp Quoác gia
Baøi phaùt bieåu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leo XIV nhaân dòp nhaän Huaân chöông Töï do cuûa Trung taâm Hieán phaùp Quoác gia.
Vuõ Vaên An
Vatican (VietCatholic News 03-07-2026) - Nhö moïi ngöôøi ñeàu ñaõ bieát, Ñöùc Leo XIV, moät coâng daân Hoa Kyø, duø vaøo ngaøy kyû nieäm 250 naêm Tuyeân ngoân Ñoäc Laäp cuûa quoác gia ñöôïc long troïng coâng boá cuøng theá giôùi môû maøn neàn ñoäc laäp cuûa Hieäp Chuùng Quoác Myõ Chaâu, nhöng ngaøi ñaâu coù queân Ñaát Nöôùc ñaõ chaøo ñoùn ngaøi ra ñôøi vaø döôõng duïc ngaøi thaønh ngöôøi ñöùng ñaàu toân giaùo lôùn nhaát theá giôùi. Cuøng ngaøy 4 thaùng 7 naêm 2026, ngaøi ñaõ chính thöùc göûi thö chuùc möøng tôùi toaøn theå nhaân daân Hoa Kyø. Tröôùc ñoù moät ngaøy, nhaân dòp laõnh Huy chöông Töï Do cuûa Trung Taâm Hieán Phaùp Quoác Gia, ngaøi ñaõ heát lôøi ca tuïng Ñaát Nöôùc sinh thaønh ra ngaøi.
Sau ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ toaøn vaên baøi phaùt bieåu cuûa ngaøi trong dòp naøy:
Caùc baïn thaân meán,
Toâi raát vinh döï ñöôïc nhaän Huaân chöông Töï do cuûa Trung taâm Hieán phaùp Quoác gia trong naêm kyû nieäm 250 naêm ngaøy thaønh laäp Hôïp chuùng quoác Hoa Kyø vôùi vieäc kyù keát Tuyeân ngoân Ñoäc laäp vaøo ngaøy 4 thaùng 7 naêm 1776. Nhaân dòp troïng ñaïi naøy, toâi xin göûi lôøi chaøo noàng nhieät ñeán taát caû nhöõng ngöôøi coù maët taïi Trung taâm Hieán phaùp Quoác gia ôû Philadelphia. Laø moät ngöôøi con cuûa ñaát nöôùc vó ñaïi naøy, ñöôïc thaønh laäp bôûi nhöõng ngöôøi ñaøn oâng vaø ñaønn baø duõng caûm, nhöõng ngöôøi mô öôùc veà töï do vaø moät cuoäc soáng toát ñeïp hôn cho baûn thaân vaø con caùi hoï, toâi cuøng caùc baïn caàu xin Chuùa ban phöôùc laønh cho töông lai cuûa nöôùc Myõ, ñeå nhöõng lyù töôûng cao caû ñöôïc ghi khaéc ôû ñaàu Tuyeân ngoân Ñoäc laäp tieáp tuïc daãn daét söï thònh vöôïng cuûa quoác gia trong söï thoáng nhaát, coâng lyù vaø hoøa bình.
Töø thuôû nhoû, haàu heát chuùng ta ñeàu ngöôõng moä söï huøng hoàn cuûa nhöõng lôøi leõ aáy, vôùi lôøi keâu goïi vang doäi tôùi quy luaät töï nhieân vaø Thöôïng ñeá cuûa töï nhieân laøm neàn taûng cho khaúng ñònh raèng taát caû nam giôùi vaø nöõ giôùi ñeàu ñöôïc taïo ra bình ñaúng vaø ñöôïc Ñaáng Taïo Hoùa ban cho nhöõng quyeàn baát khaû xaâm phaïm nhaát ñònh, bao goàm quyeàn soáng, quyeàn töï do vaø quyeàn möu caàu haïnh phuùc. Maëc duø ñöôïc dieãn ñaït baèng ngoân ngöõ cuûa Thôøi kyø Khai saùng, tuyeân boá ñoù cuoái cuøng ñöôïc ñaët neàn taûng treân söï hieåu bieát veà con ngöôøi ñöôïc truyeàn caûm höùng töø taàm nhìn vó ñaïi trong Kinh Thaùnh veà vieäc nam vaø nöõ ñöôïc taïo ra theo hình aûnh thaàn thieâng. Chính ôû ñaây chuùng ta khaùm phaù ra neàn taûng cuûa phaåm giaù con ngöôøi; phaåm giaù toàn taïi tröôùc khi baát cöù quoác gia naøo ñöôïc thaønh laäp, vaø vieäc baûo veä phaåm giaù ñoù chính laø muïc ñích cuûa quoác gia ñoù.
Trong hai traêm naêm möôi naêm qua, ñoái vôùi raát nhieàu daân toäc treân khaép theá giôùi, chính quyeát taâm vöõng chaéc ñeå ñaït ñöôïc taàm nhìn cao caû cuûa nhöõng ngöôøi saùng laäp quoác gia ñaõ bieán nöôùc Myõ thaønh bieåu töôïng cuûa töï do, khi ñaát nöôùc môû cöûa ñoùn nhaän nhöõng laøn soùng ngöôøi nhaäp cö lieân tieáp, cho pheùp hoï vaø con caùi hoï ñoùng goùp vaøo vieäc ñònh hình töông lai cuûa quoác gia. Chính tình yeâu töï do aáy ñaõ truyeàn caûm höùng cho Hoa Kyø, trong nhöõng giôø phuùt ñen toái nhaát cuûa theá kyû tröôùc, vaøo thôøi ñieåm hai cuoäc chieán tranh theá giôùi, ñeå nhìn xa hôn chính mình vaø, vôùi söï hy sinh to lôùn, ñeå baûo veä lyù töôûng töï do vöôït ra ngoaøi bieân giôùi cuûa mình.
Tuy nhieân, nhö moïi ngöôøi Myõ ñeàu bieát, con ñöôøng xaây döïng moät xaõ hoäi theå hieän nhöõng lyù töôûng cao caû veà töï do vaø coâng lyù cho taát caû moïi ngöôøi khoâng phaûi luùc naøo cuõng deã daøng vaø, ôû nhieàu khía caïnh, vaãn coøn laø moät quaù trình ñang tieáp dieãn. Thaät vaäy, noã löïc ñeå hieän thöïc hoùa taàm nhìn naøy laø ñieàu caàn ñöôïc baét ñaàu laïi trong moãi theá heä vaø tröôùc nhöõng thaùch thöùc khoâng ngöøng. Hoâm nay, khi chuùng ta höôùng veà töông lai, leã kyû nieäm lòch söû naøy mang ñeán cho chuùng ta cô hoäi ñeå moät laàn nöõa suy tö veà caùc nguyeân taéc neàn taûng cuûa quoác gia vôùi hy voïng raèng nöôùc Myõ seõ luoân trung thaønh vôùi giaác mô ñaõ mang laïi cho noù danh hieäu vuøng ñaát cuûa töï do vaø queâ höông cuûa nhöõng ngöôøi duõng caûm.
Quyeàn ñaàu tieân ñöôïc caùc nhaø saùng laäp quoác gia ghi nhaän laø quyeàn ñöôïc soáng, bôûi vì khoâng ai bò töôùc ñoaït söï soáng coù theå höôûng thuï töï do hay möu caàu haïnh phuùc. Söùc soáng cuûa moät quoác gia gaén boù maät thieát vôùi giaù trò maø quoác gia ñoù daønh cho cuoäc soáng con ngöôøi döôùi moïi hình thöùc vaø hoaøn caûnh, thöøa nhaän phaåm giaù ñöôïc ban taëng cho moãi con ngöôøi chæ ñôn thuaàn nhôø söï hieän höõu cuûa hoï. Giaù trò voán coù cuûa moãi maïng soáng con ngöôøi ñaõ khieán nhöõng taám loøng cao thöôïng cuûa nhieàu theá heä ca ngôïi nhöõng coâng trình kyø dieäu cuûa Ñaáng Taïo Hoùa (xem Thaùnh Vònh 139:14) vaø ñöùng tröôùc moùn quaø quyù giaù aáy vôùi loøng toân kính. Thaät vaäy, chính loøng toân kính naøy maø chuùng ta phaûi tieáp tuïc vun ñaép - moät loøng toân kính lay ñoäng traùi tim moãi caù nhaân vaø truyeàn caûm höùng cho nhöõng luaät leä coâng nhaän vaø baûo veä moùn quaø aáy töø luùc thuï thai ñeán khi cheát töï nhieân. Loøng toân kính cuõng seõ giuùp chuùng ta nhaän ra raèng mình laø ngöôøi baûo veä vaø ngöôøi quaûn lyù nhöõng ngöôøi ñöôïc giao phoù cho söï chaêm soùc cuûa mình. Veà maët naøy, söï vó ñaïi veà maët ñaïo ñöùc cuûa moät quoác gia ñöôïc theå hieän treân heát ôû khaû naêng hoã trôï, baûo veä vaø traân troïng cuoäc soáng cuûa taát caû moïi ngöôøi, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông nhaát vaø nhöõng ngöôøi bò nghi ngôø veà giaù trò cuûa mình.
Sau quyeàn ñöôïc soáng, töï do ñaõ vaø ñang laø nhöõng nguyeân taéc haøng ñaàu ñöôïc toân kính bôûi nhöõng ngöôøi ñaøn oâng vaø ñaøn baø ñaõ tìm kieám moät khôûi ñaàu môùi trong bieân giôùi quoác gia naøy, thöôøng coi ñoù laø nieàm hy voïng chöa töøng coù. Maëc duø thöôøng ñöôïc hieåu laø khaû naêng haønh ñoäng theo yù muoán, töï do ñích thöïc coøn saâu saéc hôn nhieàu. Noù ñöôïc xaây döïng treân khaû naêng cuûa con ngöôøi trong vieäc nhaän bieát söï thaät vaø tuaân thuû ñieàu thieän, ngay caû khi phaûi traû giaù ñaét - moät söï hy sinh maø nhieàu ngöôøi ñaõ noã löïc xaây döïng ñaát nöôùc naøy ñeàu bieát roõ. Khaùt voïng tìm kieám söï thaät vaø töï do, cuõng nhö vieäc möu caàu haïnh phuùc, tieáp tuïc truyeàn caûm höùng cho moïi theá heä ñaët ra nhöõng caâu hoûi cô baûn veà yù nghóa cuoäc soáng, muïc ñích toái thöôïng cuûa chuùng ta, vaø thöïc söï laø veà Thieân Chuùa, vaø nhöõng traùi tim cao thöôïng neân noã löïc traû lôøi nhöõng caâu hoûi naøy moät caùch chaân thaønh. Nhöõng caâu traû lôøi naøy chaéc chaén seõ quyeát ñònh höôùng ñi maø chuùng ta muoán daønh cho cuoäc soáng cuûa mình, vaø nöôùc Myõ töø laâu ñaõ uûng hoä quyeàn töï do toân giaùo caàn thieát ñeå tuaân theo moät caùch coù traùch nhieäm nhöõng giaùo lyù maø Chuùa daïy. Trong vaán ñeà naøy, töï do tín ngöôõng, khoâng bò sôï haõi hay eùp buoäc, nhö ñaõ ñöôïc ghi trong Tu chính aùn thöù nhaát cuûa Hieán phaùp Hoa Kyø.
Chính söï töï do naøy toân vinh khoâng gian noäi taâm cuûa moãi ngöôøi, nôi hình thaønh nieàm tin vaø nôi löông taâm coù theå höôùng daãn nhöõng quyeát ñònh ñöôïc ñöa ra trong saâu thaúm traùi tim con ngöôøi. Söï töï do naøy cuõng ñaûm baûo quyeàn cuûa moãi ngöôøi ñöôïc thôø phöôïng theo tín ngöôõng cuûa rieâng mình, vaø quyeàn cuûa caùc caù nhaân, coäng ñoàng vaø hieäp hoäi ñöôïc baøy toû ñöùc tin cuûa mình tröôùc coâng chuùng. Treân thöïc teá, töï do toân giaùo ñaõ taïo neân truyeàn thoáng cuûa Myõ veà vieäc cho pheùp ñoái thoaïi lieân toân vaø hôïp taùc lieân toân trong vieäc thuùc ñaåy lôïi ích coâng coäng vaø laøm phong phuù theâm caùc cuoäc tranh luaän veà nhöõng vaán ñeà ñaïo ñöùc vaø luaân lyù lôùn maø quoác gia ñaõ phaûi ñoái dieän vaø ñònh hình neân tieán trình lòch söû cuûa noù. Toâi hy voïng raèng truyeàn thoáng naøy seõ tieáp tuïc ñôm hoa keát traùi trong moät dieãn ngoân coâng khai ñöôïc ñaùnh daáu baèng söï oân hoøa, toân troïng quan ñieåm cuûa ngöôøi khaùc vaø noã löïc khoâng ngöøng tìm kieám ñieåm chung trong vieäc thuùc ñaåy hoøa bình vaø hoøa giaûi, trong nöôùc vaø quoác teá.
Nhöõng baäc tieàn nhaân cuûa ñaát nöôùc naøy, nhöõng ngöôøi ñaøn oâng vaø ñaøn baø thuoäc nhieàu taàng lôùp, toân giaùo vaø ngoân ngöõ khaùc nhau, ñaõ tìm thaáy ñieåm chung vaø söùc maïnh caàn thieát ñeå theo ñuoåi moät töông lai toát ñeïp hôn. Nhöõng nguyeân taéc ñaõ truyeàn caûm höùng cho nhöõng ngöôøi saùng laäp nöôùc Myõ, baét nguoàn töø chaân lyù veà con ngöôøi, ñaõ ñöa hoï ñeán vôùi nhau trong moät lyù töôûng duy nhaát, moät giaác mô chung. Söï ñoaøn keát ñaõ tieáp theâm söùc maïnh cho giaác mô ñoù, vaø döôùi söï che chôû cuûa Thieân Chuùa, ñaõ taïo neân Hôïp chuùng quoác Hoa Kyø. E pluribus unum - töø nhieàu thaønh moät. Ñeå moät quoác gia thònh vöôïng, noù phaûi thöïc söï ñoaøn keát; ñoaøn keát khoâng phaûi bôûi nhöõng muïc tieâu gaén lieàn vôùi nhöõng noã löïc nhaát thôøi, maø bôûi nhöõng lyù töôûng khoâng phai môø theo thôøi gian. Mong raèng nhöõng nguyeân taéc maø chuùng ta ñaõ suy tö hoâm nay - phaåm giaù con ngöôøi chung, söï bình ñaúng vaø caùc quyeàn ñöôïc neâu trong Tuyeân ngoân Ñoäc laäp - seõ maõi laø nguoàn goác cuûa söï ñoaøn keát ñoù vaø laø ngoïn ñeøn soi ñöôøng cho hieän taïi vaø nhöõng naêm thaùng saép tôùi.
Khi nhaän giaûi thöôûng naøy, toâi caàu nguyeän ñeå leã kyû nieäm 250 naêm ngaøy thaønh laäp quoác gia vó ñaïi naøy seõ laø dòp ñeå chuùng ta long troïng taùi cam keát vôùi nhöõng lyù töôûng ñaõ laøm neân nöôùc Myõ, moät quoác gia coi troïng hoøa bình vaø thònh vöôïng, moät quoác gia ñaëc tröng bôûi loøng haøo phoùng vaø cao thöôïng. Toâi phoù thaùc taát caû caùc baïn, cuõng nhö töông lai cuûa quoác gia, cho Ñaáng laø nguoàn goác cuûa töï do ñích thöïc vaø hoøa bình vónh cöûu, Ñaáng maø chính danh Ngöôøi laø Hoøa Bình.
Nguyeän xin Thieân Chuùa ban phöôùc laønh cho nöôùc Myõ! Caûm ôn caùc baïn!