Trong 10 naêm, hôn 100,000 ngöôøi töû vong:
Canada ñaõ trôû thaønh "thuû ñoâ trôï töû"
cuûa theá giôùi nhö theá naøo?
Trong 10 naêm, hôn 100,000 ngöôøi töû vong: Canada ñaõ trôû thaønh "thuû ñoâ trôï töû" cuûa theá giôùi nhö theá naøo?
Phuùc Nhaïc
(RVA News 18-06-2026) - 10 naêm sau khi hôïp phaùp hoùa trôï töû, Canada hieän laø moät trong nhöõng quoác gia coù soá ca töû vong do trôï töû cao nhaát theá giôùi. Tuy nhieân, caùc toå chöùc baûo veä söï soáng vaãn tieáp tuïc phaûn ñoái vaø vaän ñoäng haïn cheá chöông trình naøy.
Trôï töû trôû thaønh nguyeân nhaân töû vong haøng ñaàu
Chöông trình trôï töû cuûa Canada, goïi taét laø MAID (Medical Assistance in Dying - Hoã trôï y teá ñeå cheát), chính thöùc böôùc sang naêm thöù 10. Theo döõ lieäu cuûa chính phuû Canada:
- soá ngöôøi löïa choïn trôï töû taêng trung bình hôn 30% moãi naêm töø 2019 ñeán 2022;
- toác ñoä taêng ñaõ chaäm laïi nhöng soá ca vaãn tieáp tuïc gia taêng;
- naêm 2024 coù toång coäng 16.499 ngöôøi Canada töû vong theo chöông trình MAID.
Ñeán thaùng Tö naêm 2026, soá tröôøng hôïp MAID ñaõ vöôït moác 100,000.
Nhöõng ngöôøi phaûn ñoái leân tieáng
OÂng Alex Schadenberg, Giaùm ñoác ñieàu haønh Lieân minh Ngaên chaën Trôï töû (Euthanasia Prevention Coalition), cho raèng: "Ñieàu tích cöïc duy nhaát laø Canada ñang khieán caùc quoác gia khaùc nhaän ra haäu quaû vaø khoâng muoán ñi theo con ñöôøng naøy."
Trong khi ñoù, oâng David Cooke thuoäc toå chöùc "Chieán dòch Lieân Minh Söï Soáng" (Campaign Life Coalition) goïi ñaây laø: "Moät kyû nieäm ñaùng ñeå tang." OÂng noùi: "Sau 10 naêm hôïp phaùp hoùa vieäc baùc só chuû ñoäng chaám döùt maïng soáng beänh nhaân, Canada ñaõ phaûi traû giaù baèng hôn 100.000 sinh maïng." Theo oâng, chöông trình voán ñöôïc quaûng baù nhö giaûi phaùp cho ñau khoå con ngöôøi nhöng laïi taïo ra nhieàu ñau khoå hôn cho xaõ hoäi, gia ñình vaø chính nhöõng ngöôøi tham gia.
Nhöõng tranh caõi veà an toaøn
Ngöôøi uûng hoä MAID cho raèng chöông trình coù caùc bieän phaùp baûo veä nhö:
- ngöôøi tham gia phaûi töø 18 tuoåi trôû leân;
- phaûi maéc beänh nghieâm troïng vaø khoâng theå chöõa khoûi.
Tuy nhieân, caùc nhaø pheâ bình cho raèng heä thoáng coù nhieàu loã hoång. Moät baùo caùo naêm 2024 cho bieát cô quan quaûn lyù taïi tænh Ontario ñaõ phaùt hieän hôn 400 tröôøng hôïp vi phaïm hoaëc khoâng tuaân thuû quy ñònh lieân quan ñeán MAID töø naêm 2018, bao goàm: sai soùt trong xaùc ñònh ñieàu kieän tham gia; baùo caùo khoâng ñaày ñuû hoaëc khoâng chính xaùc. Tuy vaäy, khoâng coù vuï vieäc naøo bò truy toá.
Tranh caõi veà môû roäng trôï töû cho ngöôøi maéc beänh taâm thaàn Moät trong nhöõng ñeà xuaát gaây tranh caõi nhaát laø môû roäng MAID cho nhöõng ngöôøi chæ maéc beänh taâm thaàn maø khoâng coù beänh theå chaát nghieâm troïng.
Vieäc môû roäng naøy hieän ñaõ bò hoaõn tôùi naêm 2027. Nhieàu toå chöùc baûo veä söï soáng phaûn ñoái maïnh meõ vì cho raèng ñieàu ñoù coù theå aùp duïng vôùi nhöõng ngöôøi maéc: traàm caûm, nghieän ngaäp, töï kyû, taâm thaàn phaân lieät, roái loaïn aên uoáng, vaø nhieàu roái loaïn taâm thaàn khaùc.
Naêm 2025, UÛy ban Quyeàn cuûa Ngöôøi Khuyeát taät thuoäc Lieân Hieäp Quoác ñaõ keâu goïi Canada döøng keá hoaïch môû roäng naøy.
Nhöõng bieän phaùp haïn cheá môùi taïi Alberta
Tænh Alberta ôû mieàn Taây Canada ñang ñeà xuaát moät soá quy ñònh chaët cheõ hôn, bao goàm: taêng cöôøng baûo veä ngöôøi chöa thaønh nieân; baûo veä ngöôøi maéc beänh taâm thaàn; baûo veä quyeàn cuûa beänh nhaân khoâng muoán ñöôïc giôùi thieäu ñeán dòch vuï trôï töû; baûo veä quyeàn cuûa baùc só töø choái thöïc hieän trôï töû.
Ngoaøi ra, baùc só taïi Alberta khoâng ñöôïc chuû ñoäng ñeà nghò trôï töû vôùi beänh nhaân maø chæ ñöôïc thaûo luaän khi chính beänh nhaân ñaët vaán ñeà.
Canada aûnh höôûng tôùi caùc nöôùc khaùc
OÂng Schadenberg cho raèng söï gia taêng maïnh meõ caùc ca trôï töû ôû Canada ñaõ khieán nhieàu quoác gia khaùc thaän troïng hôn. OÂng daãn chöùng: Scotland baùc boû döï luaät trôï töû; döï luaät trôï töû taïi Vöông quoác Anh khoâng ñöôïc Thöôïng vieän thoâng qua; Slovenia ñaõ huûy boû luaät trôï töû tröôùc ñoù. Theo oâng, "Taát caû nhöõng ñieàu naøy ñeàu lieân quan ñeán vieäc moïi ngöôøi nhìn thaáy nhöõng gì ñang xaûy ra ôû Canada."
Quan ñieåm cuûa nhöõng ngöôøi baûo veä söï soáng
Caùc toå chöùc choáng trôï töû cho raèng phaàn lôùn ngöôøi choïn MAID khoâng phaûi vì ñau ñôùn theå xaùc quaù möùc maø vì caûm thaáy: cuoäc soáng khoâng coøn yù nghóa; coâ ñôn; bò boû rôi; maát muïc ñích soáng. Vaø oâng Schadenberg keát luaän: "Ñieàu quan troïng nhaát chuùng ta coù theå laøm laø chaêm soùc con ngöôøi, ôû beân hoï vaø giuùp hoï bieát raèng cuoäc soáng cuûa hoï vaãn coù yù nghóa vaø giaù trò."
(ewtnnews 16-6-2026)