Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV
ban haønh Quy cheá môùi
cho UÛy ban Baûo veä Treû vò thaønh nieân
Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV chaám döùt thôøi kyø mô hoà tröôùc ñaây baèng caùch ban haønh Quy cheá môùi cho UÛy ban Baûo veä Treû vò thaønh nieân.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 16-06-2026) - Hoâm 13 thaùng Saùu naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ ban haønh phuùc chieáu xaùc nhaän Quy cheá môùi cuûa UÛy ban Toøa Thaùnh veà Baûo veä Treû vò thaønh nieân.
Vaên kieän naøy, ñöôïc Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh Pietro Parolin ñoàng kyù, coù hieäu löïc ngay laäp töùc vaø seõ ñöôïc aùp duïng thöû nghieäm trong thôøi gian ba naêm.
Sau thôøi gian ñoù, UÛy ban seõ trình leân Ñöùc Giaùo hoaøng baûn vaên cuoái cuøng ñeå pheâ chuaån chính thöùc.
Möôøi moät naêm sau phieân baûn ñaàu tieân ñöôïc thoâng qua naêm 2015, döïa treân Thuû buùt (Chirografo) cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ khi thaønh laäp cô quan naøy vaøo thaùng Ba naêm 2014, cô caáu môùi ñaõ khoâi phuïc söï roõ raøng veà maët phaùp lyù maø töø laâu nhieàu ngöôøi cho laø voâ cuøng caàn thieát.
Nhöõng tranh caõi keùo daøi
Trong nhöõng naêm qua, UÛy ban ñaõ nhieàu laàn trôû thaønh taâm ñieåm cuûa caùc cuoäc tranh caõi gay gaét. Moät maët laø vieäc boå nhieäm moät soá nhaân vaät gaây tranh caõi; maët khaùc laø tình traïng thieáu minh baïch veà maët phaùp lyù.
Tröôøng hôïp noåi tieáng nhaát laø linh muïc Doøng Teân Hans Zollner, ngöôøi Ñöùc, töøng ñöôïc xem nhö bieåu töôïng cuûa cuoäc chieán choáng laïm duïng tình duïc trong Giaùo hoäi. Tuy nhieân, cha bò chæ trích vì khoâng coù phaûn öùng thích ñaùng tröôùc caùc toá caùo cuûa nhöõng naïn nhaân ñöôïc cho laø cuûa cha Marko Ivan Rupnik, cuõng laø moät tu só Doøng Teân.
Sau khi trang maïng Silere non possum ôû YÙ coâng boá böùc thö cuûa moät nöõ tu göûi cho cha Zollner, cha ñaõ töø chöùc khoûi UÛy ban Toøa Thaùnh vôùi lyù do laø cô quan naøy khoâng ñuû tính ñoäc laäp.
Taùc giaû baøi baùo nhaän ñònh raèng ñaây khoâng phaûi laø chöùc naêng cuûa UÛy ban, ñoàng thôøi pheâ phaùn raèng caùc thaønh vieân nhö linh muïc Zollner "noùi nhieàu nhöng laøm ít".
Maâu thuaãn giöõa caùc vaên kieän phaùp lyù
Theo baøi baùo, nhieàu baát caäp naûy sinh do nhöõng ñieåm mô hoà trong trieàu ñaïi Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ.
Naêm 2015, Ñöùc Phanxicoâ moâ taû UÛy ban laø: "Moät cô quan töï trò lieân keát vôùi Toøa Thaùnh vaø coù tö caùch phaùp nhaân coâng." Nhöng ñeán naêm 2022, trong Toâng hieán Praedicate Evangelium, caûi toå Giaùo trieàu, ñieàu 78 laïi quy ñònh raèng UÛy ban ñöôïc ñaët trong Boä Giaùo lyù Ñöùc tin.
Nhö vaäy, Quy cheá naêm 2015 vaø Toâng hieán naêm 2022 ñaõ taïo ra söï maâu thuaãn: moät beân xem UÛy ban laø moät thöïc theå ñoäc laäp, coøn beân kia coi ñaây laø cô quan naèm trong moät Boä cuûa Giaùo trieàu Roâma.
Ñöôïc ñaët roõ raøng trong Boä Giaùo lyù Ñöùc tin
Nay Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ giaûi quyeát ñieåm baát nhaát naøy. Ñieàu 1 cuûa Quy cheá môùi quy ñònh: "UÛy ban ñöôïc thieát laäp beân trong Boä Giaùo lyù Ñöùc tin vaø coäng taùc vôùi Boä naøy." Ñieàu 3 môùi boå sung quy ñònh cuï theå veà söï hôïp taùc ñoù:
- Chuû tòch hoaëc thö kyù cuûa UÛy ban laø thaønh vieân cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin trong nhieäm kyø cuûa mình.
- Toång tröôûng Boä Giaùo lyù Ñöùc tin coù theå cöû quan saùt vieân tham döï caùc phieân hoïp toaøn theå cuûa UÛy ban.
Hai beân trao ñoåi thoâng tin trong vieäc soaïn thaûo baùo caùo thöôøng nieân, chuaån bò caùc chuyeán thaêm ad limina cuûa caùc giaùm muïc vaø toå chöùc caùc chöông trình ñaøo taïo.
Qua ñoù, UÛy ban ñöôïc tích hôïp roõ raøng vaøo hoaït ñoäng cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin.
Vai troø ngaøy caøng lôùn cuûa Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh
Moät thay ñoåi quan troïng khaùc laø söï xuaát hieän thöôøng xuyeân cuûa Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh trong Quy cheá môùi.
Trong khi Quy cheá naêm 2015 hoaøn toaøn khoâng ñeà caäp ñeán cô quan naøy, nay Quoác vuï khanh coù vai troø trong nhieàu lónh vöïc:
- Phaûi chaáp thuaän vieäc boå nhieäm thaønh vieân UÛy ban.
- Phaûi cho pheùp Chuû tòch ñeà xuaát caùc hình thöùc hôïp taùc vôùi caùc cô quan Giaùo trieàu khaùc.
- Ñöôïc tham khaûo yù kieán tröôùc khi Baùo caùo thöôøng nieân ñöôïc coâng boá.
- Ñöôïc thoâng baùo khi moät thaønh vieân khoâng coøn khaû naêng hoaøn thaønh nhieäm vuï.
Baùo caùo thöôøng nieân chòu söï kieåm soaùt
Laàn ñaàu tieân, Quy cheá quy ñònh chi tieát veà Baùo caùo thöôøng nieân lieân quan ñeán caùc chính saùch baûo veä treû vò thaønh nieân.
Baùo caùo chæ ñöôïc coâng boá khi:
1. Coù söï ñoàng yù cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng.
2. Ñaõ tham khaûo yù kieán Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh.
Theo taùc giaû baøi baùo, ñieàu naøy cho thaáy coâng cuï nhaèm minh baïch hoùa hoaït ñoäng cuûa Giaùo hoäi trong lónh vöïc baûo veä treû em cuõng ñoàng thôøi chòu söï kieåm soaùt nhaát ñònh tröôùc khi ñöôïc phoå bieán roäng raõi.
Nhöõng gì thay ñoåi vaø nhöõng gì vaãn giöõ nguyeân
Quy cheá môùi chi tieát hôn raát nhieàu so vôùi baûn naêm 2015:
- Thaønh laäp Hoäi ñoàng Ñieàu haønh thöôøng tröïc.
- Thieát laäp maïng löôùi coá vaán khu vöïc.
- Phaân bieät caùc nhoùm coâng taùc theo khu vöïc vaø theo chuyeân ñeà nghieân cöùu.
- Taêng soá thaønh vieân töø 18 leân 23 ngöôøi.
- Keùo daøi nhieäm kyø töø 3 leân 5 naêm.
- Ñöa vaøo keá hoaïch chieán löôïc 5 naêm.
- Quy ñònh cuï theå caùc nhieäm vuï nhö xaây döïng höôùng daãn, heä thoáng tieáp nhaän toá caùo, trung taâm hoã trôï vaø ñoàng haønh vôùi naïn nhaân.
Tuy nhieân, chöùc naêng coát loõi cuûa UÛy ban vaãn khoâng thay ñoåi: ñaây vaãn laø moät cô quan tö vaán.
Khi phaùt hieän caùc vi phaïm laëp ñi laëp laïi hoaëc nhöõng thieáu soùt nghieâm troïng trong heä thoáng tieáp nhaän toá caùo taïi caùc ñòa phöông, UÛy ban chæ coù theå trình baøy ñaùnh giaù vaø khuyeán nghò leân caùc Boä coù thaåm quyeàn chöù khoâng coù quyeàn xöû lyù tröïc tieáp.
Quy cheá hieän taïi seõ ñöôïc aùp duïng thöû nghieäm trong ba naêm. Sau thôøi gian ñoù, UÛy ban seõ trình leân Ñöùc Giaùo hoaøng nhöõng söûa ñoåi caàn thieát ñeå pheâ chuaån baûn Quy cheá chính thöùc, theo thuû tuïc môùi vôùi söï phoái hôïp cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin vaø tham vaán Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh.
(Silere non possum 14-6-2026)