Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
seõ taän duïng söùc huùt cuûa Sagrada Familia
trong khi toân vinh ngoïn nuùi linh thieâng cuûa Catalonia
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV seõ taän duïng söùc huùt cuûa Sagrada Familia trong khi toân vinh ngoïn nuùi linh thieâng cuûa Catalonia.
Vuõ Vaên An
Barcelona (VietCatholic News 09-06-2026) - Joseph Wilson cuûa Haõng tin Associated Press, trong baûn tin ngaøy 9 thaùng 6 naêm 2026, cho raèng: Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV seõ keát noái 1,000 naêm lòch söû Giaùo hoäi vaøo thöù Tö, ngaøy 10 thaùng 6 naêm 2026, baèng caùch vieáng thaêm moät tu vieän thôøi trung coå treân ñænh nuùi maø ngöôøi Coâng Giaùo ñòa phöông coi laø linh thieâng vaø sau ñoù cöû haønh Thaùnh leã taïi Vöông cung thaùnh ñöôøng Sagrada Familia noåi tieáng cuûa Barcelona.
Montserrat, moät nôi caùch thaønh phoá khaù xa vaø phaûi leo doác, raát ñöôïc nhieàu ngöôøi Catalan ôû ñoâng baéc Taây Ban Nha yeâu meán. Haøng naêm, 2 trieäu ngöôøi ñeán thaêm khu phöùc hôïp naøy, bao goàm moät tu vieän Benedictine theá kyû 11 cuõng nhö moät vöông cung thaùnh ñöôøng theá kyû 16. Töôïng Ñöùc Meï Ñen, maø caùc nghieân cöùu cho thaáy ban ñaàu coù maøu traéng nhöng ñaõ bò saãm maøu do khoùi vaø höông traàm trong nhieàu theá kyû tröôùc khi ñöôïc sôn ñen, ñöôïc nhieàu ngöôøi toân kính.
Nhöng ñoái vôùi nhieàu ngöôøi Coâng Giaùo theo doõi töø xa - vaø ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi khoâng theo ñaïo Coâng Giaùo - ñieåm noåi baät trong chuyeán thaêm Taây Ban Nha keùo daøi baûy ngaøy cuûa vò Giaùo hoaøng sinh ra ôû Chicago seõ laø Thaùnh leã buoåi toái cuûa ngaøi taïi Sagrada Familia - Vöông cung thaùnh ñöôøng Thaùnh Gia - kyû nieäm 100 naêm ngaøy maát cuûa kieán truùc sö Antoni Gaudí. Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo seõ noùi gaàn nhö hoaøn toaøn baèng tieáng Taây Ban Nha trong chuyeán ñi naøy, vôùi moät soá bình luaän baèng tieáng Catalan.
Chuyeán thaêm naøy minh hoïa cho söï caân baèng cuûa ngaøi trong vieäc duy trì caùc truyeàn thoáng toân giaùo laâu ñôøi ôû moät quoác gia nôi ñöùc tin ñang suy yeáu, ñoàng thôøi tieáp caän khaùn giaû toaøn caàu töø moät vöông cung thaùnh ñöôøng thu huùt khaùch du lòch hôn laø tín höõu. Tuy nhieân, hai ñòa ñieåm naøy coù moät moái lieân heä maø ngay caû moät soá ngöôøi daân ñòa phöông cuõng khoâng bieát.
Moät buïc giaûng cho caû theá giôùi
Nhaø thôø Sagrada Familia keát hôïp ngoân ngöõ phoå quaùt cuûa thieân nhieân - caây coái, chim choùc, boø saùt, nhöõng chieác söøng deâ tróu quaû - vôùi nhöõng caûnh trong cuoäc ñôøi Chuùa Kitoâ. Vöôït ra ngoaøi veû ñeïp ñoäc ñaùo ñoù, söùc haáp daãn cuûa noù ñeán töø vieäc cho pheùp du khaùch chöùng kieán quaù trình xaây döïng lieân tuïc cuûa moät nhaø thôø vó ñaïi.
Quaù trình ñoù baét ñaàu töø 144 naêm tröôùc, vôùi vieân ñaù neàn ñaàu tieân ñöôïc ñaët vaøo naêm 1882 döôùi thôøi Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIII, ngöôøi cuøng teân vôùi Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV.
Söï "môùi meû" laø ñieàu laøm neân söï khaùc bieät cuûa kieät taùc cuûa Gaudí so vôùi caùc nhaø thôø khaùc ôû chaâu AÂu vaø lyù do taïi sao noù ñaõ thu huùt haøng trieäu ngöôøi. Thaùnh leã cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo laø moät cô hoäi ñeå keát noái ngaøi vôùi nôi thôø phöôïng ngoaïn muïc naøy.
"Nhöõng phieán ñaù vaø cöûa soå kính maøu cuûa nhaø thôø gôïi leân khaû naêng taùi hieän 2,000 naêm lòch söû Kitoâ giaùo töø goùc nhìn hieän ñaïi vaø thaäm chí haäu hieän ñaïi," Ferran Saùez, giaùo sö nhaân vaên taïi Ñaïi hoïc Ramoùn Llull ôû Barcelona, noùi vôùi Associated Press. "Ñaây laø moät coâng trình noùi leân nhieàu yù töôûng raát phöùc taïp nhöng vaãn deã hieåu ñoái vôùi baát cöù ai coù khaû naêng tieáp thu, duø hoï coù phaûi laø Kitoâ höõu hay khoâng."
Nhaø thôø Sagrada Familia laø moät hieän töôïng quoác teá, naèm trong danh saùch nhöõng ñòa ñieåm caàn ñeán cuûa haàu heát nhöõng ngöôøi ñam meâ du lòch. Khaùch nöôùc ngoaøi chieám 90% löôïng khaùch tham quan, phí vaøo cöûa ñöôïc duøng ñeå taøi trôï cho vieäc xaây döïng nhaø thôø, vaø theo nhaø thôø, soá löôïng ngöôøi Myõ ñeán thaêm nhieàu hôn ngöôøi Taây Ban Nha.
Maëc duø khoâng coù soá lieäu thoáng keâ veà ñoä tuoåi trung bình cuûa khaùch tham quan, nhöng nhaø thôø raát noåi tieáng trong giôùi thanh thieáu nieân vaø nhöõng ngöôøi ôû ñoä tuoåi 20. Ñieàu naøy traùi ngöôïc hoaøn toaøn vôùi soá löôïng giaùo daân lôùn tuoåi taïi haàu heát caùc nhaø thôø Taây Ban Nha vaøo thôøi ñieåm Giaùo Hoäi Coâng Giaùo ñang noã löïc thu huùt vaø duy trì söï phuø hôïp vôùi giôùi treû. Danh hieäu môùi nhaát cuûa vöông cung thaùnh ñöôøng - nhaø thôø cao nhaát theá giôùi, vôùi Thaùp Chuùa Gieâsu Kitoâ môùi ñöôïc xaây döïng - ñaõ bieán noù thaønh moät ngoïn haûi ñaêng vó ñaïi hôn nöõa.
Ngöôøi Catalan coi Montserrat laø queâ höông taâm linh cuûa hoï
Sagrada Familia laø moät dieãn ñaøn toaøn caàu, nhöng noù naèm ôû moät quoác gia nôi Kitoâ giaùo ñang suy giaûm. Taây Ban Nha ñaõ traûi qua moät cuoäc khuûng hoaûng toân giaùo vaøo cuoái theá kyû 20 trong quaù trình trôû laïi cheá ñoä daân chuû. Hôn moät nöûa soá ngöôøi Taây Ban Nha ñöôïc cô quan thaêm doø dö luaän nhaø nöôùc khaûo saùt naêm 2024 töï nhaän mình laø ngöôøi Coâng Giaùo, nhöng chæ khoaûng 1/5 ngöôøi töï goïi mình laø ngöôøi Coâng Giaùo thöïc haønh.
Vaø Catalonia laø moät trong nhöõng tænh theá tuïc nhaát cuûa Taây Ban Nha, Saùez cho bieát.
Ngöôøi Coâng Giaùo ôû Catalonia khaù kín ñaùo trong vieäc thöïc haønh toân giaùo, khoâng coù nhöõng cuoäc röôùc kieäu Tuaàn leã Phuïc sinh phoâ tröông nhö ôû Seville vaø caùc thaønh phoá khaùc cuûa Taây Ban Nha.
Söùc maïnh ñöùc tin cuûa hoï naèm ôû nhöõng thaùnh ñòa: nhaø thôø Sagrada Familia, ñan vieän Poblet vaø caùc nhaø thôø kieåu La Maõ naèm raûi raùc döôùi chaân daõy Pyrenees. Vaø treân heát, ôû Montserrat, nôi nhöõng ngöôøi haønh höông ñeán baèng xe buyùt, caùp treo, ñöôøng saét raêng cöa vaø nhöõng con ñöôøng moøn gian khoå.
"Ñaây laø nôi löu giöõ hình aûnh Ñöùc Meï ñöôïc yeâu meán nhaát cuûa chuùng toâi, Ñöùc Meï Ñen," nhaø thaàn hoïc ngöôøi Catalan Francesc Torralba noùi vôùi AP. "Nhieàu ngöôøi Catalan caàu nguyeän vôùi Meï vaø caûm thaáy gaàn guõi vôùi Meï trong nhöõng luùc caàn thieát. Montserrat laø chìa khoùa cho vaên hoùa cuûa chuùng toâi, cuõng nhö nhöõng noã löïc cuûa chuùng toâi#ñeå duy trì ngoân ngöõ vaø truyeàn thoáng cuûa chuùng toâi."
Trong khi Montserrat laø trung taâm toân giaùo cuûa khu vöïc, ñöùc tin cuûa noù ñöôïc "theå hieän veà maët vaên hoùa trong caùc taùc phaåm ngheä thuaät" nhö nhaø thôø Sagrada Familia, oâng noùi theâm.
Ñaùm ñoâng khaùch du lòch
Vaø chính tính ngheä thuaät ñoäc ñaùo vaø khoâng goø boù ñoù ñaõ thu huùt raát nhieàu du khaùch. Nhieàu cö daân Barcelona caûm thaáy danh tieáng cuûa Sagrada Familia ñaõ gaây ra moät soá vaán naïn toài teä nhaát cuûa du lòch quaù taûi. Xe buyùt du lòch traøn ngaäp khu vöïc vôùi khaùch du lòch trong ngaøy töø caùc taøu du lòch, vaø caùc con phoá ñoái dieän nhaø thôø ñaày raãy caùc nhaø haøng thöùc aên nhanh vaø cöûa haøng baùn ñoà löu nieäm. Nhöõng ngöôøi bieåu tình ñaõ duøng suùng nöôùc baén vaøo khaùch du lòch naêm ngoaùi ñaõ leân keá hoaïch ñeán Sagrada Familia cho ñeán khi bò caûnh saùt ngaên chaën.
"ÔÛ ñaâu coù hai nhoùm ngöôøi (khaùch du lòch vaø ngöôøi daân ñòa phöông), ôû ñoù coù theå xaûy ra xung ñoät, vaø ñieàu ñoù xaûy ra ngay caû trong nhöõng cuoäc hoân nhaân toát ñeïp nhaát," cha xöù cuûa Sagrada Familia, Cha Josep Turull, noùi vôùi AP. "Vì vaäy, chuùng toâi coá gaéng, gioáng nhö trong hoân nhaân, ñeå nhöõng cuoäc khuûng hoaûng nhoû naøy trôû thaønh nhöõng khoù khaên trong quaù trình tröôûng thaønh, vaø ñoù laø lyù do taïi sao chuùng toâi khoâng chæ coá gaéng chaøo ñoùn nhöõng ngöôøi haønh höông vaø khaùch du lòch maø coøn ñaûm baûo raèng giaùo daân cuûa chuùng toâi caûm thaáy ñieàu naøy "Ñoù laø vöông cung thaùnh ñöôøng cuûa hoï."
Ñöùc Leo coù theå mang ñeán nhieàu du khaùch hôn nöõa. Leã thaùnh hieán cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Benedict XVI bieán nôi ñaây thaønh moät vöông cung thaùnh ñöôøng hoaït ñoäng vaøo naêm 2010 ñaõ thuùc ñaåy soá löôït khaùch tham quan töø khoaûng 3 trieäu löôït moãi naêm leân gaàn 5 trieäu löôït vaøo naêm 2025, theo Xavier Martínez, Giaùm ñoác ñieàu haønh döï aùn xaây döïng Sagrada Familia.
"Toâi tin raèng vaøo ngaøy 10 thaùng 6, chuùng ta seõ chöùng kieán ñieàu gì ñoù töông töï nhö nhöõng gì chuùng ta ñaõ thaáy vaøo naêm 2010," Martínez noùi. "Vaøo thôøi ñieåm ñoù, theá giôùi ñaõ khaùm phaù noäi thaát cuûa Sagrada Familia. Giôø ñaây, theá giôùi seõ khaùm phaù nhöõng ngoïn thaùp cuûa Sagrada Familia."
Höôùng daãn vieân du lòch kieâm nhaø söû hoïc Moønica Santín ñaõ chöùng kieán söùc maïnh kyø dieäu cuûa nhaø thôø Sagrada Familia ñoái vôùi caû ngöôøi tin vaø khoâng tin; thaäm chí moät soá ngöôøi coøn khoùc khi böôùc qua ngöôõng cöûa nhaø thôø. Duø vieäc giuùp du khaùch traûi nghieäm nhöõng khoaûnh khaéc thay ñoåi cuoäc ñôøi naøy mang laïi cho baø caûm giaùc maõn nguyeän, baø vaãn lo ngaïi raèng Thaùnh leã cuûa Ñöùc Leo coù theå ñaåy du lòch leân möùc khoâng beàn vöõng ñoái vôùi coäng ñoàng.
Caùc ñòa ñieåm linh thieâng coù moái lieân heä vôùi nhau
Santín ñaõ ñaët choã ñeå gaëp Ñöùc Leo XIV tröïc tieáp, nhöng khoâng phaûi taïi nhaø thôø chính toøa. Thay vaøo ñoù, baø seõ ñeán tu vieän Montserrat.
Baø cuûa Santín cuõng ñaõ thöïc hieän cuoäc haønh höông töông töï, ñi boä chaân traàn ñeán moät hang ñoäng treân söôøn nuùi, nôi truyeàn thuyeát keå raèng nhöõng ngöôøi chaên cöøu ñaõ phaùt hieän ra böùc töôïng Ñöùc Meï Ñen vaø caàu nguyeän cho söï baûo veä cho choàng baø trong Noäi chieán Taây Ban Nha. Ngaøy nay, Santín ñeo chieác nhaãn maø baø ngoaïi ñaõ taëng.
"Toâi khoâng bieát laøm sao maø noù khoâng bò hoûng," Santín noùi, nheï nhaøng chaïm vaøo chieác nhaãn, vôùi hình aûnh Ñöùc Meï Montserrat, vò thaùnh baûo hoä cuûa Catalonia, gaàn nhö khoâng coøn nhìn thaáy roõ sau nhieàu naêm.
Vaø baø löu yù raèng Montserrat vaø Sagrada Familia coù moät moái lieân heä chung, nhöng ít ngöôøi bieát ñeán.
Theo Santín, ngöôøi ñang nghieân cöùu luaän aùn tieán só veà kieán truùc sö naøy taïi tröôøng thaàn hoïc ISCREB ôû Barcelona, Gaudí treû tuoåi töøng hoïc vieäc vôùi moät kieán truùc sö xaây döïng nhaø nguyeän treân ñænh nuùi daønh cho Ñöùc Meï Montserrat. Kieán truùc sö ñoù ban ñaàu ñöôïc thueâ ñeå xaây döïng Sagrada Familia, nhöng chi phí vaät lieäu khieán ñeà xuaát taân Gothic cuûa oâng khoâng khaû thi vaø coâng trình ñöôïc giao cho Gaudí. Laø moät phaàn trong thieát keá taùo baïo cuûa mình, oâng ñaõ ñöa caùc yeáu toá cuûa ngoïn nuùi vaøo.
Ngay caû nhöõng ngoïn thaùp gioáng nhö laâu ñaøi caùt cuûa vöông cung thaùnh ñöôøng cuõng gioáng vôùi nhöõng khoái ñaù nhoïn maø moïi ngöôøi Catalan ñeàu coù theå nhaän ra laø nhoâ ra töø Montserrat.
"Montserrat laø ngoïn nuùi thieâng cuûa chuùng toâi," Santín noùi. "Sagrada Familia gioáng nhö moät Montserrat ôû giöõa thaønh phoá."