Ñöùc Thaùnh cha gaëp gôõ
caùc Ñaïi bieåu Quoác hoäi Taây Ban Nha
Ñöùc Thaùnh cha gaëp gôõ caùc Ñaïi bieåu Quoác hoäi Taây Ban Nha.
Phuùc Nhaïc
Madrid (RVA News 09-06-2026) - Sau cuoäc gaëp gôõ vôùi Thuû töôùng Taây Ban Nha, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ rôøi Toøa Söù thaàn ñeán truï sôû Quoác hoäi Taây Ban nha caùch ñoù gaàn baûy caây soá röôõi.
Ñaây laø Haï nghò vieän cuûa Taây Ban Nha, goàm 350 ñaïi bieåu ñöôïc baàu theo heä thoáng ñaïi dieän tyû leä. Cuøng vôùi Thöôïng vieän (Senado), hai cô quan naøy taïo thaønh Quoác hoäi Taây Ban Nha (Cortes Generales), laø cô quan laäp phaùp toái cao cuûa quoác gia.
Laõnh thoå Taây Ban Nha ñöôïc chia thaønh caùc khu vöïc baàu cöû töông öùng vôùi caùc tænh. Moãi tænh ñöôïc phaân boå soá gheá döïa treân quy moâ daân soá. Hai thaønh phoá töï trò Ceuta vaø Melilla khoâng thuoäc baát kyø tænh naøo vaø moãi nôi laø moät ñôn vò baàu cöû rieâng, baàu moät nghò só theo heä thoáng ña soá.
Quoác hoäi ñöôïc baàu laïi boán naêm moät laàn, tröø tröôøng hôïp bò giaûi taùn tröôùc thôøi haïn do Nhaø vua theo ñeà nghò cuûa Thuû töôùng. Vieäc giaûi taùn coù theå ñöôïc thöïc hieän ñoàng thôøi hoaëc rieâng bieät vôùi Thöôïng vieän.
Ñeán truï sôû Quoác hoäi, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñöôïc baø Chuû tòch Haï vieän Francina Armengol, Chuû tòch Thöôïng vieän Pedro Rollaùn Ojeda vaø caùc quan chöùc khaùc tieáp ñoùn theo nghi leã trang troïng, vôùi quoác thieàu Vatican vaø Taây Ban Nha ñöôïc xöôùng leân, roài chuïp hình löu nieäm, kyù soå vaøng, tröôùc khi tieán sang ñaïi saûnh ñöôøng cuûa Quoác hoäi.
Dieãn vaên cuûa Ñöùc Thaùnh cha taïi Quoác hoäi
Trong baøi phaùt bieåu tröôùc Quoác hoäi Taây Ban Nha, sau lôøi chaøo möøng cuûa baø Chuû tòch Armengol, Ñöùc Thaùnh cha caûm ôn söï ñoùn tieáp cuûa chính quyeàn vaø khaúng ñònh söï hieän dieän cuûa mình vôùi tö caùch laø Giaùm muïc Roma vaø ngöôøi ñöùng ñaàu Giaùo hoäi Coâng giaùo. Ngaøi nhaán maïnh raèng Toøa Thaùnh luoân ñoái thoaïi vôùi caùc daân toäc vaø quoác gia nhaèm phuïc vuï con ngöôøi vaø thuùc ñaåy coâng ích. Theo Ñöùc Giaùo hoaøng, Giaùo hoäi ñoàng haønh cuøng nhaân loaïi, chia seû nhöõng hy voïng vaø ñau khoå cuûa con ngöôøi, ñoàng thôøi toân troïng tính töï chuû cuûa caùc theå cheá chính trò. Tuy nhieân, Giaùo hoäi cuõng coù traùch nhieäm nhaéc nhôû xaõ hoäi veà nhöõng giaù trò neàn taûng laøm cho ñôøi soáng chung trôû neân nhaân baûn hôn.
Ñöùc Thaùnh cha nhaän ñònh raèng moïi hoaït ñoäng laäp phaùp cuoái cuøng ñeàu phaûi traû lôøi moät caâu hoûi coát loõi: quan nieäm naøo veà con ngöôøi ñang ñònh höôùng caùc ñaïo luaät vaø xaõ hoäi maø caùc ñaïo luaät ñoù xaây döïng. Taây Ban Nha sôû höõu moät di saûn lòch söû ñaëc bieät phong phuù, nôi ñöùc tin vaø lyù trí, ngheä thuaät vaø phaùp luaät, truyeàn thoáng vaø tö töôûng ñaõ gaëp gôõ vaø boå sung cho nhau. Töø Vaên haøo Cervantes, Thaùnh Teâreâsa Avila ñeán Miguel de Unamuno, vaên hoùa Taây Ban Nha luoân nhìn nhaän con ngöôøi nhö moät höõu theå töï do, coù phaåm giaù voán coù vaø khaùt voïng vöôït leân treân nhöõng lôïi ích vaät chaát hay chính trò.
Ñöùc Giaùo hoaøng ñaëc bieät nhaéc ñeán Tröôøng phaùi Salamanca vaøo theá kyû XVI, nôi caùc hoïc giaû nhö Francisco de Vitoria ñaõ ñaët neàn moùng cho tö töôûng veà quyeàn con ngöôøi, traùch nhieäm cuûa quyeàn löïc vaø moái lieân heä ñaïo ñöùc giöõa caùc daân toäc. Nhöõng tö töôûng naøy ñaõ goùp phaàn hình thaønh yù thöùc phaùp lyù quoác teá hieän ñaïi, khaúng ñònh raèng moïi con ngöôøi ñeàu coù quyeàn vaø nghóa vuï, coøn quyeàn löïc luoân phaûi ñi keøm traùch nhieäm.
Ngaøi cho raèng ngaøy nay nhaân loaïi ñang böôùc vaøo nhöõng "theá giôùi môùi" khoâng coøn naèm treân baûn ñoà ñòa lyù maø xuaát hieän trong coâng ngheä, kinh teá, y sinh hoïc vaø moâi tröôøng soá. Söï phaùt trieån cuûa trí tueä nhaân taïo vaø coâng ngheä mang laïi nhieàu cô hoäi lôùn lao nhöng cuõng ñaët ra nhöõng thaùch thöùc ñaïo ñöùc quan troïng. Coâng ngheä khoâng hoaøn toaøn trung laäp maø phaûn aùnh nhöõng giaù trò cuûa nhöõng ngöôøi taïo ra, taøi trôï vaø söû duïng noù. Vì vaäy, moïi quyeát ñònh caàn ñaët con ngöôøi, phaåm giaù lao ñoäng, tinh thaàn lieân ñôùi vaø coâng ích vaøo vò trí trung taâm.
Moät chuû ñeà troïng taâm cuûa baøi dieãn vaên laø phaåm giaù baát khaû xaâm phaïm cuûa con ngöôøi. Theo Ñöùc Giaùo hoaøng, phaåm giaù naøy toàn taïi tröôùc moïi söï coâng nhaän cuûa nhaø nöôùc vaø khoâng phuï thuoäc vaøo yù chí nhaát thôøi cuûa ña soá. Khi luaät phaùp ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng aáy, noù seõ baûo veä moïi ngöôøi tröôùc nhöõng lôïi ích cuïc boä hay caùc chöông trình chính trò rieâng bieät. Töø ñoù, ngaøi caûnh baùo veà "neàn vaên hoùa loaïi boû", khi nhöõng ngöôøi yeáu theá bò gaït ra beân leà xaõ hoäi. Ñöùc Giaùo hoaøng keâu goïi baûo veä söï soáng con ngöôøi töø khi thuï thai ñeán luùc qua ñôøi töï nhieân. Moät xaõ hoäi chæ thöïc söï coâng baèng khi bieát chaêm soùc treû em chöa chaøo ñôøi, ngöôøi giaø, ngöôøi beänh taät vaø nhöõng ngöôøi phuï thuoäc vaøo söï trôï giuùp cuûa ngöôøi khaùc. Theo ngaøi, phaåm chaát ñaïo ñöùc cuûa moät quoác gia ñöôïc theå hieän roõ nhaát qua caùch quoác gia ñoù ñoái xöû vôùi nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông nhaát.
Ñöùc Giaùo hoaøng cuõng ñeà cao vai troø cuûa gia ñình nhö neàn taûng töï nhieân cuûa xaõ hoäi, nôi caùc theá heä gaëp gôõ, truyeàn laïi caùc giaù trò vaø hoïc caùch yeâu thöông, tha thöù, phuïc vuï laãn nhau. Song song ñoù, caùc cô sôû giaùo duïc coù nhieäm vuï giuùp theá heä treû tìm kieám chaân lyù, phaùt trieån tö duy phaûn bieän vaø hình thaønh caùc giaù trò vöõng chaéc. Ngaøi nhaán maïnh quyeàn cô baûn cuûa cha meï trong vieäc löïa choïn neàn giaùo duïc phuø hôïp vôùi nieàm tin ñaïo ñöùc, vaên hoùa vaø toân giaùo cuûa gia ñình.
Veà vaán ñeà di cö, Ñöùc Giaùo hoaøng nhaän ñònh ñaây laø moät thaùch thöùc ñaïo ñöùc vaø phaùp lyù toaøn caàu. Haøng trieäu ngöôøi phaûi rôøi boû queâ höông vì chieán tranh, ngheøo ñoùi, baát bình ñaúng hoaëc bieán ñoåi khí haäu. Ngaøi keâu goïi caùc quoác gia xaây döïng nhöõng con ñöôøng di cö hôïp phaùp vaø an toaøn, taïo ñieàu kieän hoäi nhaäp cho ngöôøi nhaäp cö, ñoàng thôøi giuùp ngöôøi daân coù theå soáng an toaøn vaø coù phaåm giaù ngay treân queâ höông mình.
Quan taâm cuûa Ñöùc Thaùnh cha tröôùc tình hình quoác teá
Tieáp tuïc dieãn vaên, Ñöùc Thaùnh cha nhaän ñònh raèng: "Theá giôùi ñang traûi qua moät cuoäc khuûng hoaûng saâu saéc veà tinh thaàn vaø vaên hoùa, theå hieän döôùi nhieàu hình thöùc baïo löïc, phaân cöïc vaø söï maát loøng tin laãn nhau. Trong boái caûnh ñoù, hoøa bình khoâng chæ laø moät khaùt voïng chính trò maø hôn theá nöõa coøn laø moät ñoøi hoûi ñích thöïc veà maët ñaïo ñöùc. Hoøa bình ñoøi hoûi moät dieãn ngoân coâng coäng bieát toân troïng nhöõng ngöôøi coù quan ñieåm khaùc bieät, nhöõng theå cheá phuïc vuï cho söï gaëp gôõ vaø ñoái thoaïi, moät kyù öùc lòch söû luoân tìm kieám söï thaät vaø hoøa giaûi, cuõng nhö moät ñôøi soáng xaõ hoäi coù khaû naêng nuoâi döôõng tình baèng höõu coâng daân vaø söï toân troïng laãn nhau ngay caû giöõa nhöõng khaùc bieät.
ÔÛ caáp ñoä quoác teá, hoøa bình ñoøi hoûi loøng can ñaûm trong ngoaïi giao, traùch nhieäm ñaïo ñöùc vaø moät taàm nhìn töông lai döïa treân söï toân troïng baûn saéc cuûa moãi daân toäc cuõng nhö nghóa vuï cuûa caùc quoác gia trong vieäc giaûi quyeát tranh chaáp baèng nhöõng con ñöôøng hoøa bình do luaät phaùp quoác teá quy ñònh. Xeùt cho cuøng, moïi cuoäc chieán tranh ñeàu laø moät thaát baïi ñau ñôùn cuûa khaû naêng ñaøm phaùn, ñoàng thôøi cuõng laø thaát baïi cuûa yù thöùc chung veà nhaân loaïi - yù thöùc nhìn nhaän söï toàn taïi cuûa nhöõng moái lieân keát coâng baèng giöõa caùc quoác gia. Vuõ khí coù theå aùp ñaët moät söï im laëng taïm thôøi, nhöng seõ khoâng bao giôø coù theå xaây döïng ñöôïc moät neàn hoøa bình chaân chính vaø beàn vöõng.
Vì lyù do ñoù, thaät ñaùng lo ngaïi khi taïi nhieàu nôi treân theá giôùi, keå caû ôû chaâu AÂu, vieäc taùi vuõ trang laïi ñang ñöôïc trình baøy nhö moät phaûn öùng gaàn nhö khoâng theå traùnh khoûi tröôùc söï mong manh cuûa boái caûnh quoác teá hieän nay. Traùi laïi, an ninh ñích thöïc ñöôïc xaây döïng töø coâng lyù, töø ñoái thoaïi kieân nhaãn, töø söï toân troïng luaät phaùp quoác teá vaø töø moät neàn chính trò bieát ñaët sinh maïng cuûa caùc daân toäc leân treân nhöõng lôïi ích thu ñöôïc töø chieán tranh. Ngay caû söï phaùt trieån cuûa caùc coâng ngheä môùi vaø trí tueä nhaân taïo trong lónh vöïc quaân söï cuõng ñoøi hoûi söï giaùm saùt ñaïo ñöùc nghieâm ngaët, ñeå nhöõng quyeát ñònh lieân quan ñeán söï soáng vaø caùi cheát khoâng bao giôø bò phoù maëc cho caùc cô cheá töï ñoäng hay bò taùch rôøi khoûi traùch nhieäm ñaïo ñöùc cuûa con ngöôøi (x. Dieãn vaên taïi Ñaïi hoïc "La Sapienza", ngaøy 14 thaùng 5 naêm 2026).
Coäng ñoàng quoác teá ñöôïc môøi goïi taùi khaùm phaù giaù trò khoâng theå thieáu cuûa ñoái thoaïi nhö moät con ñöôøng kieân trì höôùng tôùi nhöõng thoûa thuaän coâng baèng vaø beàn vöõng, ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng toân troïng caùc hieäp öôùc, minh baïch trong hoaït ñoäng ngoaïi giao vaø thieän chí chaân thaønh trong vieäc ñaët hoøa bình leân treân vieäc söû duïng vuõ löïc. Chính töø ñoù maø nieàm tin vaø hy voïng ñöôïc naûy sinh.
Nhö khaåu hieäu cuûa Lieân minh chaâu AÂu nhaéc nhôû: In varietate concordia (Thoáng nhaát trong ña daïng), söï hieäp nhaát ñích thöïc khoâng laøm cho moïi ngöôøi trôû neân ñoàng nhaát, maø taïo neân söï gaén keát trong khaùc bieät, bieán caùc neàn vaên hoùa, nhöõng nhaïy caûm vaø truyeàn thoáng khaùc nhau thaønh cô hoäi ñeå laøm giaøu cho nhau.
Töông töï nhö vaäy, ngay trong loøng caùc xaõ hoäi, vieäc thuùc ñaåy moät neàn vaên hoùa cuûa tính töông hoã laø ñieàu caáp thieát. Chuû nghóa ña nguyeân chính trò khoâng neân thoaùi hoùa thaønh söï boâi nhoï thöôøng tröïc ñoái vôùi ñoái thuû. Trong moät xaõ hoäi tröôûng thaønh, ngay caû xung ñoät cuõng coù theå trôû thaønh moät böôùc chuyeån höôùng tôùi hoøa bình, khi nhöõng khaùc bieät ñöôïc laøm dòu baèng söï laéng nghe vaø ñöôïc ñònh höôùng tôùi vieäc nhìn nhaän caùc nhu caàu, khaùt voïng vaø khaû naêng cuûa taát caû moïi ngöôøi.
Nhöng hoøa bình khoâng chæ laø moät thöïc taïi chính trò hay theå cheá. Hoøa bình coøn ñöôïc sinh ra trong löông taâm con ngöôøi, nôi maø söï oaùn haän, thôø ô vaø thuø gheùt nhöôøng choã cho söï hoøa giaûi. Vì theá, hoøa bình cuõng ñöôïc thieát laäp vaø baûo veä thoâng qua ngoân ngöõ. Lôøi noùi coù theå môû ra nhöõng con ñöôøng hoaëc kheùp laïi chuùng; coù theå soi saùng thöïc taïi hoaëc boùp meùo noù ñeán möùc khieán cho söï gaëp gôõ trôû neân baát khaû. Do ñoù, nhöõng ngöôøi naém giöõ traùch nhieäm coâng coäng coù moät nghóa vuï ñaëc bieät laø gìn giöõ lôøi noùi nhaèm "giaûi tröø vuõ khí cuûa ngoân ngöõ" (Söù ñieäp Muøa Chay naêm 2026, ngaøy 13 thaùng 2 naêm 2026). Söï kieân quyeát khoâng ñoøi hoûi thaùi ñoä khinh mieät; baát ñoàng khoâng ñoàng nghóa vôùi söï haï nhuïc ngöôøi khaùc.
Töø söï toân troïng daønh cho tha nhaân naøy cuõng phaùt sinh nghóa vuï baûo veä khoâng gian nôi caùc xaùc tín, löông taâm vaø moái töông quan cuûa hoï vôùi Thieân Chuùa ñöôïc hình thaønh vaø tröôûng thaønh. Vieäc quan taâm ñeán chieàu kích noäi taâm aáy giuùp chuùng ta hieåu roõ hôn moät vaán ñeà coù yù nghóa quyeát ñònh ñoái vôùi moïi xaõ hoäi daân chuû ñích thöïc: quyeàn töï do tö töôûng, töï do löông taâm vaø töï do toân giaùo - moät quyeàn cô baûn baûo veä lónh vöïc saâu kín nhaát cuûa con ngöôøi. Neàn töï do laøm neàn taûng cho nhaø nöôùc hieän ñaïi, neáu laø töï do ñích thöïc, seõ nhìn nhaän chieàu kích toân giaùo cuûa con ngöôøi, toân troïng vaø baûo veä noù baèng phaùp luaät; ñoàng thôøi traùnh ñeå baát kyø ai phaûi töø boû vieäc ñoùng goùp cho xaõ hoäi nôi mình ñang soáng chæ vì ñöùc tin cuûa mình.
Maëc duø khoâng neân nhaàm laãn giöõa bình dieän phaùp lyù vaø bình dieän ñaïo ñöùc, cuõng caàn nhaéc laïi raèng töï do ñoøi hoûi moät söï hieåu bieát ñaày ñuû veà chính mình. Töï do khoâng chæ coù nghóa laø soáng khoâng bò cöôõng eùp hay coù nhieàu löïa choïn; töï do coøn laø khaû naêng nhaän bieát ñieàu thieän vaø gaén boù vôùi ñieàu thieän aáy moät caùch coù traùch nhieäm. Vì theá, moïi xaõ hoäi thöïc söï töï do cuõng ñoøi hoûi phaûi coù söï giôùi haïn thích ñaùng ñoái vôùi quyeàn löïc coâng, ñeå quyeàn töï do cuûa caù nhaân, coäng ñoàng vaø caùc hieäp hoäi khoâng bò haïn cheá moät caùch baát chính (x. Dignitatis humanae, soá 1). Theo vieãn töôïng naøy, quyeàn töï chuû chính ñaùng cuûa traät töï traàn theá khoâng bao giôø ñöôïc hieåu nhö söï thuø nghòch ñoái vôùi hieän töôïng toân giaùo. Ñöùc tin khoâng ñoøi hoûi phaûi ñöôïc aùp ñaët baèng ñaëc quyeàn hay cöôõng böùc; tuy nhieân, ñöùc tin cuõng khoâng theå bò ñaåy vaøo im laëng nhö theå noù khoâng coøn yù nghóa gì ñoái vôùi ñôøi soáng coâng coäng.
Trong boái caûnh ñoù, aán tín bí tích cuûa Bí tích Hoøa giaûi coù moät taàm quan troïng ñaëc bieät ñoái vôùi Giaùo hoäi Coâng giaùo. Ñieàu naøy naèm trong khuoân khoå roäng lôùn hôn cuûa quyeàn töï do toân giaùo, voán baûo ñaûm cho caùc coäng ñoàng tín höõu moät khoâng gian rieâng ñeå sinh hoaït, toå chöùc vaø duy trì kyû luaät noäi boä cuûa mình (x. Ñònh öôùc Helsinki, ngaøy 1 thaùng 8 naêm 1975, Nguyeân taéc VII). Vieäc baûo veä aán tín naøy baèng phaùp luaät, töông töï nhö ñoái vôùi moät soá ngaønh ngheà khaùc, coù nghóa laø gìn giöõ moät khoâng gian thieâng lieâng cuûa töï do noäi taâm, nôi ngöôøi tín höõu coù theå môû loøng mình vôùi Thieân Chuùa maø khoâng phaûi lo sôï nhöõng aùp löïc töø beân ngoaøi, nhö caùc quy ñònh quoác teá cuõng ñaõ coâng nhaän (x. Toøa aùn Hình söï Quoác teá, Quy taéc Toá tuïng vaø Chöùng cöù, Ñieàu 73.3).
Baøi dieãn vaên cuûa Ñöùc Thaùnh cha daøi 30 phuùt, caùc ñaïi bieåu voã tay raát laâu taùn thöôûng, keøm theo nhöõng tieáng hoan hoâ.