Phieân hoïp döï truø ñaàu tieân cuûa hoäi ñoàng ñoàng nghò Ñöùc
ñöôïc hoaõn laïi vì thieáu söï chaáp thuaän
cuûa Vatican ñoái vôùi caùc qui ñònh veà noù
Phieân hoïp döï truø ñaàu tieân cuûa hoäi ñoàng ñoàng nghò Ñöùc ñöôïc hoaõn laïi vì thieáu söï chaáp thuaän cuûa Vatican ñoái vôùi caùc qui ñònh veà noù.
Vuõ Vaên An
Muenster (VietCatholic News 19-05-2026) - Theo Ed. Condon, ñoàng chuû buùt The Pillar, trong baûn tin ngaøy 19 thaùng 5 naêm 2026, Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Ñöùc cho raèng cuoäc hoïp ñaàu tieân theo lòch trình cuûa moät cô quan ñoàng nghò gaây tranh caõi seõ bò trì hoaõn khi khoâng ñöôïc Toøa Thaùnh pheâ chuaån ñieàu leä.
Phaùt bieåu vôùi giôùi truyeàn thoâng hoâm thöù Saùu, Giaùm muïc Heiner Wilmer cho bieát cuoäc hoïp ñaàu tieân cuûa moät cô quan quoác gia thöôøng tröïc môùi goàm caùc giaùm muïc vaø giaùo daân, ñöôïc goïi laø "Hoäi ñoàng ñoàng nghò", khoâng theå dieãn ra tröø khi Toøa Thaùnh pheâ chuaån ñieàu leä cuûa noù, voán ñaõ ñöôïc nhöõng ngöôøi tham gia Con ñöôøng ñoàng nghò thoâng qua hoài ñaàu naêm 2026.
"Caù nhaân toâi khoâng kyø voïng chuùng ta seõ hoïp sôùm nhaát laø vaøo thaùng 11 (naêm 2026) vì nhöõng ñoäng löïc [cuûa Toøa Thaùnh], bôûi vì [quyeát ñònh] ñöôïc chuyeån töø cô quan naøy sang cô quan khaùc," Wilmer noùi.
Vieäc chuû tòch hoäi nghò thöøa nhaän raèng saûn phaåm quan troïng nhaát cuûa tieán trình ñoàng nghò keùo daøi nhieàu naêm cuûa Ñöùc seõ khoâng ñöôïc tieán haønh neáu khoâng coù söï chaáp thuaän roõ raøng cuûa Vatican, ngay caû döôùi hình thöùc moät phieân hoïp taïm thôøi hoaëc khoâng chính thöùc, döôøng nhö laø daáu hieäu roõ raøng nhaát cho thaáy caùc giaùm muïc noùi chung khoâng saün saøng coâng khai thaùch thöùc Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV.
Vaø vieäc trì hoaõn thaønh laäp hoäi ñoàng ñoàng nghò - duø laø taïm thôøi hay vónh vieãn - cuõng coù theå baùo hieäu söï raïn nöùt cuoái cuøng cuûa ña soá caùc giaùm muïc Ñöùc voán tröôùc ñaây ñoaøn keát vaø cam keát caûi caùch trieät ñeå.
Trong khi con ñöôøng ñoàng nghò keùo daøi nhieàu naêm do caùc giaùm muïc Ñöùc phoái hôïp vôùi UÛy ban Trung öông Coâng Giaùo Ñöùc (ZdK) thöïc hieän ñaõ chính thöùc keát thuùc vaøo thaùng Gieâng naêm nay, hoäi ñoàng ñoàng nghò ñöôïc döï ñònh ñaïi dieän cho giai ñoaïn thöù hai cuûa tieán trình ñoàng nghò trong nöôùc, tieáp tuïc caùc ñeà xuaát cuûa caùc phieân hoïp tröôùc ñoù.
Naêm hoäi nghò ñoàng nghò ñaàu tieân ñöôïc daønh ñeå soaïn thaûo caùc ñeà xuaát gaây tranh caõi veà moät loaït caùc vaán ñeà lieân quan ñeán giaùo lyù vaø kyû luaät cuûa Giaùo hoäi, bao goàm vieäc phong chöùc cho phuï nöõ, tình duïc con ngöôøi, giaùo só keát hoân vaø quaûn trò giaùo daân.
Maëc duø caùc cuoäc hoïp naøy vaø haøng traêm trang nghò quyeát vaø ñeà xuaát maø chuùng ñöa ra ñaõ laø chuû ñeà cuûa nhieàu bình luaän vaø chæ trích, keå caû töø Rome, nhöng keát luaän cuoái cuøng cuûa con ñöôøng ñoàng nghò vaøo thaùng Gieâng ñaõ trình baøy vaø xem xeùt caùc phöông tieän thöïc tieãn ñeå hieän thöïc hoùa chuùng trong caùc giaùo phaän cuûa Ñöùc.
Vieäc thaønh laäp hoäi ñoàng ñoàng nghò, vôùi thaønh vieân hoãn hôïp goàm caùc giaùm muïc vaø giaùo daân, theo caùc ñeà xuaát cuûa con ñöôøng ñoàng nghò, seõ "ñöa ra caùc quyeát ñònh cô baûn coù yù nghóa treân caáp giaùo phaän veà keá hoaïch muïc vuï, trieån voïng töông lai cuûa Giaùo hoäi, vaø caùc vaán ñeà taøi chính vaø ngaân saùch cuûa Giaùo hoäi maø khoâng ñöôïc quyeát ñònh ôû caáp giaùo phaän" vaø coù nhieäm vuï "thöôøng xuyeân giaùm saùt vieäc thöïc hieän caùc quyeát ñònh cuûa con ñöôøng ñoàng nghò" trong caùc giaùo phaän cuûa Ñöùc.
Vieäc thaønh laäp moät cô quan treân caáp giaùo phaän coù quyeàn quyeát ñònh cao hôn caùc giaùm muïc laø muïc tieâu chính cuûa nhöõng ngöôøi toå chöùc con ñöôøng ñoàng nghò vaø, trong nhieàu naêm, vieäc ñöa giaùo daân vaøo moät cô quan quaûn lyù quoác gia ñaõ ñöôïc caùc thaønh vieân haøng ñaàu cuûa hoäi ñoàng giaùm muïc Ñöùc coi laø muïc tieâu thieát yeáu cuûa tieán trình ñoàng nghò.
Ñaây vaãn laø muïc tieâu ñaõ ñöôïc tuyeân boá cuûa caû ban laõnh ñaïo hoäi nghò giaùm muïc vaø ZdK döôùi thôøi Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ, baát chaáp nhöõng caûnh baùo thöôøng xuyeân töø caùc cô quan giaùo trieàu Roâ-ma raèng moät cô quan nhö vaäy laø baát khaû theo luaät giaùo hoäi, cuõng nhö khoâng töông thích vôùi giaùo lyù cuûa Giaùo hoäi, khieán moät soá ít giaùm muïc - bao goàm Hoàng Y Rainer Maria Woelki cuûa Cologne, Giaùm muïc Stefan Oster cuûa Passau vaø Giaùm muïc Rudolf Voderholzer cuûa Regensburg - hoaøn toaøn ruùt khoûi con ñöôøng ñoàng nghò, maëc duø soá löôïng khoâng ñuû ñeå ngaên chaën ña soá hai phaàn ba caùc giaùm muïc trong nöôùc boû phieáu thoâng qua caùc ñeà xuaát ñoàng nghò nhö moät hoäi nghò giaùm muïc.
Tuy nhieân, sau khi Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñöôïc baàu naêm ngoaùi, ñoäng löïc cuûa Ñöùc ñaõ chaäm laïi ñaùng keå, vaø ña soá vöõng chaéc tröôùc ñaây trong soá caùc giaùm muïc cuûa nöôùc naøy ñaõ bò lung lay.
Sau moät loaït caùc buoåi tieáp kieán rieâng cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng daønh cho töøng giaùm muïc ngöôøi Ñöùc vaøo muøa thu naêm ngoaùi, bao goàm caû khoái ña soá vaø thieåu soá trong hoäi nghò, ban laõnh ñaïo hoäi nghò Ñöùc ñaõ ñeán Rome ñeå thaûo luaän veà ñeà xuaát hoäi ñoàng ñoàng nghò vaøo thaùng 11 naêm 2026.
Cuoäc gaëp gôõ vaøo thôøi ñieåm ñoù ñöôïc moâ taû laø "chaân thaønh, côûi môû vaø mang tính xaây döïng", vaø döôøng nhö coù taùc ñoäng maïnh meõ hôn so vôùi nhöõng laàn gaëp gôõ tröôùc ñaây vôùi Vatican. Trong cuoäc hoïp thaùng Gieâng tieáp theo cuûa cô quan ñoàng nghò Ñöùc ñeå pheâ chuaån ñieàu leä cho hoäi ñoàng ñoàng nghò ñöôïc ñeà xuaát, caùc giaùm muïc tröôùc ñaây uûng hoä baét ñaàu leân tieáng phaûn ñoái caùc ñieàu khoaûn quan troïng.
Ví duï, Hoàng Y Reinhard Marx cuûa Munich vaø Freising, maëc duø ñaõ khôûi xöôùng phöông thöùc ñoàng nghò trong nhieäm kyø chuû tòch hoäi nghò giaùm muïc cuûa mình, ñaõ chæ trích maïnh meõ ñieàu khoaûn cho pheùp hoäi ñoàng ñoàng nghò giaùm saùt vieäc tuaân thuû caùc ñeà xuaát cuûa thöôïng hoäi ñoàng ôû caáp giaùo phaän.
"Toâi thaáy tröôùc nhöõng khoù khaên ñaùng keå. Toâi khoâng muoán moät cô quan quyeàn löïc cao hôn lieân tuïc giaùm saùt toâi vôùi tö caùch laø moät giaùm muïc. Ñaây chính xaùc laø ñieàu maø Rome ñaõ chæ trích. Ñieàu ñoù khoâng ñaùng mong muoán," vò Hoàng Y noùi, ñoàng thôøi tuyeân boá "kieân quyeát phaûn ñoái ñeà xuaát naøy."
Giaùm muïc Peter Kohlgraf cuûa Mainz, moät ngöôøi tröôùc ñaây cuõng nhieät tình uûng hoä chöông trình nghò söï cuûa Con ñöôøng ñoàng nghò, caûnh baùo raèng "neáu cô quan ñoàng nghò tuyeân boá mình coù quyeàn toái cao, ñieàu ñoù chaéc chaén khoâng phuø hôïp vôùi Giaùo hoäi toaøn caàu."
Ñieàu naøy theå hieän moät söï thay ñoåi ñaùng keå trong laäp tröôøng cuûa caùc giaùm muïc Thöôïng Hoäi ñoàng, vì tröôùc ñoù hoï vaãn kieân ñònh vôùi chöông trình nghò söï töông töï baát chaáp lôøi caûnh baùo roõ raøng töø Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ.
Cuoái cuøng, ñieàu leä ñaõ ñöôïc Con ñöôøng ñoàng nghò thoâng qua vaøo thaùng Gieâng naêm 2026, vôùi caùc giaùm muïc tham gia thoâng qua vaên baûn vôùi ña soá hai phaàn ba caàn thieát baèng moät laàn boû phieáu duy nhaát. Hoäi nghò caùc giaùm muïc sau ñoù ñaõ thoâng qua vaên baûn "chæ vôùi tyû leä raát sít sao" vaøo thaùng Hai naêm 2026.
Keå töø ñoù, Rome ñaõ theå hieän quyeát taâm hôn nöõa trong vieäc sieát chaët caùc keá hoaïch cuûa Ñöùc vöôït quaù giaùo lyù vaø thöïc haønh ñöôïc chaáp nhaän, trong boái caûnh caêng thaúng veà keá hoaïch ôû moät soá giaùo phaän nhaèm ñöa ra caùc lôøi chuùc phuùc chính thöùc cho caùc caëp vôï choàng ly hoân, taùi hoân daân söï vaø caùc caëp ñoâi ñoàng tính, maëc duø nhöõng ñieàu naøy bò caám bôûi vaên kieän Fiducia supplicans cuûa Vatican.
Ñöùc Hoàng Y Victor Manuel Fernandez, ngöôøi ñöùng ñaàu Boä Giaùo lyù Ñöùc tin, ñaõ coù böôùc ñi baát thöôøng khi coâng boá vaøo ñaàu thaùng naøy moät böùc thö naêm 2024 göûi cho moät giaùm muïc ngöôøi Ñöùc chæ trích baûn döï thaûo caåm nang "Chuùc phuùc cho caùc caëp ñoâi yeâu thöông nhau" vaø coâng khai tuyeân boá raèng lôøi chæ trích cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin ñoái vôùi Vaên baûn döï thaûo cuõng lieân quan ñeán phieân baûn cuoái cuøng sau ñoù.
Trong khi caùc nhaân vaät chuû choát trong Giaùo hoäi taïi Ñöùc tieáp tuïc baûo veä caùc keá hoaïch vaø caûi caùch cuûa con ñöôøng ñoàng nghò - bao goàm caû keá hoaïch chuùc phuùc cho caùc caëp vôï choàng - tröôùc söï chæ trích tröïc tieáp cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng, vieäc Giaùm muïc Wilmer thöøa nhaän raèng hoäi ñoàng ñoàng nghò seõ khoâng dieãn ra neáu khoâng coù söï chaáp thuaän cuï theå cuûa Toøa Thaùnh cho thaáy raèng söï uûng hoä trong soá caùc giaùm muïc cuûa nöôùc naøy hieän coù theå ñaõ giaûm xuoáng döôùi ngöôõng hai phaàn ba caàn thieát.
Neáu vaäy, ñieàu ñoù coù theå chöùng toû laø moät thay ñoåi mang tính quyeát ñònh trong ñoäng thaùi cuûa moái quan heä giöõa Toøa Thaùnh vaø Ñöùc, vì noù seõ ngaên caûn Hoäi ñoàng Giaùm muïc Ñöùc ñöa ra caùc ñeà xuaát gaây tranh caõi nhaân danh toaøn theå haøng giaùm muïc cuûa ñaát nöôùc. Thay vaøo ñoù, caùc giaùm muïc rieâng leû seõ phaûi töï mình coá gaéng thöïc hieän caùc ñeà xuaát vaø keá hoaïch cuï theå.
Ñieàu naøy, ñeán löôït noù, coù theå laøm cho vieäc ñöa ra vaø truyeàn ñaït phaûn hoài theo giaùo luaät töø Toøa Thaùnh, neáu caàn thieát, deã daøng hôn - vì noù seõ lieân quan ñeán caùc giaùm muïc rieâng leû chöù khoâng phaûi toaøn theå Hoäi ñoàng - vaø coù theå môû ñöôøng cho vieäc aùp ñaët caùc bieän phaùp tröøng phaït theo giaùo luaät trong moät soá tröôøng hôïp.
Haønh ñoäng theo giaùo luaät nhö vaäy ñaõ ñöôïc Hoàng Y Pietro Parolin, Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh, ñeà caäp coâng khai. Thaùng tröôùc.
Caùc voøng ñoái thoaïi tröôùc ñaây giöõa Rome vaø caùc giaùm muïc Ñöùc veà nhöõng caûi caùch ñoàng nghò ñöôïc ñeà xuaát, theo moät soá nhaø quan saùt, thöôøng gioáng nhö moät cuoäc ñoái ñaàu ñöôïc daøn döïng, vôùi Rome kieân quyeát chæ trích vaø caùc giaùm muïc Ñöùc tieán leân phía tröôùc trong khi traùnh ñoái ñaàu tröïc tieáp baát cöù khi naøo coù theå.
Tuy nhieân, ñoái vôùi nhieàu ngöôøi theo doõi töø beân ngoaøi, ñoäng thaùi ñoù döôøng nhö ñöôïc cuûng coá bôûi caûm giaùc raèng caùc giaùm muïc Ñöùc, vôùi tö caùch laø moät hoäi nghò thoáng nhaát, quaù lôùn ñeå Rome coù theå kyû luaät taát caû cuøng moät luùc.
Tuy nhieân, neáu hoäi ñoàng giaùm muïc khoâng coøn naém giöõ ñöôïc ña soá hai phaàn ba cho chöông trình nghò söï ñoàng nghò, hoaëc khoâng coøn döïa vaøo söï uûng hoä coù aûnh höôûng cuûa caùc nhaân vaät nhö Hoàng Y Marx, thì ñoäng löïc coù theå nhanh choùng thay ñoåi.
Ví duï, neáu moät giaùm muïc giaùo phaän tieán haønh thöïc hieän caùc pheùp laønh phuïng vuï cho caùc caëp ñoâi ñoàng tính, oâng ta coù theå nhaän ñöôïc nhöõng lôøi caûnh baùo giaùo luaät nghieâm khaéc töông töï nhö nhöõng lôøi caûnh baùo ñang ñöôïc ñöa ra cho haøng giaùo phaåm cuûa Hoäi Thaùnh Thaùnh Pioâ X. Ñieàu ñoù ñeán löôït noù coù theå thuyeát phuïc nhieàu giaùm muïc töø boû chöông trình nghò söï ñoàng nghò hôn laø phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng haäu quaû töông töï vaø laøm suy yeáu theâm söï uûng hoä taïi caáp Hoäi ñoàng.
Thaät vaäy, vôùi ña soá chæ moät phieáu trong soá caùc giaùm muïc ñaõ thoâng qua ñieàu leä hoäi ñoàng ñoàng nghò hoài ñaàu naêm nay, coù theå tuyeân boá cuûa Giaùm muïc Wilmer raèng cô quan naøy seõ khoâng hoïp neáu khoâng coù söï pheâ chuaån cuûa Toøa Thaùnh thöïc chaát coù nghóa laø ngaøi khoâng coøn tin töôûng raèng cô quan naøy coù ñuû ña soá giaùm muïc caàn thieát ñeå tieáp tuïc hoaït ñoäng.