Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher:
Ngoaïi giao Toøa Thaùnh ñaõ daán thaân
phuïc vuï hoøa bình suoát nhieàu theá kyû
Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher: Ngoaïi giao Toøa Thaùnh ñaõ daán thaân phuïc vuï hoøa bình suoát nhieàu theá kyû.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Cabo Verde (RVA News 14-05-2026) - Trong nhöõng ngaøy qua, Ñöùc Toång giaùm muïc Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh Paul Gallagher ñaõ ñeán vieáng thaêm nöôùc Cabo Verde, beân Phi chaâu nhaân dòp kyû nieäm 50 naêm thieát laäp quan heä ngoaïi giao giöõa nöôùc naøy vôùi Toøa Thaùnh.
Cabo Verde laø moät quaàn ñaûo goàm möôøi ñaûo, vôùi dieän tích toång coäng hôn 4,000 caây soá vuoâng vaø daân soá vaøo khoaûng naêm trieäu 30 ngaøn ngöôøi, noùi tieáng Boà Ñaøo Nha. Soá tín höõu Coâng giaùo chieám 80% daân soá thuoäc hai giaùo phaän.
Chuùa nhaät ngaøy 10 thaùng Naêm naêm 2026, Ñöùc Toång giaùm muïc Ngoaïi tröôûng ñaõ cöû haønh thaùnh leã cho Giaùo hoäi ñòa phöông, vaø hoâm sau, ngaøy 11 thaùng Naêm naêm 2026, ngaøi ñaõ thuyeát trình veà phöông thöùc hoaït ñoäng cuûa neàn ngoaïi giao cuûa Toøa Thaùnh vôùi caùc nöôùc treân theá giôùi.
Ñöùc Toång giaùm muïc Ngoaïi tröôûng cho bieát vieäc baûo veä söï soáng, gia ñình, töï do toân giaùo, nhaân quyeàn, daân chuû, chuû nghóa ña phöông vaø luaät phaùp quoác teá laø nhöõng "giaù trò neàn taûng" ñöôïc Toøa Thaùnh vaø Cabo Verde cuøng chia seû. Beân caïnh ñoù laø nhöõng "thaùch thöùc toaøn caàu" lôùn, nhö xung ñoät, khuûng hoaûng khí haäu, baát bình ñaúng, di cö, caùc bieán ñoåi coâng ngheä, naïn buoân baùn ma tuùy, khuûng hoaûng giaù trò, chuû nghóa caù nhaân vaø söï ñaùnh maát yù thöùc veà chaân lyù.
Muïc tieâu troïng taâm laø hoøa bình
Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher nhaán maïnh raèng: "Moät nöûa theá kyû ñoái thoaïi, hôïp taùc vaø tình höõu nghò chaân thaønh giöõa moät quoác gia coù chuû quyeàn coøn treû vaø moät trong nhöõng ñònh cheá ngoaïi giao laâu ñôøi nhaát theá giôùi, töø theá kyû XI, vaøo thôøi kyø Caûi caùch Gregorio, khi "quyeàn cöû phaùi ñoaøn ngoaïi giao" ñöôïc theå cheá hoùa trong Giaùo hoäi; tieáp ñoù laø söï oån ñònh veà maët theå cheá vaøo theá kyû XV vôùi vieäc chuyeån ñoåi - sau naøy cuõng ñöôïc nhieàu quoác gia khaùc aùp duïng - töø caùc phaùi boä ngoaïi giao taïm thôøi sang caùc phaùi boä thöôøng tröïc, voán laø ñaëc ñieåm coát loõi cuûa neàn ngoaïi giao hieän ñaïi; vaø söï cuûng coá trong caùc theá kyû XVI vaø XVII vôùi söï phaân bieät giöõa caùc söù thaàn, ñaëc phaùi vieân vaø quyeàn söù thaàn.
Töông quan ngoaïi giao cuûa Toøa Thaùnh
Hieän nay, "Toøa Thaùnh duy trì moái quan heä ngoaïi giao vôùi 184 quoác gia, cuøng vôùi Lieân hieäp chaâu AÂu vaø Hoäi Hieäp só Malta".
Trong boái caûnh kinh nghieäm ñöôïc hun ñuùc qua nhieàu theá kyû "phuïc vuï hoøa bình, coâng lyù, baûo veä vaø thaêng tieán phaåm giaù con ngöôøi", moái quan heä vôùi Coäng hoøa Cabo Verde ñaõ ñöôïc hình thaønh töø tröôùc caû khi quoác gia naøy tuyeân boá ñoäc laäp naêm 1975.
Ñöùc Toång giaùm muïc Ngoaïi tröôûng nhaéc laïi cuoäc tieáp kieán do Ñöùc Giaùo hoaøng Phaoloâ VI chuû söï, ngaøy 01 thaùng Baûy naêm 1970, taïi Vatican daønh cho moät soá laõnh ñaïo caùc phong traøo ñoøi ñoäc laäp ôû chaâu Phi, trong ñoù coù oâng Agostinho Neto, Marcelino dos Santos vaø Amílcar Cabral. Ngaøi nhaán maïnh raèng cuoäc gaëp gôõ naøy "ñaõ daãn ñeán vieäc taïm thôøi giaùn ñoaïn quan heä vôùi Boà Ñaøo Nha, nhöng ñoàng thôøi cho thaáy cam keát can ñaûm cuûa Giaùo hoäi trong vieäc uûng hoä chính nghóa chaâu Phi vaø phaåm giaù cuûa caùc daân toäc".
Giaùo hoäi taïi Cabo Verde
Söï hieän dieän cuûa Giaùo hoäi Coâng Giaùo beùn reã saâu trong lòch söû cuûa Coäng hoøa Cabo Verde vaø trôû thaønh moät thaønh phaàn cuûa baûn saéc quoác gia. Caùc nhaø thöøa sai Coâng giaùo - naèm trong soá nhöõng cö daân ñaàu tieân cuûa quaàn ñaûo chaâu Phi naøy vaøo naêm 1462 - ñaõ coù aûnh höôûng saâu roäng ñeán vaên hoùa, ngheä thuaät, aâm nhaïc vaø phong tuïc ñòa phöông.
Naêm 1533, Giaùo phaän Santiago de Cabo Verde ñöôïc thaønh laäp - giaùo phaän ñaàu tieân taïi chaâu Phi haï Sahara - bieán vuøng ñaát naøy thaønh "moät trung taâm truyeàn giaùo vaø toå chöùc xaõ hoäi vôùi caùc tröôøng hoïc, beänh vieän vaø caùc cô sôû ñaøo taïo".
Ñöùc Toång giaùm muïc Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh khaúng ñònh raèng Giaùo hoäi khoâng nhaèm ñeà xuaát "caùc heä thoáng chính trò hay kinh teá", nhöng yeâu caàu "phaåm giaù con ngöôøi phaûi ñöôïc toân troïng vaø Giaùo hoäi phaûi ñöôïc baûo ñaûm töï do ñeå thi haønh söù maïng cuûa mình". Trong boái caûnh ñoù, ngaøi nhaéc ñeán Hieäp ñònh naêm 2013 giöõa Toøa Thaùnh vaø Cabo Verde nhaèm baûo ñaûm söï hoã trôï, ñaëc bieät trong caùc lónh vöïc y teá vaø giaùo duïc.
Moái quan heä ñöôïc xaây döïng treân tình yeâu vaø chaân lyù
Ñöùc Toång giaùm muïc Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh cuõng keâu goïi thuùc ñaåy moät "neàn ngoaïi giao hy voïng vaø caùc giaù trò", hieän thöïc hoùa lôøi keâu goïi cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV, veà moät "neàn hoøa bình khoâng vuõ trang vaø coù söùc giaûi tröø vuõ trang", thoâng qua "nhöõng moái quan heä ñöôïc xaây döïng treân tình yeâu vaø chaân lyù".
Sau cuøng, Ñöùc Toång giaùm muïc khích leä caùc nhaø laõnh ñaïo vaø ngöôøi daân Cabo Verde "kieân trì theo ñuoåi coâng ích, coâng lyù, söï hieäp nhaát vaø tình lieân ñôùi".
Cuõng trong ngaøy hoâm 11 thaùng Naêm naêm 2026, tröôùc söï hieän dieän cuûa Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher, ñaõ dieãn ra leã kyù keát Nghò ñònh thö thöïc thi Hieäp ñònh song phöông naêm 2013, do Giaùo hoäi ñòa phöông kyù keát.
(Vatican News 12-6-2026)