Yarun, ngoâi laøng Kitoâ giaùo
ôû mieàn nam Liban bò Israel san baèng
Yarun, ngoâi laøng Kitoâ giaùo ôû mieàn nam Liban bò Israel san baèng.
Phuùc Nhaïc
Yarun (RVA News 13-05-2026) - Trong soá nhöõng thaûm caûnh cuûa daân chuùng ôû Liban vì chieán tranh, baùo chí ñaëc bieät noùi ñeán laøng Kitoâ Yarun ôû mieàn nam nöôùc naøy bò quaân ñoäi Israel san bình ñòa.
Baø María De Leoùn Meneùndez bò buoäc rôøi khoûi gia cö cuûa baø ôû mieàn nam Liban. Baø keå vôùi phaùi vieân baùo Coâng giaùo Avvenire ôû YÙ: "Hoï thaäm chí khoâng cho chuùng toâi mang theo moät moùn ñoà kyû nieäm".
Chæ coù 13 gia ñình Kitoâ höõu sinh soáng taïi Yarun; nhöõng ngöôøi khaùc ñaõ quyeát ñònh khoâng quay trôû laïi sau cuoäc chieán caùch ñaây ba naêm. Giôø ñaây, ngoâi laøng khoâng coøn toàn taïi nöõa, bò quaân ñoäi Israel san phaúng hoaøn toaøn. Hình aûnh veä tinh cho thaáy moät bieån ñoå naùt nôi töøng coù nhaø cöûa, nhaø thôø, tu vieän vaø tröôøng Coâng giaùo.
Baø María De Leoùn Meneùndez sinh ra taïi Guatemala nhöng choïn Liban laøm queâ höông thöù hai. Naêm 2009, baø buoäc phaûi rôøi boû ñaát nöôùc do baïo löïc baêng ñaûng. Gia ñình baø tìm ñöôïc nôi truù aån taïi moät coäng ñoàng nhoû ôû mieàn nam Liban, chæ caùch bieân giôùi Israel hai kiloâmeùt.
Sau vuï thaûm saùt cuûa Hamas ngaøy 07 thaùng Möôøi naêm 2023, ngoâi laøng cuûa baø trôû thaønh ñieåm giao tranh giöõa Hezbollah vaø quaân ñoäi Tel Aviv. Sau hai ngaøy kinh hoaøng, naêm möôi gia ñình Kitoâ giaùo cuøng soá löôïng töông töï caùc gia ñình Hoài giaùo ñaõ phaûi thaùo chaïy.
Lang baït trong chieán tranh
Baø Maria keå laïi: "Ñoù laø moät naêm röôõi löu laïc. Coù ngöôøi truù ôû Beirut, ngöôøi khaùc ôû vuøng laân caän, coøn moät soá ñi taän mieàn baéc Liban."
Thaùng Ba naêm 2025, gia ñình baø cuøng möôøi hai gia ñình Kitoâ giaùo khaùc laáy heát can ñaûm ñeå quay veà. Nhöng hoï khoâng ôû ñöôïc laâu. Ñuùng moät naêm sau, moät cuoäc xung ñoät khaùc - cuoäc chieán thöù baûy taïi "Vuøng ñaát naøy trong voøng nöûa theá kyû - laïi buoäc cö daân phaûi chaïy troán laàn nöõa.
Sau leänh sô taùn khaån caáp, caùc ñôït neùm bom baét ñaàu vaøo raïng saùng ngaøy 03 thaùng Ba naêm nay.
Chæ vaøi phuùt ñeå troán thoaùt
Baø noùi: "Toâi ñaõ khoâng baät ñeøn. Vaø ngaøy naøo toâi cuõng hoái tieác vì ñieàu ñoù," Baø nhôù mình ñaõ moø maãm trong caùc ngaên keùo ñeå tìm nhöõng thöù toái caàn thieát. "Toâi sôï raèng neáu baät ñeøn, quaân ñoäi Israel seõ chuù yù ñeán nhaø mình. Toâi hy voïng nhö theá seõ cöùu ñöôïc noù". Bom ñang rôi xuoáng toøa nhaø beân caïnh. "Toâi chæ kòp caàm laáy giaáy tôø... vì khoâng coøn thôøi gian cho baát cöù ñieàu gì khaùc."
Tröôùc khi ñi, baø voäi nhìn laïi laàn cuoái ngoâi nhaø nôi gia ñình mình ñaõ soáng hôn 15 naêm. "Nhöng laàn naøy toâi caûm thaáy raèng chuùng toâi seõ khoâng coøn quay laïi nöõa".
Khoâng coøn ñöôøng trôû veà
Baø María vaø haøng xoùm thueâ moät caên nhaø taïi Rmeish - thò traán 6.000 daân naèm caùch Yarun khoaûng naêm kiloâmeùt veà phía baéc. Caùc chieán dòch quaân söï cuûa Israel cuõng dieãn ra taïi ñaây, nhöng hieän taïi ngöôøi daân vaãn coù theå chòu ñöïng ñöôïc. Ngöôøi daân khoâng muoán boû ñi. Hoï noùi ñaây laø maûnh ñaát toå tieân vaø seõ kieân trì ôû laïi trong hy voïng hoøa bình.
Baø María thuù nhaän baø khoâng hieåu vì sao quaân ñoäi Israel laïi quyeát taâm phaù huûy moïi ngoâi laøng ôû mieàn nam nhö vaäy. Baø noùi: "Chuùng toâi khoâng coøn ñöôøng quay veà nöõa. Hai thaùng sau khi chuùng toâi chaïy troán, laøng toâi ñaõ bò san baèng hoaøn toaøn. Nhöõng ngoâi nhaø boû hoang, nhaø thôø Thaùnh George, Tu vieän Chuùa Cöùu Theá vaø tröôøng Coâng giaùo ñeàu bò phaù huûy. Hoï muoán xoùa saïch söï hieän dieän cuûa chuùng toâi trong vuøng naøy".
Keït giöõa Hezbollah vaø Israel
Ngöôøi phaùt ngoân quaân ñoäi Israel, Avichay Adraee, giaûi thích treân neàn taûng X raèng löïc löôïng an ninh buoäc phaûi haønh ñoäng trong khu vöïc nhaèm "loaïi boû caùc moái ñe doïa vaø phaù huûy cô sôû haï taàng khuûng boá cuûa Hezbollah", voán bò caùo buoäc söû duïng nhaø daân vaø caùc cô sôû toân giaùo laøm kho chöùa. Tuy nhieân, oâng nhaán maïnh raèng tu vieän khoâng bò phaù huûy vaø tröôøng hoïc beân caïnh chæ bò hö haïi nheï.
Thöïc teá laïi khaùc haún
Baø Maria phuû nhaän tuyeân boá cuûa oâng Avichay vaø noùi: "Hezbollah ñaõ rôøi khoûi Yarun töø laâu. Chuùng toâi chæ laø nhöõng Kitoâ höõu vaø khoâng ai trong chuùng toâi caát giaáu vuõ khí hay chieán binh. Chuùng toâi chaúng lieân quan gì ñeán hoï. Ngöôïc laïi, chuùng toâi xem hoï laø nguyeân nhaân gaây neân phaàn lôùn ñau khoå cuûa mình". Baø cho raèng coäng ñoàng Kitoâ höõu ñang bò maéc keït giöõa "caùi ñe Hezbollah vaø buùa taï Israel".
Tìm moät nôi khoâng coøn phaûi chaïy troán
"Ñieàu khieán chuùng toâi ñau ñôùn nhaát laø chính quyeàn Israel khoâng heà caûnh baùo tröôùc veà vieäc phaù huûy nhaø cöûa. Hoï thaäm chí khoâng hoûi chuùng toâi coù muoán laáy laïi thöù gì khoâng. Moät moùn ñoà, quaàn aùo, baøn gheá, hay baát cöù kyû vaät naøo cuûa quaù khöù... Hoï chæ ñôn giaûn phaù huûy taát caû."
Ngöôøi daân Yarun bieát soá phaän cuûa ngoâi laøng nhôø hình aûnh veä tinh. Vì khoù tieáp caän töø Liban, hoï nhôø ngöôøi thaân ôû nöôùc ngoaøi tìm kieám. "Con ñöôøng chính vaø caùc toøa nhaø doïc theo ñoù ñaõ bieán maát. Trong nhieàu ngaøy toâi vaãn hy voïng caên nhaø cuûa mình - naèm xa trung taâm phía sau nghóa trang - coøn toàn taïi. Nhöng toâi ñaõ nhaàm..."
Nhöõng böùc aûnh sau ñoù xaùc nhaän söï thaät khoâng theå choái caõi. Baø Maria noùi: "Caû laøng Yarun ñaõ bieán maát. Noù ñôn giaûn laø khoâng coøn nöõa."
Baø thuù nhaän cuoäc löu ñaøy laàn thöù hai naøy coøn khoù khaên hôn nhieàu, vì giôø ñaây gia ñình baø khoâng coøn gì ñeå trôû veà: "Tieáp tuïc soáng ôû ñaây ñeå laøm gì, trong moät ngoâi laøng vaø caên nhaø khoâng coøn thuoäc veà mình? Soáng moãi ngaøy trong noãi sôï phaûi chaïy troán laàn nöõa vì Hezbollah hoaëc Israel thì coù yù nghóa gì? Toâi khoâng theå quay laïi Guatemala, nhöng cuõng khoâng theå ôû laïi ñaây. Toâi ñaõ xin ñöôïc baûo hoä taïi YÙ. Toâi chæ muoán tìm moät nôi maø mình seõ khoâng coøn phaûi boû chaïy"
"Vaønh ñai vaøng" cuûa ñau khoå
Raát tieác, tröôøng hôïp Yarun khoâng phaûi laø caù bieät. Trong "vaønh ñai vaøng" - khu vöïc an ninh maø Israel thieát laäp giöõa bieân giôùi vaø soâng Litani - ít nhaát 20 thò traán vaø laøng maïc ñaõ bò bom vaø xe uûi Israel san phaúng, theo phaân tích aûnh veä tinh.
Nhöõng maûng traéng khoång loà - bieåu töôïng cuûa ñoáng ñoå naùt - hieän phuû kín nhöõng nôi töøng coù ngöôøi sinh soáng chæ môùi moät thaùng tröôùc: Markaba, Hanine, Meiss al-Jabal, Houla, Majdel Selm, Deir Seryan, Bint Jbeil, Naqura, Aynata, Khiam, Thaybeh vaø Aitarun.
Tuy coù leänh ngöøng baén, khoaûng 700,000 cö daân sô taùn vaãn chöa theå trôû veà nhaø. "Moâ hình Gaza" - ñöôïc Boä tröôûng Quoác phoøng cuûa Israel nhaéc ñeán khi noùi veà mieàn nam Liban - ñang daàn trôû thaønh hieän thöïc moãi ngaøy.
(EKAI.pl 11-5-2026)