Phoûng vaán Ñöùc Thaùnh cha
treân chuyeán bay trôû veà Roma
Phoûng vaán Ñöùc Thaùnh cha treân chuyeán bay trôû veà Roma.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Roma (RVA News 25-04-2026) - Treân chuyeán bay daøi hôn 6 tieáng ñoàng hoà, töø thaønh phoá Malabo, thuoäc Guinea Xích Ñaïo trôû veà Roma, sau khi keát thuùc chuyeán toâng du möôøi ngaøy taïi boán quoác gia Chaâu Phi, hoâm 23 thaùng Tö naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ traû lôøi moät soá caâu hoûi cuûa caùc kyù giaû ñaïi dieän 70 nhaø baùo quoác teá cuøng ñi.
Ñöùc Thaùnh cha khaúng ñònh raèng söù maïng ñaàu tieân cuûa ngaøi laø loan baùo Tin möøng. Ngaøi nhaéc ñeán nhöõng treû em laø naïn nhaân chieán tranh taïi Iran vaø Liban. Veà vaán ñeà ngöôøi di cö, Ñöùc Thaùnh cha ñaët caâu hoûi: "Caùc nöôùc giaøu ñaõ laøm gì cho caùc nöôùc ngheøo cuûa theá giôùi?" vaø leân aùn vieäc con ngöôøi bò ñoái xöû teä hôn caû ñoäng vaät. Veà caùc caëp ñoàng tính, ngaøi xaùc nhaän Toøa Thaùnh khoâng ñoàng yù vôùi vieäc chuùc laønh mang tính chính thöùc ñöôïc quyeát ñònh taïi Ñöùc, nhöng nhaéc laïi nguyeân taéc ñoùn nhaän "taát caû, taát caû, taát caû", nhö Ñöùc Coá Giaùo hoaøng Phanxicoâ tieàn nhieäm ñaõ nhieàu laàn nhaán maïnh.
Ñi vaøo chi tieát hôn:
Caâu hoûi thöù I do kyù giaû Ignazio Ingrao thuoäc chöông trình truyeàn hình Tg1 cuûa YÙ neâu leân. OÂng hoûi: "Thöa Ñöùc Thaùnh cha, caûm ôn ngaøi vì chuyeán ñi ñaày nhöõng cuoäc gaëp gôõ, nhöõng caâu chuyeän vaø nhöõng göông maët. Taïi cuoäc gaëp gôõ veà hoøa bình ôû thaønh phoá Bamenda, Cameroon, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ moâ taû moät theá giôùi ñaûo loän, nôi moät nhoùm nhoû caùc baïo chuùa coù nguy cô huûy dieät traùi ñaát. Ñöùc Thaùnh cha noùi raèng hoøa bình khoâng phaûi ñöôïc phaùt minh maø phaûi ñöôïc ñoùn nhaän. Caùc cuoäc ñaøm phaùn veà xung ñoät ôû Iran ñang hoãn loaïn taùc ñoäng naëng neà ñeán kinh teá toaøn caàu. Ñöùc Thaùnh cha coù mong muoán moät söï thay ñoåi cheá ñoä ôû Iran khoâng, khi maø xaõ hoäi daân söï, sinh vieân cuõng ñaõ xuoáng ñöôøng trong nhöõng thaùng qua vaø theá giôùi lo ngaïi veà cuoäc chaïy ñua haït nhaân? Ngaøi göûi lôøi keâu goïi naøo ñeán Hoa Kyø, Iran, Israel ñeå thoaùt khoûi beá taéc vaø ngaên chaën leo thang? Khoái NATO vaø chaâu AÂu coù neân tham gia nhieàu hôn khoâng?
Ñöùc Thaùnh cha ñaùp: "Toâi muoán baét ñaàu baèng vieäc noùi raèng caàn coå voõ moät thaùi ñoä vaø moät neàn vaên hoùa môùi cho hoøa bình. Nhieàu khi ñaùnh giaù caùc tình huoáng, ngöôøi ta phaûn öùng ngay laäp töùc baèng caùch duøng baïo löïc, chieán tranh, taán coâng. Nhöng nhöõng gì chuùng ta thaáy, ñoù laø raát nhieàu ngöôøi voâ toäi ñaõ cheát. Toâi vöøa ñoïc thö cuûa moät soá gia ñình coù con nhoû thieät maïng ngay ngaøy ñaàu cuûa cuoäc taán coâng. Hoï noùi veà vieäc ñaõ maát con caùi mình. Vaán ñeà khoâng phaûi laø coù thay ñoåi cheá ñoä hay khoâng, nhöng laø laøm theá naøo ñeå thaêng tieán caùc giaù trò maø chuùng ta tin töôûng maø khoâng gaây ra caùi cheát cho nhieàu ngöôøi voâ toäi. Vaán ñeà Iran roõ raøng raát phöùc taïp. Caùc cuoäc ñaøm phaùn cuõng raát baát oån: hoâm nay Iran noùi "coù", Myõ noùi "khoâng", roài ngöôïc laïi... taïo neân moät tình traïng hoãn loaïn, aûnh höôûng ñeán kinh teá toaøn caàu, vaø nhaát laø ngöôøi daân voâ toäi ñang chòu ñau khoå.
Vì vaäy, thay vì baøn veà thay ñoåi cheá ñoä, toâi muoán khuyeán khích tieáp tuïc ñoái thoaïi hoøa bình, caùc beân noã löïc thuùc ñaåy hoøa bình, traùnh nguy cô chieán tranh vaø toân troïng luaät phaùp quoác teá. Ñieàu raát quan troïng laø baûo veä ngöôøi voâ toäi, ñieàu maø ñaõ khoâng xaûy ra ôû nhieàu nôi".
Ñöùc Thaùnh cha keå raèng: "Toâi mang theo moät böùc aûnh cuûa moät em beù Hoài giaùo ôû Liban, töøng ñöùng chôø vôùi taám baûng "Chaøo möøng Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ", nhöng em ñaõ bò gieát trong giai ñoaïn chieán tranh môùi ñaây... Coù quaù nhieàu hoaøn caûnh ñau thöông nhö vaäy. Vôùi tö caùch laø Giaùo hoäi - toâi xin nhaéc laïi - vôùi tö caùch laø muïc töû, toâi khoâng theå uûng hoä chieán tranh. Toâi muoán khích leä moïi ngöôøi tìm kieám caùc giaûi phaùp xuaát phaùt töø vaên hoùa hoøa bình, khoâng phaûi töø haän thuø vaø chia reõ."
Caâu hoûi thöù hai do nöõ kyù giaû Eva Fernaùndez cuûa Ñaøi phaùt thanh Coâng giaùo "Radio Cope" beân Taây Ban Nha neâu leân. Baø noùi: "Chuùng ta ñang rôøi moät chaâu luïc (Phi chaâu) nôi nhieàu ngöôøi mong muoán, mô öôùc ñöôïc ñeán chaâu AÂu. Chuyeán ñi tieáp theo cuûa ngaøi seõ laø ñeán Taây Ban Nha (vaøo thaùng Saùu tôùi ñaây) nôi maø vaán ñeà di cö chieám vò trí quan troïng, ñaëc bieät laø ôû quaàn ñaûo Canarie. Ñöùc Thaùnh cha bieát raèng vaán ñeà di cö ôû Taây Ban Nha gaây ra nhieàu tranh luaän vaø chia reõ, ngay caû trong coäng ñoàng Coâng giaùo cuõng khoâng coù moät laäp tröôøng roõ raøng. Chuùng ta coù theå noùi gì vôùi ngöôøi daân Taây Ban Nha vaø ñaëc bieät laø vôùi caùc tín höõu Coâng giaùo nöôùc naøy veà vaán ñeà di cö? Vaø neáu cho pheùp con hoûi theâm: chuyeán ñi tieáp theo cuûa ngaøi laø Taây Ban Nha, nhöng chuùng con bieát ngaøi mong muoán, coù yù ñònh ñeán Peru vaø coù theå laø Argentina vaø Uruguay, nhöng ngaøi cuõng muoán ñeán vieáng Ñöùc Meï Guadalupe phaûi khoâng?
Ñöùc Thaùnh cha ñaùp: "Vaán ñeà di cö raát phöùc taïp vaø aûnh höôûng ñeán nhieàu quoác gia, chöù khoâng chæ Taây Ban Nha hay chaâu AÂu maø caû Hoa Kyø - ñoù laø moät hieän töôïng toaøn caàu. Toâi muoán baét ñaàu baèng moät caâu hoûi: Caùc nöôùc giaøu treân theá giôùi ñang laøm gì ñeå giuùp caùc nöôùc ngheøo, nhöõng nôi maø giôùi treû khoâng coù töông lai vaø mô öôùc di cö?
Ai cuõng muoán ñeán caùc nöôùc giaøu, nhöng nhieàu khi caùc nöôùc giaøu khoâng coù caâu traû lôøi veà caùch taïo cô hoäi cho hoï. Nhieàu ngöôøi ñang ñau khoå... Naïn buoân ngöôøi cuõng laø moät phaàn cuûa di cö. Toâi tin raèng moãi quoác gia coù quyeàn ñaët ra quy ñònh taïi bieân giôùi. Khoâng phaûi ai cuõng coù theå nhaäp cö moät caùch voâ traät töï, ñoâi khi taïo ra nhöõng baát coâng môùi. Nhöng ñoàng thôøi, chuùng ta phaûi töï hoûi: caùc quoác gia giaøu coù ñang laøm gì ñeå thay ñoåi tình hình ôû caùc nöôùc ngheøo? Chuùng ta coù theå laøm gì, thoâng qua vieän trôï nhaø nöôùc hay ñaàu tö cuûa caùc taäp ñoaøn lôùn, ñeå caûi thieän ñieàu kieän ôû nhöõng quoác gia nhö ôû chaâu Phi - nôi thöôøng bò xem nhö nguoàn khai thaùc taøi nguyeân cho söï giaøu coù cuûa nôi khaùc? Coù leõ theá giôùi caàn noã löïc hôn ñeå thaêng tieán coâng lyù, bình ñaúng vaø phaùt trieån taïi caùc quoác gia naøy, ñeå hoï khoâng buoäc phaûi di cö. Vaø ñieàu quan troïng: hoï laø con ngöôøi. Chuùng ta phaûi ñoái xöû vôùi con ngöôøi moät caùch nhaân baûn, khoâng phaûi teä hôn con vaät, nhö thöôøng xaûy ra. Duø moät quoác gia coù theå noùi mình khoâng theå tieáp nhaän theâm, nhöng khi con ngöôøi ñeán, hoï ñaùng ñöôïc toân troïng vì phaåm giaù cuûa hoï."
Veà caùc chuyeán ñi saép tôùi: "Toâi raát mong muoán thaêm nhieàu quoác gia Myõ Latinh, nhöng hieän chöa coù gì ñöôïc xaùc nhaän."
Caâu hoûi thöù ba do kyù giaû Arthur Herlin cuûa baùo Paris Match ôû Phaùp neâu neân. OÂng hoûi: "Thöa Ñöùc Thaùnh cha, chuùng con chaân thaønh caûm ôn ngaøi veà chuyeán ñi ñaëc bieät naøy. Thaät tuyeät vôøi. Trong chuyeán ñi naøy, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ gaëp moät soá nhaø laõnh ñaïo coù tính ñoäc ñoaùn nhaát treân theá giôùi. Ngaøi laøm theá naøo ñeå traùnh vieäc söï hieän dieän cuûa mình mang laïi tính chính danh ñaïo ñöùc cho nhöõng cheá ñoä naøy? Noùi caùch khaùc, lieäu coù phaûi ñaây laø moät kieåu "taåy traéng hình aûnh" nhôø söï hieän dieän cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng khoâng?"
Ñöùc Thaùnh cha ñaùp: "Söï hieän dieän cuûa Giaùo hoaøng beân caïnh baát kyø nguyeân thuû naøo coù theå bò dieãn giaûi theo nhieàu caùch. Coù ngöôøi cho raèng ñieàu ñoù coù nghóa Giaùo hoäi uûng hoä caùch hoï cai trò. Nhöng toâi muoán nhaéc laïi: muïc ñích chính cuûa caùc chuyeán ñi laø gaëp gôõ con ngöôøi.
Toøa Thaùnh coi troïng vieäc duy trì moái quan heä ngoaïi giao vôùi caùc quoác gia, keå caû nhöõng nöôùc coù laõnh ñaïo ñoäc ñoaùn. Nhôø ñoù, chuùng toâi coù theå ñoái thoaïi ôû caáp ñoä ngoaïi giao. Khoâng phaûi luùc naøo cuõng coâng khai chæ trích, nhöng coù raát nhieàu coâng vieäc aâm thaàm: thuùc ñaåy coâng lyù, hoã trôï nhaân ñaïo, giuùp giaûi phoùng tuø nhaân chính trò, giaûi quyeát naïn ñoùi, beänh taät... Baèng caùch giöõ trung laäp vaø duy trì quan heä tích cöïc, Toøa Thaùnh coá gaéng aùp duïng Tin möøng vaøo thöïc teá ñeå caûi thieän ñôøi soáng con ngöôøi. Vieäc dieãn giaûi theá naøo laø tuøy moãi ngöôøi, nhöng ñieàu quan troïng laø tìm caùch toát nhaát ñeå giuùp ñôõ daân chuùng."
Caâu hoûi thöù tö do nöõ kyù giaû Verena Stefanie Schaelter cuûa Ñaøi ARD Rundfunk ôû Ñöùc neâu leân:
"Thöa Ñöùc Thaùnh cha, xin chuùc möøng ngaøi veà chuyeán toâng du ñaàu tieân ñeán khu vöïc Nam baùn caàu. Chuùng con ñaõ thaáy raát nhieàu söï nhieät tình vaø thaäm chí, coù theå noùi laø söï haân hoan. Con hình dung ñieàu ñoù cuõng raát xuùc ñoäng ñoái vôùi Ñöùc Thaùnh cha. Con muoán bieát Ñöùc Thaùnh cha ñaùnh giaù theá naøo veà quyeát ñònh cuûa Ñöùc Hoàng y Reinhard Marx, Toång giaùm muïc Giaùo phaän Munich vaø Freising, cho pheùp chuùc laønh cho caùc caëp ñoàng phaùi trong giaùo phaän cuûa mình. Vaø tröôùc nhöõng khaùc bieät veà vaên hoùa vaø thaàn hoïc, ñaëc bieät laø ôû chaâu Phi, Ñöùc Thaùnh cha döï ñònh seõ baûo toàn söï hieäp nhaát cuûa Giaùo hoäi hoaøn vuõ veà vaán ñeà naøy nhö theá naøo?
Ñöùc Thaùnh cha ñaùp: "Tröôùc heát, caàn hieåu raèng söï hieäp nhaát hay chia reõ cuûa Giaùo hoäi khoâng neân xoay quanh caùc vaán ñeà tình duïc. Chuùng ta thöôøng nghó raèng khi noùi veà luaân lyù, chæ coù vaán ñeà tình duïc, nhöng thöïc ra coù nhöõng vaán ñeà lôùn hôn nhö coâng lyù, bình ñaúng, töï do, töï do toân giaùo caàn ñöôïc öu tieân hôn. Toøa Thaùnh ñaõ trao ñoåi vôùi caùc giaùm muïc Ñöùc vaø khaúng ñònh laø khoâng ñoàng yù vôùi vieäc chuùc laønh mang tính chính thöùc cho caùc caëp ñoàng phaùi, vöôït quaù nhöõng gì Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ cho pheùp, ñoù laø chuùc laønh cho moïi ngöôøi.
Khi linh muïc ban pheùp laønh cuoái thaùnh leã, hay Ñöùc Giaùo hoaøng ban pheùp laønh trong caùc cöû haønh lôùn, ñoù laø pheùp laønh cho taát caû moïi ngöôøi. Caâu noùi noåi tieáng cuûa Ñöùc Phanxicoâ "taát caû, taát caû, taát caû" dieãn taû nieàm xaùc tín raèng moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc ñoùn nhaän, ñöôïc môøi goïi theo Chuùa Gieâsu vaø hoaùn caûi ñôøi soáng. Ñi xa hôn ñieàu naøy coù theå gaây chia reõ hôn laø hieäp nhaát. Chuùng ta caàn xaây döïng söï hieäp nhaát treân Chuùa Gieâsu Kitoâ vaø giaùo huaán cuûa Ngaøi."
Caâu hoûi thöù naêm do nöõ kyù giaû Anneliese Taggart cuûa ñaøi Truyeàn hình Newsmax TV neâu leân:
"Thöa Ñöùc Thaùnh cha, trong chuyeán ñi naøy ngaøi ñaõ noùi veà vieäc con ngöôøi khao khaùt coâng lyù. Ngay saùng nay, 23 thaùng Tö, coù tin Iran ñaõ haønh quyeát theâm moät thaønh vieân ñoái laäp, trong khi cheá ñoä naøy ñaõ coâng khai treo coå nhieàu ngöôøi khaùc vaø saùt haïi haøng nghìn coâng daân cuûa chính mình. Ñöùc Thaùnh cha coù leân aùn nhöõng haønh ñoäng naøy khoâng? Ngaøi coù thoâng ñieäp naøo göûi ñeán cheá ñoä Iran?
Ñöùc Thaùnh cha ñaùp: "Toâi leân aùn moïi haønh ñoäng baát coâng. Toâi leân aùn vieäc gieát ngöôøi. Toâi leân aùn aùn töû hình. Toâi tin raèng söï soáng con ngöôøi phaûi ñöôïc toân troïng, töø khi thuï thai ñeán khi cheát töï nhieân. Khi moät cheá ñoä hay moät quoác gia ñöa ra quyeát ñònh töôùc ñi maïng soáng con ngöôøi moät caùch baát coâng, ñoù roõ raøng laø ñieàu phaûi bò leân aùn."
(Vatican News 23-4-2026)