Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
ñeán thaêm ñeàn thaùnh Coâng Giaùo ôû Angola,
nôi töøng laø trung taâm buoân baùn noâ leä chaâu Phi
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñeán thaêm ñeàn thaùnh Coâng Giaùo ôû Angola, nôi töøng laø trung taâm buoân baùn noâ leä chaâu Phi.
Vuõ Vaên An
Kilamba (VietCatholic News 19-04-2026) - Nicole Winfield cuûa Associated Press, trong baûn tin ngaøy 19 thaùng 4 naêm 2026 cuûa taïp chí Crux, töôøng trình töø Luanda, Angola, raèng: Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV hoâm Chuùa nhaät, ngaøy 19 thaùng 4 naêm 2026, keâu goïi ngöôøi daân Angola choáng laïi "naïn tham nhuõng" baèng moät neàn vaên hoùa coâng lyù khi ngaøi môû ñaàu moät ngaøy ñaày yù nghóa trong chuyeán haønh trình chaâu Phi cuûa mình, ñöa vò giaùo hoaøng ngöôøi Myõ ñeán moät taâm ñieåm cuûa naïn buoân baùn noâ leä chaâu Phi.
Ñöùc Leo XIV ñaõ cöû haønh Thaùnh leã tröôùc khoaûng 100,000 ngöôøi beân ngoaøi thuû ñoâ vaø moät laàn nöõa tìm caùch khích leä ngöôøi daân Angola. Ngaøi leân aùn vieäc boùc loät ñaát ñai giaøu khoaùng saûn vaø ngöôøi daân cuûa hoï, nhöõng ngöôøi vaãn coøn mang nhöõng veát seïo cuûa cuoäc noäi chieán taøn khoác sau ñoäc laäp.
Ngaøi phaùt bieåu taïi Kilamba, moät khu ñoâ thò do Trung Quoác xaây döïng caùch thuû ñoâ khoaûng 25 km: "Chuùng ta mong muoán xaây döïng moät ñaát nöôùc nôi nhöõng chia reõ cuõ ñöôïc xoùa boû hoaøn toaøn, nôi haän thuø vaø baïo löïc bieán maát, vaø nôi naïn tham nhuõng ñöôïc chöõa laønh baèng moät neàn vaên hoùa môùi cuûa coâng lyù vaø chia seû".
Ngaøi cuõng ca ngôïi leänh ngöøng baén ôû Lebanon giöõa Israel vaø Hezbollah laø moät "daáu hieäu cuûa hy voïng" maø ngaøi caàu xin seõ mang laïi hoøa bình laâu daøi cho Trung Ñoâng.
Chieàu Chuùa nhaät, Ñöùc Leo XIV seõ cöû haønh kinh Maân Coâi taïi Ñeàn Thaùnh Ñöùc Meï Muxima, moät thaùnh ñòa Coâng Giaùo quan troïng naèm beân bôø soâng Kwanza, caùch Luanda khoaûng 110 km veà phía nam.
Nhaø thôø Ñöùc Meï Muxima, ñöôïc xaây döïng bôûi thöïc daân Boà Ñaøo Nha vaøo cuoái theá kyû 16 nhö moät phaàn cuûa quaàn theå phaùo ñaøi, ñaõ trôû thaønh trung taâm cuûa hoaït ñoäng buoân baùn noâ leä. Ñoù laø nôi nhöõng ngöôøi chaâu Phi bò baét laøm noâ leä ñöôïc taäp trung ñeå laøm leã röûa toäi bôûi caùc linh muïc Boà Ñaøo Nha tröôùc khi bò buoäc phaûi ñi boä ñeán caûng Luanda ñeå leân taøu ñeán chaâu Myõ.
Maëc duø ngaøy nay ñaây laø thaùnh ñòa Coâng Giaùo noåi tieáng nhaát Angola, lòch söû cuûa noù laïi mang tính bieåu töôïng cho vai troø cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo trong naïn buoân baùn noâ leä, vieäc eùp buoäc röûa toäi cho nhöõng ngöôøi noâ leä vaø ñieàu maø moät soá hoïc giaû cho raèng ñoù laø vieäc Toøa Thaùnh tieáp tuïc töø choái thöøa nhaän vaø chuoäc loãi moät caùch ñaày ñuû veà ñieàu naøy.
Chuyeán thaêm naøy ñaëc bieät coù yù nghóa vì theo nghieân cöùu phaû heä, toå tieân ngöôøi Creole cuûa vò Giaùo hoaøng ñaàu tieân sinh ra taïi Hoa Kyø bao goàm caû nhöõng ngöôøi noâ leä vaø chuû noâ.
Anthea Butler, nghieân cöùu vieân cao caáp taïi Trung taâm Koch, Ñaïi hoïc Oxford, cho bieát: "Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi Coâng Giaùo da ñen, chuyeán thaêm cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñeán Ñeàn thaùnh Muxima laø moät khoaûnh khaéc quan troïng cuûa söï haøn gaén".
Baø löu yù raèng nhieàu ngöôøi Coâng Giaùo da ñen theo ñaïo Coâng Giaùo vì cheá ñoä noâ leä vaø "Boä luaät Ñen", maø theo baø, yeâu caàu nhöõng noâ leä ñöôïc mua bôûi chuû sôû höõu Coâng Giaùo phaûi ñöôïc röûa toäi trong nhaø thôø.
Butler, moät hoïc giaû Coâng Giaùo da ñen coù gia ñình beân meï ñeán töø Louisiana, nôi toå tieân cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng cuõng coù nguoàn goác, cho bieát: "Nhöõng ngöôøi khaùc ñaõ theo ñaïo Coâng Giaùo khi hoï bò buoân baùn töø Angola ñeán caùc thuoäc ñòa coù cheá ñoä noâ leä".
Vai troø cuûa caùc saéc leänh giaùo hoaøng trong naïn buoân baùn noâ leä
Nhöõng ngöôøi thöïc daân Boà Ñaøo Nha ôû Angola ñaõ ñöôïc khuyeán khích bôûi caùc chæ thò töø Vatican vaøo theá kyû 15, cho pheùp hoï baét nhöõng ngöôøi khoâng theo Ki-toâ giaùo laøm noâ leä.
Ví duï, theo Cha Christopher J. Kellerman, moät linh muïc doøng Teân vaø taùc giaû cuûa cuoán saùch "Moïi söï aùp böùc seõ chaám döùt: Lòch söû cheá ñoä noâ leä, phong traøo baõi boû cheá ñoä noâ leä vaø Giaùo Hoäi Coâng Giaùo", vaøo naêm 1452, Ñöùc Giaùo Hoaøng Nicholas V ñaõ ban haønh saéc leänh Dum Diversas, trao cho vua Boà Ñaøo Nha vaø nhöõng ngöôøi keá vò quyeàn "xaâm löôïc, chinh phuïc, chieán ñaáu vaø khuaát phuïc" vaø chieám ñoaït taát caû taøi saûn - bao goàm caû ñaát ñai - cuûa "ngöôøi Saracen, ngöôøi ngoaïi ñaïo vaø nhöõng keû boäi giaùo khaùc, vaø keû thuø cuûa danh Chuùa Kitoâ" ôû baát cöù ñaâu.
Saéc leänh naøy cuõng cho pheùp ngöôøi Boà Ñaøo Nha "bieán ngöôøi daân cuûa hoï thaønh noâ leä vónh vieãn".
Saéc leänh ñoù vaø moät saéc leänh khaùc ñöôïc ban haønh ba naêm sau ñoù, Romanus Pontifex, ñaõ hình thaønh neân cô sôû cuûa Hoïc thuyeát Khaùm phaù, lyù thuyeát hôïp phaùp hoùa vieäc chieám ñoaït ñaát ñai thôøi thuoäc ñòa ôû chaâu Phi vaø chaâu Myõ. Naêm 2023, Vatican chính thöùc baùc boû Hoïc thuyeát Khaùm phaù, nhöng chöa bao giôø chính thöùc huûy boû, baõi boû hoaëc baùc boû caùc saéc leänh cuûa Giaùo hoaøng. Vatican khaúng ñònh raèng moät saéc leänh sau ñoù, Sublimis Deus naêm 1537, ñaõ taùi khaúng ñònh raèng ngöôøi baûn ñòa khoâng neân bò töôùc ñoaït töï do hoaëc quyeàn sôû höõu taøi saûn cuûa hoï, vaø khoâng ñöôïc pheùp bò baét laøm noâ leä.
Kellerman nhaéc laïi raèng haàu heát trong soá 12.5 trieäu ngöôøi chaâu Phi laø naïn nhaân tröïc tieáp cuûa naïn buoân baùn noâ leä xuyeân Ñaïi Taây Döông ñeàu bò baùn laøm noâ leä bôûi nhöõng ngöôøi chaâu Phi khaùc chöù khoâng phaûi bò ngöôøi chaâu AÂu baét giöõ.
"Tuy nhieân, vaøo thôøi ñieåm xaây döïng Muxima, ngöôøi Boà Ñaøo Nha ñang laøm caû hai vieäc - mua ngöôøi laøm noâ leä vaø xaâm chieám thuoäc ñòa/cöôùp boùc noâ leä. Vì vaäy, hoï ñaõ hoaøn toaøn söû duïng quyeàn haïn cuûa Giaùo hoaøng trong thôøi gian naøy," oâng noùi trong email göûi cho Associated Press.
OÂng noùi raèng vò giaùo hoaøng ñaàu tieân leân aùn cheá ñoä noâ leä laø Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIII, ngöôøi cuøng teân vaø laø nguoàn caûm höùng cho vò giaùo hoaøng hieän taïi, trong hai thoâng ñieäp naêm 1888 vaø 1890, sau khi haàu heát caùc quoác gia ñaõ baõi boû cheá ñoä noâ leä. Nhöng Kellerman noùi raèng vò giaùo hoaøng ñoù vaø nhöõng ngöôøi khaùc keå töø ñoù ñaõ tieáp tuïc duy trì "lôøi keå sai leäch" raèng Toøa Thaùnh luoân phaûn ñoái cheá ñoä noâ leä, trong khi lòch söû laïi chöùng minh ñieàu ngöôïc laïi.
Trong khi chuyeán thaêm Muxima cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV laø ñeå toân vinh vai troø cuûa nôi naøy nhö moät ñeàn thaùnh, Kellerman cho bieát oâng hy voïng chuyeán thaêm cuõng seõ cho Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV cô hoäi tìm hieåu veà lòch söû buoân baùn noâ leä.
"Caùc giaùo hoaøng ñaõ nhieàu laàn cho pheùp noã löïc thuoäc ñòa hoùa cuûa Boà Ñaøo Nha ôû chaâu Phi vaø söï tham gia cuûa Boà Ñaøo Nha vaøo buoân baùn noâ leä, nhöng Vatican chöa bao giôø hoaøn toaøn thöøa nhaän ñieàu naøy," oâng noùi. "Seõ thaät maïnh meõ neáu vaøo moät thôøi ñieåm naøo ñoù, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo xin loãi veà vai troø cuûa caùc giaùo hoaøng trong hoaït ñoäng buoân baùn naøy."
Trong chuyeán thaêm Cameroon naêm 1985, Thaùnh Gioan Phaoloâ II ñaõ xin loãi ngöôøi daân chaâu Phi veà naïn buoân baùn noâ leä thay maët cho nhöõng ngöôøi Kitoâ höõu ñaõ tham gia vaøo ñoù, maëc duø khoâng phaûi veà vai troø cuûa chính Toøa Thaùnh. Trong chuyeán thaêm ñaûo Goree, Senegal naêm 1992, trung taâm buoân baùn noâ leä lôùn nhaát ôû Taây Phi, ngaøi ñaõ leân aùn söï baát coâng cuûa cheá ñoä noâ leä vaø goïi ñoù laø "bi kòch cuûa moät neàn vaên minh töï xöng laø Kitoâ höõu."
Lòch söû baûn thaân cuûa Ñöùc Leo XIV laø moät ñieåm ñaùng suy gaãm
Theo nghieân cöùu phaû heä do Henry Louis Gates Jr. coâng boá, 17 toå tieân ngöôøi Myõ cuûa Ñöùc Leo XIV laø ngöôøi da ñen, ñöôïc ghi trong hoà sô ñieàu tra daân soá laø ngöôøi lai, ngöôøi da ñen, ngöôøi Creole hoaëc ngöôøi da maøu töï do. Caây phaû heä cuûa oâng bao goàm caû chuû noâ vaø ngöôøi noâ leä, Gates cho bieát trong moät baøi luaän treân tôø New York Times.
Gates, moät giaùo sö Ñaïi hoïc Harvard, ngöôøi daãn chöông trình phim taøi lieäu noåi tieáng "Finding Your Roots" cuûa PBS, ñaõ trình baøy nghieân cöùu cuûa mình cho Ñöùc Leo XIV trong buoåi tieáp kieán ngaøy 5 thaùng 7 naêm 2025 taïi Vatican. Theo moät baùo caùo veà cuoäc gaëp gôõ cuûa hoï treân tôø The Harvard Gazette, "Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaõ hoûi veà toå tieân, caû ngöôøi da ñen vaø ngöôøi da traéng, nhöõng ngöôøi töøng laø chuû noâ."
Ñuùc Leo XIV chöa töøng coâng khai noùi veà nguoàn goác gia ñình mình hay nghieân cöùu cuûa Gates, vaø moät soá hoïc giaû Coâng Giaùo da ñen ngaàn ngaïi aùp ñaët leân ngaøi moät caâu chuyeän veà danh tính maø chính ngaøi chöa töøng coâng khai ñeà caäp.
"Ñieàu quan troïng laø chuùng ta phaûi keå caâu chuyeän cuûa chính mình," Tia Noelle Pratt, moät nhaø xaõ hoäi hoïc toân giaùo vaø giaùo sö taïi Ñaïi hoïc Villanova, tröôøng cuõ cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng, cho bieát.
Pratt, taùc giaû cuûa cuoán saùch "Trung thaønh vaø Taän tuïy: Chuû nghóa phaân bieät chuûng toäc vaø baûn saéc trong traûi nghieäm Coâng Giaùo cuûa ngöôøi Myõ goác Phi", noùi: "Chuùng toâi chöa nghe ñöôïc gì töø ngaøi veà suy nghó cuûa ngaøi veà vaán ñeà naøy, vì vaäy vieäc aùp ñaët baát cöù ñieàu gì leân ngaøi, toâi nghó laø hoaøn toaøn khoâng phuø hôïp".
Ñöùc Hoàng Y Wilton Gregory, toång giaùm muïc ñaõ nghæ höu cuûa Washington vaø laø Hoàng Y ngöôøi Myõ goác Phi ñaàu tieân, cho bieát ngaøi ñaõ taïo ñieàu kieän cho cuoäc gaëp gôõ giöõa Gates vaø Ñöùc Leo XIV vaø "raát vui möøng" vì ñaõ laøm nhö vaäy.
"Ñoù laø moät trong nhöõng ñieàu maø toâi nghó ñoái vôùi nhieàu ngöôøi Myõ goác Phi vaø ngöôøi da maøu, hoï töï haøo khi bieát raèng Ñöùc Giaùo Hoaøng coù nguoàn goác töø di saûn cuûa chính chuùng ta," Ñöùc Hoàng Y Gregory noùi vôùi AP. "Vaø toâi nghó ngaøi cuõng haïnh phuùc veà ñieàu ñoù, bôûi vì ñoù laø moät moái lieân heä khaùc vôùi nhöõng ngöôøi maø ngaøi coá gaéng phuïc vuï vaø ñöôïc keâu goïi phuïc vuï."
Phaùt bieåu cuûa Ñöùc Leo XIV taïi Ñeàn thaùnh Muxima
Traùi vôùi suy ñoaùn, taïi Ñeàn Ñöùc Meï Muxima, Ñöùc Leo XIV khoâng nhaéc chi tôùi quaù khöù, chæ noùi tôùi Kinh Maân Coâi vaø yù nghóa cuûa noù ñoái vôùi hieän taïi vaø töông lai:
Anh chò em thaân meán, caùc baïn treû, caùc thaønh vieân cuûa Ñaïo binh Ñöùc Meï vaø nhöõng ngöôøi suøng kính Meï Muxima, Meï cuûa Traùi Tim thaân meán , toâi raát vui ñöôïc chia seû khoaûnh khaéc ñoïc kinh Thaùnh Maãu naøy vôùi anh chò em.
Chuùng ta ñaõ cuøng nhau ñoïc Kinh Maân Coâi, moät hình thöùc suøng kính coå xöa vaø giaûn dò baét nguoàn töø Giaùo Hoäi nhö moät hình thöùc caàu nguyeän cho taát caû moïi ngöôøi. Thaùnh Gioan Phaoloâ II ñaõ moâ taû ñoù laø lôøi caàu nguyeän cuûa moät Kitoâ giaùo ñaõ gìn giöõ "söï töôi môùi cuûa khôûi ñaàu vaø caûm thaáy ñöôïc Thaùnh Linh cuûa Thieân Chuùa thuùc giuïc ñeå 'ra khôi saâu thaúm'... ñeå loan baùo, thaäm chí keâu leân tröôùc theá giôùi raèng Chuùa Gieâsu Kitoâ laø Chuùa vaø Ñaáng Cöùu Theá" (Toâng thö Rosarium Virginis Mariae, 1).
Khi toâi nhìn thaáy taát caû anh chò em vaø chia seû khoaûnh khaéc tha thieát vaø soát saéng naøy vôùi Giaùo Hoäi treû trung vaø soáng ñoäng cuûa Angola, toâi thaáy raèng nhöõng lôøi cuûa vò tieàn nhieäm thaùnh thieän cuûa toâi ñaëc bieät thích hôïp cho coäng ñoàng tuyeät vôøi naøy, nôi ngöôøi ta thöïc söï coù theå caûm nhaän ñöôïc söï töôi môùi cuûa ñöùc tin vaø söùc maïnh cuûa Thaùnh Linh.
Chuùng ta ñang ôû trong moät ñeàn thaùnh, nôi maø trong nhieàu theá kyû, bieát bao ngöôøi nam vaø nöõ ñaõ caàu nguyeän trong nhöõng luùc vui möøng cuõng nhö trong nhöõng khoaûnh khaéc ñau buoàn vaø khoå ñau toät cuøng trong lòch söû ñaát nöôùc naøy. Töø laâu, Meï Muxima ñaõ aâm thaàm laøm vieäc ñeå giöõ cho traùi tim cuûa Giaùo hoäi luoân soáng ñoäng vaø ñaäp maïnh. Traùi tim cuûa Meï chöùa ñöïng voâ soá traùi tim: traùi tim cuûa anh chò em, vaø cuûa raát nhieàu ngöôøi yeâu thöông, caàu nguyeän, cöû haønh thaùnh leã, khoùc than, vaø ñoâi khi - ngay caû khi khoâng theå ñeán tröïc tieáp - vaãn göûi gaém nhöõng lôøi thænh caàu vaø thænh nguyeän cuûa mình qua thö töø, nhö Ñöùc Cha ñaõ ñeà caäp. Meï Muxima chaøo ñoùn taát caû moïi ngöôøi, laéng nghe taát caû moïi ngöôøi vaø caàu nguyeän cho taát caû moïi ngöôøi.
Chuùng ta ñaõ suy nieäm caùc Maàu nhieäm Saùng trong cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu, chieâm nieäm vaän meänh cuûa chuùng ta trong söï toân vinh cuûa Ngöôøi vaø söù meänh cuûa chuùng ta trong tình yeâu cuûa Ngöôøi. Vaøo Leã Phuïc Sinh, Chuùa Kitoâ ñaõ chieán thaéng caùi cheát, chæ cho chuùng ta con ñöôøng trôû veà vôùi Chuùa Cha. Vaø ñeå chuùng ta cuõng coù theå böôùc ñi treân con ñöôøng raïng rôõ vaø ñaày thöû thaùch naøy, chia seû veû ñeïp cuûa noù vôùi toaøn theá giôùi, Ngöôøi ñaõ ban cho chuùng ta Thaùnh Linh, Ñaáng laøm cho chuùng ta soáng ñoäng vaø naâng ñôõ chuùng ta treân haønh trình vaø trong söù meänh cuûa mình. Gioáng nhö Ñöùc Meï Maria, chuùng ta cuõng ñöôïc taïo döïng cho thieân ñaøng. Khi chuùng ta haân hoan höôùng veà thieân ñöôøng, chuùng ta nhìn ñeán Meï nhö ngöôøi Meï hieàn laønh vaø laø maãu möïc thaùnh thieän. Noi theo göông Meï, chuùng ta mang aùnh saùng cuûa Ñaáng Phuïc Sinh ñeán cho anh chò em maø chuùng ta gaëp gôõ. Chuùng ta ñaõ theå hieän ñieàu naøy moät caùch töôïng tröng vaøo ñaàu moãi chuïc kinh Maân Coâi, ñöôïc ñaïi dieän bôûi nhöõng ngöôøi thuoäc moïi ôn goïi vaø löùa tuoåi.
Nhö Ñöùc Giaùm Muïc Sumbelelo ñaõ chæ ra, ñeàn thôø naøy, ñöôïc daâng hieán cho Ñöùc Meï Voâ Nhieãm Nguyeân Toäi, ñaõ ñöôïc töï phaùt "ñoåi teân"bôûi caùc tín höõu thaønh Ñeàn "Meï cuûa Traùi Tim". Ñoù laø moät danh hieäu ñeïp ñeõ, khieán chuùng ta suy gaãm veà traùi tim cuûa Ñöùc Meï Maria: moät traùi tim trong saïch vaø khoân ngoan, coù khaû naêng traân troïng vaø suy tö veà nhöõng söï kieän phi thöôøng trong cuoäc ñôøi cuûa Con Thieân Chuùa (xem Lc 2:19, 51). Cuøng nhau caàu nguyeän, chuùng ta cuõng ñaõ laøm nhö vaäy, ñeå cho Ñöùc Meï höôùng daãn chuùng ta trong vieäc suy nieäm Chuùa Gieâsu. Chuùng ta ñaõ cuøng Meï tìm laïi nhöõng khoaûnh khaéc khaùc nhau trong cuoäc ñôøi cuûa Con Meï, ñeå nuoâi döôõng trong chuùng ta moät tình yeâu phoå quaùt nhö tình yeâu cuûa Meï (xem Rosarium Virginis Mariae, 11).
Vieäc caàu nguyeän Kinh Maân Coâi, do ñoù, cam keát chuùng ta yeâu thöông moïi ngöôøi baèng taám loøng cuûa ngöôøi meï - moät caùch cuï theå vaø quaûng ñaïi - vaø taän hieán baûn thaân cho lôïi ích cuûa nhau, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi ngheøo khoå nhaát. Moät ngöôøi meï yeâu thöông taát caû caùc con cuûa mình nhö nhau vaø baèng caû traùi tim, duø moãi ñöùa con ñeàu khaùc nhau. Tröôùc söï hieän dieän cuûa Meï Traùi Tim, chuùng ta cuõng muoán höùa seõ laøm nhö vaäy. Chuùng ta noã löïc heát söùc ñeå khoâng ai thieáu thoán tình yeâu thöông. Chuùng ta cuõng tìm caùch cung caáp nhöõng nhu yeáu phaåm ñeå soáng moät cuoäc soáng coù phaåm giaù vaø haïnh phuùc: ñeå ngöôøi ñoùi coù ñuû aên, ngöôøi beänh ñöôïc chaêm soùc caàn thieát, treû em ñöôïc ñaûm baûo moät neàn giaùo duïc toát ñeïp, vaø ngöôøi giaø ñöôïc soáng nhöõng naêm thaùng cuoái ñôøi trong bình an. Moät ngöôøi meï nghó ñeán taát caû nhöõng ñieàu naøy. Thaät vaäy, Ñöùc Meï nghó ñeán taát caû nhöõng ñieàu naøy, vaø Meï cuõng môøi goïi chuùng ta chia seû loøng quan taâm töø maãu cuûa Meï.
Caùc baïn treû, caùc thaønh vieân cuûa Ñaïo binh Ñöùc Meï, anh chò em thaân meán, Ñöùc Meï môøi goïi chuùng ta haõy ñeå taâm hoàn mình ñöôïc lay ñoäng bôûi nhöõng tình caûm trong traùi tim Meï, ñeå gioáng nhö Meï, chuùng ta coù theå laø nhöõng ngöôøi kieán taïo coâng lyù vaø ngöôøi mang laïi hoøa bình. Taïi ñaây, moät döï aùn troïng ñaïi ñang ñöôïc tieán haønh: xaây döïng moät ñeàn thôø môùi, coù khaû naêng ñoùn tieáp taát caû nhöõng ai ñeán haønh höông. Moïi ngöôøi - ñaëc bieät laø caùc baïn treû - neân coi ñaây laø moät daáu hieäu. Bôûi vì Meï Thieân Chuùa cuõng giao phoù cho caùc baïn moät döï aùn troïng ñaïi: xaây döïng moät theá giôùi toát ñeïp hôn, traøn ñaày tình yeâu thöông, nôi khoâng coøn chieán tranh, baát coâng, ngheøo ñoùi hay gian doái, vaø nôi caùc nguyeân taéc cuûa Tin Möøng ngaøy caøng truyeàn caûm höùng vaø ñònh hình traùi tim, caáu truùc vaø chöông trình, vì lôïi ích cuûa taát caû moïi ngöôøi.
Tình yeâu phaûi chieán thaéng, chöù khoâng phaûi chieán tranh! Ñaây laø ñieàu maø traùi tim cuûa Ñöùc Meï Maria - traùi tim cuûa Meï muoân loaøi - daïy chuùng ta. Vaäy neân, töø ñeàn thôø naøy, chuùng ta haõy leân ñöôøng nhö nhöõng "thieân thaàn söù giaû" cuûa söï soáng, mang voøng tay dòu daøng cuûa Ñöùc Meï vaø ôn phöôùc cuûa Chuùa ñeán cho moïi ngöôøi.
Mama Muxima, tueza kokueù, Mama Muxima, tutambululeù: "Meï cuûa Traùi Tim, chuùng con ñeán vôùi Meï ñeå daâng leân Meï taát caû." Ñoù laø lôøi baøi thaùnh ca daønh cho Meï Muxima, vaø baøi ca tieáp tuïc: "Chuùng con ñeán ñeå xin ôn phöôùc cuûa Meï."
Caùc baïn thaân meán, chuùng ta haõy daâng hieán moïi söï cho Ñöùc Meï Maria, hieán daâng troïn veïn baûn thaân mình cho anh chò em, vaø haõy vui möøng ñoùn nhaän ôn laønh cuûa Chuùa nhôø lôøi caàu baàu cuûa Meï, ñeå chuùng ta coù theå mang ôn laønh aáy ñeán cho moïi ngöôøi maø chuùng ta gaëp gôõ. Amen.