Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
Tröôùc Caùc Cô Quan Chính Quyeàn,
Xaõ Hoäi Daân Söï Angola
Vaø Ñoaøn Ngoaïi Giao Taïi Nöôùc Naøy
Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV Tröôùc Caùc Cô Quan Chính Quyeàn, Xaõ Hoäi Daân Söï Angola Vaø Ñoaøn Ngoaïi Giao Taïi Nöôùc Naøy.
Vuõ Vaên An
Luanda (VietCatholic News 18-04-2026) - Theo tin Toøa Thaùnh, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñaõ ñeán Angola, haï caùnh xuoáng Saân bay Quoác teá Luanda ngay tröôùc 3 giôø chieàu thöù Baûy ngaøy 18 thaùng 04 naêm 2026 giôø ñòa phöông, sau khi ñaõ ôû Cameroon ba ngaøy.
Ngaøi seõ ôû laïi Angola trong ba ngaøy tieáp theo, tröôùc khi ñeán ñieåm ñeán thöù tö vaø cuoái cuøng cuûa chuyeán ñi: Guinea Xích ñaïo.
Taïi Saân bay Quoác teá Luanda, Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaõ ñöôïc Toång thoáng Joaõo Manuel Goncalves Lourenco chaøo ñoùn cuøng vôùi hai em nhoû taëng hoa cho ngaøi.
Vôùi caùc nhaø baùo treân chuyeán bay tôùi Angola ñeà caäp ñeán T.T. Trump
Tröôùc ñoù, treân chuyeán maùy bay chôû ngaøi töø Cameroon ñeán Angola, Ñöùc Leo XIV ngoû lôøi vôùi caùc nhaø baùo thaùp tuøng ngaøi:
Buongiorno. Bonjour. Chaøo buoåi saùng moïi ngöôøi. Chaøo buoåi chieàu roài. Toâi hy voïng moïi ngöôøi ñaõ coù thôøi gian vui veû ôû Cameroon. Vaø, nhö moïi ngöôøi ñaõ bieát, chuùng ta ñang treân ñöôøng ñeán Angola.
Moät maët, chuyeán thaêm Cameroon raát coù yù nghóa vì theo nhieàu caùch, noù ñaïi dieän cho traùi tim cuûa chaâu Phi, theo nhieàu caùch khaùc nhau, caû noùi tieáng Anh vaø tieáng Phaùp, khoaûng 250 ngoân ngöõ ñòa phöông, nhieàu daân toäc.
Ñoàng thôøi, noù coù söï giaøu coù, cô hoäi lôùn, nhöng cuõng coù khoù khaên maø chuùng ta thöôøng thaáy ôû khaép chaâu Phi, ñoù laø söï phaân phoái cuûa caûi khoâng ñoàng ñeàu. Caù nhaân toâi raát vui möøng: nhö caùc baïn ñaõ bieát, chuùng toâi baét ñaàu chuyeán ñi ôû Algeria vôùi chuû ñeà veà Thaùnh Augustinoâ, vaø hoâm qua, taïi Ñaïi hoïc Coâng Giaùo, ñaõ dieãn ra leã ban phöôùc cho töôïng ñaøi tuyeät ñeïp maø hoï ñaõ chuaån bò vôùi baûn ñoà chaâu Phi vaø Thaùnh Augustinoâ ôû trung taâm. Vì vaäy, theo moät nghóa naøo ñoù, noù theå hieän moät phaàn yù nghóa cuûa chuyeán ñi naøy.
Vaø toâi ñeán chaâu Phi chuû yeáu vôùi tö caùch laø moät muïc töû, laø ngöôøi ñöùng ñaàu Giaùo Hoäi Coâng Giaùo, ñeå ôû beân caïnh, cuøng chung vui, khích leä vaø ñoàng haønh vôùi taát caû caùc tín höõu Coâng Giaùo treân khaép chaâu Phi. Tuy nhieân, taát nhieân, chuyeán thaêm naøy coøn coù nhöõng khía caïnh khaùc. Toâi ñaõ coù moät cuoäc gaëp gôõ raát toát ñeïp vôùi moät nhoùm caùc Imam ôû Cameroon ñeå thuùc ñaåy - tieáp tuïc thuùc ñaåy, nhö chuùng ta ñaõ laøm ôû nhöõng nôi khaùc vaø nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ ñaõ laøm trong suoát trieàu ñaïi cuûa ngaøi - ñoái thoaïi, thuùc ñaåy tình huynh ñeä, thoâng qua söï hieåu bieát, chaáp nhaän, xaây döïng hoøa bình vôùi nhöõng ngöôøi thuoäc moïi tín ngöôõng. Ñoàng thôøi, ñaõ coù moät soá caâu chuyeän ñöôïc keå khoâng hoaøn toaøn chính xaùc, nhöng ñieàu naøy laø do tình hình chính trò naûy sinh khi, vaøo ngaøy ñaàu tieân cuûa chuyeán ñi, Toång thoáng Hoa Kyø ñaõ ñöa ra moät soá nhaän xeùt veà toâi. Phaàn lôùn nhöõng gì ñaõ ñöôïc vieát keå töø ñoù ñeàu laø nhöõng lôøi bình luaän choàng chaát leân nhau, coá gaéng giaûi thích nhöõng gì ñaõ ñöôïc noùi.
Chæ moät ví duï nhoû: baøi phaùt bieåu maø toâi ñaõ trình baøy taïi buoåi caàu nguyeän vì hoøa bình caùch ñaây vaøi ngaøy ñaõ ñöôïc chuaån bò töø hai tuaàn tröôùc, raát laâu tröôùc khi Toång thoáng bình luaän veà toâi vaø thoâng ñieäp hoøa bình maø toâi ñang truyeàn baù. Theá nhöng, ngöôøi ta laïi nhìn nhaän noù nhö theå toâi ñang coá gaéng tranh luaän laïi vôùi Toång thoáng, ñieàu naøy hoaøn toaøn khoâng coù lôïi cho toâi. Vaäy laø chuùng ta tieáp tuïc cuoäc haønh trình, tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng, vaø ñoaïn Kinh Thaùnh Tin Möøng maø chuùng ta ñaõ söû duïng trong caùc nghi leã phuïng vuï mang ñeán nhieàu khía caïnh tuyeät vôøi vaø töôi ñeïp veà yù nghóa cuûa vieäc trôû thaønh ngöôøi Kitoâ höõu, veà vieäc böôùc theo Chuùa Kitoâ, veà vieäc thuùc ñaåy tình huynh ñeä, tình anh em, tin caäy vaøo Chuùa, nhöng cuõng tìm caùch ñeå thuùc ñaåy coâng lyù trong theá giôùi cuûa chuùng ta, thuùc ñaåy hoøa bình trong theá giôùi cuûa chuùng ta.
Vì vaäy, vôùi lôøi chaøo ñoù, toâi raát vui möøng ñöôïc chaøo ñoùn taát caû caùc baïn, vaø caûm ôn caùc baïn veà coâng vieäc maø caùc baïn ñang laøm, vaø toâi hy voïng Chuùa seõ tieáp tuïc ban phöôùc laønh cho taát caû chuùng ta treân haønh trình naøy. Caûm ôn caùc baïn raát nhieàu.
Vôùi nhaø caàm quyeàn Angola
Tôùi Angola luùc 3 giôø chieàu, ngaøy thöù Baûy 18 thaùng 04 naêm 2026 Ñöùc Leo XIV ñaõ tôùi thaêm xaõ giao Toång thoáng nöôùc naøy luùc 3 giôø 40 vaø sau ñoù, luùc 6 giôø 15, ngaøi ñaõ gaëp caùc nhaø caàm quyeàn, ñaïi dieän xaõ hoäi daân söï Angola vaø ngoaïi giao ñoaøn beân caïnh chính phuû nöôùc naøy. Trong buoåi gaëp gôõ naøy, ngaøi ñaõ coù dieãn töø sau ñaây, baûn dòch Vieät ngöõ döïa vaøo baûn tieáng Anh cuûa Toøa Thaùnh:
Thöa Toång thoáng,
Thöa caùc vò laõnh ñaïo chính quyeàn
vaø caùc thaønh vieân cuûa Ñoaøn Ngoaïi giao,
Thöa quyù baø vaø quyù oâng!
Toâi raát vui möøng ñöôïc coù maët giöõa quyù vò. Toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc tôùi Toång thoáng vì lôøi môøi ñeán thaêm Angola vaø nhöõng lôøi chaøo ñoùn noàng nhieät cuûa ngaøi. Toâi ñeán giöõa quyù vò nhö moät ngöôøi haønh höông, tìm kieám daáu hieäu söï hieän dieän cuûa Chuùa treân maûnh ñaát yeâu daáu naøy.
Tröôùc khi tieáp tuïc, toâi muoán ñaûm baûo raèng toâi seõ caàu nguyeän cho caùc naïn nhaân cuûa nhöõng traän möa lôùn vaø luõ luït ñaõ taøn phaù tænh Benguela, vaø baøy toû söï caûm thoâng saâu saéc cuûa toâi vôùi nhöõng gia ñình ñaõ maát nhaø cöûa. Toâi cuõng bieát raèng quyù vò, ngöôøi daân Angola, ñang ñoaøn keát trong moät sôïi daây lieân keát maïnh meõ vôùi nhöõng ngöôøi bò aûnh höôûng.
Toâi mong muoán gaëp gôõ quyù vò trong tinh thaàn hoøa bình vaø khaúng ñònh raèng ngöôøi daân cuûa quyù vò sôû höõu nhöõng kho baùu khoâng theå mua baùn hay laáy ñi. Ñaëc bieät, trong quyù vò coù moät nieàm vui maø ngay caû nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên nhaát cuõng khoâng theå daäp taét. Nieàm vui naøy - khoâng xa laï vôùi noãi buoàn, söï phaãn noä, thaát voïng vaø thaát baïi - vaãn toàn taïi vaø lieân tuïc ñöôïc taùi sinh giöõa nhöõng ngöôøi ñaõ giöõ cho traùi tim vaø khoái oùc cuûa hoï thoaùt khoûi söï caùm doã cuûa caûi vaät chaát. Quyù vò bieát roõ raèng quaù thöôøng xuyeân ngöôøi ta ñaõ nhìn - vaø vaãn tieáp tuïc nhìn - vaøo vuøng ñaát cuûa caùc baïn ñeå cho ñi, hoaëc, phoå bieán hôn, ñeå laáy ñi. Caàn phaûi phaù vôõ voøng luaån quaån cuûa lôïi ích naøy, thöù laøm giaûn löôïc thöïc taïi, thaäm chí caû cuoäc soáng, xuoáng chæ coøn laø nhöõng thöù haøng hoùa.
Ñoái vôùi toaøn theá giôùi, chaâu Phi laø moät kho taøng cuûa nieàm vui vaø hy voïng, nhöõng ñöùc tính maø toâi khoâng ngaàn ngaïi goïi laø "chính trò", bôûi vì giôùi treû vaø ngöôøi ngheøo ôû ñaây vaãn tieáp tuïc mô öôùc vaø hy voïng. Hoï khoâng baèng loøng vôùi nhöõng gì ñaõ coù; hoï phaán ñaáu vöôn leân, chuaån bò cho nhöõng traùch nhieäm lôùn lao vaø tích cöïc tham gia ñònh hình töông lai cuûa chính mình. Thaät vaäy, tuùi khoân cuûa moät daân toäc khoâng theå bò boùp ngheït bôûi baát cöù heä tö töôûng naøo, vaø khaùt voïng veà söï voâ haïn ngöï trò trong traùi tim con ngöôøi laø moät nguyeân taéc chuyeån ñoåi xaõ hoäi saâu saéc hôn baát cöù chöông trình chính trò hay vaên hoùa naøo. Toâi ôû ñaây giöõa quyù vò, phuïc vuï nhöõng söùc maïnh toát ñeïp nhaát ñang thoâi thuùc caùc caù nhaân vaø coäng ñoàng, maø Angola laø moät böùc tranh khaûm phong phuù vaø soáng ñoäng. Toâi muoán laéng nghe vaø khuyeán khích taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ choïn con ñöôøng toát ñeïp, coâng lyù, hoøa bình, khoan dung vaø hoøa giaûi. Ñoàng thôøi, cuøng vôùi haøng trieäu ngöôøi thieän chí, nhöõng ngöôøi taïo neân nguoàn taøi saûn chính cuûa ñaát nöôùc naøy, toâi cuõng caàu nguyeän cho söï hoaùn caûi cuûa nhöõng ngöôøi choïn con ñöôøng traùi ngöôïc vaø caûn trôû söï phaùt trieån haøi hoøa vaø huynh ñeä cuûa ñaát nöôùc.
Caùc baïn thaân meán, toâi ñaõ ñeà caäp ñeán söï giaøu coù vaät chaát maø caùc theá löïc quyeàn löïc ñang ñoøi hoûi, ngay caû trong chính ñaát nöôùc cuûa caùc baïn. Bieát bao ñau khoå, bieát bao caùi cheát, bieát bao thaûm hoïa xaõ hoäi vaø moâi tröôøng ñaõ bò gaây ra bôûi luaän lyù hoïc khai thaùc naøy! ÔÛ moïi bình dieän, chuùng ta thaáy noù duy trì moät moâ hình phaùt trieån phaân bieät ñoái xöû vaø loaïi tröø, trong khi vaãn töï cho mình laø löïa choïn khaû höõu duy nhaát. Thaùnh Phaoloâ VI, vôùi caùi nhìn saâu saéc veà nhöõng moái quan taâm cuûa caùc theá heä treû, ñaõ leân aùn "khía caïnh giaø coãi vaø hoaøn toaøn loãi thôøi cuûa moät neàn vaên minh thöông maïi, höôûng laïc vaø vaät chaát vaãn ñang coá gaéng töï trình baøy mình nhö laø con ñöôøng daãn ñeán töông lai." Ngaøi nhaän xeùt: "Ngay caû trong nhöõng thaùi quaù nhaát, phaûn öùng baûn naêng cuûa nhieàu ngöôøi treû choáng laïi aûo töôûng naøy vaãn mang moät taàm quan troïng nhaát ñònh. Theá heä naøy ñang chôø ñôïi moät ñieàu gì ñoù khaùc" (Toâng huaán Gaudete in Domino, VI). Caùc baïn laø nhöõng chöùng nhaân - nhôø vaøo trí tueä coå xöa ñònh hình neân tö töôûng vaø caûm nhaän cuûa caùc baïn - raèng söï saùng taïo laø söï haøi hoøa trong söï phong phuù cuûa ña daïng. Daân toäc caùc baïn ñaõ phaûi chòu ñöïng heát laàn naøy ñeán laàn khaùc khi söï haøi hoøa naøy bò vi phaïm bôûi söï kieâu ngaïo cuûa moät soá ít ngöôøi. Hoï mang treân mình nhöõng veát seïo khoâng chæ cuûa söï boùc loät vaät chaát, maø coøn cuûa söï ngaïo maïn khi aùp ñaët moät yù töôûng leân ngöôøi khaùc. Chaâu Phi caàn khaån caáp vöôït qua nhöõng tình huoáng vaø ñoäng löïc xung ñoät vaø thuø ñòch ñang xeù naùt caáu truùc xaõ hoäi vaø chính trò cuûa nhieàu quoác gia, nuoâi döôõng söï ngheøo ñoùi vaø loaïi tröø. Chæ trong söï gaëp gôõ, söï soáng môùi nôû roä. Ñoái thoaïi laø böôùc ñaàu tieân. Ñieàu naøy khoâng loaïi tröø söï baát ñoàng, voán coù theå bieán thaønh xung ñoät.
Vò tieàn nhieäm ñaùng kính cuûa toâi, Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ, ñaõ ñöa ra moät suy tö khoâng theå naøo queân veà vaán ñeà naøy: "Khi xung ñoät naûy sinh, moät soá ngöôøi chæ ñôn giaûn nhìn vaøo ñoù roài tieáp tuïc cuoäc soáng nhö theå khoâng coù chuyeän gì xaûy ra; hoï phuûi tay vaø soáng tieáp. Nhöõng ngöôøi khaùc laïi oâm laáy noù ñeán möùc trôû thaønh tuø nhaân cuûa noù; hoï maát phöông höôùng, chieáu söï boái roái vaø baát maõn cuûa chính mình leân caùc ñònh cheá vaø do ñoù khieán cho söï thoáng nhaát trôû neân baát khaû. Nhöng cuõng coù moät con ñöôøng thöù ba, vaø ñoù laø con ñöôøng toát nhaát ñeå giaûi quyeát xung ñoät. Ñoù laø söï saün saøng ñoái dieän tröïc dieän vôùi xung ñoät, giaûi quyeát noù vaø bieán noù thaønh moät maét xích trong chuoãi moät quaù trình môùi. 'Phuùc cho nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình!' (Mt 5:9)" (Toâng huaán Evangelii Gaudium, 227). Angola coù theå ñaït ñöôïc söï taêng tröôûng vöôït baäc neáu, tröôùc heát, nhöõng ngöôøi naém quyeàn trong nöôùc tin töôûng vaøo baûn chaát ña daïng cuûa söï giaøu coù cuûa ñaát nöôùc. Ñöøng sôï söï baát ñoàng; ñöøng ñaøn aùp nhöõng yù töôûng cuûa ngöôøi treû hay öôùc mô cuûa ngöôøi giaø; vaø haõy bieát caùch quaûn lyù xung ñoät baèng caùch bieán chuùng thaønh con ñöôøng ñoåi môùi. Haõy ñaët lôïi ích chung leân treân moïi lôïi ích caù nhaân, ñöøng bao giôø nhaàm laãn phaàn cuûa mình vôùi toaøn theå. Lòch söû seõ chöùng minh caùc baïn ñuùng, ngay caû khi trong ngaén haïn moät soá ngöôøi coù theå phaûn ñoái caùc baïn.
Toâi ñaõ noùi veà nieàm vui vaø hy voïng ñaëc tröng cho xaõ hoäi treû cuûa caùc baïn. Maëc duø nhöõng ñieàu naøy thöôøng chæ ñöôïc coi laø nhöõng caûm xuùc caù nhaân, rieâng tö, nhöng treân thöïc teá, chuùng laø moät söùc maïnh saâu saéc vaø ñaày quyeàn naêng - moät söùc maïnh choáng laïi moïi hình thöùc cam chòu vaø moïi caùm doã thu mình laïi. Nhöõng keû ñoäc taøi vaø baïo chuùa caû veà theå xaùc laãn tinh thaàn ñeàu tìm caùch laøm cho taâm hoàn trôû neân thuï ñoäng vaø ñam meâ trôû neân u aùm; chuùng thích moät daân chuùng deã bò trì treä, ngoan ngoaõn vaø phuïc tuøng quyeàn löïc. Bôûi vì trong noãi buoàn, chuùng ta thöïc söï phuï thuoäc vaøo noãi sôï haõi vaø trí töôûng töôïng cuûa mình; chuùng ta tìm nôi nöông naùu trong söï cuoàng tín, trong söï phuïc tuøng, trong tieáng oàn ñinh tai nhöùc oùc cuûa truyeàn thoâng, trong aùnh haøo quang cuûa vaøng baïc, trong huyeàn thoaïi veà baûn saéc. Söï baát maõn, caûm giaùc baát löïc vaø maát goác chia reõ chuùng ta hôn laø gaén keát chuùng ta laïi vôùi nhau. Ñieàu naøy lan roäng moät baàu khoâng khí xa laùnh khoûi khoâng gian coâng coäng, khinh mieät baát haïnh cuûa ngöôøi khaùc vaø phuû nhaän moïi tình huynh ñeä. Söï baát hoøa nhö vaäy seõ tan raõ. Noù phaù vôõ nhöõng moái quan heä caáu thaønh maø moãi ngöôøi duy trì vôùi chính mình, vôùi ngöôøi khaùc vaø vôùi thöïc taïi. Nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ cuõng ñaõ nhaän xeùt: "Caùch toát nhaát ñeå thoáng trò vaø kieåm soaùt con ngöôøi laø gieo raéc söï tuyeät voïng vaø chaùn naûn, ngay caû döôùi voû boïc baûo veä moät soá giaù trò nhaát ñònh. Ngaøy nay, ôû nhieàu quoác gia, söï cöôøng ñieäu, chuû nghóa cöïc ñoan vaø söï phaân cöïc ñaõ trôû thaønh coâng cuï chính trò" (Thoâng ñieäp Fratelli Tutti, 15).
Nieàm vui ñích thöïc giaûi thoaùt chuùng ta khoûi söï xa laùnh ñoù - nieàm vui maø ñöùc tin nhaän ra moät caùch ñuùng ñaén nhö moät ôn phuùc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Nhö Thaùnh Phaoloâ ñaõ vieát: "Hoa traùi cuûa Thaùnh Linh laø tình yeâu thöông, nieàm vui vaø söï bình an" (Gl 5:22). Thaät vaäy, nieàm vui laøm phong phuù theâm cuoäc soáng vaø daãn ñeán vieäc taïo döïng coäng ñoàng: moãi ngöôøi vui möøng baèng caùch söû duïng khaû naêng quan heä cuûa mình, nhaän ra söï ñoùng goùp cuûa mình cho lôïi ích chung vaø ñöôïc coâng nhaän laø moät ngöôøi ñoäc ñaùo vaø xöùng ñaùng trong moät coäng ñoàng cuûa nhöõng cuoäc gaëp gôõ ngaøy caøng phaùt trieån, môû roäng taâm hoàn. Nieàm vui bieát caùch môû ñöôøng ngay caû trong nhöõng vuøng toái taêm nhaát cuûa söï trì treä vaø khoù khaên. Vì vaäy, hôõi caùc baïn thaân meán, chuùng ta haõy töï xeùt loøng mình, bôûi vì khoâng coù nieàm vui thì khoâng coù söï ñoåi môùi; khoâng coù noäi taâm thì khoâng coù giaûi phoùng; khoâng coù söï gaëp gôõ thì khoâng coù chính trò; khoâng coù ngöôøi khaùc thì khoâng coù coâng lyù.
Cuøng nhau, caùc baïn coù theå bieán Angola thaønh moät döï aùn cuûa hy voïng. Giaùo Hoäi Coâng Giaùo, maø toâi bieát caùc baïn raát traân troïng söï phuïc vuï cuûa Giaùo hoäi ñoái vôùi ñaát nöôùc naøy, mong muoán trôû thaønh men trong boät vaø thuùc ñaåy söï phaùt trieån cuûa moät moâ hình chung soáng coâng baèng, thoaùt khoûi caùc hình thöùc noâ leä khaùc nhau do taàng lôùp thöôïng löu giaøu coù nhöng höôûng laïc aùp ñaët. Chæ coù cuøng nhau, chuùng ta môùi coù theå nhaân leân taøi naêng cuûa nhöõng ngöôøi daân tuyeät vôøi naøy, ngay caû ôû vuøng ngoaïi oâ thaønh thò vaø nhöõng vuøng noâng thoân xa xoâi nhaát, nôi cuoäc soáng soâi ñoäng vaø töông lai cuûa ngöôøi daân ñang ñöôïc chuaån bò. Chuùng ta haõy cuøng nhau loaïi boû nhöõng trôû ngaïi cho söï phaùt trieån toaøn dieän cuûa con ngöôøi, cuøng nhau laøm vieäc vaø hy voïng beân caïnh nhöõng ngöôøi maø theá giôùi ñaõ boû rôi nhöng Chuùa ñaõ choïn. Bôûi vì nieàm hy voïng cuûa chuùng ta ñaõ naûy sinh nhö vaäy: "Hoøn ñaù maø nhöõng ngöôøi thôï xaây ñaõ loaïi boû ñaõ trôû thaønh hoøn ñaù goùc nhaø" (Tv 118:22), Chuùa Gieâsu Kitoâ, söï troïn veïn cuûa con ngöôøi vaø cuûa lòch söû.
Xin Chuùa ban phöôùc laønh cho Angola!
Caûm ôn caùc baïn.