Ñöùc Giaùo Hoaøng taïi Angola
seõ ñoái maët vôùi söï töông phaûn giöõa söï buøng noå
ñöùc tin, ngheøo ñoùi vaø tham nhuõng
Ñöùc Giaùo Hoaøng taïi Angola seõ ñoái maët vôùi söï töông phaûn giöõa söï buøng noå ñöùc tin, ngheøo ñoùi vaø tham nhuõng.
Vuõ Vaên An
Luanda (VietCatholic News 18-04-2026) - Elise Ann Allen, trong baûn tin cuûa Crux ngaøy 18 thaùng 4 naêm 2026, nhaän ñònh: Khi Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñeán Angola giaøu daàu moû vaøo thöù Baûy, ngaøy 18 thaùng 4 naêm 2026, ngaøi coù theå seõ mang ñeán moät thoâng ñieäp vöøa leân aùn vöøa khích leä cho moät quoác gia nôi ñöùc tin ñang phaùt trieån nhanh choùng, giöõa söï baát bình ñaúng lan roäng vaø di saûn cuûa chieán tranh.
Trong cuoäc phoûng vaán vôùi toå chöùc töø thieän Coâng Giaùo Vieän trôï cho Giaùo hoäi ñang gaëp khoù khaên, Giaùm muïc Antoùnio Jaca cuûa Benguela ôû phía taây cho bieát di saûn cuûa cuoäc chieán tranh giaønh ñoäc laäp cuûa quoác gia khoûi Boà Ñaøo Nha, keát thuùc naêm 1975, vaãn coøn hieän höõu, vaø maëc duø ñaõ coù nhöõng tieán boä, nhöng vaãn coøn raát nhieàu vieäc phaûi laøm.
"Ñoù laø nhöõng naêm thaùng daøi ñaày ñau khoå. Nhöng hoøa bình cuõng laø veà söï phaùt trieån vaø hoøa hôïp xaõ hoäi, vì vaäy vaãn coøn moät chaëng ñöôøng daøi phía tröôùc," Ñöùc Cha Jaca noùi.
Khi noùi veà tình traïng ngheøo ñoùi lan roäng trong caû nöôùc, ngaøi than thôû raèng tình hình kinh teá hieän taïi ôû Angola "vaãn coøn raát, raát khoù khaên. Chuùng toâi coù tyû leä thaát nghieäp vaø toäi phaïm cao, ñieàu naøy chaéc chaén laø haäu quaû cuûa tình traïng thaát nghieäp vaø thanh nieân nhaøn roãi."
Ngaøi noùi theâm, "Haàu heát caùc gia ñình soáng döïa vaøo thu nhaäp baáp beânh vaø buoân baùn phi chính thöùc". Ngaøi noùi theâm: "Khoâng theå coù hoøa bình trong xaõ hoäi neáu khoâng coù hoøa bình trong gia ñình, vaø ñeå coù ñöôïc ñieàu ñoù, caùc gia ñình phaûi coù ñuû ñeå soáng qua ngaøy."
Angola laø moät quoác gia giaøu daàu moû, töï haøo vôùi nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân khoång loà vaø ñòa hình ña daïng, nhö caùc baõi bieån nhieät ñôùi, maïng löôùi soâng ngoøi chaèng chòt vaø sa maïc caän Sahara. Maëc duø giaøu coù veà taøi nguyeân thieân nhieân, nhöng phaàn lôùn daân soá hôn 40 trieäu ngöôøi laïi soáng trong caûnh ngheøo cuøng cöïc.
Tham nhuõng vaø boùc loät ñöôïc cho laø nhöõng yeáu toá chính goùp phaàn vaøo tình traïng naøy vaø coù khaû naêng seõ laø nhöõng ñieåm chính maø Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñeà caäp trong chuyeán thaêm keùo daøi hai ngaøy röôõi cuûa mình.
Laø quoác gia noùi tieáng Boà Ñaøo Nha lôùn nhaát sau Brazil, Angola vaãn chuû yeáu noùi tieáng Boà Ñaøo Nha. Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV seõ coù phaàn lôùn baøi phaùt bieåu baèng tieáng Boà Ñaøo Nha, ñaùnh daáu laàn ñaàu tieân ngaøi noùi ngoân ngöõ naøy tröôùc coâng chuùng vôùi tö caùch laø Giaùo hoaøng.
Angola laø moät quoác gia ña soá theo Ki-toâ giaùo, vôùi hôn 90% trong soá 40 trieäu daân töï nhaän mình laø ngöôøi Ki-toâ giaùo. Coâng Giaùo La Maõ laø toân giaùo lôùn nhaát, vôùi khoaûng 40-55% daân soá theo ñaïo Coâng Giaùo, trong khi chæ coù döôùi 30% laø ngöôøi theo ñaïo Tin laønh.
Moät thöïc traïng xaõ hoäi khoù khaên
Maëc duø sôû höõu nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân doài daøo, Angola vaãn phaûi ñoái dieän vôùi tình traïng ngheøo ñoùi nghieâm troïng, vôùi hôn moät nöûa daân soá, khoaûng 53%, soáng vôùi möùc thu nhaäp döôùi 4 ñoâ la moät ngaøy, baát chaáp vieäc ñaây laø moät quoác gia saûn xuaát daàu moû lôùn.
Söï baát bình ñaúng gay gaét, ñieàu maø Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo ñaõ nhieàu laàn leân aùn, keå caû trong moät baøi giaûng taïi trung taâm taøi chính Douala cuûa Cameroon, cuøng vôùi giaù löông thöïc cao vaø söï phuï thuoäc naëng neà vaøo nhaäp khaåu ñaõ laøm traàm troïng theâm cuoäc khuûng hoaûng.
Caùc khu vöïc noâng thoân chòu aûnh höôûng naëng neà hôn, vôùi öôùc tính khoaûng 11.1 trieäu ngöôøi vaøo naêm 2020 soáng vôùi möùc thu nhaäp döôùi 2.15 ñoâ la moät ngaøy, trong khi phaûi ñoái dieän vôùi laïm phaùt cao. Nhöõng naêm gaàn ñaây, Angola cuõng bò cuoán vaøo caùc cuoäc bieåu tình raàm roä noå ra vaøo thaùng 8 naêm 2025 do chính phuû caét giaûm trôï caáp nhieân lieäu vaø taêng giaù daàu diesel. Caùc cuoäc bieåu tình trôû neân hoãn loaïn, vôùi ngöôøi bieåu tình cöôùp boùc vaø ñoát loáp xe treân ñöôøng phoá.
Tình traïng baát oån naøy ñaùnh daáu thôøi kyø hoãn loaïn nhaát ôû Angola keå töø cuoäc ñaûo chính naêm 1977 vaø moät loaït phaûn öùng baïo löïc ñoái vôùi cuoäc baàu cöû naêm 1992 cuûa ñaát nöôùc, khi quoác gia naøy cuõng ñaõ phaûi chieán ñaáu vôùi cheá ñoä ñoäc taøi trong nhieàu thaäp nieân.
Öôùc tính haøng chuïc nghìn ngöôøi Angola ñaõ thieät maïng trong caû hai tröôøng hôïp, laøm traàm troïng theâm baïo löïc vaø söï chia reõ xaõ hoäi baét nguoàn töø cuoäc chieán tranh giaønh ñoäc laäp naêm 1975-2002.
Ngoaøi ra, Angola ñang chòu aùp löïc ngaøy caøng taêng töø Quyõ Tieàn teä Quoác teá (IMF) ñeå thaét chaët ngaân saùch keå töø naêm 2023, khi nöôùc naøy caét giaûm trôï caáp nhieân lieäu laàn cuoái, nhaèm kieàm cheá tình traïng ngheøo ñoùi traøn lan.
Laõnh ñaïo chính trò ôû Angola cuõng laø moät nguoàn gaây tranh caõi keùo daøi, khi Toång thoáng Joaõo Lourenco, ñöôïc baàu vaøo thaùng 9 naêm 2017, keá nhieäm toång thoáng laâu naêm Joseù Eduardo dos Santos, ngöôøi ñaõ naém giöõ chöùc vuï trong suoát 38 naêm.
Laø moät thaønh vieân cuûa ñaûng MPLA cuûa Angola, oâng ñaõ ñöôïc taùi ñaéc cöû nhieäm kyø thöù hai vaøo naêm 2017, vôùi nhöõng cam keát veà caûi caùch kinh teá, caùc chieán dòch choáng tham nhuõng vaø cam keát ñoái vôùi ngoaïi giao.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV - söù giaû cuûa söï thay ñoåi
Tröôùc nhieàu thaùch thöùc khaùc nhau cuûa Angola, nhieàu ngöôøi hy voïng raèng chuyeán thaêm cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV seõ ñaùnh daáu moät chaát xuùc taùc cho söï thay ñoåi, ñaëc bieät laø ñoái vôùi nhoùm daân soá treû ñoâng ñaûo cuûa ñaát nöôùc.
Toång giaùm muïc Filomeno Nascimento cuûa Luanda noùi vôùi ACN raèng chuyeán thaêm cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaëc bieät quan troïng ñoái vôùi giôùi treû, nhöõng ngöôøi chieám khoaûng 60% daân soá caû nöôùc.
"Ñöùc Giaùo Hoaøng ñang ñeán thaêm Angola vaøo thôøi ñieåm caùc baïn coøn treû, traøn ñaày naêng löôïng, öôùc mô vaø nhieät huyeát," ngaøi noùi, keâu goïi giôùi treû "Haõy ñoùn nhaän Ñöùc Thaùnh Cha vaø chaøo ñoùn ngaøi vôùi nguoàn naêng löïc phuø hôïp vôùi ñoä tuoåi cuûa caùc baïn."
Ngaøi nhaén nhuû giôùi treû haõy cho Ñöùc Giaùo Hoaøng thaáy "giôùi treû Angola maïnh meõ, xinh ñeïp vaø traøn ñaày öôùc mô nhö theá naøo. Haõy cho ngaøi thaáy ñöùc tin ñaõ ñònh hình vaø thoåi hoàn vaøo cuoäc soáng cuûa caùc baïn ra sao, giuùp caùc baïn vöôït qua nhöõng thöû thaùch cuûa cuoäc soáng nhö theá naøo vaø tin töôûng raèng vôùi noã löïc, vôùi kyû luaät vaø söï hy sinh, baïn coù theå xaây döïng moät töông lai khaùc bieät."
Sau khi ñeán Luanda vaøo thöù Baûy, ngaøy 18 thaùng 4 naêm 2026, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV seõ coù cuoäc gaëp rieâng vôùi Toång thoáng Joaõo Lourenco, tröôùc khi gaëp gôõ caùc nhaø chöùc traùch quoác gia vaø caùc thaønh vieân cuûa ñoaøn ngoaïi giao. Sau ñoù, ngaøi seõ coù cuoäc gaëp rieâng vôùi caùc giaùm muïc ñòa phöông ñeå keát thuùc ngaøy ñaàu tieân ôû Angola.
Vaøo Chuùa nhaät, ngaøi seõ chuû trì Thaùnh leã taïi Kilamba, moät khu ñoâ thò ñang ñöôïc quy hoaïch caùch Luanda khoaûng 30km veà phía nam. Cuoái ngaøy hoâm ñoù, ngaøi seõ cöû haønh buoåi caàu nguyeän kinh Maân Coâi taïi quaûng tröôøng tröôùc Ñeàn thôø "Meï Muxima".
Ngaøi döï kieán seõ ñeán thaêm moät vieän döôõng laõo, cöû haønh Thaùnh leã taïi quaûng tröôøng Saurimo, vaø sau ñoù gaëp gôõ caùc giaùm muïc, linh muïc vaø nhöõng ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán ôû Angola. Ngaøi seõ khôûi haønh ñeán Guinea Xích ñaïo vaøo ngaøy hoâm sau.
Chuyeán thaêm cuûa Giaùo hoaøng Leo ñeán ñeàn thôø Muxima ñöôïc coi laø ñaëc bieät quan troïng, vì noù ñaùnh daáu caû nguoàn hy voïng, nhöng cuõng laø moät di saûn ñau thöông trong xaõ hoäi Angola, vì nôi ñaây töøng laø trung taâm röûa toäi cho nhöõng noâ leä ñöôïc ñöa ñeán chaâu AÂu.
Nhaø thôø Ñöùc Meï Muxima ñöôïc ngöôøi Boà Ñaøo Nha xaây döïng vaøo cuoái theá kyû 16, vaø trôû thaønh moät phaàn cuûa lòch söû Angola. Nhaø thôø naøy trôû thaønh ñieåm haønh höông noåi tieáng sau nhöõng baùo caùo veà söï hieän ra cuûa Ñöùc Meï Maria vaøo khoaûng naêm 1833.
Ban ñaàu, noù laø moät phaàn cuûa khu phöùc hôïp phaùo ñaøi, sau naøy trôû thaønh trung taâm buoân baùn noâ leä, nôi ngöôøi Angola ñöôïc röûa toäi tröôùc khi bò baét ñi boä ñeán caûng chính Luanda cuûa Angola ñeå leân taøu ñeán Myõ. Ñieàu naøy khieán nhaø thôø vöøa laø nguoàn caûm höùng taâm linh, vöøa laø lôøi nhaéc nhôû veà lòch söû phöùc taïp cuûa Coâng Giaùo trong nöôùc vaø söï boùc loät luïc ñòa chaâu Phi.
Angola, maëc duø coù daân soá Coâng Giaùo ñoâng ñaûo, cuõng ñöôïc coi laø thieáu ñaïi dieän trong Giaùo hoäi toaøn caàu, vì quoác gia töøng laø thuoäc ñòa cuûa hoï, Boà Ñaøo Nha, vôùi daân soá gaàn 11 trieäu ngöôøi, khoaûng moät phaàn tö daân soá Angola, coù saùu Hoàng Y coøn soáng, trong khi Angola khoâng coù Hoàng Y naøo.
Do ñoù, chuyeán thaêm cuûa Giaùo hoaøng Leo XIV ñöôïc kyø voïng seõ laøm saùng toû tình caûnh cuûa ngöôøi daân ñòa phöông ñang phaûi chòu ñöïng ngheøo ñoùi vaø tham nhuõng, nhöng cuõng laøm saùng toû moät khu vöïc treân theá giôùi coù moät trong nhöõng coäng ñoàng Coâng Giaùo treû nhaát vaø phaùt trieån nhanh nhaát theá giôùi.