Dieãn töø cuûa Ñöùc Leo XIV
taïi Buoåi Gaëp Gôõ Vì Hoøa Bình
Vôùi Coäng Ñoàng Bamenda, Cameroon,
taïi Nhaø thôø chính toøa Thaùnh Giuse
Dieãn töø cuûa Ñöùc Leo XIV taïi Buoåi Gaëp Gôõ Vì Hoøa Bình Vôùi Coäng Ñoàng Bamenda, Cameroon, taïi Nhaø thôø chính toøa Thaùnh Giuse.
Vuõ Vaên An
Bamenda (VietCatholic News 16-04-2026) - Theo tin Toøa Thaùnh, Thöù Naêm, ngaøy 16 thaùng 4 naêm 2026, Ñöùc Leo XIV ñaõ ñaùp maùy bay töø Yaoundeù tôùi vuøng Bamenda, Cameroon ñeå chuû toïa Buoåi Gaëp Gôõ Vì Hoøa Bình. Nhö ñaõ bieát, vuøng naøy cuûa Cameroon naèm döôùi söï cai trò cuûa Anh sau Theá chieán I vaø sau ñoù ñöôïc saùp nhaäp vôùi caùc vuøng laõnh thoå thuoäc quyeàn kieåm soaùt cuûa Phaùp. Tuy nhieân, söï saùp nhaäp naøy luoân khieán phaàn noùi tieáng Anh bò gaït ra ngoaøi leà vaø bò loaïi tröø. Vaø cuoái cuøng, söï baát maõn cuûa ngöôøi daân ñaõ bieán thaønh söï phaûn ñoái chính trò.
Sau khi caùc cuoäc bieåu tình quy moâ lôùn bò ñaøn aùp daõ man vaøo naêm 2016, xung ñoät vuõ trang ñaõ noå ra. Naêm 2017, nhöõng ngöôøi ly khai tuyeân boá thaønh laäp Coäng hoøa Lieân bang Ambazonia, moät quoác gia khoâng ñöôïc quoác teá coâng nhaän vaø laø nguoàn goác gaây chia reõ giöõa caùc nhoùm khaùc nhau.
Xung ñoät ñaõ gaây ra haøng ngaøn caùi cheát, phaù huûy haøng traêm ngoâi laøng vaø khieán hôn moät trieäu ngöôøi phaûi di dôøi ôû nöôùc laùng gieàng Nigeria. Ít nhaát 500,000 ngöôøi vaãn ñang phaûi di dôøi trong nöôùc. Trong gaàn naêm naêm, caùc tröôøng hoïc ñaõ ñoùng cöûa, vaø khoaûng 700,000 treû em khoâng ñöôïc ñeán tröôøng. Caùc toøa nhaø vaø cô sôû haï taàng bò phaù huûy.
Gaàn ñaây hôn, moät soá con ñöôøng vaø saân bay ñaõ ñöôïc söûa chöõa vaø môû cöûa trôû laïi sau nhieàu naêm, ñaëc bieät laø cho chuyeán thaêm cuûa Giaùo hoaøng. Tình hình hieän taïi ñaõ dòu bôùt, nhöng chöa hoaøn toaøn yeân bình, vaãn coøn moät soá nhoùm töø choái töø boû ñaáu tranh vuõ trang vaø nhieàu nhoùm lôïi duïng tình traïng baát oån ñeå tham gia vaøo caùc haønh vi toäi phaïm, bao goàm caû baét coùc.
Trong baøi phaùt bieåu chaøo ñoùn Ñöùc Thaùnh Cha, Toång Giaùm muïc Andrew Nkea Fuanya cuûa Bamenda ñaõ chæ ra raèng, caùc laõnh ñaïo truyeàn thoáng ñang chôø ñoùn ngaøi taïi nhaø thôø chính toøa trong moät baàu khoâng khí raát long troïng vaø caûm ñoäng, cuøng vôùi caùc anh chò em töø caùc Giaùo hoäi Tin Laønh, caùc tín höõu Hoài giaùo, caùc linh muïc, tu só, giaùo lyù vieân, chuûng sinh vaø caùc tín höõu giaùo daân, taát caû ñeàu ñaõ traûi qua cuoäc khuûng hoaûng trong khu vöïc.
"Thöa Ñöùc Thaùnh Cha, ngaøi ñaõ ñeán thaêm chuùng con vaøo thôøi ñieåm maø ngöôøi daân cuûa giaùo tænh naøy [...] caàn söï hieän dieän vaø an uûi cuûa ngaøi nhaát," Toång Giaùm muïc Fuanya noùi.
"Chuùng con ñaõ chöùng kieán raát nhieàu ñau khoå trong taùm naêm qua. Nhieàu ngöôøi daân cuûa chuùng con ñaõ phaûi chòu ñöïng raát nhieàu töø moät tình huoáng maø hoï khoâng taïo ra. Haøng ngaøn ngöôøi hoaëc laø phaûi di taûn trong nöôùc hoaëc laø phaûi chaïy troán vôùi tö caùch laø ngöôøi tò naïn," ngaøi noùi theâm.
"Caùc doanh nghieäp bò ñoùng cöûa vaø trong khoaûng boán naêm, con caùi chuùng con khoâng ñöôïc pheùp ñeán tröôøng. Treû em bò lôïi duïng laøm con tin chính trò." Hôn nöõa, "Nhieàu linh muïc, tu só vaø giaùm muïc cuûa giaùo tænh naøy ñaõ bò quaáy roái, ñaùnh ñaäp, baét coùc hoaëc thaäm chí bò gieát trong cuoäc xung ñoät naøy. Tuy nhieân, Giaùo hoäi vaãn tieáp tuïc mang Tin Möøng nhö ngoïn ñeøn hy voïng giöõa moät daân toäc bò toån thöông."
Sau ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ toaøn vaên dieãn töø cuûa Ñöùc Leo XIV trong cuoäc gaëp dôõ ñaày xuùc ñoäng naøy:
Anh chò em thaân meán,
Toâi raát vui möøng ñöôïc ôû cuøng anh chò em trong khu vöïc ñaõ chòu nhieàu ñau khoå naøy. Nhö nhöõng lôøi chöùng cuûa anh chò em vöøa chöùng minh, kinh nghieäm soáng veà söï ñau khoå cuûa coäng ñoàng anh chò em chæ caøng cuûng coá theâm nieàm tin cuûa anh chò em raèng Thieân Chuùa khoâng bao giôø boû rôi chuùng ta! Trong Thieân Chuùa, trong bình an cuûa Ngöôøi, chuùng ta luoân coù theå baét ñaàu laïi!
Ñöùc Toång Giaùm Muïc ñaõ nhaéc ñeán lôøi tieân tri raèng: "Ñoâi chaân treân nuùi cuûa söù giaû loan baùo hoøa bình ñeïp ñeõ xieát bao!" (I-sai-a 52:7). Ngaøi ñaõ chaøo ñoùn toâi baèng nhöõng lôøi naøy, vaø giôø toâi muoán ñaùp laïi: Ñoâi chaân cuûa anh chò em cuõng thaät ñeïp, laám lem buïi baëm töø maûnh ñaát nhuoám maùu nhöng maøu môõ naøy, nôi bò ñoái xöû taøn teä nhöng laïi truø phuù caây coái vaø hoa quaû. Ñoâi chaân cuûa anh chò em ñaõ ñöa anh chò em ñeán taän ñaây, vaø baát chaáp nhöõng khoù khaên vaø trôû ngaïi, chuùng vaãn kieân ñònh treân con ñöôøng thieän laønh. Mong raèng taát caû chuùng ta seõ tieáp tuïc treân con ñöôøng thieän laønh daãn ñeán hoøa bình. Toâi bieát ôn nhöõng lôøi chaøo ñoùn cuûa anh chò em, bôûi vì ñieàu ñoù laø söï thaät: Toâi ñeán ñaây ñeå rao giaûng hoøa bình. Nhöng toâi nhaän thaáy chính anh chò em ñang rao giaûng hoøa bình cho toâi, vaø cho toaøn theá giôùi. Nhö moät ngöôøi trong soá anh chò em ñaõ nhaän xeùt, cuoäc khuûng hoaûng aûnh höôûng ñeán caùc vuøng naøy cuûa Cameroon ñaõ ñöa coäng ñoàng Kitoâ giaùo vaø Hoài giaùo xích laïi gaàn nhau hôn bao giôø heát. Thaät vaäy, caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo cuûa anh chò em ñaõ cuøng nhau thaønh laäp Phong traøo Hoøa bình, thoâng qua ñoù hoï tìm caùch laøm trung gian hoøa giaûi giöõa caùc beân ñoái laäp.
Toâi öôùc ñieàu naøy seõ xaûy ra ôû nhieàu nôi khaùc treân theá giôùi. Chöùng nhaân cuûa anh chò em, coâng vieäc vì hoøa bình cuûa anh chò em coù theå laø moät hình maãu cho toaøn theá giôùi! Chuùa Gieâ-su ñaõ noùi vôùi chuùng ta: Phuùc cho nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình! Nhöng khoán thay cho nhöõng keû lôïi duïng toân giaùo vaø chính danh Chuùa ñeå phuïc vuï lôïi ích quaân söï, kinh teá hoaëc chính trò cuûa mình, keùo ñieàu thaùnh thieâng vaøo boùng toái vaø söï oâ ueá. Phaûi, anh chò em thaân yeâu cuûa toâi, nhöõng ngöôøi ñoùi khaùt coâng lyù, nhöõng ngöôøi ngheøo khoù, thöông xoùt, hieàn laønh vaø trong saïch taâm hoàn, nhöõng ngöôøi ñaõ khoùc than - anh chò em laø aùnh saùng cuûa theá giôùi! (xem Mt 5:3-14). Bamenda, hoâm nay baïn laø thaønh phoá treân ñoài, raïng rôõ trong maét moïi ngöôøi! Thöa anh chò em, anh chò em haõy laø muoái lieân tuïc laøm cho maûnh ñaát naøy theâm höông vò. Ñöøng ñaùnh maát höông vò cuûa mình, ngay caû trong nhöõng naêm thaùng saép tôùi! Haõy traân troïng taát caû nhöõng khoaûnh khaéc ñaõ cuøng nhau chia seû trong nhöõng thôøi khaéc ñau buoàn naøy. Chuùng ta haõy traân troïng ngaøy hoâm nay khi chuùng ta cuøng nhau laøm vieäc vì hoøa bình! Haõy nhö daàu ñöôïc ñoå leân veát thöông cuûa anh chò em mình.
Veà phöông dieän naøy, toâi muoán baøy toû loøng bieát ôn ñeán taát caû nhöõng ngöôøi, ñaëc bieät laø caùc nöõ tu vaø giaùo daân, nhöõng ngöôøi chaêm soùc nhöõng ngöôøi bò toån thöông bôûi baïo löïc. Ñoù laø moät nhieäm vuï khoång loà maø ngaøy caøng ít ngöôøi bieát ñeán, vaø nhö Sô Carine ñaõ nhaéc nhôû chuùng ta, noù cuõng raát nguy hieåm.
Nhöõng keû caàm ñaàu chieán tranh giaû vôø khoâng bieát raèng chæ caàn moät khoaûnh khaéc ñeå phaù huûy, nhöng caû ñôøi ngöôøi thöôøng khoâng ñuû ñeå xaây döïng laïi. Chuùng nhaém maét laøm ngô tröôùc thöïc teá raèng haøng tyû ñoâ la ñöôïc chi cho vieäc gieát choùc vaø taøn phaù, trong khi caùc nguoàn löïc caàn thieát cho vieäc chöõa laønh, giaùo duïc vaø phuïc hoài laïi khoâng heà coù. Nhöõng keû cöôùp ñoaït taøi nguyeân ñaát ñai cuûa anh chò em thöôøng ñaàu tö phaàn lôùn lôïi nhuaän vaøo vuõ khí, do ñoù duy trì moät voøng luaån quaån baát oån vaø cheát choùc khoâng hoài keát thuùc. Ñoù laø moät theá giôùi bò ñaûo loän, moät söï boùc loät coâng trình saùng taïo cuûa Thieân Chuùa maø moïi löông taâm chaân chính phaûi leân aùn vaø baùc boû. Chuùng ta phaûi thöïc hieän moät söï thay ñoåi höôùng ñi quyeát ñònh - moät söï hoaùn caûi thöïc söï - seõ daãn chuùng ta ñi theo höôùng ngöôïc laïi, treân moät con ñöôøng beàn vöõng giaøu tình huynh ñeä nhaân loaïi. Theá giôùi ñang bò taøn phaù bôûi moät soá ít baïo chuùa, nhöng noù ñöôïc giöõ vöõng bôûi voâ soá anh chò em hoã trôï! Hoï laø con chaùu cuûa Abraham, ñoâng ñaûo nhö sao treân trôøi vaø haït caùt treân bôø bieån. Chuùng ta haõy nhìn vaøo maét nhau: chuùng ta laø moät daân toäc roäng lôùn! Hoøa bình khoâng phaûi laø ñieàu chuùng ta phaûi taïo ra: ñoù laø ñieàu chuùng ta phaûi ñoùn nhaän baèng caùch chaáp nhaän ngöôøi laùng gieàng nhö anh chò em ruoät thòt. Chuùng ta khoâng choïn anh chò em cuûa mình: chuùng ta chæ ñôn giaûn laø phaûi chaáp nhaän laãn nhau! Chuùng ta laø moät gia ñình, cuøng chung soáng treân moät maùi nhaø: haønh tinh tuyeät vôøi naøy maø caùc neàn vaên hoùa coå thôøi ñaõ gìn giöõ qua haøng thieân nieân kyû.
Lôøi daïy cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ trong Toâng huaán Evangelii Gaudium ñaõ hieän leân trong taâm trí toâi khi toâi laéng nghe nhöõng lôøi cuûa anh chò em. Ngaøi vieát: "Söù meänh cuûa toâi laø ôû trong traùi tim cuûa moïi ngöôøi khoâng chæ laø moät phaàn cuûa cuoäc soáng hay moät huy hieäu toâi coù theå côûi boû; noù khoâng phaûi laø ñieàu gì ñoù 'theâm vaøo' hay chæ laø moät khoaûnh khaéc khaùc trong cuoäc ñôøi. Thay vaøo ñoù, ñoù laø ñieàu toâi khoâng theå nhoå boû khoûi baûn theå cuûa mình maø khoâng huûy hoaïi chính mình. Toâi laø moät söù meänh treân traùi ñaát naøy; ñoù laø lyù do taïi sao toâi ôû ñaây treân theá giôùi naøy" (soá 273).
Anh chò em Bamenda thaân meán, chính vôùi nhöõng tình caûm naøy maø toâi coù maët ôû ñaây hoâm nay giöõa anh chò em! Chuùng ta haõy cuøng nhau phuïng söï hoøa bình! "Chuùng ta phaûi coi mình nhö ñöôïc ñoùng daáu, thaäm chí ñöôïc khaéc ghi, bôûi söù meänh mang aùnh saùng, phöôùc laønh, söï soáng ñoäng naøy, naâng ñôõ, chöõa laønh vaø giaûi phoùng. Khaép nôi xung quanh chuùng ta, chuùng ta baét ñaàu thaáy nhöõng y taù coù taâm hoàn, nhöõng giaùo vieân coù taâm hoàn, nhöõng chính trò gia coù taâm hoàn, nhöõng ngöôøi ñaõ choïn saâu thaúm trong loøng ñeå ôû beân caïnh ngöôøi khaùc vaø vì ngöôøi khaùc" (ibid.). Nhö vaäy, vò tieàn nhieäm ñaùng kính cuûa toâi ñaõ keâu goïi chuùng ta cuøng nhau böôùc ñi, moãi ngöôøi theo ôn goïi cuûa rieâng mình, môû roäng ranh giôùi cuûa coäng ñoàng, baét ñaàu baèng nhöõng noã löïc cuï theå ôû caáp ñòa phöông, ñeå yeâu thöông ngöôøi laân caän, baát keå hoï laø ai vaø ôû ñaâu. Anh chò em laø nhöõng ngöôøi chöùng kieán cuoäc caùch maïng thaàm laëng naøy! Nhö vò Imam ñaõ noùi, chuùng ta haõy taï ôn Chuùa vì cuoäc khuûng hoaûng naøy ñaõ khoâng bieán thaønh moät cuoäc chieán tranh toân giaùo, vaø raèng taát caû chuùng ta vaãn ñang coá gaéng yeâu thöông laãn nhau! Chuùng ta haõy tieán veà phía tröôùc moät caùch can ñaûm, khoâng naûn loøng, vaø treân heát, cuøng nhau, luoân luoân cuøng nhau!
Chuùng ta haõy cuøng nhau böôùc ñi, trong tình yeâu thöông, luoân luoân tìm kieám hoøa bình.
[Beân ngoaøi Nhaø thôø:]
Anh chò em thaân meán, hoâm nay Chuùa ñaõ choïn taát caû chuùng ta laøm nhöõng ngöôøi mang laïi hoøa bình cho ñaát nöôùc naøy! Chuùng ta haõy cuøng nhau caàu nguyeän vôùi Chuùa, ñeå hoøa bình thöïc söï ngöï trò giöõa chuùng ta, ñeå khi chuùng ta thaû nhöõng con chim boà caâu traéng naøy - bieåu töôïng cuûa hoøa bình - thì hoøa bình cuûa Chuùa seõ ôû cuøng taát caû chuùng ta, treân maûnh ñaát naøy, vaø giöõ gìn söï hieäp nhaát cuûa chuùng ta trong bình an cuûa Ngöôøi. Ca ngôïi Chuùa!