Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV nhaán maïnh trong cuoäc gaëp
vôùi caùc nhaø chöùc traùch chính phuû Cameroon:
Hoøa bình 'khoâng theå ñöôïc ban haønh baèng saéc leänh:
Noù phaûi ñöôïc ñoùn nhaän vaø soáng'
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV nhaán maïnh trong cuoäc gaëp vôùi caùc nhaø chöùc traùch chính phuû Cameroon: Hoøa bình 'khoâng theå ñöôïc ban haønh baèng saéc leänh: Noù phaûi ñöôïc ñoùn nhaän vaø soáng'.
Vuõ Vaên An
Yaounde (VietCatholic News 15-04-2026) - Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñöôïc Toång thoáng Paul Biya chaøo ñoùn taïi Cameroon vaøo ngaøy 15 thaùng 4 naêm 2026.
Ñieåm döøng chaân thöù hai trong chuyeán ñi chaâu Phi cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo laø Cameroon, moät quoác gia bò aûnh höôûng bôûi xung ñoät, nhöng xaõ hoäi daân söï ôû ñaây ñaõ saün saøng baét ñaàu laïi.
Marco Mancini vaø Andrea Gagliarducci cuûa haõng tin EWTNNews, ngaøy 15 thaùng 4 naêm 2026, ñaùnh ñi baûn tin sau ñaây:
"Thöïc teá, hoøa bình khoâng theå ñöôïc ban haønh baèng saéc leänh: Noù phaûi ñöôïc ñoùn nhaän vaø soáng," Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV nhaán maïnh hoâm thöù Tö trong cuoäc gaëp vôùi caùc nhaø chöùc traùch chính phuû, ñoaøn ngoaïi giao vaø xaõ hoäi daân söï taïi Cameroon - ñieåm döøng chaân thöù hai trong chuyeán ñi chaâu Phi cuûa ngaøi.
Trong baøi phaùt bieåu ngaén goïn, Ñöùc Giaùo Hoaøng baøy toû nieàm tin vaøo xaõ hoäi Cameroon, thöôøng ñöôïc moâ taû laø "chaâu Phi thu nhoû" vì söï giaøu coù veà ñaát ñai, vaên hoùa, ngoân ngöõ vaø truyeàn thoáng. Moät quoác gia bò aûnh höôûng bôûi xung ñoät, thaäm chí laø xung ñoät gaàn ñaây, nhöng xaõ hoäi daân söï, theo Ñöùc Giaùo Hoaøng, ñaõ saün saøng gaùnh vaùc traùch nhieäm taùi sinh, cuøng vôùi theá heä treû.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo ñaõ ñeán thuû ñoâ Yaoundeù cuûa Cameroon, chaëng thöù hai trong chuyeán coâng du 11 ngaøy ñeán chaâu Phi. Toång thoáng Paul Biya, ngöôøi ñaõ naém quyeàn gaàn boán thaäp nieân, ñaõ chaøo ñoùn Ñöùc Giaùo Hoaøng. Tuy nhieân, beân döôùi moät heä thoáng chính trò ñaõ toàn taïi laâu daøi, caùc xung ñoät cuõng ñaõ beùn reã. Ñaëc bieät, caùi goïi laø cuoäc khuûng hoaûng vuøng noùi tieáng Anh vaãn coøn aâm æ, moät chuû ñeà maø Ñöùc Giaùo Hoaøng seõ ñeà caäp khi ngaøi ñeán thaêm Bamenda vaøo thöù Naêm.
Cuoäc khuûng hoaûng vuøng noùi tieáng Anh buøng noå vaøo naêm 2016 khi coäng ñoàng thieåu soá noùi tieáng Anh ôû Cameroon phaùt ñoäng chieán dòch keâu goïi quyeàn töï trò lôùn hôn vaø bò Biya baùc boû. Töø thôøi ñieåm ñoù trôû ñi, tình hình xaáu ñi, daãn ñeán thöông vong vaø di dôøi, ñænh ñieåm laø "tuyeân boá ñoäc laäp" ñöôïc coâng boá vaøo thaùng 10 naêm 2017 taïi moät vuøng laõnh thoå ñöôïc goïi laø Ambazonia. Vaøo thôøi ñieåm khuûng hoaûng leân ñeán ñænh ñieåm, söï trung gian hoøa giaûi cuûa Toøa Thaùnh cuõng ñöôïc yeâu caàu.
Giaùo hoäi vaãn hieän dieän ôû Cameroon vaø thöïc hieän coâng vieäc roäng raõi. Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV nhaéc laïi raèng ngaøi laø vò Giaùo hoaøng thöù ba ñeán thaêm ñaát nöôùc naøy, sau hai chuyeán thaêm cuûa Thaùnh Gioan Phaoloâ II vaø moät chuyeán thaêm cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Beâneâñictoâ XVI. Naêm 1995, Ñöùc Gioan Phaoloâ II ñaõ choïn Yaoundeù, thuû ñoâ cuûa ñaát nöôùc, ñeå ban haønh toâng huaán haäu Thöôïng Hoäi ñoàng Giaùo hoäi ôû Chaâu Phi, xuaát phaùt töø Thöôïng Hoäi ñoàng veà Chaâu Phi.
"Moät khaùt voïng vaø khao khaùt coâng lyù"
Ñaây laø boái caûnh baøi phaùt bieåu cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo vaøo ngaøy 15 thaùng 4 naêm 2026, khoâng chæ laø moät thoâng ñieäp hoøa bình maø coøn laø lôøi khích leä caùc tín höõu Coâng Giaùo ôû Cameroon tieáp tuïc xaây döïng lôïi ích chung.
"Toâi ñeán giöõa caùc baïn vôùi tö caùch laø moät muïc töû vaø laø ngöôøi phuïc vuï cho ñoái thoaïi, tình huynh ñeä vaø hoøa bình," ngaøi noùi. "Thöïc teá, chuùng ta ñang soáng trong thôøi ñaïi maø söï tuyeät voïng lan traøn vaø caûm giaùc baát löïc coù xu höôùng laøm teâ lieät söï ñoåi môùi maø ngöôøi daân voâ cuøng khao khaùt. Coù moät söï khaùt khao coâng lyù maõnh lieät! Moät khaùt khao ñöôïc tham gia, ñöôïc coù taàm nhìn, ñöôïc löïa choïn can ñaûm vaø ñöôïc soáng hoøa bình!"
Ñöùc Giaùo Hoaøng baøy toû mong muoán tieáp caän taát caû moïi ngöôøi, ñaëc bieät laø giôùi treû, "nhöõng ngöôøi ñöôïc keâu goïi goùp phaàn ñònh hình moät theá giôùi coâng baèng hôn, keå caû trong lónh vöïc chính trò." Ngaøi nhaéc laïi caùc chuyeán thaêm cuûa caùc vò tieàn nhieäm vaø hoûi veà tình hình ñaát nöôùc hieän nay, trích daãn lôøi Thaùnh Augustinoâ: "Nhöõng ngöôøi cai trò phuïc vuï nhöõng ngöôøi maø hoï döôøng nhö cai trò; vì hoï cai trò khoâng phaûi vì yeâu quyeàn löïc maø vì yù thöùc veà boån phaän hoï phaûi laøm ñoái vôùi ngöôøi khaùc - khoâng phaûi vì hoï kieâu haõnh veà quyeàn löïc, maø vì hoï yeâu thöông loøng thöông xoùt."
Töø quan ñieåm naøy, ngaøi noùi, phuïc vuï ñaát nöôùc coù nghóa laø coáng hieán heát mình, vôùi taâm trí minh maãn vaø löông taâm ngay thaúng, cho lôïi ích chung cuûa taát caû moïi ngöôøi, bao goàm caû ña soá vaø thieåu soá, vaø söï hoøa hôïp laãn nhau cuûa hoï.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo thöøa nhaän raèng Cameroon ñang phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng khoù khaên phöùc taïp. Baïo löïc vaø caêng thaúng ôû caùc vuøng taây baéc, taây nam vaø cöïc baéc ñaõ gaây ra nhöõng ñau khoå saâu xa: nhieàu ngöôøi thieät maïng, nhieàu gia ñình phaûi di dôøi, nhieàu treû em bò töôùc ñoaït quyeàn ñöôïc hoïc haønh. Ñaùp laïi, ngaøi nhaéc laïi lôøi keâu goïi cuûa mình veà vieäc töø boû baïo löïc vaø chieán tranh, höôùng tôùi hoøa bình döïa treân tình yeâu thöông vaø coâng lyù: "Moät neàn hoøa bình khoâng vuõ trang, nghóa laø khoâng döïa treân noãi sôï haõi, ñe doïa hay vuõ khí, vaø ñoàng thôøi mang tính giaûi tröø vuõ khí, bôûi vì noù coù khaû naêng giaûi quyeát xung ñoät, môû loøng ngöôøi vaø taïo ra nieàm tin, söï ñoàng caûm vaø hy voïng."
"Hoøa bình khoâng theå bò thu heïp thaønh moät khaåu hieäu: Noù phaûi ñöôïc hieän thaân trong moät loái soáng töø boû moïi hình thöùc baïo löïc, caû baûn thaân laãn ñònh cheá," Ñöùc Giaùo Hoaøng noùi tieáp. Ngaøi maïnh meõ nhaéc laïi raèng "theá giôùi ñang khaùt khao hoøa bình# Ñuû roài chieán tranh, vôùi taát caû noãi ñau maø noù gaây ra thoâng qua caùi cheát, söï taøn phaù vaø löu ñaày!"
"Thöïc theá, hoøa bình khoâng theå ñöôïc ban haønh baèng saéc leänh: Noù phaûi ñöôïc ñoùn nhaän vaø soáng. Ñoù laø moät hoàng phuùc töø Thieân Chuùa, ñöôïc heù môû thoâng qua noã löïc kieân nhaãn vaø taäp theå. Ñoù laø traùch nhieäm cuûa taát caû moïi ngöôøi, baét ñaàu töø chính quyeàn daân söï," ngaøi noùi. Ñöùc Giaùo Hoaøng noùi theâm raèng, cai trò coù nghóa laø yeâu thöông ñaát nöôùc mình vaø caùc nöôùc laùng gieàng, aùp duïng giôùi raên "yeâu thöông ngöôøi laân caän nhö chính mình" ngay caû trong quan heä quoác teá. Cai trò cuõng coù nghóa laø thöïc söï laéng nghe ngöôøi daân vaø coi troïng hoï. Khaû naêng giuùp xaây döïng caùc giaûi phaùp beàn vöõng. Trong boái caûnh naøy, ngaøi nhaéc laïi lôøi keâu goïi cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ veà vieäc vöôït ra khoûi "quan nieäm chính saùch xaõ hoäi laø chính saùch daønh cho ngöôøi ngheøo, nhöng khoâng bao giôø cuøng vôùi ngöôøi ngheøo vaø khoâng bao giôø cuûa ngöôøi ngheøo, caøng khoâng phaûi laø moät phaàn cuûa döï aùn coù theå ñöa moïi ngöôøi xích laïi gaàn nhau hôn".
Ñöùc Giaùo Hoaøng nhaán maïnh raèng xaõ hoäi daân söï phaûi ñöôïc coâng nhaän laø moät löïc löôïng quan troïng cho söï gaén keát quoác gia. "Cameroon ñaõ saün saøng cho söï chuyeån ñoåi naøy!" Ngaøi noùi: Caùc hieäp hoäi, toå chöùc phuï nöõ vaø thanh nieân, coâng ñoaøn, caùc toå chöùc nhaân ñaïo phi chính phuû, vaø caùc nhaø laõnh ñaïo truyeàn thoáng vaø toân giaùo ñoùng vai troø khoâng theå thieáu trong hoøa bình xaõ hoäi. Hoï thöôøng laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân can thieäp trong caùc cuoäc caêng thaúng, hoã trôï nhöõng ngöôøi bò di dôøi, giuùp ñôõ naïn nhaân, môû ra khoâng gian ñoái thoaïi vaø khuyeán khích hoøa giaûi taïi ñòa phöông. Söï gaàn guõi cuûa hoï vôùi coäng ñoàng cho pheùp hoï xaùc ñònh nguyeân nhaân goác reã cuûa xung ñoät vaø caùc giaûi phaùp phuø hôïp.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo baøy toû loøng bieát ôn ñaëc bieät ñoái vôùi phuï nöõ, nhöõng ngöôøi thöôøng laø naïn nhaân ñaàu tieân cuûa ñònh kieán vaø baïo löïc nhöng vaãn laø nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình khoâng meät moûi. Söï coáng hieán cuûa hoï cho giaùo duïc, hoøa giaûi vaø xaây döïng laïi caáu truùc xaõ hoäi kieàm cheá tham nhuõng vaø laïm duïng quyeàn löïc, ñoàng thôøi ñoøi hoûi tieáng noùi cuûa hoï phaûi ñöôïc coâng nhaän ñaày ñuû trong caùc quaù trình ra quyeát ñònh.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV nhaán maïnh tính minh baïch trong quaûn lyù nguoàn löïc coâng vaø toân troïng phaùp quyeàn laø ñieàu thieát yeáu ñeå khoâi phuïc loøng tin.
"Phaùt trieån toaøn dieän con ngöôøi"
Höôùng ñeán nhöõng ngöôøi coù thaåm quyeàn, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV noùi veà hai khía caïnh: söï hôïp taùc giöõa caùc ñònh cheá phuïc vuï nhaân daân, ñaëc bieät laø ngöôøi ngheøo, vaø söï lieâm chính trong ñaïo ñöùc baûn thaân. Ngaøi noùi: Ñeå hoøa bình vaø coâng lyù ñöôïc thònh vöôïng, caàn phaûi phaù vôõ xieàng xích tham nhuõng vaø giaûi phoùng traùi tim khoûi söï theo ñuoåi lôïi nhuaän muø quaùng. Lôïi nhuaän thöïc söï naèm ôû söï phaùt trieån toaøn dieän con ngöôøi.
Nhìn veà phía tröôùc, Ñöùc Thaùnh Cha nhaán maïnh caùc nguoàn löïc veà con ngöôøi, vaên hoùa vaø tinh thaàn cuûa Cameroon vaø nhaán maïnh raèng "giôùi treû ñaïi dieän cho nieàm hy voïng cuûa ñaát nöôùc vaø cuûa Giaùo hoäi. Naêng löïc vaø söï saùng taïo cuûa hoï laø nhöõng kho baùu voâ giaù." Ngaøi noùi: Trong khi thaát nghieäp vaø söï loaïi tröø coù theå gaây ra söï thaát voïng vaø baïo löïc, thì ñaàu tö vaøo giaùo duïc, ñaøo taïo vaø tinh thaàn kinh doanh laø con ñöôøng chieán löôïc daãn ñeán hoøa bình vaø laø caùch duy nhaát ñeå ngaên chaën söï maát maùt taøi naêng vaø choáng laïi caùc teä naïn ma tuùy, maïi daâm vaø söï thôø ô.
Ngaøi noùi theâm, giôùi treû Cameroon sôû höõu "moät linh ñaïo saâu saéc vaãn ñang choáng laïi aûnh höôûng ñoàng nhaát hoùa cuûa thò tröôøng."
Ñöùc Giaùo Hoaøng keát luaän: Thoâng qua caùc noã löïc veà giaùo duïc, chaêm soùc söùc khoûe vaø töø thieän, Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi Cameroon mong muoán tieáp tuïc phuïc vuï taát caû moïi ngöôøi khoâng phaân bieät, hôïp taùc vôùi chính quyeàn daân söï vaø taêng cöôøng moái lieân heä giöõa ngöôøi Cameroon treân toaøn theá giôùi vôùi coäng ñoàng queâ höông cuûa hoï.