Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
Luùc Gaëp Gôõ Caùc Nhaø Caàm Quyeàn,
Xaõ Hoäi Daân Söï Vaø Ñoaøn Ngoaïi Giao taïi Cameroon
Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV Luùc Gaëp Gôõ Caùc Nhaø Caàm Quyeàn, Xaõ Hoäi Daân Söï Vaø Ñoaøn Ngoaïi Giao taïi Cameroon.
Vuõ Vaên An
Yaoundeù (VietCatholic News 15-04-2026) - Theo tin Toøa Thaùnh, Thöù Tö, ngaøy 15 thaùng 4 naêm 2026, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñaõ gaëp gôõ caùc caáp chính quyeàn, ñaïi dieän xaõ hoäi daân söï Cameroon vaø ngoïai giao ñoaøn beân caïnh chính phuû nöôùc naøy taïi Phuû Toång Thoáng ôû Yaoundeù. Taïi ñaây, ngaøi ñaõ coù baøi phaùt bieåu ñeà caäp tôùi caùc vaán ñeà noùng boûng nhö tham nhuõng, caêng thaúng ña soá vaø thieåu soá ñang vaây haõm Cameroon:
Thöa Toång thoáng,
Thöa caùc vò laõnh ñaïo,
Thöa caùc thaønh vieân Ñoaøn Ngoaïi giao,
Thöa quyù baø vaø quyù oâng,
Toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu xa veà söï ñoùn tieáp noàng nhieät vaø nhöõng lôøi chaøo möøng daønh cho toâi. Toâi voâ cuøng vui möøng khi ñöôïc ñeán Cameroon, ñaát nöôùc thöôøng ñöôïc moâ taû laø "chaâu Phi thu nhoû" bôûi söï phong phuù veà ñaát ñai, vaên hoùa, ngoân ngöõ vaø truyeàn thoáng. Söï ña daïng naøy khoâng phaûi laø ñieåm yeáu maø laø moät kho baùu. Ñieàu naøy theå hieän lôøi höùa veà tình huynh ñeä vaø neàn taûng vöõng chaéc ñeå xaây döïng hoøa bình laâu daøi.
Toâi ñeán giöõa quyù vò vôùi tö caùch laø ngöôøi chaên chieân vaø ngöôøi phuïc vuï cho ñoái thoaïi, tình huynh ñeä vaø hoøa bình. Chuyeán thaêm cuûa toâi laø bieåu thöùc noùi leân tình caûm cuûa Ngöôøi keá vò Thaùnh Pheâroâ daønh cho taát caû ngöôøi daân Cameroon, cuõng nhö mong muoán khuyeán khích moãi ngöôøi trong quyù vò tieáp tuïc tieán veà phía tröôùc vôùi loøng nhieät huyeát vaø söï kieân trì trong vieäc xaây döïng lôïi ích chung. Thöïc teá, chuùng ta ñang soáng trong thôøi ñieåm maø söï tuyeät voïng ñang lan traøn vaø caûm giaùc baát löïc coù xu höôùng laøm teâ lieät söï ñoåi môùi maø ngöôøi daân voâ cuøng khao khaùt. Coù moät söï khaùt khao coâng lyù maõnh lieät! Moät khaùt khao ñöôïc tham gia, ñöôïc coù taàm nhìn, ñöôïc löïa choïn duõng caûm vaø ñöôïc soáng hoøa bình! Toâi raát mong muoán chaïm ñeán traùi tim cuûa taát caû moïi ngöôøi, ñaëc bieät laø giôùi treû, nhöõng ngöôøi ñöôïc keâu goïi giuùp ñònh hình moät theá giôùi coâng baèng hôn, keå caû trong lónh vöïc chính trò. Toâi cuõng muoán baøy toû mong muoán taêng cöôøng moái quan heä hôïp taùc giöõa Toøa Thaùnh vaø Coäng hoøa Cameroon, döïa treân söï toân troïng laãn nhau, phaåm giaù cuûa moãi con ngöôøi vaø töï do toân giaùo.
Cameroon vaãn coøn löu giöõ kyù öùc veà nhöõng chuyeán thaêm cuûa caùc vò tieàn nhieäm cuûa toâi. Thaùnh Gioan Phaoloâ II ñaõ mang ñeán moät thoâng ñieäp hy voïng cho taát caû caùc daân toäc ôû chaâu Phi, vaø Ñöùc Beâ-neâ-ñic-toâ XVI ñaõ nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa söï hoøa giaûi, coâng lyù vaø hoøa bình, cuõng nhö traùch nhieäm ñaïo ñöùc cuûa nhöõng ngöôøi trong chính phuû. Toâi bieát raèng ñaây laø nhöõng khoaûnh khaéc quan troïng trong lòch söû ñaát nöôùc quyù vò vì chuùng laø nhöõng lôøi keâu goïi maïnh meõ veà tinh thaàn phuïc vuï, hieäp nhaát vaø coâng lyù. Do ñoù, chuùng ta coù theå töï hoûi: hieän nay chuùng ta ñang ôû ñaâu? Lôøi ñöôïc rao giaûng cho chuùng ta ñaõ ñôm hoa keát traùi nhö theá naøo? Vaø ñieàu gì coøn phaûi laøm?
Möôøi saùu traêm naêm tröôùc, Thaùnh Augustinoâ ñaõ vieát nhöõng lôøi coù yù nghóa raát lôùn ngaøy nay: "Nhöõng ngöôøi cai trò phuïc vuï nhöõng ngöôøi maø hoï döôøng nhö cai trò; vì hoï cai trò khoâng phaûi vì yeâu quyeàn löïc, maø vì yù thöùc veà boån phaän hoï phaûi laøm ñoái vôùi ngöôøi khaùc - khoâng phaûi vì hoï kieâu ngaïo veà quyeàn löïc, maø vì hoï yeâu thöông loøng thöông xoùt." [1] Töø quan ñieåm naøy, phuïc vuï ñaát nöôùc coù nghóa laø coáng hieán baûn thaân, vôùi moät taâm trí minh maãn vaø moät löông taâm ngay thaúng, cho lôïi ích chung cuûa taát caû moïi ngöôøi trong quoác gia. Ñieàu naøy bao goàm söï coáng hieán cho caû ña soá daân chuùng vaø thieåu soá, cuõng nhö söï hoøa hôïp laãn nhau giöõa hoï.
Ngaøy nay, cuõng nhö nhieàu quoác gia khaùc, ñaát nöôùc cuûa quyù vò ñang ñoái dieän vôùi nhöõng khoù khaên phöùc taïp. Caêng thaúng vaø baïo löïc ñaõ aûnh höôûng ñeán moät soá khu vöïc ôû Taây Baéc, Taây Nam vaø Vieãn Baéc, gaây ra noãi ñau khoå saâu xa: nhieàu sinh maïng ñaõ maát, nhieàu gia ñình phaûi di dôøi, treû em bò töôùc ñoaït quyeàn ñöôïc ñeán tröôøng vaø giôùi treû khoâng coøn nhìn thaáy töông lai. Ñaèng sau nhöõng con soá laø nhöõng khuoân maët, nhöõng caâu chuyeän vaø nhöõng hy voïng tan vôõ cuûa nhöõng con ngöôøi thöïc söï. Tröôùc nhöõng tình huoáng bi thaûm nhö vaäy, ñaàu naêm nay toâi ñaõ keâu goïi toaøn theå nhaân loaïi haõy baùc boû luaän lyù hoïc baïo löïc vaø chieán tranh, vaø haõy ñoùn nhaän moät neàn hoøa bình döïa treân tình yeâu thöông vaø coâng lyù. Moät neàn hoøa bình khoâng vuõ trang, nghóa laø khoâng döïa treân noãi sôï haõi, ñe doïa hay vuõ khí, vaø ñoàng thôøi mang tính giaûi tröø vuõ khí, bôûi vì noù coù khaû naêng giaûi quyeát xung ñoät, môû loøng vaø taïo ra nieàm tin, söï töông caûm vaø hy voïng. Hoøa bình khoâng theå giaûn löôïc chæ coøn laø moät khaåu hieäu: noù phaûi ñöôïc hieän thaân trong moät loái soáng töø boû moïi hình thöùc baïo löïc, caû baûn thaân laãn ñònh cheá. Vì lyù do naøy, toâi maïnh meõ nhaéc laïi: "Theá giôùi ñang khaùt khao hoøa bình# Ñuû roài chieán tranh, vôùi taát caû noãi ñau maø noù gaây ra thoâng qua caùi cheát, söï taøn phaù vaø löu ñaày!" [2] Tieáng keâu naøy nhaèm muïc ñích keâu goïi goùp phaàn vaøo noã löïc vì moät neàn hoøa bình ñích thöïc, öu tieân noù hôn baát cöù lôïi ích phe phaùi naøo.
Thöïc theá, hoøa bình khoâng theå ñöôïc ban haønh: noù phaûi ñöôïc ñoùn nhaän vaø soáng. Ñoù laø moät hoàng phuùc töø Thieân Chuùa, ñöôïc heù môû thoâng qua noã löïc kieân nhaãn vaø taäp theå. Ñoù laø traùch nhieäm cuûa moïi ngöôøi, baét ñaàu töø chính quyeàn daân söï. Cai trò coù nghóa laø yeâu thöông ñaát nöôùc mình cuõng nhö caùc nöôùc laùng gieàng; ñieàu raên "yeâu thöông ngöôøi laân caän nhö chính mình" cuõng aùp duïng cho quan heä quoác teá! Cai trò coù nghóa laø thöïc söï laéng nghe coâng daân, coi troïng trí tueä vaø khaû naêng cuûa hoï trong vieäc giuùp xaây döïng caùc giaûi phaùp laâu daøi cho caùc vaán ñeà. Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ ñaõ chæ ra söï caàn thieát phaûi vöôït ra ngoaøi "quan nieäm veà caùc chính saùch xaõ hoäi nhö chính saùch daønh cho ngöôøi ngheøo, nhöng khoâng bao giôø cuøng vôùi ngöôøi ngheøo vaø khoâng bao giôø cuûa ngöôøi ngheøo, caøng khoâng phaûi laø moät phaàn cuûa döï aùn coù theå ñöa moïi ngöôøi xích laïi gaàn nhau." [3]
Vôùi söï thay ñoåi caùch tieáp caän nhö vaäy, xaõ hoäi daân söï caàn ñöôïc coâng nhaän nhö moät löïc löôïng thieát yeáu cho söï gaén keát quoác gia. Cameroon ñaõ saün saøng cho quaù trình chuyeån ñoåi naøy! Caùc hieäp hoäi, toå chöùc phuï nöõ vaø thanh nieân, coâng ñoaøn, caùc toå chöùc nhaân ñaïo phi chính phuû cuõng nhö caùc nhaø laõnh ñaïo truyeàn thoáng vaø toân giaùo ñeàu ñoùng vai troø khoâng theå thieáu trong vieäc xaây döïng neàn taûng hoøa bình xaõ hoäi. Hoï laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân can thieäp khi caêng thaúng naûy sinh; hoï laø nhöõng ngöôøi chaêm soùc nhöõng ngöôøi bò di dôøi, hoã trôï naïn nhaân, môû ra khoâng gian ñoái thoaïi vaø khuyeán khích hoøa giaûi ñòa phöông. Moái quan heä maät thieát cuûa hoï vôùi coäng ñoàng ñòa phöông cho pheùp hoï hieåu ñöôïc nguyeân nhaân goác reã cuûa caùc xung ñoät vaø xaùc ñònh caùc giaûi phaùp phuø hôïp. Xaõ hoäi daân söï cuõng goùp phaàn ñònh hình löông taâm, thuùc ñaåy vaên hoùa ñoái thoaïi vaø nuoâi döôõng söï toân troïng khaùc bieät. Baèng caùch naøy, xaõ hoäi daân söï ñang chuaån bò cho moät töông lai ít baát oån hôn. Toâi muoán nhaán maïnh vôùi loøng bieát ôn vai troø cuûa phuï nöõ. Thaät khoâng may, hoï thöôøng laø naïn nhaân ñaàu tieân cuûa ñònh kieán vaø baïo löïc, nhöng hoï laïi laø nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình khoâng meät moûi. Söï coáng hieán cuûa hoï cho giaùo duïc, hoøa giaûi vaø taùi thieát caáu truùc xaõ hoäi laø voâ song vaø goùp phaàn kieàm cheá tham nhuõng vaø laïm duïng quyeàn löïc. Vì lyù do naøy, tieáng noùi cuûa hoï cuõng caàn ñöôïc coâng nhaän ñaày ñuû trong caùc quaù trình ra quyeát ñònh.
Tröôùc söï coáng hieán haøo phoùng nhö vaäy trong xaõ hoäi, tính minh baïch trong quaûn lyù nguoàn löïc coâng vaø toân troïng phaùp luaät laø ñieàu thieát yeáu ñeå khoâi phuïc loøng tin. Ñaõ ñeán luùc chuùng ta phaûi töï vaán löông taâm vaø tieán moät böôùc taùo baïo. Caùc ñònh cheá coâng baèng vaø ñaùng tin caäy trôû thaønh truï coät cuûa söï oån ñònh. Chính quyeàn ñöôïc keâu goïi ñoùng vai troø laø caàu noái, chöù khoâng bao giôø laø nguoàn goác cuûa söï chia reõ, ngay caû khi tình traïng baát an döôøng nhö ñang lan roäng. An ninh laø öu tieân haøng ñaàu, nhöng noù phaûi luoân ñöôïc thöïc thi vôùi söï toân troïng nhaân quyeàn, keát hôïp giöõa söï nghieâm khaéc vaø loøng khoan dung, ñaëc bieät chuù troïng ñeán nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông nhaát. Hoøa bình ñích thöïc naûy sinh khi moïi ngöôøi caûm thaáy ñöôïc baûo veä, ñöôïc laéng nghe vaø ñöôïc toân troïng, khi phaùp luaät ñoùng vai troø laø moät laù chaén an toaøn choáng laïi söï tuøy tieän cuûa ngöôøi giaøu vaø ngöôøi quyeàn löïc.
Thöa anh chò em, khi suy nghó kyõ hôn, nhöõng chöùc vuï cao maø anh chò em ñang naém giöõ ñoøi hoûi moät söï chöùng taù keùp. Thöù nhaát, ñieàu naøy ñaït ñöôïc thoâng qua söï hôïp taùc cuûa caùc cô quan vaø caùc caáp haønh chính khaùc nhau cuûa Nhaø nöôùc trong vieäc phuïc vuï nhaân daân, ñaëc bieät laø ngöôøi ngheøo. Thöù hai, ñieàu naøy ñöôïc thöïc hieän baèng caùch thöïc thi caùc traùch nhieäm ñònh cheá vaø ngheà nghieäp cuûa anh chò em vôùi söï lieâm chính vaø ñaïo ñöùc ngheà nghieäp. [4] Thaät vaäy, ñeå hoøa bình vaø coâng lyù ñöôïc thieát laäp, nhöõng xieàng xích tham nhuõng - thöù laøm bieán daïng quyeàn löïc vaø töôùc ñoaït uy tín cuûa noù - phaûi bò phaù vôõ. Traùi tim phaûi ñöôïc giaûi phoùng khoûi côn khaùt lôïi nhuaän muø quaùng: lôïi nhuaän thöïc söï ñeán töø söï phaùt trieån toaøn dieän cuûa con ngöôøi, töùc laø söï phaùt trieån caân baèng cuûa taát caû caùc khía caïnh laøm cho cuoäc soáng treân traùi ñaát naøy trôû thaønh moät phöôùc laønh.
Cameroon sôû höõu caùc nguoàn löïc veà con ngöôøi, vaên hoùa vaø tinh thaàn caàn thieát ñeå vöôït qua nhöõng thöû thaùch vaø xung ñoät vaø höôùng tôùi moät töông lai oån ñònh vaø thònh vöôïng chung. Noã löïc chung vì ñoái thoaïi, coâng lyù vaø phaùt trieån toaøn dieän phaûi bieán nhöõng veát thöông cuûa quaù khöù thaønh nguoàn ñoåi môùi. Nhö toâi ñaõ thöôøng ñeà caäp, giôùi treû ñaïi dieän cho nieàm hy voïng cuûa ñaát nöôùc vaø cuûa Giaùo hoäi. Naêng löïc vaø söï saùng taïo cuûa hoï laø nhöõng kho baùu voâ giaù. Taát nhieân, khi naïn thaát nghieäp vaø söï loaïi tröø xaõ hoäi vaãn toàn taïi, söï thaát voïng coù theå daãn ñeán baïo löïc. Do ñoù, ñaàu tö vaøo giaùo duïc, ñaøo taïo vaø tinh thaàn khôûi nghieäp cuûa giôùi treû laø moät löïa choïn chieán löôïc vì hoøa bình. Ñoù laø caùch duy nhaát ñeå ngaên chaën söï chaûy maùu chaát xaùm sang caùc nôi khaùc treân theá giôùi. Ñaây cuõng laø caùch duy nhaát ñeå choáng laïi nhöõng teä naïn nhö ma tuùy, maïi daâm vaø söï thôø ô, nhöõng ñieàu ñang taøn phaù quaù nhieàu cuoäc ñôøi treû moät caùch ngaøy caøng nghieâm troïng.
May maén thay, giôùi treû Cameroon sôû höõu moät ñôøi soáng taâm linh saâu saéc vaãn choáng laïi aûnh höôûng ñoàng nhaát hoùa cuûa thò tröôøng. Ñoù laø nguoàn naêng löïc mang laïi giaù trò cho nhöõng öôùc mô cuûa hoï, nhöõng öôùc mô baét nguoàn töø nhöõng lôøi tieân tri nuoâi döôõng lôøi caàu nguyeän vaø traùi tim hoï. Khi khoâng bò boùp meùo bôûi chaát ñoäc cuûa chuû nghóa cöïc ñoan, caùc truyeàn thoáng toân giaùo truyeàn caûm höùng cho nhöõng nhaø tieân tri veà hoøa bình, coâng lyù, tha thöù vaø tình lieân ñôùi. Baèng caùch thuùc ñaåy ñoái thoaïi lieân toân vaø thu huùt caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo tham gia vaøo caùc saùng kieán hoøa giaûi, chính trò vaø ngoaïi giao coù theå döïa vaøo caùc söùc maïnh ñaïo ñöùc coù khaû naêng xoa dòu caêng thaúng, ngaên chaën chuû nghóa cöïc ñoan vaø thuùc ñaåy vaên hoùa toân troïng laãn nhau. Thoâng qua nhöõng noã löïc trong giaùo duïc, chaêm soùc söùc khoûe vaø töø thieän, Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi Cameroon mong muoán tieáp tuïc phuïc vuï taát caû coâng daân khoâng phaân bieät. Giaùo hoäi cuõng mong muoán hôïp taùc thieän chí vôùi chính quyeàn daân söï vaø taát caû nhöõng ngöôøi tham gia vaøo caùc noã löïc thuùc ñaåy phaåm giaù con ngöôøi vaø hoøa giaûi. Khi coù theå, Giaùo hoäi döï ñònh taïo ñieàu kieän hôïp taùc vôùi caùc quoác gia khaùc vaø taêng cöôøng moái quan heä giöõa ngöôøi Cameroon treân toaøn theá giôùi vaø coäng ñoàng goác cuûa hoï.
Nguyeän xin Chuùa ban phöôùc laønh cho Cameroon, giuùp ñôõ caùc nhaø laõnh ñaïo, höôùng daãn xaõ hoäi daân söï, soi saùng coâng vieäc cuûa Ñoaøn ngoaïi giao vaø ban cho toaøn theå nhaân daân Cameroon - caû Kitoâ höõu vaø phi Kitoâ höõu - quyeàn laõnh ñaïo chính trò. Caùc nhaø laõnh ñaïo vaø coâng daân - aân suûng ñeå chaøo ñoùn Nöôùc Thieân Chuùa vaø cuøng nhau xaây döïng moät töông lai coâng baèng vaø hoøa bình.
- - - - - - - - - - - - -
[1] Thaùnh Augustinoâ, De civitate Dei, XIX, 14.
[2] Baøi phaùt bieåu tröôùc caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo (28 thaùng 10 naêm 2025).
[3] Ñöùc Phanxicoâ, Baøi phaùt bieåu tröôùc nhöõng ngöôøi tham gia Hoäi nghò Theá giôùi laàn thöù 3 cuûa caùc Phong traøo Bình daân (5 thaùng 11 naêm 2016).
[4] Baøi phaùt bieåu tröôùc caùc Tænh tröôûng cuûa Coäng hoøa YÙ (16 thaùng 2 naêm 2026).