Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
Tröôùc Caùc Nhaø Caàm Quyeàn,
Xaõ Hoäi Daân Söï Algeria Vaø Ngoaïi Giao Ñoaøn
Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV Tröôùc Caùc Nhaø Caàm Quyeàn, Xaõ Hoäi Daân Söï Algeria Vaø Ngoaïi Giao Ñoaøn.
Vuõ Vaên An
Alger (VietCatholic News 13-04-2026) - Theo tin Toøa Thaùnh, taïi Trung taâm Hoäi nghò "Djamaa el Djazair" (Algiers), Thöù Hai, ngaøy 13 thaùng 4 naêm 2026, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñaõ gaëp gôõ caùc nhaø caàm quyeàn vaø laõnh ñaïo daân söï Algeria vaø ñoaøn ngoaïi giao beân caïnh chính phuû nöôùc naøy. Dòp naøy, ngaøi ñaõ coù baøi phaùt bieåu. Sau ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ döïa theo baûn tieáng Anh cuûa Toøa Thaùnh:
Thöa Toång thoáng,
Thöa caùc vò quan chöùc vaø thaønh vieân Ngoaïi giao ñoaøn,
Thöa quyù baø vaø quyù oâng,
Toâi voâ cuøng bieát ôn lôøi môøi ñeán thaêm Algeria, lôøi môøi ñaõ ñeán ngay töø nhöõng ngaøy ñaàu thöøa taùc vuï Pheâroâ cuûa toâi, vaø toâi caûm ôn söï ñoùn tieáp noàng nhieät cuûa quyù vò! Quyù vòbieát ñaáy, vôùi tö caùch laø con tinh thaàn cuûa Thaùnh Augustinoâ, toâi ñaõ ñeán thaêm Annaba hai laàn: vaøo naêm 2004 vaø 2013. Toâi bieát ôn keá hoaïch quan phoøng nhieäm maøu cuûa Thieân Chuùa ñaõ saép ñaët cho toâi trôû laïi ñaây moät laàn nöõa vôùi tö caùch laø Ngöôøi keá vò Thaùnh Pheâroâ. Toâi ñeán ñaây giöõa quyù vò vôùi tö caùch laø moät ngöôøi haønh höông vì hoøa bình, mong muoán ñöôïc gaëp gôõ nhaân daân Algeria cao quyù. Chuùng ta laø anh chò em, vì chuùng ta coù cuøng moät Cha treân trôøi. YÙ thöùc toân giaùo saâu saéc cuûa ngöôøi daân Algeria nuoâi döôõng moät neàn vaên hoùa gaëp gôõ vaø hoøa giaûi, maø chuyeán thaêm cuûa toâi cuõng muoán laø moät daáu hieäu. Trong moät theá giôùi ñaày xung ñoät vaø hieåu laàm, chuùng ta haõy gaëp gôõ vaø phaán ñaáu vì söï hieåu bieát laãn nhau, nhaän ra raèng taát caû chuùng ta ñeàu laø moät gia ñình! Ngaøy nay, söï ñôn giaûn cuûa nhaän thöùc naøy laø chìa khoùa ñeå môû ra nhieàu caùnh cöûa ñang ñoùng kín.
Anh chò em thaân meán, toâi cuõng ñeán ñaây giöõa quyù vò vôùi tö caùch laø chöùng nhaân cho hoøa bình vaø nieàm hy voïng maø theá giôùi khao khaùt, vaø ngöôøi daân cuûa quyù vò luoân tìm kieám. Quaû thaät, ngöôøi daân cuûa quyù vò chöa bao giôø bò khuaát phuïc bôûi nhöõng thöû thaùch vì hoï thaám nhuaàn tinh thaàn lieân ñôùi, loøng hieáu khaùch vaø coäng ñoàng, nhöõng ñieàu ñaõ aên saâu vaøo cuoäc soáng thöôøng nhaät cuûa haøng trieäu ngöôøi daân khieâm nhöôøng vaø chính tröïc. Hoï laø nhöõng ngöôøi thöïc söï maïnh meõ, nhöõng ngöôøi naém giöõ töông lai: nhöõng ngöôøi khoâng ñeå baûn thaân bò muø quaùng bôûi quyeàn löïc hay cuûa caûi, vaø nhöõng ngöôøi töø choái hy sinh phaåm giaù cuûa ñoàng baøo mình vì lôïi ích caù nhaân hay taäp theå. Veà vaán ñeà naøy, toâi ñaõ nghe nhieàu ngöôøi keå veà loøng roäng löôïng cuûa ngöôøi daân Algeria ñoái vôùi caû ñoàng baøo vaø ngöôøi nöôùc ngoaøi. Tinh thaàn naøy phaûn aùnh loøng hieáu khaùch aên saâu trong coäng ñoàng ngöôøi AÛ Raäp vaø Berber, moät boån phaän thaùnh thieâng maø chuùng ta hy voïng seõ tìm thaáy ôû khaép moïi nôi nhö moät giaù trò xaõ hoäi neàn taûng. Töông töï, boá thí (sadaka) laø moät taäp tuïc phoå bieán vaø töï nhieân trong coäng ñoàng cuûa anh chò em, ngay caû ñoái vôùi nhöõng ngöôøi coù hoaøn caûnh khoù khaên. Töø sadaka cuõng coù theå coù nghóa laø coâng lyù, theo nghóa laø chuùng ta khoâng giöõ cuûa caûi cho rieâng mình maø chia seû nhöõng gì mình coù nhö moät vaán ñeà coâng baèng. Ngöôøi tích luõy cuûa caûi maø thôø ô vôùi ngöôøi khaùc laø baát coâng. Quan ñieåm veà coâng lyù naøy vöøa ñôn giaûn vöøa trieät ñeå vì noù nhaän ra hình aûnh cuûa Thieân Chuùa trong ngöôøi khaùc. Thaät vaäy, moät toân giaùo khoâng coù loøng thöông xoùt vaø moät xaõ hoäi thieáu tình lieân ñôùi laø ñieàu ñaùng hoå theïn trong maét Thieân Chuùa. Tuy nhieân, nhieàu xaõ hoäi töï cho mình laø tieán boä laïi ñang ngaøy caøng luùn saâu vaøo baát bình ñaúng vaø loaïi tröø. Chaâu Phi hieåu quaù roõ raèng nhöõng ngöôøi vaø toå chöùc thoáng trò ngöôøi khaùc ñang phaù huûy theá giôùi maø Ñaáng Toái Cao ñaõ taïo ra ñeå chuùng ta coù theå cuøng chung soáng.
Nhöõng kinh nghieäm khoù khaên maø quyù vò ñaõ traûi qua trong suoát lòch söû mang laïi cho ñaát nöôùc quyù vò moät goùc nhìn ñaëc bieät quan troïng veà caùn caân quyeàn löïc toaøn caàu. Neáu quyù vò coù theå tham gia ñoái thoaïi veà nhöõng moái quan taâm cuûa taát caû moïi ngöôøi vaø theå hieän tình lieân ñôùi vôùi noãi ñau khoå cuûa raát nhieàu quoác gia gaàn xa, thì qyù vò seõ coù theå ñoùng goùp vaøo vieäc hình dung vaø mang laïi coâng lyù lôùn hôn giöõa caùc daân toäc. Baèng caùch toân troïng phaåm giaù cuûa moãi ngöôøi vaø ñeå baûn thaân caûm ñoäng tröôùc noãi ñau cuûa ngöôøi khaùc, thay vì laøm gia taêng hieåu laàm vaø xung ñoät, quyù vò chaéc chaén coù theå trôû thaønh nhöõng ngöôøi tieân phong trong moät chöông môùi cuûa lòch söû. Ngaøy nay, ñieàu naøy caøng caáp thieát hôn bao giôø heát tröôùc nhöõng vi phaïm lieân tuïc luaät phaùp quoác teá vaø xu höôùng taân thöïc daân.
Nhöõng ngöôøi tieàn nhieäm cuûa toâi ñaõ nhaän thöùc roõ raøng taàm quan troïng mang tính thôøi ñaïi cuûa thaùch thöùc naøy. Ñöùc Giaùo Hoaøng Beâ-neâ-ñic-toâ XVI nhaän xeùt raèng "caùc dieãn trình toaøn caàu hoùa, neáu ñöôïc hieåu vaø ñònh höôùng ñuùng ñaén, seõ môû ra khaû naêng chöa töøng coù veà vieäc phaân phoái laïi cuûa caûi treân quy moâ lôùn treân toaøn theá giôùi; tuy nhieân, neáu ñònh höôùng sai, chuùng coù theå daãn ñeán gia taêng ngheøo ñoùi vaø baát bình ñaúng, thaäm chí coù theå gaây ra moät cuoäc khuûng hoaûng toaøn caàu" (Thoâng ñieäp Caritas in Veritate, 42). Ñöùc Giaùo Hoaøng Phan-xi-coâ, döïa treân kinh nghieäm saâu roäng cuûa ngaøi veà nhöõng caêng thaúng hieän höõu ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån, ñaõ nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa nhöõng gì chæ coù theå ñöôïc hieåu ôû vuøng ngoaïi vi cuûa caùc trung taâm quyeàn löïc vaø ra quyeát ñònh lôùn. Ñöùc Giaùo Hoaøng Phan-xi-coâ vieát: "Ñieàu caàn thieát laø moät moâ hình tham gia xaõ hoäi, chính trò vaø kinh teá 'coù theå bao goàm caùc phong traøo quaàn chuùng vaø tieáp theâm söùc maïnh cho caùc caáu truùc quaûn trò ñòa phöông, quoác gia vaø quoác teá vôùi doøng naêng löôïng ñaïo ñöùc doài daøo naûy sinh töø vieäc bao goàm nhöõng ngöôøi bò loaïi tröø trong vieäc xaây döïng moät vaän meänh chung'" (Thoâng ñieäp Fratelli Tutti, 169).
Do ñoù, toâi keâu goïi nhöõng ngöôøi ñang naém giöõ caùc vò trí coù thaåm quyeàn trong ñaát nöôùc naøy ñöøng sôï haõi vieãn caûnh naøy maø haõy thuùc ñaåy moät xaõ hoäi daân söï soâi ñoäng, naêng ñoäng vaø töï do. Moät xaõ hoäi maø ñaëc bieät giôùi treû ñöôïc coâng nhaän laø coù khaû naêng giuùp môû roäng chaân trôøi hy voïng cho taát caû moïi ngöôøi. Söùc maïnh thöïc söï cuûa moät quoác gia naèm ôû söï hôïp taùc cuûa taát caû moïi ngöôøi trong vieäc theo ñuoåi lôïi ích chung. Chính quyeàn khoâng ñöôïc keâu goïi ñeå thoáng trò, maø ñeå phuïc vuï nhaân daân vaø thuùc ñaåy söï phaùt trieån cuûa hoï. Haønh ñoäng chính trò do ñoù tìm thaáy tieâu chuaån chæ ñaïo cuûa mình trong coâng lyù, neáu khoâng coù coâng lyù thì khoâng theå coù hoøa bình ñích thöïc, vaø ñöôïc theå hieän trong vieäc thuùc ñaåy caùc ñieàu kieän coâng baèng vaø nhaân phaåm cho taát caû moïi ngöôøi. Giaùo Hoäi Coâng Giaùo, thoâng qua caùc coäng ñoàng vaø saùng kieán cuûa mình, cuõng mong muoán ñoùng goùp vaøo lôïi ích chung cuûa Algeria, cuûng coá baûn saéc ñaëc bieät cuûa ñaát nöôùc nhö moät caàu noái giöõa Baéc vaø Nam, vaø giöõa Ñoâng vaø Taây.
Moät maët, Ñòa Trung Haûi, vaø maët khaùc, Sahara, ñaïi dieän cho nhöõng ngaõ ba ñöôøng veà ñòa lyù vaø taâm linh coù yù nghóa voâ cuøng to lôùn. Neáu chuùng ta ñaøo saâu vaøo lòch söû cuûa chuùng, khoâng bò ñôn giaûn hoùa hay aûnh höôûng bôûi caùc heä tö töôûng, chuùng ta seõ khaùm phaù ra nhöõng kho baùu voâ giaù cuûa nhaân loaïi aån giaáu ôû ñoù. Bôûi vì bieån vaø sa maïc ñaõ laø nhöõng nôi laøm giaøu laãn nhau giöõa caùc daân toäc vaø neàn vaên hoùa trong haøng thieân nieân kyû. Khoán khoå thay cho chuùng ta neáu chuùng ta bieán chuùng thaønh nhöõng nghóa ñòa nôi hy voïng cuõng cheát ñi! Haõy giaûi phoùng nhöõng kho taøng lòch söû vaø töông lai to lôùn naøy khoûi caùi aùc! Chuùng ta haõy nhaân roäng nhöõng oác ñaûo hoøa bình; chuùng ta haõy leân aùn vaø loaïi boû nhöõng nguyeân nhaân gaây tuyeät voïng; vaø chuùng ta haõy choáng laïi nhöõng keû truïc lôïi töø baát haïnh cuûa ngöôøi khaùc! Bôûi vì lôïi ích cuûa nhöõng keû boùc loät maïng soáng con ngöôøi, maø phaåm giaù cuûa con ngöôøi laø baát khaû xaâm phaïm, laø baát chính. Vaäy neân, chuùng ta haõy ñoaøn keát söùc maïnh, naêng löïc tinh thaàn, trí tueä vaø nguoàn löïc cuûa mình, ñeå ñaát lieàn vaø bieån caû coù theå trôû thaønh nhöõng nôi cuûa söï soáng, söï gaëp gôõ vaø kyø dieäu. Mong raèng veû ñeïp huøng vó cuûa chuùng seõ chaïm ñeán traùi tim chuùng ta; mong raèng söï bao la voâ taän cuûa chuùng seõ thoâi thuùc chuùng ta suy gaãm veà söï sieâu vieät. Ñòa Trung Haûi, sa maïc Sahara vaø baàu trôøi bao la phía treân chuùng thì thaàm vôùi chuùng ta raèng thöïc taïi vöôït xa chuùng ta ôû moïi phía, raèng Thieân Chuùa thaät söï vó ñaïi, vaø raèng moïi thöù ñeàu soáng trong söï hieän dieän maàu nhieäm cuûa Ngöôøi.
Caùi nhìn thoâng suoát naøy coù nhöõng heä quaû to lôùn ñoái vôùi söï hieåu bieát cuûa chuùng ta veà thöïc taïi, nhöng ngaøy nay nhieàu ngöôøi laïi ñaùnh giaù thaáp taàm quan troïng cuûa noù. Khi xem xeùt kyõ hôn, xaõ hoäi Algeria cuõng quen thuoäc vôùi söï caêng thaúng giöõa söï nhaïy caûm toân giaùo vaø cuoäc soáng hieän ñaïi. ÔÛ ñaây, cuõng nhö treân khaép theá giôùi, nhöõng ñoäng löïc ñoái laäp cuûa chuû nghóa cöïc ñoan vaø theá tuïc hoùa coù xu höôùng töï toû mình ra, khieán nhieàu ngöôøi ñaùnh maát caûm nhaän ñích thöïc veà Thieân Chuùa vaø phaåm giaù cuûa taát caû caùc taïo vaät cuûa Ngöôøi. Do ñoù, caùc bieåu töôïng vaø ngoân töø toân giaùo, moät maët, coù theå trôû thaønh ngoân ngöõ baùng boå cuûa baïo löïc vaø aùp böùc, maët khaùc, laø nhöõng daáu hieäu troáng roãng trong thò tröôøng tieâu duøng roäng lôùn khoâng ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuûa chuùng ta.
Tuy nhieân, nhöõng söï phaân cöïc phi lyù naøy khoâng ñöôïc laøm chuùng ta naûn loøng. Chuùng ta phaûi ñoái dieän vôùi chuùng baèng trí thoâng minh. Chuùng laø daáu hieäu cho thaáy chuùng ta ñang soáng trong moät thôøi kyø ñoåi môùi vó ñaïi, trong ñoù nhöõng ngöôøi giöõ cho traùi tim mình töï do vaø löông taâm tænh taùo coù theå ruùt ra töø caùc truyeàn thoáng taâm linh vaø toân giaùo vó ñaïi nhöõng caùch nhìn môùi veà theá giôùi vaø moät muïc ñích soáng vöõng chaéc. Chuùng ta phaûi giaùo duïc moïi ngöôøi veà tö duy phaûn bieän vaø töï do, veà laéng nghe vaø ñoái thoaïi, vaø veà loøng tin daãn chuùng ta ñeán vieäc nhaän ra ôû nhöõng ngöôøi khaùc bieät laø nhöõng ngöôøi baïn ñoàng haønh chöù khoâng phaûi laø moái ñe doïa. Chuùng ta phaûi cuøng nhau höôùng tôùi vieäc haøn gaén kyù öùc vaø hoøa giaûi giöõa nhöõng keû thuø cuõ. Ñaây laø moùn quaø toâi mong muoán daønh cho quyù vò, cho Algeria vaø cho toaøn theå ngöôøi daân Algeria, nhöõng ngöôøi maø toâi caàu xin ôn phöôùc laønh doài daøo cuûa Ñaáng Toái Cao.